DOK-54/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK3-421/13/04/IB Warszawa, 2004.06.28. DECYZJA Nr DOK- 54/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź . zm.) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Polsk ą Grup ę Farmaceutyczn ą S.A. z siedzib ą w Ł odzi kontroli nad spó ł k ą Apteki Polskie S.A. z siedzib ą w Katowicach. UZASADNIENIE W dniu 26 kwietnia 2004 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem antymonopolowym”, wszcz ął na op ł acony wniosek Polskiej Grupy Farmaceutycznej S.A., zwanej dalej „PGF”, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm.), zwanej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów”, post ę powanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez PGF kontroli nad spó ł k ą Apteki Polskie S.A. z siedzib ą w Katowicach, zwan ą dalej „Apteki Polskie”. Na podstawie art. 65 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy zaliczy ł w poczet dowodów w niniejszym post ę powaniu informacje uzyskane w trakcie przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego w sprawie zamiaru koncentracji (sygn. akt: DDF1-411/3/03/IB, decyzja nr DDF-22/03 z dnia 19 maja 2003 r.), polegaj ą cej na przej ę ciu przez PGF kontroli nad Przedsi ę biorstwem Zaopatrzenia Farmaceutycznego „Cefarm” w prywatyzacji z siedzib ą w Krakowie, zawarte w przekazanych przez PGF pismach z dnia: 31 stycznia 2003 r. wraz z za łą cznikami, 14 kwietnia 2003 r. wraz z za łą cznikami, 30 kwietnia 2003 r. i 9 maja 2003 r. oraz informacje uzyskane w trakcie przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego w sprawie zamiaru koncentracji (sygn. akt: DOK3-421/9/04/IB, decyzja nr DOK – 30/2004 z dnia 19 kwietnia 2004 r.), polegaj ą cej na przej ę ciu przez PGF kontroli nad Przedsi ę biorstwem Zaopatrzenia Farmaceutycznego „Cefarm” z siedzib ą w Ł odzi, zawarte w zg ł oszeniu PGF z dnia 31 marca 2004 r. wraz z za łą cznikami. Z wniosku zg ł oszeniowego wynika, ż e planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz nie spe ł nia ż adnej z przes ł anek art. 13 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec czego na PGF spoczywa ł obowi ą zek zg ł oszenia przedmiotowego zamiaru. Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Uczestnicy koncentracji. Spó ł ka publiczna PGF stoi na czele grupy kapita ł owej, w sk ł ad której wchodz ą nast ę puj ą ce spó ł ki zale ż ne: [...]. Akcjonariuszami PGF (zgodnie z informacj ą zamieszczon ą na www.pgf.com.pl ) s ą : Jacek Szwajcowski posiadaj ą cy 31,18 % g ł osów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy, Zbigniew Molenda – 15,85 % g ł osów, kontrolowana przez Jacka Szwajcowskiego KIPF Sp. z o.o. – 6,77 % g ł osów, CU OFE BPH CU WBK S.A. – 5,09 % g ł osów, ING NN Polska OFE – 5,03 % g ł osów, pozostali inwestorzy – 35,62 % g ł osów. Grupa PGF prowadzi dzia ł alno ść na terenie ca ł ego kraju przede wszystkim w zakresie hurtowego zaopatrywania placówek medycznych, szpitali i aptek w wyroby farmaceutyczne, m.in.: ś rodki farmaceutyczne, materia ł y medyczne oraz inne przedmioty niezb ę dne do funkcjonowania ww. placówek. W 2003 r. udzia ł grupy w krajowym rynku dystrybucji wyrobów farmaceutycznych ogó ł em kszta ł towa ł si ę na poziomie ok. [...] %, natomiast w krajowym rynku dystrybucji tych wyrobów do aptek wynosi ł ok. [...] %, a do szpitali – ok. [...] %. Grupa PGF poprzez posiadan ą sie ć [...] aptek prowadzi równie ż dzia ł alno ść w zakresie detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych. Dzia ł alno ść w tym zakresie prowadzona jest w aptekach zlokalizowanych na obszarze województw: [...] . Spó ł ka Apteki Polskie w ca ł o ś ci jest w ł asno ś ci ą Polish Enterpris Fund L.P.,USA, zwanej dalej „Polish Enterpris Fund”. Spó ł ka samodzielnie kontroluje [...] spó ł ek zale ż nych, 2 tj.: [...]