DOK-27/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-1-421/68/04/GG Warszawa, 2005-03-11 D E C Y Z J A Nr DOK - 27/2005 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek LOTOS Paliwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Gda ń sku wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji , polegaj ą cej na przej ę ciu przez LOTOS Paliwa Sp. z o.o. kontroli nad cz ęś ci ą ARGE Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, poprzez wydzier ż awienie dziesi ę ciu stacji paliw nale żą cych do tej spó ł ki. U Z A S A D N I E N I E W dniu 8 grudnia 2004 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez LOTOS Paliwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Gda ń sku kontroli nad cz ęś ci ą ARGE Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, poprzez wydzier ż awienie dziesi ę ciu stacji paliw nale żą cych do tej spó ł ki. W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie koncentracji, bowiem łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie kontroli przez jednego przedsi ę biorc ę nad ca ł o ś ci ą lub cz ęś ci ą maj ą tku innego przedsi ę biorcy, jest jednym ze sposobów koncentracji okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt. 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od obowi ą zku zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej tak ż e organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomi ł wnioskodawc ę pismem z dnia 25 stycznia 2005 r. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje . Przyczyny i opis transakcji . Przedmiotem niniejszej koncentracji jest zamiar przej ę cia przez LOTOS Paliwa Sp. z o.o. – spó ł ki zale ż nej od Grupy LOTOS S.A. – kontroli nad cz ęś ci ą ARGE Sp. z o.o., w drodze wydzier ż awienia dziesi ę ciu stacji paliw nale żą cych do tej spó ł ki. Dziewi ęć przejmowanych w dzier ż aw ę stacji zlokalizowanych jest na terenie województwa ma ł opolskiego (z tego pi ęć stacji w obr ę bie miasta Krakowa), natomiast jedna stacja (w Bieruniu) znajduje si ę na terenie województwa ś l ą skiego. Przej ę cie przez Grup ę LOTOS S.A. powy ż szych stacji paliw ma na celu: - polepszenie wizerunku Grupy, jako aktywnego uczestnika detalicznego rynku sprzeda ż y paliw na terenie ma ł opolski, a w szczególno ś ci zaistnienie na terenie Krakowa, gdzie Grupa LOTOS S.A dotychczas nie by ł a obecna, - wzmocnienie pozycji rynkowej Grupy LOTOS S.A., poprzez budow ę ogólnopolskiej sieci stacji paliw, co w efekcie pozwoli na bardziej skuteczne konkurowanie z innymi koncernami paliwowymi dzia ł aj ą cymi w Polsce, - przekazanie czytelnego sygna ł u dla Rafinerii Po ł udniowych (w zwi ą zku z zamierzon ą konsolidacj ą Grupy LOTOS S.A. z tymi Rafineriami), o zamiarze trwa ł ej obecno ś ci Grupy na strategicznym rynku po ł udniowym, 2 - modernizacj ę dzier ż awionych stacji, a tak ż e popraw ę jako ś ci oferowanych na tych stacjach produktów i us ł ug. Uczestnicy koncentracji. I. LOTOS Paliwa Sp. z o.o. – jest wyspecjalizowan ą spó ł k ą , która w strukturze holdingowej Grupy LOTOS S.A. zajmuje si ę sprzeda żą detaliczn ą paliw we w ł asnych stacjach oraz zarz ą dzaniem sieci ą stacji patronackich i partnerskich. Ponadto, do zakresu dzia ł alno ś ci LOTOS Paliwa Sp. z o.o. nale ż y tak ż e hurtowa sprzeda