DOK-15/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW L. dz. DDI-1-421/1/04/DR Warszawa, 2004.03.16 DECYZJA Nr DOK 15/04 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek R&M Technische Dienstleistungen GmbH z siedzib ą w Monachium (Niemcy), wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez R&M Technische Dienstleistungen GmbH bezpo ś redniej kontroli nad EW Services Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. UZASADNIENIE W dniu 31 grudnia 2003 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez R&M Technische Dienstleistungen GmbH z siedzib ą w Monachium (Niemcy) – zwan ą dalej „R&M Technische Dienstleistungen”, bezpo ś redniej kontroli nad EW Services Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie - zwan ą dalej „EW Services”, poprzez nabycie 100 % udzia ł ów w kapitale zak ł adowym tej Spó ł ki. W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie koncentracji, bowiem łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie – poprzez nabycie udzia ł ów – bezpo ś redniej lub po ś redniej kontroli nad ca ł ym albo cz ęś ci ą jednego lub wi ę cej przedsi ę biorców przez jednego lub wi ę cej przedsi ę biorców, jest jedn ą z form koncentracji, okre ś lon ą w art. 12 ust. 2 pkt. 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ww. ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od obowi ą zku zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ął post ę powanie w przedmiotowej sprawie, o czym powiadomi ł wnioskodawc ę pismem z dnia 27 stycznia 2004 r. Z informacji zawartych w zg ł oszeniu wynika, ż e w dniu 7 listopada 2003 r. podpisano warunkow ą przedwst ę pn ą umow ę sprzeda ż y udzia ł ów EW Services, której realizacja nast ą pi w trzech transzach, na podstawie trzech odr ę bnych umów sprzeda ż y. Ww. umowy nie zosta ł y dotychczas zawarte, w zwi ą zku z czym nale ż y stwierdzi ć , i ż transakcja zosta ł a zg ł oszona bez naruszenia terminu, o którym mowa w art. 94 ust. 4 ustawy antymonopolowej. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Przyczyny i opis transakcji. Przedmiotowa transakcja polega na przej ę ciu przez R&M Technische Dienstleistungen GmbH, spó ł k ę nale żą c ą do grupy kapita ł owej Bilfinger Berger, bezpo ś redniej kontroli nad EW Services Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, poprzez nabycie 100 % udzia ł ów tej Spó ł ki. 2 Deklarowanym celem koncentracji jest rozwój przedsi ę biorstw grupy Bilfinger Berger na polskim rynku, poprzez rozszerzenie zakresu us ł ug o prace remontowe w energetyce i przemy ś le. Uczestnicy koncentracji. I R&M Technische Dienstleistungen GmbH - przedsi ę biorca aktywny w niniejszej koncentracji - nale ż y do grupy kapita ł owej Bilfinger Berger. Spó ł ka R&M Technische Dienstleistungen ma charakter spó ł ki subholdingowej, swoj ą dzia ł alno ść ogranicza do wykonywania praw w ł a ś cicielskich z udzia ł ów/akcji innych spó ł ek prawa niemieckiego, prowadz ą cych dzia ł alno ść na rynku robót budowlanych, monta ż owych, izolacyjnych oraz robót instalacyjnych w zakresie instalacji elektrycznych, ciep ł owniczych, ch ł odniczych i alarmowych. Grupa Bilfinger Berger prowadzi dzia ł alno ść na rynku ś wiatowym. Podstawowy zakres dzia ł alno ś ci grupy obejmuje: budownictwo mieszkaniowe i u ż ytkowe (kompleksowe wykonywanie wszelkiego rodzaju obiektów budowlanych o charakterze kubaturowym, łą cznie z prowadzeniem wszelkich prac wyko ń czeniowych w takich obiektach); budownictwo w zakresie obiektów o charakterze infrastrukturalnym, w tym: dróg, tuneli, wiaduktów, lotnisk, parkingów; budownictwo w zakresie obiektów zwi ą zanych z ochron ą ś rodowiska (w tym: oczyszczalni ś cieków, sk ł adowisk odpadów, zak ł adów utylizacyjnych); wytwarzanie, instalacj