. Zarówno Apteki Polskie, jak i jej podmioty zale ż ne przez posiadan ą sie ć [...] aptek prowadz ą dzia ł alno ść w zakresie detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych. Dzia ł alno ść w tym zakresie prowadzona jest w aptekach zlokalizowanych na obszarze województw: [...]. Dzia ł alno ść prowadzona na rynku hurtowej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych do aptek i szpitali oraz na rynku detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych, prowadzonej przez apteki jest specyficznym rodzajem dzia ł alno ś ci gospodarczej. Dzia ł alno ść ta poza tym, ż e podlega ogólnie obowi ą zuj ą cym przepisom prawa, regulowana jest równie ż ustaw ą z dnia 6 wrze ś nia 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (DZ.U. z 2004 r., Nr 53, poz. 533 ze zm.), zwan ą dalej „Prawo farmaceutyczne”, która okre ś la m.in. zasady i tryb dopuszczania do obrotu produktów leczniczych, z uwzgl ę dnieniem w szczególno ś ci wymaga ń dotycz ą cych jako ś ci, skuteczno ś ci i bezpiecze ń stwa ich stosowania; warunki prowadzenia bada ń klinicznych produktów leczniczych; warunki wytwarzania produktów leczniczych; wymagania dotycz ą ce reklamy produktów leczniczych; warunki obrotu produktami leczniczymi oraz wymagania dotycz ą ce aptek, hurtowni farmaceutycznych i placówek obrotu pozaaptecznego. Prawo farmaceutyczne okre ś laj ą c wymagania dotycz ą ce dzia ł alno ś ci aptek i hurtowni farmaceutycznych przewiduje obowi ą zek uzyskania zezwolenia na ich prowadzenie. Organem upowa ż nionym do wydania takiego zezwolenia dla hurtowni farmaceutycznych jest G ł ówny Inspektor Farmaceutyczny, a dla aptek – wojewódzcy inspektorzy farmaceutyczni. Opis koncentracji. Przedmiotowa koncentracja polega na przej ę ciu przez PGF kontroli nad spó ł k ą Apteki Polskie i dokonywana jest na podstawie zawartej w dniu 16 kwietnia 2004 r. warunkowej umowy sprzeda ż y akcji tej Spó ł ki. W wyniku niniejszej transakcji PGF nab ę dzie [...] akcji spó ł ki Apteki Polskie. Zg ł aszaj ą cy koncentracj ę poda ł , i ż jej przyczyn ą jest [...] . W opinii PGF w wyniku przej ę cia kontroli nad Aptekami Polskimi nast ą pi [...] (na rynku krajowym dzia ł a ok. [...] aptek), transakcja ta [...] . Rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja wywiera wp ł yw oraz skutki koncentracji. Zgodnie z art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. 3 Ocena oddzia ł ywania koncentracji na stan konkurencji wymaga okre ś lenia rynków w ł a ś ciwych zarówno w aspekcie geograficznym, jak i produktowym, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Dzia ł alno ść grupy kapita ł owej PGF koncentruje si ę na hurtowej dystrybucji wyrobów farmaceutycznych do aptek i szpitali, która prowadzona jest na terenie ca ł ego kraju. Poprzez posiadan ą sie ć aptek PGF prowadzi tak ż e dzia ł alno ść na rynku detalicznej sprzeda ż y farmaceutyków. Apteki Polskie i jej spó ł ki zale ż ne prowadz ą dzia ł alno ść polegaj ą c ą wy łą cznie na detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych. Tym samym za wspólny rynek produktowy w przedmiotowej koncentracji nale ż y uzna ć detaliczn ą sprzeda ż wyrobów farmaceutycznych prowadzon ą przez sie ć aptek nale żą cych do jej uczestników. Detaliczna sprzeda ż wyrobów farmaceutycznych prowadzona jest przez uczestników koncentracji na terenie [...] miast i innych miejscowo ś ci (ma ł ych miasteczek i wsi) zlokalizowanych w [...] województwach. Jako obszar o zbli ż onych warunkach konkurencji dla dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych, na którym konsument, zaopatruj ą cy si ę w wyroby farmaceutyczne, b ę dzie posiada ł mo ż liwo ść swobodnego