ż paliw realizowana na zlecenie oraz sprzeda ż towarów w nie wyspecjalizowanych sklepach. Jak ju ż wy ż ej wspomniano, LOTOS Paliwa Sp. z o.o. nale ż y do Grupy LOTOS S.A., której podstawowym zakresem dzia ł alno ś ci jest wytwarzanie i przetwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej, produkcja chemikaliów i tworzyw sztucznych, hurtowa i detaliczna sprzeda ż paliw, a tak ż e produkcja i dystrybucja paliw gazowych i ciep ł a. Kontrol ę nad Grup ą LOTOS S.A. sprawuje Nafta Polska S.A. z siedzib ą w Warszawie, która posiada 75% akcji tego przedsi ę biorcy. Nafta Polska S.A. jest spó ł k ą zarz ą dzaj ą c ą w Grupie Kapita ł owej Nafty Polskiej , w sk ł ad której wchodzi równie ż spó ł ka magazynowa „Naftobazy” Sp. z o.o., b ę d ą ca najwi ę ksz ą logistyczna sieci ą wyspecjalizowanych baz magazynowania i prze ł adunku paliw w Polsce. Lokalizacja baz umo ż liwia dost ę p do us ł ug ś wiadczonych przez te bazy wszystkim klientom w ka ż dej cz ęś ci kraju. Ponadto, Grupa Nafty Polskiej – na podstawie pe ł nomocnictw udzielonych przez Ministra Skarbu Pa ń stwa – wykonuje prawa z akcji w nast ę puj ą cych spó ł kach: - Zak ł ady Azotowe K ę trzyn S.A., - Zak ł ady Azotowe Pu ł awy S.A., - Zak ł ady Azotowe w Tarnowie-Mo ś cicach S.A., - Zak ł ady Chemiczne Police S.A., - Zak ł ady Chemiczne Organika-Sarzyna S.A., - Zak ł ady Chemiczne ZACHEM S.A. Grupa Nafty Polskiej zamierza przej ąć kontrol ę nad ww. spó ł kami. Obecnie w UOKiK rozpatrywany jest stosowny wniosek w tej sprawie. 3 II. ARGE Sp. z o.o. – jest podmiotem prowadz ą cym dzia ł alno ść us ł ugow ą w zakresie: − wynajmu nieruchomo ś ci (w ł asnych lub dzier ż awionych) oraz wynajmu ró ż nego rodzaju ś rodków trwa ł ych, − sprzeda ż y detalicznej towarów spo ż ywczych i przemys ł owych na stacjach paliwowych, − sprzeda ż y hurtowej towarów przemys ł owych, poprzez sie ć posiadanych hurtowni, − sprzeda ż y detalicznej paliw do pojazdów samochodowych na stacjach paliw, − transportu paliw w ł asnymi pojazdami specjalizowanymi, − transportu towarów przemys ł owych w ł asnymi pojazdami uniwersalnymi, − udzielania po ż yczek finansowych kontrahentom. ARGE Sp. z o.o. nie nale ż y do ż adnej grupy kapita ł owej (jej w ł a ś cicielami s ą osoby prywatne, z których ż adna nie dysponuje wi ę kszo ś ci ą g ł osów w organach spó ł ki). Jedyn ą spó ł k ą zale ż n ą tego przedsi ę biorcy jest City Air S.A. z siedzib ą w Krakowie, której g ł ównym przedmiotem dzia ł ania jest ś wiadczeniem us ł ug w zakresie transportu lotniczego. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt. 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny). Maj ą c na uwadze powy ż sz ą definicj ę oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady 4 Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), organ antymonopolowy uzna ł , i ż : a) W przedmiotowej sprawie nie ma rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym . Uzasadniaj ą c powy ż sze nale ż y wskaza ć , i ż wprawdzie wspólnym przedmiotem dzia ł alno ś ci obu uczestników koncentracji jest prowadzenie stacji paliw dla pojazdów samochodowych, to jednak ich łą czne udzia ł y nie przekraczaj ą poziomu 20% w rynku geograficznym w ł a ś ciwym dla tego rodzaju dzia ł alno ś ci. Organ antymonopolowy