DOK-29/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK1-421/3/04/DR Warszawa, 2004.04.16 DECYZJA Nr DOK 29 /04 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Lafarge Beton Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Lafarge Beton Sp. z o.o. bezpo ś redniej kontroli nad TBB Sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu. UZASADNIENIE W dniu 6 lutego 2004 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Lafarge Beton Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie - zwan ą dalej tak ż e „Lafarge Beton”, bezpo ś redniej kontroli nad TBB Sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu – zwan ą dalej tak ż e „TBB”, poprzez nabycie 100% udzia ł ów w kapitale zak ł adowym tej Spó ł ki. W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie koncentracji, bowiem łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie bezpo ś redniej kontroli nad przedsi ę biorc ą przez innego przedsi ę biorc ę , jest jedn ą z form koncentracji, okre ś lon ą w art. 12 ust. 2 pkt. 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ww. ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od obowi ą zku zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ął post ę powanie w przedmiotowej sprawie, o czym powiadomi ł wnioskodawc ę pismem z dnia 19 lutego 2004 r. Zg ł oszenie zamiaru koncentracji wystosowane zosta ł o do Urz ę du w dniu 6 lutego 2004 r. Z informacji nades ł anych przez wnioskodawc ę wynika natomiast, ż e warunkowa umowa sprzeda ż y udzia ł ów TBB zawarta zosta ł a w dniu 18 lutego 2004 r. Nale ż y zatem stwierdzi ć , i ż transakcja zosta ł a zg ł oszona bez naruszenia terminu, o którym mowa w art. 94 ust. 4 ustawy antymonopolowej. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Przyczyny i opis transakcji. Przedmiotowa transakcja polega na przej ę ciu przez Lafarge Beton Sp. z o.o., spó ł k ę nale żą c ą do grupy kapita ł owej Lafarge, bezpo ś redniej kontroli nad TBB Sp. z o.o., poprzez nabycie 100 % udzia ł ów tej Spó ł ki. Lafarge Beton nab ę dzie udzia ł y od obecnych udzia ł owców spó ł ki TBB, tj. 50 % udzia ł ów od Hochtief Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie oraz 50 % udzia ł ów od Starkenberger Baustoffwerke GmbH z siedzib ą w Niemczech. Oba podmioty zbywaj ą ce udzia ł y nale żą do grupy kapita ł owej Hochtief. Deklarowanym celem koncentracji jest umocnienie pozycji Lafarge Beton na polskim rynku produkcji i sprzeda ż y betonu towarowego, zapraw cementowo piaskowych oraz poszerzenie dzia ł alno ś ci o rynki, na których by ł a obecna spó ł ka TBB. 2 Uczestnicy koncentracji. I. Lafarge Beton Sp. z o.o . – przedsi ę biorca aktywny w niniejszej koncentracji – jest spó ł k ą nale żą c ą do grupy kapita ł owej Lafarge. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Lafarge Beton jest produkcja i sprzeda ż betonu towarowego oraz zapraw cementowo piaskowych wykorzystywanych w budownictwie i przemy ś le drogowym. Lafarge Beton posiada wytwórnie betonu w Bia ł ymstoku, Gda ń sku, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie oraz Wolinie. Grupa Lafarge jest ś wiatowym liderem w produkcji materia ł ów budowlanych. Grupa ta zorganizowana jest w formie czterech podstawowych pionów: • cementowego - wytwarzanie i sprzeda ż ró ż nego rodzaju cementu, spoiw hydraulicznych oraz wapna na potrzeby przemys ł u budowlanego oraz in ż ynierii wodno-l ą dowej; • materia ł ów do krycia dachów - wytwarzanie i sprzeda ż dachówek cementowych i ceramicznych oraz blacho-dachówek, elementów dachowych oraz systemów kominowych, • gipsowego - produkcja i sprzeda ż systemów p ł yt gipsowo-kartonowych (tzw. systemów suchej zabudowy dla ś cian dzia ł owych), bloków gipsowych oraz tynków natryskowych dla potrzeb robót wyko ń czeniowych w nowych budynkach oraz renowacji starych, • kruszyw i betonu - w ramach którego grupa wytwarza i sprzedaje: kruszywa, mas ę betonow ą prefabrykowan ą i elementy betonowe prefabrykowane dla podmiotów zajmuj ą cych si ę wznoszeniem konstrukcji z zakresu in ż ynierii wodno-l ą dowej, budow ą dróg i budynków, itp. W Polsce Grupa Lafarge dzia ł a za po ś rednictwem 12 spó ł ek zale ż nych. Poni ż ej przedstawiony zosta ł zakres ich dzia ł alno ś ci: 1. Lafarge Polska S.A. z siedzib ą w Warszawie – prowadzenie us ł ug inwestycyjnych i zarz ą dzanie. 2. Lafarge Cement Polska S.A. z siedzib ą w Ma ł ogoszczy – produkcja i sprzeda ż cementu oraz klinkieru. 3 3. Lafarge Beton Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie – produkcja i sprzeda ż materia ł ów budowlanych, w tym betonu towarowego. 4. Lafarge Kruszywa Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie – produkcja i sprzeda ż kruszyw. 5. Ż wirownia Jagniówka Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie – produkcja i sprzeda ż kruszyw. 6. East West Expres Sp. z o.o. z siedzib ą w Hrubieszowie – us ł ugi prze ł adunkowe. 7. Lafarge Ż wirownia S ę pólno S.A. z siedzib ą w Warszawie – wydobycie piasku, ż wiru i kamienia na potrzeby budownictwa. 8. Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Handlowe „Mowap” Sp. z o.o. z siedzib ą w Wapiennie – produkcja i sprzeda ż m ą czki wapiennej. 9. Lafarge Transport Sp. z o.o. z siedzib ą w Ma ł ogoszczy – us ł ugi transportowe, dzia ł alno ść handlowa, produkcyjna i us ł ugowa. 10. Hatra, Cement i Beton Sp. z o.o. z siedzib ą w Ma ł ogoszczy – handel ż u ż lem wielkopiecowym. 11. P.P.W Fadom Sp. z o.o. z siedzib ą w Piotrkowie Trybunalskim – produkcja i sprzeda ż betonu i zapraw cementowo-piaskowych. 12. Przedsi ę biorstwo Rolne Lafarge Kruszywa Sp. z o.o. Spó ł ka Jawna z siedzib ą w Ma ł ogoszczy – uprawa zbó ż , gospodarka le ś na, dzia ł alno ść us ł ugowa zwi ą zana z uprawami rolnymi i le ś nictwem. II. TBB Sp. z o.o . – przedsi ę biorca pasywny w niniejszej koncentracji - nale ż y do grupy kapita ł owej Hochtief. Przedmiotem dzia ł alno ś ci TBB jest produkcja i sprzeda ż betonu towarowego i zaprawy cementowo piaskowej. TBB posiada wytwórnie betonu w Poznaniu, Pile i w Zielonej Górze. Niemiecka Grupa Hochtief jest jedn ą z kilku najwi ę kszych, mi ę dzynarodowych firm budowlanych, której dzia ł alno ść obejmuje budownictwo przemys ł owe, u ż yteczno ś ci publicznej, mieszkaniowe i infrastrukturalne. Grupa obecna jest na najwa ż niejszych rynkach ś wiata tj. w Europie, Ameryce Pó ł nocnej i Po ł udniowej, na Bliskim Wschodzie, w Azji, Australii i Oceanii oraz w Afryce Po ł udniowej. 4 Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Rynki, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt. 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Maj ą c na uwadze powy ż sz ą definicj ę oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), organ antymonopolowy uzna ł , i ż : a) Rynkami na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym , s ą lokalne rynki produkcji i sprzeda ż y betonu towarowego oraz zaprawy cementowo piaskowej, obejmuj ą ce teren Poznania i okolic (w promieniu 45 km od Poznania). Uzasadniaj ą c powy ż sze nale ż y wskaza ć , i ż wspólnymi produktami wytwarzanymi przez uczestników koncentracji s ą : - beton towarowy (zwyk ł y, lekki i piaskowy), - zaprawy cementowo piaskowe (g ł ównie plastyczne cementowe i ze specjalnymi domieszkami). Beton jest tworzywem budowlanym powsta ł ym przez trwa ł e po łą czenie spoiwa rozdrobnionych materia ł ów pochodzenia mineralnego lub organicznego, których najgrubsze ziarna s ą wi ę ksze ni ż 4 mm. Ze wzgl ę du na zmiany stanu fizycznego, jakim podlega beton w procesie dojrzewania - przechodz ą c od stanu plastycznego do sta ł ego, rozró ż nia si ę poj ę cia: beton - stwardnia ł a mieszanina kruszyw, cementu i wody oraz mieszanka betonowa - jednolita mieszanina wszystkich sk ł adników u ż ytych do produkcji przed lub po jego zag ę szczeniu, lecz przed rozpocz ę ciem twardnienia. 5 Zaprawa to mieszanina spoiwa z wod ą i drobnym kruszywem lub innym materia ł em wype ł niaj ą cym. W zale ż no ś ci od spoiwa u ż ytego do produkcji, rozró ż nia si ę zaprawy: cementowe, cementowo-wapienne, gipsowe, gipsowo-wapienne oraz zaprawy, w których spoiwami s ą ż ywice syntetyczne. Proces produkcji mas betonowych oraz zapraw polega na dozowaniu w odpowiednich proporcjach cementu, piasku, kruszyw o odpowiedniej frakcji, wody oraz dodatków i domieszek uszlachetniaj ą cych. Pomimo podobie ń stw w technologii wytwarzania obu produktów, nie mo ż na uzna ć ich za substytutów, gdy ż w budownictwie znajduj ą ró ż ne zastosowanie. Beton uznawany jest za podstawowe tworzywo konstrukcyjne do wykonywania wszelkiego rodzaju budowli o bardzo zró ż nicowanej funkcji i warunkach eksploatacji oraz tworzywo niekonstrukcyjne do wykonywania robót przygotowawczych pod budowle w ł a ś ciwe np. stabilizacje gruntów, podsypki, itp. Natomiast zaprawy znajduj ą zastosowanie g ł ównie do łą czenia elementów przegród budowlanych, wype ł niania spoin, umo ż liwiaj ą cych równomierne przenoszenie obci ąż e ń przez ś cian ę i uszczelnienie jej oraz jako ochrona elementów budynku przed wp ł ywami zewn ę trznymi przez pokrycie tynkiem i nadanie tym elementom estetycznego wygl ą du. Gotowe mieszanki betonowe transportowane s ą na budowy w stanie mokrym, co bior ą c pod uwag ę ograniczony czas wi ą zania cementu, ogranicza promie ń dostaw do 45 km od siedziby wytwórni. - Lafarge Beton ś wiadczy swoje us ł ugi w promieniu ok. 45 km od siedzib wytwórni zlokalizowanych w Warszawie, Poznaniu, Szczecinie, Gda ń sku oraz Bia ł ymstoku. - TBB ś wiadczy us ł ugi w promieniu ok. 45 km od siedziby wytwórni zlokalizowanych w Poznaniu, Pile i Zielonej Górze . Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, organ antymonopolowy uzna ł , i ż w niniejszej koncentracji rynkami w ł a ś ciwymi dla produkcji i sprzeda ż y betonu towarowego i zaprawy cementowo piaskowej na rzecz budownictwa i przemys ł u drogowego, w aspekcie geograficznym, s ą poszczególne rynki lokalne , na których prowadz ą dzia ł alno ść uczestnicy koncentracji, tj. Lafarge Beton Sp. z o.o. – na terenie Warszawy, Poznania, Szczecina, Gda ń ska, Bia ł egostoku oraz TBB Sp. z o.o. – na 6 terenie Poznania, Pi ł y i Zielonej Góry. Podstawow ą barier ą handlow ą uniemo ż liwiaj ą c ą rozszerzenie obszaru dla tego typu dzia ł alno ś ci, jest specyfika produktów wymuszaj ą ca na producencie dostarczenie gotowej mieszanki betonowej oraz zaprawy cementowo-piaskowej na budowy w stanie mokrym, co bior ą c pod uwag ę ograniczony czas wi ą zania cementu, zaw ęż a promie ń dostaw do oko ł o 45 km od siedziby wytwórni. Jedynym zatem rynkiem wspólnym dla uczestników koncentracji, jest rynek miasta Poznania i okolic. Zg ł aszaj ą cy koncentracj ę nie dysponuje szczegó ł owymi informacjami dotycz ą cymi udzia ł ów konkurentów uczestników transakcji, w