DOK-16/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK3-421/1/04/EP Warszawa, 2004-03-19 DECYZJA Nr DOK- 16 /2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez PricewaterhouseCoopers EE Holdings B.V. z siedzib ą w Rotterdamie (Holandia) kontroli nad PwC Global Investments B.V. z siedzib ą w Rotterdamie (Holandia). UZASADNIENIE W dniu 9 lutego 2004 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem antymonopolowym”, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804), zwanej dalej tak ż e „ustaw ą ”, wszcz ął na z ł o ż ony w terminie wniosek PricewaterhouseCoopers EE Holdings B.V. z siedzib ą w Rotterdamie, zwan ą dalej „PWC EE”, post ę powanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez t ę spó ł k ę kontroli nad PwC Global Investments B.V. z siedzib ą w Rotterdamie, zwan ą dalej „PwC Global Investments”. Z przekazanych przez PWC EE informacji wynika, ż e łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym zg ł oszenie, tj. w 2003 r., przekroczy ł 50 mln EURO. Wobec spe ł nienia przes ł anek art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy oraz niewyst ą pienia ż adnej z wymienionych w art. 13 ustawy przes ł anek wy łą czaj ą cych spod obowi ą zku zg ł oszenia, na przedsi ę biorcy przejmuj ą cym kontrol ę spoczywa ł obowi ą zek zg ł oszenia organowi antymonopolowemu zamiaru przedmiotowej koncentracji. Uczestnicy koncentracji. PWC EE jest spó ł k ą za ł o ż on ą w grudniu 2003 r. przez 115 osób fizycznych - dzia ł aj ą cych za po ś rednictwem powiernika, tj. Stichting PricewaterhouseCoopers EE, które obecnie s ą wspó ł pracownikami (tzw. partnerami) organizacji PricewaterhouseCoopers w Europie Centralnej i Wschodniej. Spó ł ka zosta ł a utworzona w celu dokonania planowanej koncentracji, w wyniku której nast ą pi restrukturyzacja struktury w ł asno ś ciowej i zarz ą dzania w grupie PricewaterhouseCoopers. Przedmiotem dzia ł ania spó ł ki jest zarz ą dzanie holdingami, przy czym dzia ł alno ść ta zostanie rozpocz ę ta dopiero po dokonaniu koncentracji, tzn. po przej ę ciu kontroli nad spó ł kami nale żą cymi obecnie do PwC Global Investments. PwC Global Investments stoi na czele grupy PricewaterhouseCoopers, która prowadzi dzia ł alno ść o zasi ę gu ś wiatowym w 139 krajach. Dzia ł alno ść grupy to doradztwo zwi ą zane z prowadzeniem dzia ł alno ś ci gospodarczej, w tym z zarz ą dzaniem ryzykiem i poprawianiem osi ą ganych wyników, a tak ż e w kwestii fuzji i przej ęć . W ś ród klientów grupy znajduj ą si ę liderzy kluczowych sektorów rynkowych, jak równie ż firmy o wysokim wska ź niku wzrostu, dzia ł aj ą ce na rynkach krajowych. Ponad 40% z 300 najwa ż niejszych firm europejskich jest audytowana przez spó ł ki nale żą ce do grupy. W Polsce prowadz ą dzia ł alno ść 4 spó ł ki nale żą ce do grupy spó ł ek kontrolowanych przez PwC Global Investments (wszystkie z siedzibami w Warszawie), a mianowicie: PricewaterhouseCoopers Sp. z o. o. posiadaj ą ca oddzia ł y w Krakowie i w Gda ń sku, PricewaterhouseCoopers Polska Sp. z o. o., która posiada 100% udzia ł ów w PricewaterhouseCoopers Service Centre Sp. z o. o. oraz wi ę kszo ś ciowy pakiet udzia ł ów w PwC Polska Sp. z o.o. Pierwsza z wymienionych wy ż ej spó ł ek ś wiadczy us ł ugi bieg ł ych rewidentów, doradztwa podatkowego oraz doradztwa w zakresie metod zarz ą dzania i zarz ą dzania ryzykiem, w tym m.in. us ł ugi audytu wewn ę trznego i doradztwa w zakresie przystosowania do wymogów Unii Europejskiej. PricewaterhouseCoopers Polska Sp. z o. o. oraz PricewaterhouseCoopers Service Centre Sp. z o. o. maj ą charakter spó ł ek holdingowych, przy czym obecnie trwa proces ich łą czenia. PwC Polska Sp. z o. o. zajmuje si ę doradztwem w zakresie prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, w tym m.in. w zakresie prywatyzacji oraz fuzji i przej ęć . Przyczyny koncentracji. Planowana koncentracja ma charakter eksterytorialny, a jej celem i przyczyn ą jest restrukturyzacja struktury w ł asno ś ciowej i zarz ą dzania w grupie PricewaterhouseCoopers. 