ustali ł , i ż w ł a ś ciwym rynkiem produktowym w niniejszej koncentracji, wspólnym dla LOTOS Paliwa Sp. z o.o. i ARGE Sp. z o.o. jest rynek detalicznej sprzeda ż y paliw samochodowych, realizowanej poprzez stacje paliw (stacje benzynowe). Jednocze ś nie organ antymonopolowy uzna ł , i ż przy okre ś laniu rynku geograficznego dla sprzeda ż y detalicznej paliw samochodowych, nie mo ż na bra ć pod uwag ę terytorium ca ł ej Polski. Wynika to z faktu, i ż najwa ż niejszym czynnikiem decyduj ą cym o wyborze przez konsumenta okre ś lonej stacji benzynowej, jest jej po ł o ż enie w pobli ż u miejsca zamieszkania lub miejsca pracy. Z oczywistych powodów kierowca nie b ę dzie tankowa ł paliwa w stacji po ł o ż onej w innym regionie Polski, ni ż tym w którym w chwili obecnej przebywa. Maj ą c powy ż sze na uwadze, w ocenie organu antymonopolowego zasadnym jest okre ś lenie rynku geograficznego dla sprzeda ż y detalicznej paliw samochodowych, realizowanej poprzez stacje benzynowe, jako lokalnego rynku obejmuj ą cego co najwy ż ej obszar jednego województwa. W niniejszej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu geograficznym, b ę dzie zatem obszar województw, na których prowadz ą dzia ł alno ść obaj uczestnicy koncentracji, tj. 1) obszar województwa ma ł opolskiego (rynek ma ł opolski), 2) obszar województwa ś l ą skiego (rynek ś l ą ski). Ad 1 . W 2004 r. na rynku ma ł opolskim prowadzi ł o dzia ł alno ść 442 stacji benzynowych, z czego do LOTOS Paliwa Sp. z o.o. nale ż a ł o 9 stacji, a do ARGE Sp. z o.o. 15 stacji, co dawa ł o obu przedsi ę biorcom (tajemnica przedsi ę biorstwa) łą cznego udzia ł u w tym rynku (mierzonego ilo ś ci ą posiadanych stacji paliw). 5 W wyniku przedmiotowej koncentracji LOTOS Paliwa Sp. z o.o. przejmie od ARGE Sp. z o.o. 9 stacji, b ę dzie zatem posiada ć na rynku ma ł opolskim 18 stacji. Pozwoli to na osi ą gni ę cie LOTOS Paliwa Sp. z o.o. (tajemnica przedsi ę biorstwa) udzia ł u w tym rynku. Ad 2. Na rynku ś l ą skim w 2004 r. dzia ł a ł o 632 stacji benzynowych, z czego do LOTOS Paliwa Sp. z o.o. nale ż a ł o 7 stacji, a do ARGE Sp. z o.o. 1 stacja, co dawa ł o (tajemnica przedsi ę biorstwa) łą cznego udzia ł u w tym rynku. Po dokonaniu koncentracji ARGE Sp. z o.o. zaprzestanie prowadzenia dzia ł alno ś ci na rynku ś l ą skim, natomiast udzia ł LOTOS Paliwa Sp. z o.o. w tym rynku nieznacznie zwi ę kszy si ę (tajemnica przedsi ę biorstwa). Z powy ż szych danych wynika zatem, ż e wspólny rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą uczestnicy koncentracji, nie stanowi rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym. Łą czy udzia ł uczestników koncentracji nie przekracza bowiem progu 20%. b) Przedmiotowa koncentracja nie wywiera tak ż e wp ł ywu na ż aden rynek w ł a ś ciwy w uk ł adzie wertykalnym . Wprawdzie niektóre spó ł ki zale ż ne Grupy LOTOS S.A. (w tym LOTOS Paliwa Sp. z o.o.) prowadz ą dzia ł alno ść w zakresie hurtowej sprzeda ż y paliw, mog ą zatem zaopatrywa ć stacje benzynowe nale żą ce do ARGE Sp. z o.o. Udzia ł Grupy LOTOS S.A. w rynku paliw p ł ynnych, tj. benzyn, oleju nap ę dowego i lekkiego oleju opalowego, obejmuj ą cego obszar ca ł ej Polski, nie przekracza jednak poziomu 30% (w 2003 r. udzia ł Grupy LOTOS S.A. w tym rynku wynosi