ę , konserwacj ę i bie żą ce serwisowanie wszelkiego rodzaju instalacji przemys ł owych dzia ł aj ą cych w ramach obiegów zamkni ę tych, w tym: sanitarnych, grzewczych, ch ł odniczych, klimatyzacyjnych, elektrycznych, elektronicznych, alarmowych itp.; wytwarzanie, instalacja, konserwacja i bie żą ce serwisowanie maszyn i urz ą dze ń dla wszelkich ga łę zi przemys ł u, w tym zw ł aszcza budowlanego, chemicznego, wydobywczego, papierniczego, spo ż ywczego; pozyskiwanie i przetwarzanie surowców naturalnych na potrzeby podmiotów nale żą cych do grupy Bilfinger Berger oraz zarz ą dzanie nieruchomo ś ciami (kupno, sprzeda ż , wynajem, inne formy wykorzystania przez osoby trzecie, administrowanie itp.). 3 Prace remontowe stanowi ą podstawowy rodzaj dzia ł alno ś ci koncernu Rheinhold & Mahla (b ę d ą cego cz ęś ci ą grupy kapita ł owej Bilfinger Berger), w sk ł ad którego wchodzi, przedsi ę biorca aktywny w niniejszej koncentracji - R&M Technische Dienstleistungen GmbH. Obecnie dzia ł alno ść ww. podmiotów prowadzona jest przede wszystkim na rynkach niemieckim i czeskim. W Polsce Grupa Bilfinger Berger dzia ł a za po ś rednictwem 19 spó ł ek zale ż nych. Ich nazwy oraz zakres dzia ł alno ś ci przedstawiono poni ż ej: 1. Bilfinger + Berger Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie - wykonywanie robót budowlanych. 2. Hydrobudowa-6 S.A. z siedzib ą w Warszawie – wykonywanie us ł ug budowlanych dla potrzeb przemys ł u, budownictwa mieszkaniowego i u ż ytkowego oraz uzbrojenia terenu. 3. Hydrobudowa Grunt-Bud Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie – sprzeda ż nieruchomo ś ci, wykonywanie projektów obiektów biurowych. 4. Hydrobudowa Service Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie – handel i wynajem maszyn budowlanych. 5. Izomar Po ł udnie Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie – wykonywanie prac budowlanych oraz renowacja hal i budynków przemys ł owych, ogrzewanie budynków mieszkalnych i przemys ł owych, izolacje cieplne, wymurówki kot ł ów parowych i wodnych, piaskowanie i prace antykorozyjne, projekty termowizyjne, ocenianie i opiniowanie, wykonywanie pomiarów termowizyjnych oraz handel materia ł ami budowlanymi. 6. Izomar Pomorze Sp. z o.o. z siedzib ą w Toruniu - us ł ugi w zakresie: obs ł ugi, utrzymania i naprawy urz ą dze ń wiruj ą cych, odpylaj ą cych, wentylacyjnych, oczyszczaj ą cych powietrza, instalacji wentylacyjnych i napowietrzaj ą cych, obs ł ugi ruroci ą gów i zbiorników (kot ł ów) do wody zimnej i gor ą cej oraz pary wodnej. Ww. us ł ugi wykonywane s ą na rzecz: budownictwa u ż ytkowego i przemys ł owego, przemys ł u spo ż ywczego i ch ł odniczego, zak ł adów utylizacji odpadów, producentów wagonów, ciep ł ownictwa i energetyki. Ś wiadczone us ł ugi nie obejmuj ą obs ł ugi urz ą dze ń energetycznych. 4 7. Izomar Turów Sp. z o.o. z siedzib ą w Bogatyni – prace budowlano-izolacyjne w tym ogrzewanie budynków oraz wymurówki kot ł ów parowych i wodnych. 8. R&M Industrial Services Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach – izolacje przemys ł owe, prace instalacyjne wewn ą trz budynków, prace ś lusarskie, us ł ugi monta ż owe, us ł ugi w zakresie po ś rednictwa personalnego. 9. R&M IZOMAR Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie - wykonywanie prac budowlanych i izolacyjnych, w szczególno ś ci instalacje ciep ł o-wodno i d ź wi ę koch ł onne, wstrz ą soodporne, instalacje przeciwpo ż arowe w energetyce, przemy ś le i budownictwie, budownictwo ogólne i g łę binowe, wymurówki kot ł ów parowych i wodnych oraz innych urz ą dze ń przemys ł owych, wznoszenie konstrukcji budowlanych i stalowych, wykonywanie specjalistycznych prac murarskich i antykorozyjnych, produkcja konstrukcji metalowych i ich cz ęś ci, handel materia ł ami budowlanymi, us ł ugi detektywistyczne i ochrony mienia. 