2 Aktualnie kontrol ę nad spó ł kami grupy PricewaterhouseCoopers dzia ł aj ą cymi w Europie Centralnej i Wschodniej sprawuje spó ł ka holdingowa PwC Global Investments. W wyniku przeprowadzenia planowanej koncentracji kontrol ę nad ww. grup ą spó ł ek przejmiePWC EE. Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje : Zgodnie z art. 17 ustawy Prezes Urz ę du w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Przez pozycj ę dominuj ą c ą , zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy, rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Ocena oddzia ł ywania koncentracji na stan konkurencji wymaga okre ś lenia rynków w ł a ś ciwych zarówno w aspekcie produktowym, jak i geograficznym, na które koncentracja wywiera wp ł yw. Rynki w ł a ś ciwe. Z uwagi na fakt, ż e dzia ł alno ść PwC Global Investments dotyczy spó ł ek funkcjonuj ą cych w Europie Centralnej i Wschodniej, a dzia ł alno ść PWC EE dotyczy ć b ę dzie w przysz ł o ś ci tych samych spó ł ek, rynkiem geograficznym w ł a ś ciwym dla przedmiotowej koncentracji jest rynek Europy Centralnej i Wschodniej. Zgodnie jednak z zasad ą , okre ś lon ą w art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedmiotowa transakcja powinna zosta ć oceniona pod wzgl ę dem skutków, jakie wywo ł a na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Obaj bezpo ś redni uczestnicy koncentracji, tzn. PWC EE i PwC Global Investments, s ą spó ł kami holdingowymi nie prowadz ą cymi dzia ł alno ś ci produkcyjnej, ani us ł ugowej. PwC Global Investments prowadzi w Polsce - za po ś rednictwem spó ł ek zale ż nych - dzia ł alno ść polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug bieg ł ych rewidentów, us ł ug doradztwa podatkowego i doradztwa w zakresie prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, metod zarz ą dzania oraz zarz ą dzania ryzykiem. Jak ju ż zosta ł o wyja ś nione wcze ś niej, PWC EE nie posiada ż adnych spó ł ek zale ż nych, tym samym rynkami w ł a ś ciwymi dla rozpatrywanej koncentracji z punktu widzenia skutków na terytorium Polski s ą rynki ww. us ł ug. 3 Do zakresu ww. us ł ug nale żą m.in. us ł ugi bieg ł ych rewidentów, tzn. us ł ugi badania sprawozda ń finansowych podmiotów gospodarczych. Na polskim rynku tych us ł ug dzia ł a kilka tysi ę cy przedsi ę biorców, zarówno spó ł ek, jak i osób fizycznych, które posiadaj ą uprawnienia do opiniowania sprawozda ń finansowych. Obowi ą zek badania sprawozda ń finansowych zosta ł na ł o ż ony na przedsi ę biorców przepisami ustawy o rachunkowo ś ci. Na szeroko rozumianym krajowym rynku us ł ug audytorskich udzia ł spó ł ek z grupy PricewaterhouseCoopers wynosi poni ż ej 10%. Bior ą c jednak pod uwag ę odbiorców ww. us ł ug, nale ż y wyodr ę bni ć rynek us ł ug audytorskich ś wiadczonych du ż ym podmiotom gospodarczym. W tym segmencie rynku us ł ug audytorskich grupa PricewaterhouseCoopers posiada najwi ę kszy, wynosz ą cy oko ł o [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] % udzia ł , obok Ernst &Young i KPMG, których udzia ł y wynosz ą po oko ł o [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, oraz Deloitte&Touche z udzia ł em wynosz ą cym oko ł o [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %. W przypadku ograniczenia liczby odbiorców us ł ug audytorskich do spó ł ek notowanych na warszawskiej gie ł dzie papierów warto ś ciowych, pozycja rynkowa spó ł ek z grupy PricewaterhouseCoopers wzrasta. Bior ą c pod uwag ę rynek us ł ug ś wiadczonych 20 najwi ę kszym spó ł kom gie ł dowym, udzia ł grupy PricewaterhouseCoopers wynosi ok. [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, natomiast Deloitte&Touche ok. [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, a Ernst &Young i KPMG po ok. [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %. Do us ł ug w zakresie metod zarz ą dzania oraz zarz ą dzania ryzykiem zalicza si ę us ł ugi audytu wewn ę trznego, analiz roszcze ń i sporów gospodarczych oraz us ł ugi doradztwa dotycz ą ce kszta ł towania efektywno ś ci operacyjnej. Ww. us ł ugi ś wiadczone s ą przez