ł ok. tajemnica przedsi ę biorstwa ). Wyja ś ni ć jednocze ś nie nale ż y, i ż okre ś laj ą c rynek geograficzny w aspekcie powi ą za ń wertykalnych pomi ę dzy sprzedawc ą hurtowym paliw p ł ynnych, a jego odbiorc ą , nale ż y odnie ść go – inaczej ni ż przy sprzeda ż y detalicznej – do terytorium ca ł ej Polski. Uzasadniaj ą c powy ż sze nale ż y wskaza ć , i ż w tym przypadku rynkiem geograficznym jest rynek w ł a ś ciwy dla sprzeda ż y hurtowej paliw, a wi ę c rynek obejmuj ą cy ca ł y kraj. Odbiorc ą paliwa jest bowiem w ł a ś ciciel stacji paliw, a nie jak w sytuacji sprzeda ż y detalicznej, tankuj ą cy paliwo kierowca. Reasumuj ą c, nale ż y uzna ć , i ż zamierzona koncentracja nie wywrze wp ł ywu na rynek w uk ł adzie wertykalnym. 6 c) W przedmiotowej sprawie rynkiem w ł a ś ciwymi, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym , jest rynek produktowy na którym prowadzi dzia ł alno ść spó ł ka „Naftobazy” Sp. z o.o. (nale żą ca do Grupy Nafty Polskiej), tj. rynek magazynowania paliw obejmuj ą cy obszar Polski. Na rynku tym udzia ł spó ł ki „Naftobazy” Sp. z o.o. szacowany jest na oko ł o (tajemnica przedsi ę biorstwa). *** Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Organ antymonopolowy dokonuj ą c oceny zasadno ś ci wyra ż enia zgody na dokonanie przedmiotowej koncentracji, stwierdzi ł co nast ę puje: - brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym i wertykalnym; - planowana koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym na krajowy rynek magazynowania paliw. Brak jest jednak ż e przes ł anek do stwierdzenia, aby si ł a rynkowa posiadana przez Grup ę Nafty Polskiej na tym rynku mog ł a zosta ć wykorzystana do umocnienia pozycji na ma ł opolskim i ś l ą skim rynku detalicznej sprzeda ż y paliw samochodowych, tj. na wspólnym rynku produktowym, na którym prowadz ą dzia ł alno ść uczestnicy koncentracji, - po koncentracji spó ł ka LOTOS Paliwa Sp. z o.o. (a zarazem ca ł a Grupa LOTOS S.A.) b ę dzie posiada ł a w ma ł opolskim i ś l ą skim rynku detalicznej sprzeda ż y paliw samochodowych udzia ł y wynosz ą ce odpowiednio: (tajemnica przedsi ę biorstwa) b ę dzie to wi ę c poziom daleki od tego, z którym ustawa antymonopolowa łą czy osi ą gni ę cie pozycji dominuj ą cej. Nie mo ż na zatem przypuszcza ć , aby konkurencja na tych rynkach zosta ł a istotnie ograniczona. Ponadto, na rynkach tych wyst ę puje silna konkurencja ze strony stacji benzynowych dzia ł aj ą cych w sieci m.in. Orlenu, BP, Shell, Statoil, Esso. Szczególnie wysoki udzia ł posiadaj ą stacje dzia ł aj ą ce w barwach Orlenu: ok. 23% na rynku ma ł opolskim i ok. 24% na rynku ś l ą skim. 7 Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Wskutek planowanej transakcji nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji, szczególnie przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na ma ł opolskim i ś l ą skim rynku detalicznej sprzeda ż y paliw samochodowych. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. Zast ę pcy Dyrektora Departamentu Ochrony Konkurencji El ż bieta Witkowska-Grochowalska Otrzymuje: Pan Jacek Doma ń ski Pe ł nomocnik: - LOTOS Paliwa Sp. o.o. - ARGE S p. z o.o. Kancelaria Prawnicza M ł ynarczyk, Doma ń ski i Wspólnicy Sp.k. ul. Elbl ą ska 135 80-718 Gda ń sk 8