DOK-47/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-1/421/12/04/HS Warszawa, dn. 2 czerwca 2004 r. D E C Y Z J A Nr DOK - 47/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Nafty Polskiej S.A. z siedzib ą w Warszawie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Naft ę Polsk ą S.A. kontroli nad Przedsi ę biorstwem Eksploatacji i Poszukiwa ń Z ł ó ż Ropy i Gazu Petrobaltic S.A. z siedzib ą w Gda ń sku. U Z A S A D N I E N I E W dniu 7 kwietnia 2004 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Naft ę Polsk ą S.A. kontroli nad Przedsi ę biorstwem Eksploatacji i Poszukiwa ń Z ł ó ż Ropy i Gazu Petrobaltic S.A. z siedzib ą w Gda ń sku (zwanym dalej Petrobaltic S.A.). W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie koncentracji, bowiem łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie kontroli nad innym przedsi ę biorc ą jest jednym ze sposobów koncentracji okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ww. ustawy, powoduj ą ca odst ą pienie od obowi ą zku zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, wszcz ął w dniu 8 kwietnia 2004 r. post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym zawiadomi ł stron ę pismem z dnia 27 kwietnia 2004 r. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Przyczyny i opis transakcji. Z informacji zawartych w zg ł oszeniu wynika, ż e w dniu 2 kwietnia 2004 r. Walne Zgromadzenie Nafty Polskiej S.A. podj ęł o uchwa łę w sprawie podwy ż szenia kapita ł u zak ł adowego Nafty Polskiej S.A., poprzez wniesienie przez Skarb Pa ń stwa 69% wszystkich wyemitowanych i zarejestrowanych akcji Petrobaltic S.A. W wyniku tej operacji, Nafta Polska S.A. przejmie kontrol ę nad Petrobaltic S.A. Pozosta łą cz ęść akcji Petrobaltic S.A. (31%) zachowa Skarb Pa ń stwa. Bezpo ś redni ą przyczyn ą koncentracji jest realizacja „Programu restrukturyzacji i prywatyzacji sektora naftowego”, b ę d ą cego integraln ą cz ęś ci ą „Strategii dla przemys ł u naftowego w Polsce”, przyj ę tej przez Rad ę Ministrów w dniu 24 wrze ś nia 2002 r. Punkt IV.3.c) ww. Programu przewiduje podwy ż szenie kapita ł u zak ł adowego Nafty Polskiej S.A., jako etap po ś redni do podwy ż szenia kapita ł u Grupy Lotos S.A. Celem gospodarczym w łą czenia Petrobaltic S.A. w struktury Grupy Lotos S.A. jest przekszta ł cenie tej Grupy w zintegrowany pionowo koncern naftowy, co przyniesie wzrost warto ś ci akcji i wzrost aktywów Skarbu Pa ń stwa. Pkt IV.8.a) ww. Programu dopuszcza wniesienie akcji Petrobaltic S.A. do Nafty Polskiej S.A. ze wzgl ę du na istnienie szeregu synergii pomi ę dzy ww. Spó ł kami, które spowoduj ą , ż e warto ść po łą czonych przedsi ę biorstw b ę dzie znacz ą co wy ż sza, ni ż suma ich warto ś ci w sytuacji, gdyby dzia ł a ł y one samodzielnie. Uczestnicy koncentracji. I. Nafta Polska S.A., b ę d ą ca aktywnym uczestnikiem niniejszej transakcji, wykonuje prawa z akcji i udzia ł ów podmiotów grupy kapita ł owej oraz inne funkcje dotycz ą ce m.in. okre ś lania strategii, koordynacji i kontroli polityki handlowej. Nafta Polska S.A. posiada pakiety wi ę kszo ś ciowe w: - Grupie Lotos S.A., prowadz ą cej dzia ł alno ść w zakresie przerobu ropy naftowej oraz dystrybucji i sprzeda ż y szerokiego asortymentu produktów naftowych, jak: benzyny bezo ł owiowe, oleje nap ę dowe, paliwo lotnicze, oleje opa ł owe, paliwo