10. R&M IZOP Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach – instalacja i obs ł uga systemów elektrycznego ogrzewania towarzysz ą cego, us ł ugi monta ż owe. 11. R&M Serwis Warsztatowy Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach – podkonstrukcje stalowe, produkcja blachy. 12. Roediger Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie – instalacja systemów grzewczych, wentylacyjnych, klimatyzacyjnych, monta ż instalacji sanitarnych. Pozosta ł e spó ł ki: Bilfinger Berger Development Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, Bilfinger + Berger Polska Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzib ą w Warszawie, ECO-21C Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, IZOBAURING Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, J.Wolfferts Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach, POLREF Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, PREFABEX Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie nie prowadz ą dzia ł alno ś ci i przeznaczone s ą do likwidacji. II. EW Services Sp. z o.o. - przedsi ę biorca pasywny w niniejszej koncentracji – nale ż y do grupy kapita ł owej Elektrownie Warszawskie S.A. Przedmiotem dzia ł alno ś ci tej spó ł ki jest produkcja konstrukcji metalowych, roboty ogólnobudowlane, gospodarka ś ciekami, wywóz i unieszkodliwianie odpadów, us ł ugi w zakresie 5 instalowania, naprawy i konserwacji sprz ę tu elektrycznego, wykonywanie instalacji elektrycznych sygnalizacyjnych, produkcja urz ą dze ń d ź wigowych i chwytaków. Grupa Elektrownie Warszawskie S.A prowadzi dzia ł alno ść na rynku krajowym w zakresie produkcji energii elektrycznej oraz na lokalnym rynku produkcji energii cieplnej (obejmuj ą cym obszar aglomeracji m, st. Warszawy, wraz z miastami Pruszków i Piastów). Pozosta ł e us ł ugi ś wiadczone przez grup ę na rynku krajowym, z to: us ł ugi hotelowe i restauracyjne, kupno nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek, badanie rynku opinii, doradztwo w zakresie prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej i zarz ą dzanie. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Rynki, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt. 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny). Maj ą c na uwadze powy ż sz ą definicj ę oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), organ antymonopolowy uzna ł , i ż : a) W przedmiotowej sprawie nie ma rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym . Us ł ugami ś wiadczonymi zarówno przez spó ł k ę Izomar Pomorze Sp. z o.o. z siedzib ą w Toruniu, nale żą c ą do grupy kapita ł owej Bilfinger Berger, jak i EW Services z siedzib ą w Warszawie, s ą szeroko rozumiane us ł ugi serwisowo- 6 remontowe ś wiadczone na rzecz energetyki i przemys ł u. Przedsi ę biorcy ci dzia ł aj ą jednak w ró ż nych segmentach tego rynku. Izomar Pomorze dzia ł a w zakresie: obs ł ugi, utrzymania i naprawy urz ą dze ń wiruj ą cych, odpylaj ą cych, wentylacyjnych, oczyszczaj ą cych powietrza, instalacji wentylacyjnych i napowietrzaj ą cych, obs ł ugi ruroci ą gów i zbiorników (kot ł ów) do wody zimnej i gor ą cej oraz pary wodnej i nie obejmuje urz ą dze ń energetycznych. Us ł ugi ś wiadczone s ą na rzecz budownictwa u ż ytkowego i przemys ł owego, przemys ł u spo ż ywczego i ch ł odniczego, zak ł adów utylizacji odpadów, producentów wagonów, ciep ł ownictwa i energetyki. Izomar Pomorze ś wiadczy us ł ugi w promieniu ok. 100 km od miejsca swojej siedziby, a jej udzia ł w 2003 r. w lokalnym rynku województwa kujawsko- pomorskiego w zakresie us ł ug w ciep ł ownictwie i energetyce wynosi ł , us ł ug w przemy ś le, us ł ug w budownictwie, udzia ł w zakresie pozosta ł ej dzia ł alno ś ci mniej ni ż . Natomiast EW Services dzia ł a w zakresie us ł ug serwisowo-remontowych urz ą dze ń energetycznych, s ł u żą cych do wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej w: ciep ł owniach, elektrociep ł owniach, elektrowniach, zak ł adach energetycznych, przedsi ę biorstwach energetyki cieplnej, przedsi ę biorstwach przemys ł u chemicznego i ci ęż kiego. Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść na rynku lokalnym województwa mazowieckiego oraz województw o ś ciennych, w promieniu ok. 150 km od siedziby spó ł ki. W 2003 r. udzia ł ww. przedsi ę biorcy w lokalnym rynku us ł ug remontowych urz ą dze ń energetycznych, s ł u żą cych do wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej, wyniós ł , pozosta ł a dzia ł alno ść mia ł a charakter marginalny, wynosz ą c mniej ni ż w poszczególnych rynkach. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż w niniejszej koncentracji rynkami w ł a ś ciwymi dla us ł ug serwisowo-remontowych na rzecz energetyki i przemys ł u, w aspekcie geograficznym, s ą rynki lokalne , na których prowadz ą dzia ł alno ść uczestnicy koncentracji, tj. EW Services – na terenie o promieniu ok. 150 km, 7 obejmuj ą cym obszar województwa mazowieckiego i województw o ś ciennych oraz Izomar Pomorze Sp. z o.o. – na terenie o promieniu ok. 100 km, obejmuj ą cym obszar województwa kujawsko-pomorskiego. W ocenie zg ł aszaj ą cego, podstawow ą barier ą handlow ą uniemo ż liwiaj ą c ą rozszerzenie obszaru dla tego typu dzia ł alno ś ci, s ą koszty transportu wyposa ż enia i pracowników, jakie firma musi ponosi ć w celu dotarcia do klienta, a tak ż e brak zaplecza w postaci rozbudowanej bazy transportowej oraz brak oddzia ł ów zlokalizowanych poza siedzib ą dzia ł ania spó ł ki. Powy ż sze oznacza, i ż nie wyst ę puje wspólny dla uczestników koncentracji rynek w aspekcie geograficznym, a tym samym brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym. b) Przedmiotowa transakcja nie wywrze równie ż wp ł ywu na rynek w uk ł adzie wertykalnym , gdy ż podmioty z grup uczestnicz ą cych w niniejszej koncentracji nie prowadz ą dzia ł alno ś ci na rynkach stanowi ą cych dla siebie poprzedni lub nast ę pny stopie ń obrotu. c) Przedmiotowa koncentracja nie wywrze wp ł ywu na ż aden rynek w uj ę ciu konglomeratowym , poniewa ż brak jest rynków w ł a ś ciwych, na których pomi ę dzy uczestnikami koncentracji nie istnia ł yby ż adne powi ą zania horyzontalne lub wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca posiada ł by wi ę kszy ni ż 40 % udzia ł . Ocena skutków koncentracji. Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Organ antymonopolowy uzna ł , ż e przedmiotowa koncentracja spe ł nia wskazane kryteria ustawowe. Przyjmuj ą c powy ż sze, Prezes UOKiK mia ł na wzgl ę dzie w szczególno ś ci fakt, i ż brak jest rynków w ł a ś ciwych - zarówno w uj ę ciu 8 horyzontalnym, wertykalnym jak i konglomeratowym - na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw. Dodatkowo, organ antymonopolowy uzna ł , ż e sytuacja na rynkach, na których dzia ł aj ą przedsi ę biorcy nale żą cy do obu grup kapita ł owych bezpo ś rednich uczestników koncentracji, nie ulegnie istotnej zmianie w wyniku przedmiotowej koncentracji. Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów P.O. DYREKTORA DEPARTAMANTU OCHRONY KONKURENCJI Piotr Muck Otrzymuje: R&M Technische Dienstleistungen GmbH Gneisenaustrasse 15 D-80975 Monachium, Niemcy Za po ś rednictwem: Pe ł nomocnika Pana Andrzeja Kratiuka Kancelaria Prawnicza A. Ca ł us, A. Kratiuk M. Szmelter i Wspólnicy Spó ł ka Komandytowa ul. Mokotowska 4/6 00-641 Warszawa 9 10