DOK-58/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, dnia 7.06.2005 r. DOK3-423/2/05/KO DECYZJA nr DOK - 58/05 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego z wniosku Raisio Nutrition Ltd. z siedzib ą w Raisio, Finlandia, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na nabyciu przez Raisio Nutrition Ltd. z siedzib ą w Raisio, Finlandia, udzia ł ów GoGreen AB z siedzib ą w Lidköping, Szwecja, powoduj ą cej uzyskanie co najmniej 25% g ł osów na zgromadzeniu wspólników tej Spó ł ki. UZASADNIENIE W dniu 7 kwietnia 2005 r. wp ł yn ęł o do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej „organem antymonopolowym”, zg ł oszenie zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na nabyciu przez Raisio Nutrition Ltd. z siedzib ą w Raisio, Finlandia, zwan ą dalej „Raisio”, udzia ł ów GoGreen AB z siedzib ą w Lidköping, Szwecja, zwan ą dalej „GoGreen”, powoduj ą cego uzyskanie co najmniej 25% g ł osów na zgromadzeniu wspólników tej Spó ł ki. W zwi ą zku z tym, i ż : 1) spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru koncentracji, bowiem: ƒ łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji - w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru koncentracji – przekroczy ł warto ść okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), zwanej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji”, tj. równowarto ść 50 mln EURO, ƒ nabycie udzia ł ów innego przedsi ę biorcy, powoduj ą ce uzyskanie co najmniej 25% g ł osów na zgromadzeniu wspólników – jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonych w art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji, 2) nie wyst ę puje w tej sprawie ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 ustawy o ochronie konkurencji, wy łą czaj ą ca obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru przedmiotowej koncentracji, w dniu 7 kwietnia 2005 r. organ antymonopolowy wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w tej sprawie, o czym, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zawiadomi ł stron ę pismem z dnia 22 kwietnia 2005 r. Wnioskodawca wskaza ł we wniosku, ż e planowana transakcja podlega równie ż zg ł oszeniu organowi ochrony konkurencji w Niemczech. Przyczyny i zakres koncentracji Zg ł oszony zamiar koncentracji polega na nabyciu przez Raisio 50% udzia ł ów spó ł ki GoGreen. W dniu 24 marca 2005 r. pomi ę dzy Cerealia Foods AB z siedzib ą w Järna, Szwecja (dalej „Cerealia”), tj. przedsi ę biorc ą dominuj ą cym nad GoGreen, a Raisio zosta ł a zawarta „Umowa ramowa”, na mocy której Cerealia i Raisio zgodzi ł y si ę na podj ę cie wspó ł pracy w zakresie wprowadzania na rynek i sprzeda ż y okre ś lonych wegetaria ń skich produktów ż ywno ś ciowych na terytorium Szwecji, Finlandii, Norwegii, Danii, krajów ba ł tyckich, Rosji oraz Polski. W celu realizacji „Umowy ramowej” (tajemnica przedsi ę biorstwa) . W wyniku transakcji GoGreen rozszerzy swoj ą dzia ł alno ść , bowiem b ę dzie prowadzi ć sprzeda ż potraw wegetaria ń skich, napojów z owsa i z soi oraz warzywnych mieszanek. Jak wskazuje wnioskodawca, aby GoGreen mog ł a skoncentrowa ć swoj ą dzia ł alno ść na tej sprzeda ż y, okre ś lone aktywa zostan ą przeniesione z GoGreen do innej spó ł ki zale ż nej Cerealia. Uczestnicy koncentracji Raisio (aktywny uczestnik koncentracji) nale ż y do Grupy Raisio, na czele której stoi Raisio Group plc. z siedzib ą w Raisio, Finlandia, prowadz ą cej dzia ł alno ść w dwóch segmentach: 2 1. Raisio Nutrition – sektor przemys ł u ż ywno ś ciowego i sektor przemys ł u przetworzonych mieszanek paszowych dla zwierz ą t. W sk ł ad Raisio Nutrition wchodz ą dwie jednostki – Produkcja Ż ywno ś ci (obejmuje przemys ł m ł ynarski, przetwórstwo t ł uszczowe i ziemniaków) oraz Produkcja Pasz i S ł odu (oferowanie wysoko przetworzonych mieszanek paszowych dla zwierz ą t hodowlanych, specjalistycznych pasz dla trzody chlewnej, byd ł a, drobiu, ryb i zwierz ą t futerkowych oraz zaopatrzenie browarów w s ł ód). Raisio Nutrition koncentruje swoj ą dzia ł alno ść w krajach nadba ł tyckich, zw ł aszcza Finlandii, Polsce i Rosji. 