dokonania zakupów i pokonania odleg ł o ś ci mi ę dzy miejscem jego zamieszkania/pobytu i aptek ą , nale ż a ł oby uzna ć rynki geograficznie ograniczone do obszaru poszczególnych miasta i miejscowo ś ci, a w przypadku ma ł ych miejscowo ś ci rynki te mog ł yby stanowi ć obszar obejmuj ą cy s ą siaduj ą ce ze sob ą miejscowo ś ci. Udzia ł w lokalnych rynkach detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych, prowadzonej na obszarze poszczególnych miast i miejscowo ś ci, kszta ł tuje si ę - w przypadku grupy PGF - od poziomu [...] % do [...] %, a w przypadku Aptek Polskich od poziomu [...] % do [...] %. Najwy ż sze udzia ł y rynkowe ( [...] ) uczestnicy niniejszej koncentracji posiadaj ą w ma ł ych miejscowo ś ciach licz ą cych mniej ni ż 10.000 mieszka ń ców, w których prowadz ą jedn ą z trzech, jedn ą z dwóch lub jedyn ą dzia ł aj ą c ą na terenie danej miejscowo ś ci aptek ę . Ze wzgl ę du na ograniczony potencja ł nabywczy wyst ę puj ą cy w tak ma ł ych miejscowo ś ciach popyt na wyroby farmaceutyczne na takich rynkach lokalnych zaspokajany jest w pe ł ni przez 4 jedn ą do trzech aptek. Funkcjonowanie w takich miejscowo ś ciach wi ę kszej liczby aptek mog ł oby by ć ekonomicznie nieracjonalne. Na obszarze nast ę puj ą cych miejscowo ś ci grupa PGF posiada pozycj ę rynkow ą - szacowan ą w zale ż no ś ci o liczby dzia ł aj ą cych aptek - na poziomie [...] : Apteki Polskie jedynie na terenie [...] , co daje [...] % udzia ł w tym rynku. W tej miejscowo ś ci PGF nie posiada aptek. Udzia ł y w pozosta ł ych rynkach lokalnych detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych prowadzonej przez apteki nale żą ce do Aptek Polskich i jej spó ł ek zale ż nych szacowane s ą na poziomie od [...] % do [...] %. Z posiadanych przez organ antymonopolowy danych wynika, ż e PGF i Apteki Polskie wraz z ich spó ł kami zale ż nymi posiadaj ą apteki, których dzia ł alno ść pokrywa si ę na obszarze ni ż ej wymienionych miast, za ś ich łą czny udzia ł u w rynku osi ą ga nast ę puj ą ce warto ś ci: Nazwa miejscowo ś ci Łą czna liczba aptek posiadanych przez PGF i jej spó ł ki zale ż ne Łą czna liczba aptek posiadanych przez Apteki Polskie i jej spó ł ki zale ż ne Liczba aptek w mie ś cie Łą czny udzia ł w rynku [...] [...] [...] [...] [...] Z informacji i danych posiadanych przez organ antymonopolowy wynika, ż e realizacja przedmiotowej koncentracji nie spowoduje uzyskania przez uczestnicz ą cych w niej przedsi ę biorców i ich grupy kapita ł owe łą cznego udzia ł u przekraczaj ą cego 20% w którymkolwiek z lokalnych rynków detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych. W niniejszej koncentracji nie wyst ę puj ą wi ę c rynki w ł a ś ciwe, na które - w rozumieniu rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz.U. Nr 37 poz. 334), zwanego dalej „rozporz ą dzeniem” - wywiera ona wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym. Grupa PGF dzia ł alno ść polegaj ą c ą na hurtowej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych do aptek prowadzi na obszarze ca ł ego kraju. Pomi ę dzy uczestnikami koncentracji wyst ę puj ą powi ą zania typu dostawca – odbiorca, jednak ze wzgl ę du na to, ż e udzia ł grupy PGF w krajowym rynku hurtowej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych do aptek wynosi ok. [...] % powi ą zanie te nie s ą powi ą zaniami wertykalnymi w rozumieniu rozporz ą dzenia. Przej ę cie kontroli na [...] aptekami nale żą cymi do Aptek Polskich i jej spó ł ek zale ż nych spowoduje 5 zwi ę kszenie liczby sieci aptek posiadanej przez grup ę PGF do ok. [...] . Potencjalnymi kontrahentami grupy PGF jest ok. [...] aptek dzia ł aj ą cych w na obszarze ca ł ego kraju, w zwi ą zku z czym posiadanie przez grup ę ok. [...] w