DOK-71/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-1-421/25/04/GG Warszawa, 2004-07-26 D E C Y Z J A Nr DOK - 71/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek HOCHTIEF Facility Management GmbH z siedzib ą w Essen (Niemcy), wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji , polegaj ą cej na przej ę ciu przez HOCHTIEF Facility Management GmbH kontroli nad Lufthansa Gebäudemanagement Holding GmbH z siedzib ą w Bergisch Gladbach (Niemcy). U Z A S A D N I E N I E W dniu 10 maja 2004 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez HOCHTIEF Facility Management GmbH z siedzib ą w Essen (Niemcy), zwanej dalej Hochtief, kontroli nad Lufthansa Gebäudemanagement Holding GmbH z siedzib ą w Bergisch Gladbach (Niemcy), zwan ą dalej LGM. W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie koncentracji, bowiem łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie kontroli przez jednego przedsi ę biorc ę nad innym przedsi ę biorc ą , jest jednym ze sposobów koncentracji okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt. 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od obowi ą zku zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej tak ż e organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomi ł stron ę pismem z dnia 24 maja 2004 r. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje . Przyczyny i opis transakcji . W wyniku zamierzonej transakcji, polegaj ą cej na nabyciu przez Hochtief, wszystkich udzia ł ów w spó ł ce LGM, Hochtief przejmie kontrol ę nad grup ą spó ł ek, tworz ą cych tzw. przedsi ę biorstwo zarz ą dzania nieruchomo ś ciami Grupy Lufthansa, nad którym kontrol ę sprawuje obecnie spó ł ka LGM. W ramach tej transakcji Hochtief przejmie kontrol ę m.in. nad polsk ą spó ł k ą zale ż n ą LGM, tj. nad LGM Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. Przedmiotowa transakcja zgodna jest ze strategi ą spó ł ki Hochtief, d ążą cej do osi ą gni ę cia pozycji europejskiego lidera w dostarczaniu zintegrowanych rozwi ą za ń zarz ą du nieruchomo ś ciami. Nabycie przedsi ę biorstwa zarz ą dzania nieruchomo ś ciami Lufthansy stanowi wa ż ny krok w realizacji tej strategii, pozwoli bowiem Hochtief znacznie rozszerzy ć zakres dzia ł alno ś ci, poprzez przej ę cie rozwini ę tej sieci dystrybucyjnej i klientów spó ł ki LGM. 2 Uczestnicy koncentracji. I. HOCHTIEF Facility Management GmbH (Hochtief) – aktywny uczestnik koncentracji – prowadzi dzia ł alno ść obejmuj ą c ą ca ł o ś ciowe zarz ą dzanie budynkami, fabrykami przemys ł owymi, centrami wystawowymi oraz portami lotniczymi. Poprzez swoje spó ł ki zale ż ne Hochtief prowadzi dzia ł alno ść na terenie Niemiec, Polski, Luksemburga, Grecji oraz W ę gier. Spó ł ka Hochtief wchodzi w sk ł ad Grupy Kapita ł owej Hochtief AG , która b ę d ą c mi ę dzynarodowym dostawc ą us ł ug budowlanych, prowadzi dzia ł alno ść w zakresie projektowania, finansowania, konstrukcji oraz zarz ą dzania wszelkiego rodzaju kompleksowymi projektami. Podmioty zale ż ne Hochtief AG zgrupowane s ą w trzech podstawowych dzia ł ach, charakteryzuj ą cych g ł ówny przedmiot dzia ł alno ś ci Grupy, tj.: Dziale Portów Lotniczych, Dziale Deweloperskim oraz trzech Dzia ł ach Us ł ug Budowlanych (dla rejonów: Europy, Ameryki Pó ł nocnej i Po ł udniowej, Azji i Pacyfiku). Na terenie Polski Grupa Hochtief AG, za po ś rednictwem spó ł ek zale ż nych, prowadzi szeroki zakres dzia ł alno ś ci, który obejmuje: budownictwo przemys ł owe i u ż ytkowe, publiczne us ł ugi budowlane, rozwój projektów mieszkaniowych oraz infrastruktury budowlanej. Polskie spó ł ki zale ż ne Grupy Hochtief AG to: ƒ Hochtief Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (budownictwo obiektów przemys ł owych, biurowych i u ż yteczno ś ci publicznej oraz in ż ynieria l ą dowa), ƒ Hochtief Polska Facility Management Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (zarz ą dzanie nieruchomo ś ciami), ƒ Hochtief Projekt Developement Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (indywidualne rozwi ą zania dla konkretnych projektów, łą cznie z aspektami prawnymi, finansowymi i marketingowymi). Ponadto, w sposób po ś redni, Grupa Hochtief AG kontroluje tak ż e spó ł ki: TBB Sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu (sprzeda ż materia ł ów budowlanych), AH-BUD Sp. z o.o. z siedzib ą w Toruniu (us ł ugi budowlane), Stref Baulogistik Polska Sp. z o.o. z siedzib ą 3 w Warszawie (logistyka budowlana) oraz TBB Serwis Sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu (logistyka budowlana). II. Lufthansa Gebäudemanagement Holding GmbH (LGM) – pasywny uczestnik koncentracji – jest mi ę dzynarodowym oferentem zintegrowanych us ł ug zarz ą dzania nieruchomo ś ciami, dzia ł aj ą cym w kilku krajach europejskich (Niemczech, Irlandii, Polsce i na W ę grzech) oraz w Afryce Po ł udniowej. Us ł ugi ś wiadczone przez LGM to w szczególno ś ci: - techniczne zarz ą dzanie nieruchomo ś ciami, - zarz ą dzanie infrastruktur ą nieruchomo ś ci, - zarz ą dzanie przestrzeni ą pomieszcze ń , - handlowe zarz ą dzanie nieruchomo ś ciami, - zawieranie umów na dostaw ę energii. Spó ł ka LGM nale ż y do Grupy Lufthansa , której podstawowy zakres dzia ł alno ś ci obejmuje przewozy lotnicze rozk ł adowe i czarterowe, o charakterze regionalnym oraz d ł ugodystansowym. Grupa posiada sie ć 400 spó ł ek zale ż nych na ca ł ym ś wiecie, które s ą albo liniami lotniczymi, albo spó ł kami prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie logistyki, MRO (konserwacji, napraw i przegl ą dów samolotów), cateringu, systemów IT oraz podró ż y rekreacyjnych. W Polsce g ł ówn ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą Grupy Lufthansa s ą cywilne przewozy lotnicze. Inne rodzaje dzia ł alno ś ci prowadzone przez t ę Grup ę na terenie Polski to: - zarz ą dzanie nieruchomo ś ciami – dzia ł alno ść t ą prowadzi wy łą cznie spó ł ka LGM Polska Sp. z o.o. (przejmowana przez Hochtief w ramach omawianej koncentracji); - dostarczanie zaawansowanych rozwi ą za ń w zakresie IT – dzia ł alno ść t ą prowadzi spó ł ka po ś rednio kontrolowana przez Grup ę Lufthansa, tj. Lido Technology Sp. z o.o. z siedzib ą w Gda ń sku; - us ł ugi ksi ę gowe – ś wiadczone s ą wewn ę trznie, w ramach grupy kapita ł owej, przez spó ł k ę Airline Accounting Center Sp. z o.o. 4 Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt. 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ą oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny). Maj ą c na uwadze powy ż sz ą definicj ę oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), organ antymonopolowy uzna ł , i ż : a) W przedmiotowej sprawie nie ma rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym . Wprawdzie obaj przedsi ę biorcy bezpo ś rednio uczestnicz ą cy w niniejszej koncentracji prowadz ą dzia ł alno ść na rynku us ł ug zarz ą dzania nieruchomo ś ciami, lecz ich łą czny udzia ł w rynku nie przekracza 20%. W ocenie organu antymonopolowego, za rynek w ł a ś ciwy w uj ę ciu geograficznym dla us ł ug zarz ą dzania nieruchomo ś ciami nale ż y uzna ć terytorium Polski. Za takim okre ś leniem rynku w aspekcie geograficznym przemawiaj ą nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: ¾ z regu ł y ś wiadczenie us ł ug zarz ą dzania nieruchomo ś ciami ogranicza si ę do terytorium jednego kraju, bowiem firmy prowadz ą ce tego rodzaju dzia ł alno ść nie ś wiadcz ą us ł ug zarz ą dzania nieruchomo ś ciami na rzecz zagranicznych odbiorców, co wi ąż e si ę z faktem, i ż w sferze zarz ą dzania 5 nieruchomo ś ciami w poszczególnych krajach obowi ą zuj ą odr ę bne regulacje prawne, a tak ż e odmienne uwarunkowania biznesowe, ¾ ś wiadczenie us ł ug w zakresie zarz ą dzania nieruchomo ś ciami nie wymaga zak ł adania oddzia ł ów (filii) w s ą siedztwie poszczególnych klientów, dlatego te ż polskie firmy zarz ą dzaj ą ce nieruchomo