rozbiciu na rynku betonu i na rynku zapraw cementowo piaskowych. Jak ju ż jednak ż e wcze ś niej wskazano, proces produkcji mas betonowych i zapraw jest podobny w technologii wytwarzania, a produkty te ró ż ni ą si ę jedynie ko ń cowym zastosowaniem. Z uwagi na powy ż sze, dla zobrazowania si ł y rynkowej innych producentów, uzasadnione jest powo ł anie udzia ł ów odnosz ą cych si ę łą cznie do betonu towarowego i zaprawy cementowo-piaskowej. b) Przedmiotowa transakcja nie wywrze wp ł ywu na rynek w uk ł adzie wertykalnym , gdy ż podmioty z grup uczestnicz ą cych w niniejszej koncentracji nie prowadz ą dzia ł alno ś ci na rynkach stanowi ą cych dla siebie poprzedni lub nast ę pny stopie ń obrotu . c) Przedmiotowa koncentracja nie wywrze wp ł ywu na rynek w uk ł adzie konglomeratowym , brak jest bowiem rynków na których jeden z uczestników koncentracji dysponowa ł by udzia ł em przekraczaj ą cym próg 40 %. Ocena skutków planowanej transakcji. Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku, której nie powstanie lub nie umocni si ę 7 pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Analiza skutków niniejszej koncentracji nie wykaza ł a zagro ż e ń p ł yn ą cych z przej ę cia przez Lafarge Beton kontroli nad TBB. Organ antymonopolowy uznaj ą c za zasadne wyra ż enie zgody na dokonanie przedmiotowej koncentracji, wzi ął pod uwag ę w szczególno ś ci nast ę puj ą ce przes ł anki: - w przedmiotowej koncentracji nie wyst ę puj ą rynki, na które wywiera ł aby ona wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym i konglomeratowym, - pomimo, i ż w przedmiotowej koncentracji wyst ę puj ą rynki, na które wywiera ona wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, to jednak nale ż y stwierdzi ć , i ż udzia ł uczestników koncentracji na terenie miasta Poznania i okolic (który to rynek uznano za w ł a ś ciwy w aspekcie geograficznym), zarówno na rynku produkcji i sprzeda ż y betonu i na rynku produkcji i sprzeda ż y zapraw cementowo piaskowych nie przekracza progu, zgodnie z którym ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadza domniemanie posiadania pozycji dominuj ą cej, - Lafarge Beton w wyniku koncentracji nie uzyska pozycji, która umo ż liwi ł aby tej spó ł ce dzia ł anie niezale ż nie od konkurentów. Spó ł ka Lafarge Beton b ę dzie spotyka ł a si ę ze znacz ą c ą konkurencj ą ze strony podmiotów dzia ł aj ą cych na terenie Poznania tj. takich spó ł ek jak: BT Pozna ń , Jedynka-Beta, Warta Beton(DROREM), Dyckerhoft, Meta-BIS oraz pozosta ł ych podmiotów dzia ł aj ą cych na tym rynku. Nie mo ż na zatem przypuszcza ć , aby Lafarge Beton mia ł a mo ż liwo ś ci dzia ł ania niezale ż nie od konkurentów. - odbiorcami ww. produktów s ą cz ę sto du ż e firmy budowlane (Budimex, Skanska, Mitex), maj ą ce siln ą pozycj ę negocjacyjn ą . Nie powinno to pozwoli ć na wykorzystywanie w stosunku do nich si ł y rynkowej przez producentów nabywanych przez nich towarów. Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Post ę powanie w sprawie wykaza ł o, ż e 8 przej ę cie przez Lafarge Beton kontroli nad TBB nie przyczyni si ę do powstania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym dla niniejszej koncentracji, a tak ż e nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na tym rynku. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów P.O. DYREKTORA DEPARTAMANTU OCHRONY KONKURENCJI Piotr Muck 9 Otrzymuje: Lafarge Beton Sp. z o.o. Al. Jerozolimskie 146 D, IV p. 02-305 Warszawa Za po ś rednictwem: Pe ł nomocnika Pani Katarzyny Kudro ń Al. Jerozolimskie 146 D, IV p. 02-305 Warszawa 10