2. Raisio Life Sciences – sektor dostarczania systemów analitycznych, sprz ę tu diagnostycznego i odczynników do monitorowania jako ś ci i bezpiecze ń stwa ż ywno ś ci i pasz zwierz ę cych (jednostka Diagnostyka Ż ywienia) oraz sektor opracowywania i wprowadzania na rynek sk ł adników Benecolu (ester stanolu), maj ą cego zastosowanie w produktach w celu obni ż enia poziomu cholesterolu (jednostka Sk ł adniki Ż ywno ś ci). Raisio Life Sciences koncentruje swoj ą dzia ł alno ść g ł ównie na rynku europejskim. Powy ż sza dzia ł alno ść Grupy Raisio prowadzona jest w 11 zak ł adach produkcyjnych w 6 krajach: Finlandii, Polsce, Rosji, USA, Francji i we W ł oszech. Raisio (bezpo ś redni uczestnik koncentracji) jest spó ł k ą holdingow ą . W Polsce Grupa Raisio posiada jedn ą spó ł k ę zale ż n ą : Raisio Polska Foods Sp. z o.o. w Karczewie, która zajmuje si ę produkcj ą i sprzeda żą t ł uszczów jadalnych ( ż ó ł tych) tj. margaryn i miksów. Udzia ł Grupy Raisio w krajowym rynku sprzeda ż y t ł uszczów ż ó ł tych w 2004 r. wyniós ł ok. (tajemnica przedsi ę biorstwa) %. Na rynku sprzeda ż y t ł uszczów jadalnych g ł ównymi konkurentami Grupa Raisio s ą : Unilever Polska S.A. z siedzib ą w Warszawie (udzia ł w rynku ok. tajemnica przedsi ę biorstwa %), Zak ł ady Przemys ł u T ł uszczowego w Warszawie S.A. (udzia ł w rynku ok. tajemnica przedsi ę biorstwa %) i Zak ł ady T ł uszczowe „BIELMAR” Sp. z o.o. z siedzib ą w Bielsku Bia ł ej (udzia ł w rynku ok. tajemnica przedsi ę biorstwa %). GoGreen (pasywny uczestnik koncentracji) jest spó ł k ą zale ż n ą Cerealia Foods AB z siedzib ą w Järna, Szwecja, która z kolei jest kontrolowana wy łą cznie przez Cerealia AB z siedzib ą w Sztokholmie, Szwecja, b ę d ą c ą w ł asno ś ci ą Lantmännen – Szwedzkiej Rolniczej Spó ł dzielnii Produkcyjnej, nale żą cej do ok. 50.000 szwedzkich rolników. Dzia ł alno ść Grupy Cerealia obejmuje trzy sektory przemys ł u: Cerealia Mills, Cerealia Foods and Bread oraz Cerealia Bakeries. W ramach tych sektorów funkcjonuje pi ęć obszarów operacyjnych: 3 1. Przemys ł m ł ynarski – produkcja m ą ki, zbo ż owych p ł atków ś niadaniowych i makaronów; produkty te sprzedawane s ą piekarniom i innym odbiorcom przemys ł owym. 2. Ż ywno ść – sprzeda ż (detalistom, du ż ym przedsi ę biorstwom cateringowym, jak i przedsi ę biorcom dzia ł aj ą cym na rynku us ł ug) towarów konsumpcyjnych, takich jak m ą ka, ś niadaniowe p ł atki zbo ż owe i makarony. 3. Ś wie ż e pieczywo – wprowadzanie na rynek ró ż nego rodzaju ś wie ż ego chleba bez dodatków, bu ł ek i ciastek. 4. Surowe pieczywo – produkcja i sprzeda ż surowych produktów do pieczenia ( ś wie ż e i mro ż one pieczywo), które jest pieczone w punktach sprzeda ż y. 5. Mro ż onki Fast Food – produkcja i wprowadzanie na rynek produktów fast food, takich jak bu ł ki do hotdogów i hamburgerów, a tak ż e mro ż onego chleba. Powy ż sz ą dzia ł alno ść Grupa Cerealia prowadzi w ok. 70 zak ł adach i biurach sprzeda ż y w Szwecji, Danii, Norwegii, Finlandii, Niemczech, Polsce, Ł otwie, Ukrainie, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, USA oraz Japonii. G ł ówne rynki, na których Grupa prowadzi dzia ł alno ść , to Szwecja, Dania i Norwegia (ok. tajemnica przedsi ę biorstwa % obrotów netto pochodzi ze sprzeda ż y w tych krajach). GoGreen (bezpo ś redni uczestnik koncentracji) prowadzi dzia ł alno ść w zakresie marketingu i sprzeda ż y mi ę dzy innymi: fasoli, grochu, ry ż u i kaszy kus-kus. Dzia ł alno ść ta prowadzona jest g ł ównie na rynku szwedzkim oraz w mniejszym zakresie w Finlandii, Belgii i Danii. GoGreen nie prowadzi obecnie dzia ł alno ś ci na rynku polskim, ale zamierza j ą rozpocz ąć w 2006 r. Po sfinalizowaniu transakcji GoGreen rozszerzy swoj ą dotychczasow ą dzia ł alno ść o sprzeda ż wegetaria ń skich gotowych mro ż onych posi ł ków, ch ł odzonych gotowych produktów warzywnych, hamburgerów z soi, nuggetsów i warzywnych burgerów (produkty Cerealia), a tak ż e napojów z owsa, napojów z soi i warzywnych mieszanek do gotowania (produkty Raisio). W Polsce Grupa Cerealia prowadzi dzia ł alno ść za po ś rednictwem dwóch spó ł ek zale ż nych: Cerealia Unibake Sp. z o.o. z siedzib ą w Niepor ę cie i Schulstad Sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu. Obydwie spó ł ki prowadz ą dzia ł alno ść na rynku produkcji i sprzeda ż y chleba. Udzia ł Grupy Cerealia w krajowym rynku sprzeda ż y pieczywa w 2004 r. wyniós ł ok. tajemnica przedsi ę biorstwa %. Najwi ę kszymi konkurentami Grupy na tym rynku s ą : Nowakowski – Piekarnie Sp. z o.o. z siedzib ą w Nowym Dworze Mazowieckim (udzia ł w rynku ok. tajemnica przedsi ę biorstwa %), Benus Sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu (udzia ł w 4 rynku ok. tajemnica przedsi ę biorstwa %) i Spó ł dzielnia Piekarsko-Ciastkarska z siedziba w Warszawie (udzia ł