ł asnych aptek nie stworzy sytuacji skutkuj ą cej ograniczaniem wspó ł pracy z innymi aptekami. Wydaje si ę , ż e sprostanie konkurencji innych hurtowni farmaceutycznych oraz osi ą gni ę cie jak najlepszego wyniku ekonomicznego, b ę d ą ukierunkowywa ł y dzia ł ania grupy PGF na pozyskanie jak najwi ę kszej liczby aptek, zainteresowanych wspó ł praca handlow ą w zakresie hurtowej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych. Wyznaczaj ą c rynki lokalne, na których uczestnicy niniejszej koncentracji prowadz ą dzia ł alno ść polegaj ą c ą na detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych, jako rynki ograniczone do obszaru poszczególnych miast i miejscowo ś ci, w których zlokalizowane s ą posiadane przez nich apteki nale ż a ł oby, jako rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja niniejsza wywiera – w rozumieniu ww. rozporz ą dzenia - wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym wskaza ć lokalne rynki detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych dotycz ą ce nast ę puj ą cych miejscowo ś ci: [...]. Na tak wyznaczonych lokalnych rynkach detalicznej sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych grupa PGF posiada [...] , co stanowi odpowiednio [...] udzia ł u w tym rynku. Pozycja grupy Aptek Polskich jedynie na terenie [...] . W pozosta ł ych ww. miejscowo ś ciach Apteki Polskie i jej spó ł ki zale ż ne nie s ą obecne. Rynki te – dla dzia ł alno ś ci uczestników koncentracji - s ą rynkami roz łą cznymi geograficznie, a przej ę cie przez PGF kontroli nad Aptekami Polskimi spowoduje przej ę cie tylko w [...] udzia ł u grupy Apteki Polskie na tym lokalnym rynku detalicznej sprzeda ż y farmaceutyków. Ze wzgl ę du na to, ż e ww. rynki lokalne ograniczaj ą si ę do obszaru ma ł ych miejscowo ś ci, licz ą cych mniej ni ż 10.000 mieszka ń ców, istnieje na nich ograniczony potencja ł nabywczy. Mo ż liwe jest równie ż zaopatrzenie si ę przez mieszka ń ców tych miejscowo ś ci w wyroby farmaceutyczne w aptekach dzia ł aj ą cych na terenie pobliskich wi ę kszych miejscowo ś ci lub miast. Rynki te mog ą wi ę c stanowi ć cz ęść wi ę kszych, lokalnych rynków sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych, obejmuj ą cych np. obszar s ą siaduj ą cych gmin lub powiatów. Na tak wyznaczonych rynkach pozycja rynkowa uczestników koncentracji uleg ł aby os ł abieniu. Uznaj ą c obszary poszczególnych miejscowo ś ci jako rynki w ł a ś ciwe geograficznie dla niniejszej koncentracji, istniej ą rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym. Skutkiem przej ę cia przez PGF kontroli nad spó ł k ą Apteki Polskie b ę dzie przej ę cie przez t ę Spó ł k ę [...] % pozycji rynkowej posiadanej przez Apteki Polskie na 6 lokalnym rynku sprzeda ż y wyrobów farmaceutycznych prowadzonej przez nale żą c ą do niej aptek ę w [...] (PGF nie posiada aptek w tej miejscowo ś ci). W niniejszej koncentracji nie wyst ę puj ą rynki w ł a ś ciwe, na które wywiera ona wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym oraz rynki powi ą zane z rynkami w ł a ś ciwymi, na które koncentracja wywiera wp ł yw. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze – w ocenie organu antymonopolowego - w wyniku przej ę cia przez PGF kontroli nad spó ł k ą Apteki Polskie konkurencja na rynkach, na których prowadz ą dzia ł alno ść jej uczestnicy, nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na tych rynkach. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 kpc od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Departamentu Ochrony Konkurencji Danuta Gruszczy ń ska Otrzymuje: Polska Grupa Farmaceutyczna S.A., poprzez pe ł nomocnika : Pana Marka Tadeusiaka Kancelaria Prawa Konkurencji ul. Ż urawia 7/9 91- 455 Ł ód ź 7 8