ś ciami, ś wiadcz ą swoje us ł ugi na ca ł ym obszarze Polski. Wyodr ę bnianie zatem rynku w ęż szego, ni ż krajowy (regionalnego lub miejscowego), dla tego typu dzia ł alno ś ci, nie odzwierciedla ł oby we w ł a ś ciwy sposób stanu konkurencji istniej ą cego na rynku zarz ą dzania nieruchomo ś ciami. Na tak okre ś lonym rynku w ł a ś ciwym, tj. na polskim rynku zarz ą dzania nieruchomo ś ciami, uczestnicy niniejszej koncentracji prowadz ą dzia ł alno ść za po ś rednictwem swoich podmiotów zale ż nych – Hochtief poprzez spó ł k ę Hochtief Polska Facility Management Sp. z o.o., a LGP poprzez spó ł k ę LGP Polska Sp. z o.o. Szacunkowe udzia ł y rynkowe powy ż szych spó ł ek wynosz ą odpowiednio (tajemnica przedsi ę biorstwa). Łą czny udzia ł uczestników koncentracji w tym rynku wynosi (tajemnica przedsi ę biorstwa) - nie przekracza zatem progu 20%. Nie jest to wi ę c rynek, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym. b) Przedmiotowa koncentracja nie wywrze tak ż e wp ł ywu na ż aden rynek w ł a ś ciwy w uk ł adzie wertykalnym , bowiem przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w transakcji, nie prowadz ą dzia ł alno ś ci na rynkach b ę d ą cych rynkami poprzedniego, b ą d ź nast ę pnego szczebla obrotu. c) Organ antymonopolowy stwierdzi ł równie ż , i ż w przedmiotowej koncentracji nie wyst ę puj ą rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym . Brak jest bowiem rynków, na których uczestnicy koncentracji dysponowaliby udzia ł em wy ż szym ni ż 40% w obr ę bie rynku polskiego – w ł a ś ciwego rynku geograficznego dla niniejszej koncentracji. 6 *** Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Organ antymonopolowy dokonuj ą c oceny zasadno ś ci wyra ż enia zgody na przeprowadzenie przedmiotowej koncentracji, w tym w szczególno ś ci analizuj ą c skutki, jakie niniejsza transakcja mo ż e wywrze ć na rynek polski (m.in. ze wzgl ę du na „zasad ę skutku” wyra ż on ą w art. 1 ust. 2 ustawy antymonopolowej), wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce przes ł anki: - brak jest rynków, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, wertykalnym oraz konglomeratowym; - przejmuj ą c kontrol ę nad spó ł k ą LGM Polska Sp. z o.o., Grupa Hochtief AG osi ą gnie w polskim rynku zarz ą dzania nieruchomo ś ciami udzia ł ni ż szy ni ż (tajemnica przedsi ę biorstwa) .. Udzia ł ten jest na tyle niski, i ż nie powinien zagrozi ć innym podmiotom dzia ł aj ą cym na tym rynku, ani te ż spowodowa ć istotnych zmian w dotychczasowej strukturze tego rynku; - du ż a ilo ść inwestycji budowlanych w Polsce spowodowa ł a, i ż w ostatnich latach polski rynek zarz ą dzania nieruchomo ś ciami sta ł si ę bardzo atrakcyjny dla przedsi ę biorców oferuj ą cych tego rodzaju us ł ugi. Obecnie na rynku tym dzia ł a wiele firm, w ś ród których do najbardziej znacz ą cych nale żą : IMPEL+GP Bis Sp. z o.o., Dipservice – Przedsi ę biorstwo Obs ł ugi Cudzoziemców, Sodexho Polska Sp. z o.o., Inco-Veritas S.A. – Biuro Gospodarki Nieruchomo ś ciami, DTZ Management Polska Sp. z o.o., Golub Polska Sp. z o.o. Polski rynek zarz ą dzania nieruchomo ś ciami mo ż na wi ę c uzna ć za konkurencyjny i w zwi ą zku z tym wzmocnienie pozycji Hochtief osi ą gni ę te w wyniku przedmiotowej koncentracji, nie wp ł ynie w znacz ą cy sposób na konkurencj ę panuj ą c ą na tym rynku. Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Wskutek planowanej koncentracji 7 nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji, szczególnie przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na polskim rynku zarz ą dzania nieruchomo ś ciami. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. Zast ę pcy Dyrektora Departamentu Ochrony Konkurencji Marcin Kolasi ń ski Otrzymuje: Pan Piotr Milczarek Pe ł nomocnik: HOCHTIEF Facility Management GmbH „So ł tysi ń ski & Szl ę zak” Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Sp.k. ul. Wawelska 15B 02-034 Warszawa 8