lotnicze, oleje smarowe-silnikowe, asfalty, gazy; - Rafinerii Czechowice S.A., prowadz ą cej dzia ł alno ść m.in. w zakresie przetwarzania, magazynowania i obrotu rop ą naftow ą i produktami ropopochodnymi, a tak ż e olejami przepracowanymi i innymi odpadami, produkcj ą paliw ciek ł ych i ich komponentów, benzyn, i rozpuszczalników naftowych, produkcj ą smarów i asfaltów; - Rafinerii Jas ł o S.A., produkuj ą cej paliwa, oleje smarowe i technologiczne, parafiny i masy parafinowe, asfalty i masy asfaltowe, inne specyfiki naftowe oraz dodatki chemiczne; - Rafinerii Nafty Glimar S.A., której przedmiotem dzia ł alno ś ci jest przeróbka ropy naftowej i przetwarzanie jej pó ł produktów na produkty finalne (w tym paliwa silnikowe, specyfiki na bazie naft, oleje silnikowe, przemys ł owe i technologiczne, parafiny i woski parafinowe, wazeliny i oleje opa ł owe, asfalty oraz gaz p ł ynny), a tak ż e sprzeda ż detaliczna paliw i hurtowa paliw sta ł ych, ciek ł ych, gazowych oraz niektórych produktów pochodnych; - Naftobazy Sp. z o.o., posiadaj ą cej logistyczn ą sie ć wyspecjalizowanych baz paliwowych w Polsce. Spó ł ka ta posiada tak ż e terminal prze ł adunkowy morski w Zatoce Gda ń skiej oraz terminale prze ł adunkowe gazu p ł ynnego i ropy naftowej na granicy wschodniej. Wszystkie bazy dysponuj ą kolejowymi frontami nalewowo- spustowymi autocystern oraz laboratoriami produktów naftowych. Udzia ł Naftobazy Sp. z o.o. na rynku magazynowania paliw [informacje stanowi ą ce tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . W latach 2001-2003 udzia ł Grupy Nafta Polska S.A. (rozumianej jako Grupa Lotos S.A., Rafineria Czechowice S.A., Rafineria Nafty Glimar S.A., Rafineria Jas ł o 2 S.A.) w sprzeda ż y paliw na terytorium Polski wyniós ł odpowiednio: [informacje stanowi ą ce tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . Udzia ł ww. Grupy w przerobie ropy naftowej na terytorium Polski wyniós ł natomiast w ww. okresie odpowiednio: [informacje stanowi ą ce tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . Ponadto Nafta Polska S.A., na podstawie udzielonej przez Rad ę Ministrów zgody w wykonywaniu „Programu prywatyzacji i restrukturyzacji sektora Wielkiej Syntezy Chemicznej” i udzielonych przez Ministra Skarbu Pa ń stwa pe ł nomocnictw, wykonuje prawa z akcji w nast ę puj ą cych spó ł kach z udzia ł em Skarbu Pa ń stwa, które wytwarzaj ą produkty i pó ł produkty chemiczne oraz wyroby nawozowe: Zak ł ady Azotowe K ę dzierzyn S.A., Zak ł ady Azotowe Pu ł awy S.A., Zak ł ady Azotowe w Tarnowie- Mo ś cicach S.A., Zak ł ady Chemiczne Police S.A., Zak ł ady Chemiczne Organika- Sarzyna S.A., Zak ł ady Chemiczne ZACHEM S.A. Wykonywanie praw z akcji, o których mowa wy ż ej, w zakresie ustalania sk ł adu osobowego w ł adz Spó ł ek, przeznaczania zysku Spó ł ek albo okre ś lania sposobu pokrycia strat, likwidacji i rozwi ą zania Spó ł ek, podwy ż szania i obni ż ania kapita ł u zak ł adowego Spó ł ek, wymaga uprzedniej, dodatkowej zgody Ministra Skarbu Pa ń stwa. Niniejsze pe ł nomocnictwa nie upowa ż niaj ą tak ż e do zaci ą gania po stronie Skarbu Pa ń stwa ż adnych zobowi ą za ń finansowych. Nie mo ż na zatem stwierdzi ć , i ż „Nafta Polska” S.A. kontroluje ww. Spó ł ki w rozumieniu ustawy antymonopolowej. II. Petrobaltic S.A. (w 100% spó ł ka Skarbu Pa ń stwa), b ę d ą ca pasywnym