w rynku ok. tajemnica przedsi ę biorstwa %). W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja wywiera wp ł yw W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). W przedmiotowej koncentracji dla przedsi ę biorców bezpo ś rednio uczestnicz ą cych w koncentracji rynkiem w ł a ś ciwym w aspekcie produktowym jest: dla Raisio rynek zarz ą dzania holdingami, za ś dla GoGreen rynek sprzeda ż y mi ę dzy innymi: fasoli, grochu, ry ż u i kaszy kus-kus. Natomiast w aspekcie geograficznym dla obydwu przedsi ę biorców bezpo ś rednio uczestnicz ą cych w koncentracji s ą to rynki krajowe. Dla pozosta ł ych uczestników koncentracji, dla których wspólnym rynkiem w aspekcie geograficznym jest rynek polski, rynkami w ł a ś ciwymi produktowo s ą : dla Grupy Raisio rynek produkcji i sprzeda ż y t ł uszczów jadalnych (udzia ł w rynku w 2004 r. ok. tajemnica przedsi ę biorstwa %), za ś dla Grupy Cerealia rynek produkcji i sprzeda ż y pieczywa (udzia ł w rynku w 2004 r. ok. tajemnica przedsi ę biorstwa %). Zgodnie z postanowieniami rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334): a) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), jest ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20%. 5 Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą w niniejszej sprawie brak jest rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, gdy ż przedsi ę biorcy w niej uczestnicz ą cy prowadz ą dzia ł alno ść na roz łą cznych rynkach produktowych. b) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym), jest ka ż dy rynek produktowy, je ż eli równocze ś nie : • dzia ł a na nim co najmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji, • jest on równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y (poprzedni lub nast ę pny szczebel obrotu), na którym dzia ł a którykolwiek z pozosta ł ych przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji, • indywidualny lub łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tych rynkach przekracza 30%, bez wzgl ę du na to, czy aktualnie istnieje powi ą zanie typu dostawca –odbiorca mi ę dzy tymi przedsi ę biorcami. Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą w niniejszej sprawie brak jest rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym, bowiem zarówno bezpo ś redni uczestnicy koncentracji, jak równie ż inni przedsi ę biorcy nale żą cy do ich grup kapita ł owych, nie prowadz ą dzia ł alno ś ci na rynkach b ę d ą cych rynkami poprzedniego, b ą d ź nast ę pnego szczebla obrotu. c) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, jest ka ż dy rynek produktowy, na którym mi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania (uk ł ady) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji posiada wi ę cej ni ż 40% udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą w niniejszej sprawie brak jest rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, gdy ż ż aden z uczestników koncentracji nie dysponuje udzia ł em w jakimkolwiek rynku, na którym prowadzi dzia ł alno ść przekraczaj ą cym próg 40 %. Ocena skutków koncentracji 6 Oceniaj ą c skutki koncentracji organ antymonopolowy ograniczy ł si ę do oceny jej wp ł ywu na rynek polski, gdy ż ustawa o ochronie konkurencji zgodnie z jej art. 1 ust. 2 reguluje zasady i tryb m.in. antykonkurencyjnym koncentracjom przedsi ę biorców i ich zwi ą zków, je ż eli koncentracje wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 17 ustawy o ochronie konkurencji stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku, przez któr ą rozumie si ę zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż zamierzona koncentracja spe ł nia kryterium wskazane w art. 17 ustawy o ochronie konkurencji. Przyjmuj ą c niniejsze stanowisko, Prezes Urz ę du mia ł na wzgl ę dzie nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: 1. Przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w przedmiotowej koncentracji w Polsce prowadz ą dzia ł alno ść na roz łą cznych rynkach produktowych (dzia ł alno ść prowadzona przez Cerealia i Raisio na terenie Polski nie pokrywa si ę ze sob ą ). 2. Nie istniej ą rynki w ł a ś ciwe, na które zamierzona koncentracja wywar ł aby wp ł yw zarówno w uk ł adzie horyzontalnym, wertykalnym, jak i konglomeratowym. Tym samym, zamierzona koncentracja nie wp ł ynie na stan konkurencji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. DYREKTORA Departamentu Ochrony Konkurencji Monika Bychowska 7 Otrzymuje : Raisio Nutrition Ltd., Finlandia 8