tzw. „wielk ą czwórk ę ”, tzn. te same ww. firmy, które prowadz ą dzia ł alno ść w zakresie badania sprawozda ń finansowych. Udzia ł grupy PricewaterhouseCoopers w rynku us ł ug z zakresu metod zarz ą dzania oraz zarz ą dzania ryzykiem, które nie s ą jeszcze w Polsce rozpowszechnione, kszta ł tuje si ę w przedziale od [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %. Skutki koncentracji. Powy ż sze dane, dotycz ą ce udzia ł u w rynkach w ł a ś ciwych uczestników koncentracji, uzasadniaj ą konieczno ść zg ł oszenia zamiaru przej ę cia przez PWC EE kontroli nad PwC Global Investments, bowiem łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców zamierzaj ą cych dokona ć koncentracji przekracza 20%. Jednocze ś nie, jak wynika z opisu dzia ł alno ś ci uczestników koncentracji oraz ich spó ł ek zale ż nych, rozpatrywana koncentracja nie wywiera wp ł ywu na rynek w uk ł adzie horyzontalnym, wertykalnym i konglomeratowym. 4 Poj ę cia rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, wertykalnym oraz konglomeratowym, zosta ł y zdefiniowane w punkcie 7.2 Wykazu Informacji i Dokumentów, stanowi ą cego za łą cznik do rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37 poz. 334). Rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), jest ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20 %. W przypadku rozpatrywanej koncentracji nie wyst ę puje rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj uczestnicy koncentracji, bowiem aktywny uczestnik koncentracji, tzn. PWC EE, dotychczas nie rozpocz ął dzia ł alno ś ci. Tym samym brak jest wspólnych dla podmiotów uczestnicz ą cych w koncentracji rynków w ł a ś ciwych, jak równie ż nie mo ż na wskaza ć rynków, na których przynajmniej potencjalnie mog ł oby pomi ę dzy tymi podmiotami wyst ą pi ć powi ą zanie typu dostawca-odbiorca. Oznacza to, ż e koncentracja nie wywiera wp ł ywu na rynek w uk ł adzie wertykalnym, bowiem nie wyst ę puje rynek, na którym dzia ł a co najmniej jeden z uczestników koncentracji i który jest jednocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y dla drugiego jej uczestnika. Rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, jest ka ż dy rynek produktowy, na którym mi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania (uk ł ady) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji posiada wi ę cej ni ż 40% udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Ż aden z uczestników koncentracji nie posiada ponad 40% udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Jak wynika z powy ż szych ustale ń , koncentracja polegaj ą ca na przej ę ciu przez PWC EE kontroli nad pwC Global Investments nie wywiera wp ł ywu na krajowe rynki: us ł ug bieg ł ych rewidentów, us ł ug doradztwa podatkowego i doradztwa w zakresie prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, metod zarz ą dzania oraz zarz ą dzania ryzykiem, które to rynki uznane zosta ł y za rynki w ł a ś ciwe dla przedmiotowej koncentracji. W wyniku dokonania przedmiotowej koncentracji nast ą pi jedynie zmiana struktury w ł asno ś ciowej i zarz ą dzania wewn ą trz grupy PricewaterhouseCoopers. Dotychczasowa kontrola nad PwC Global Investments zostanie przej ę ta przez PWC EE, tym samym dojdzie jedynie do przej ę cia ju ż istniej ą cej pozycji rynkowej Spó ł ek b ę d ą cych pasywnym uczestnikiem koncentracji. 5 Powy ż sze okoliczno ś ci zwi ą zane z koncentracj ą , która nie wywiera wp ł ywu na rynki w ł a ś ciwe, wskazuj ą , ż e w jej wyniku nie powstanie ani nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca i wskutek czego konkurencja na rynkach w ł a ś ciwych nie zostanie ograniczona. Oznacza to, ż e spe ł nione zosta ł y przytoczone wcze ś niej przes ł anki art. 17 ustawy, wobec czego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. DYREKTORA Departamentu Ochrony Konkurencji Piotr Mück Otrzymuje: PricewaterhouseCoopers EE Holdings B.V., Holandia Za po ś rednictwem pe ł nomocnika Pana Marcina Rogali Wierzbowski i Wspólnicy Spó ł ka komandytowa Al. Armii Ludowej 14 00-638 Warszawa 6