uczestnikiem niniejszej koncentracji, prowadzi dzia ł alno ść g ł ównie w zakresie wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego spod dna Ba ł tyku oraz ś wiadczy us ł ugi zwi ą zane z eksploatacj ą z ł ó ż ww. surowców. Spó ł ka ta posiada tak ż e koncesj ę na obrót paliwami ciek ł ymi, na okres od 1 marca 2004 r. do 1 marca 2014 r. Ponadto, przedmiotem dzia ł alno ś ci Petrobaltic S.A. jest produkcja m.in. konstrukcji metalowych i ich cz ęś ci, obrabiarek i narz ę dzi mechanicznych, maszyn dla górnictwa, kopalnictwa, i budownictwa. Podmiotami zale ż nymi Petrobatlic S.A. s ą : - Miliana Shiping Company LTD. z siedzib ą na Cyprze ( ś wiadcz ą ca us ł ugi ż eglugowo-magazynowe m.in. za pomoc ą posiadanego zbiornikowca oraz statku wielozadaniowego przystosowanego do obs ł ugi morskich instalacji), - „Aphrodite Offshore Services” Ltd. z siedzib ą na Antylach Holenderskich ( ś wiadcz ą ca us ł ugi z zakresu transportu morskiego). Podmiotami stowarzyszonymi z Petrobaltic S.A. s ą : - UAB „Naftos Gavyba” (Petrobaltic S.A. posiada 42,7% udzia ł ów tej spó ł ki), realizuje operacje kapita ł owe na litewskim rynku naftowym i jest podmiotem dominuj ą cym w stosunku do AB „Geonafta” (posiada 93,54% akcji tej spó ł ki), która prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą na poszukiwaniu i eksploatacji z ł ó ż ropy naftowej. AB „Geonafta” posiada po 50% udzia ł ów ka ż dej z trzech nast ę puj ą cych spó ł ek: UAB „Minijos Nafta”, UAB”Genciu Nafta”, UAB „Manifoldas”, eksploatuj ą cych litewskie z ł o ż a ropy naftowej. Wydobycie ropy naftowej na Litwie wynosi 391.000 t. Z ww. kierunku nie jest importowana ropa naftowa do Polski, - Energobaltic Sp. z o.o. (Petrobaltic S.A. posiada 46,6% udzia ł ów), która produkuje energi ę elektryczn ą i ciepln ą oraz gaz ciek ł y. W zakresie wydobycia ropy naftowej na terytorium Polski, obok Petrobaltic S.A. (wydobywaj ą cej rop ę naftow ą z szelfu morza Ba ł tyckiego), 3 dzia ł alno ść prowadzi tak ż e Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. (wydobywaj ą ce rop ę naftow ą na l ą dzie). W latach 2002-2003 w kraju wydobyto ogó ł em odpowiednio 683.600 t i 749.200 t ropy naftowej. Import tego surowca w ww. okresie wyniós ł 17.290.900 t i 17.427.700 t. [informacje stanowi ą ce tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . Import ropy naftowej stanowi za ś 96,6% krajowego zaopatrzenia. Do przeprowadzania poszukiwa ń i eksploatacji z ł ó ż ropy naftowej niezb ę dne s ą koncesje i zezwolenia. Dzia ł alno ść tego typu ob ł o ż ona jest szeregiem norm, spe ł nienie których wymaga znacznych nak ł adów finansowych. Barierami wej ś cia na rynek s ą ograniczony dost ę p do ź róde ł wydobywania ropy naftowej oraz technologiczne mo ż liwo ś ci polskich rafinerii. [informacje stanowi ą ce tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . [informacje stanowi ą ce tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za ich substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Maj ą c na uwadze powy ż sz ą definicj ę oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja ma wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), organ antymonopolowy uzna ł , i ż : a) w przedmiotowej sprawie brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym. Uzasadniaj ą c powy ż sze nale ż y wskaza ć , i ż przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji dzia ł aj ą na ró ż nych rynkach produktowych. Spó ł ki nale żą ce do Grupy Nafta Polska S.A. dzia ł aj ą na rynku asfaltów, benzyn, olejów (do silników benzynowych, do silników z zap ł onem samoczynnym, hydraulicznych, maszynowych, nap ę dowych, opa ł owych, przek ł adniowych przemys ł owych, przek ł adniowych samochodowych, spr ęż arkowych, turbinowych, ż eglugowych). Petrobaltic S.A. prowadzi natomiast dzia ł alno ść g ł ównie w zakresie wydobywania ropy naftowej. Spó ł ka ta planuje równie ż rozpocz ę cie sprzeda ż y kondensatów gazowych i destylatów pró ż niowych na potrzeby rafinerii krajowych, jak równie ż paliw p ł ynnych (w tym lekkich paliw morskich i ci ęż kich olejów opa ł owych na potrzeby statków morskich) innych jednak ż e ni ż te, które wytwarzaj ą spó ł ki z Grupy Nafta Polska S.A. Brak jest zatem rynków wspólnych dla uczestników niniejszej koncentracji, b) przedmiotowa koncentracja nie wywrze tak ż e wp ł ywu na ż aden rynek w ł a ś ciwy w uk ł adzie wertykalnym. Pomi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji istnieje powi ą zanie typu dostawca – odbiorca, Petrobaltic S.A. jest bowiem dostawc ą ropy naftowej, któr ą nast ę pnie przerabia, funkcjonuj ą ca w ramach Grupy Nafty Polskiej S.A., Grupa Lotos S.A. [informacje stanowi ą ce tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . 4 Organ antymonopolowy uzna ł , i ż rynek wydobycia oraz dostaw ropy naftowej - w aspekcie geograficznym - jest rynkiem ś wiatowym, nie istniej ą bowiem bariery w dostawach tego surowca z jakiegokolwiek kierunku. Na tak natomiast okre ś lonym rynku, zarówno udzia ł Petrobaltic S.A. w dostawach ropy naftowej, jak i udzia ł spó ł ek funkcjonuj ą cych w ramach Grupy Nafty Polskiej S.A. w odbiorze tego surowca, [informacje stanowi ą ce tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . b) niniejsza koncentracja nie wywrze tak ż e wp ł ywu na ż aden rynek w ł a ś ciwy w uk ł adzie konglomeratowym, bowiem udzia ł ż adnej ze spó ł ek uczestnicz ą cych w koncentracji nie przekroczy ł w 2003 r. progu 40%. *** Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w drodze decyzji, wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Analiza skutków niniejszej koncentracji nie wykaza ł a zagro ż e ń dla rynku, p ł yn ą cych z przej ę cia przez Naft ę Polsk ą S.A. kontroli nad Petrobaltic S.A. Organ antymonopolowy uznaj ą c za zasadne wyra ż enie zgody na dokonanie przedmiotowej koncentracji, wzi ął pod uwag ę w szczególno ś ci nast ę puj ą ce przes ł anki: - brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, wertykalnym czy konglomeratowym. Niniejsza koncentracja nie prze ł o ż y si ę zatem w istotny sposób na wzrost si ł y rynkowej Grupy Nafty Polskiej S.A., - docelowe wzmocnienie Grupy Lotos S.A., poprzez po łą czenie z Petrobaltic S.A., pozwoli na skuteczniejsze konkurowanie z dominatem na polskim rynku paliw, jakim jest PKN Orlen S.A. Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W jej wyniku konkurencja nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci nie dojdzie do osi ą gni ę cia lub umocnienia pozycji dominuj ą cej przez Naft ę Polsk ą . Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. DYREKTORA Departamentu Ochrony Konkurencji Piotr Mück Otrzymuje: Nafta Polska S.A. ul. Jasna 12 00-013 Warszawa 5