DIH-IV-56/2024

1 P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW Warszawa, 10 grudnia 2024 r. DIH - 4.707. 54 .202 4 .BP „informacje prawnie chronione [xxx]” DECYZJA DIH .4. 56 . 202 4 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 4 r. poz. 572 ), art. 1 ust. 3 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 202 4 r. poz. 312 , ze zm. ), po przeprowadzeniu p ostępowania administracyjnego w przedmiocie odwołania od decyzji Wielkopol skiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznani u z 17 września 202 4 r. (sygn. akt D/LE.UH.8361.41.2024) , na mocy której wymierzono Hubertowi Mielnikowi prowadzące mu dzi ałalność gospodarczą pod firmą „Mielnik Nieruchomości Hubert Mielnik” , karę pieniężną w wysokości 1 4 . 310 , 96 zł (słownie: czter naście tysięcy trzysta dziesięć złot ych 96 /100), na podstawie art. 198 d ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo ściami (Dz. U. z 202 4 r. poz. 1145 ), z tytułu niewykonania obowiązków, o których mowa w art. 18 1 ust. 3 w w. ustawy , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję . Uzasadnienie W dniach 2 - 8 kwietnia 202 4 r. inspektorzy reprezentujący Wielkopol skiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznaniu (zwanego dalej: „ Wielkopol s kim WIIH”, „organem pierwszej instancji”), działając na podstawie upoważnienia nr D/LE . UH. 8361. 41 .2024 z 2 kwietnia 202 4 r., przeprowadzili kontrolę przedsiębiorcy xxxxx xxxxxx xxxxx prowadzące go działalność gospodarczą pod firmą : xxxxx xxxxx xxxxx xxxx xxxxxx xxxx xxx (dalej jako : „stron a ”, „przedsiębiorc a ”). Stosownie do art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, ze zm.), zwanej dalej: „Prawem przedsiębiorców”, kontrola została poprzedzona zawiadomieniem o zamiarze wszczęcia kontroli. W toku kontroli inspektorzy reprezentujący Wielkopol skiego WIIH sprawdzili legalność i rzetelność prowadzenia działalności gospodarczej oraz przestrzeganie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 202 4 r. poz. 1145 ), zwanej dalej „u staw ą o gospodarce nieruchomościami ”). W toku kontroli stwierdzono, że przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomości. Zgodnie z CEIDG działalność gospodarcza prowadzona jest od xxxxx . W toku kontroli przedłożono p olis y OC: − nr xxxxx xxxxx , wysta wioną przez xxxxx xxxx , okres ubezpieczenia xxxx xxxx – xxxxx , suma gwarancyjna 25 000 EUR ; 2 − nr xxxxx xxxxx , wystawioną przez xxxxx xxxx , okres ubezpieczenia xxxx xxxx – xxxxx , suma gwarancyjna 25 000 EUR; − nr xxxxx xxxxx , wystawioną przez xxxxx xxxx , okres ubezpieczenia xxxx xxxx – xxxxx , suma gwarancyjna 25 000 EUR; − nr xxxxx xxxxx , wystawioną przez xxxxx xxxx , okres ubezpieczenia xxxx xxxx – xxxxx , suma gwarancyjna 25 000 EUR; Przedsiębiorca nie okazał natomiast polis y za okres xxxxx – xxxxxx W toku k ontrol i ustalono , że p rzedsiębiorca zawiesił działalność gospodarczą w okresie xxxxx xxxxx – xxxxx xxxxx . Powyższe wskazuje, iż p rzedsiębiorca poprzez brak obowiązkowego ubezpieczenia za okres xxxxxx r. naruszył art. 181 ust. 3 ustawy o gospodarce nierucho mościami. Na podstawie zebran ego materiał u , zgodnie z art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 3 r. poz. 775 , ze zm. ), dalej jako : „kpa”, Wielkopolski WIIH zawiadomił przedsiębiorcę (pismo z 6 sierpnia br.) o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia a dministracyjnej kary pieni ęż n e j z ty t ułu prowadzenia d ział al nośc i w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami b ez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia o dpowiedzialności cywilnej , do czego przedsi ę biorca jest zobligowany na podstawie art. 181 ust. 3 ustawy o gospodarce n ier u chomo ś ciami . Jednocześnie organ pierwszej instancji poinformował przedsiębiorcę, że zgodnie z art. 10 § 1 kpa, stronom przysługuje prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Wielkopol ski WIIH decyzją z 17 września b r., wymierzył s tronie karę pieniężną w wysokości 1 4 . 310 , 96 zł (słownie: czter naście tysięcy trzysta dzie sięć złotych 96 /100), za brak spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 18 1 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzja została odebrana 19 września b r. Strona pismem z 30 września b r. wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji . Strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 189f § 1 pkt 1 kpa poprzez jego niewłaściwą wyk ł adni ę i uznanie, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma, co w konsekwencji skutkowało nieuznaniem wyst ąpienia przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Pismem z 21 października 202 4 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako „Prezes UOKiK”, „organ drugiej instancji” ) poinformował stronę o przysługującym jej prawie do zapoznania się z aktami i prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej praw. W toku postępowania odwoławczego, s trona pismem z 22 listopada b r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie wskazując na xxxxx okres bez wymaganego ubezpieczenia w ciągu którego nie podejmowała żadnych czynności w ramach zawartych umów pośrednictwa. Jako przyczynę niedopełnienia obowiązku ubezpiec zeniowego wskaza no kłopoty rodzinne zaznaczając jednocześnie, iż brak ten został uzupełniony. Strona wskazała przy tym, iż wymierzona kara przekracza jej możliwości finansowe. 3 Prezes UOKiK ustalił i stwierdził co następuje. Istotą postępowania odwoław czego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawy administracyjnej w granicach wyznaczonych rozstrzygnięciem decyzji organu pierwszej instancji. W toku postępowania organ odwoławczy dokonuje oceny, czy odwołanie str ony postępowania jest uzasadnione oraz sprawdza, czy wydana decyzja była prawidłowa. Stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 202 4 r. poz. 312 , ze zm. ), zwanej dalej: „ustawą o Inspekcji Handlowej”, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji, organem właściwym jest wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Prezes UOKiK jest organem wyższego stopnia i w związku z powyższym, w ramach nadzoru, jest uprawniony do przeprowadzenia nini ejszego postępowania. Zgodnie z art. 179a i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami, pośrednik w obrocie nieruchomościami to przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą z zakresu pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Zawód ten uległ deregulac ji na mocy ustawy z dnia 13 czerwca 2013 roku o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. z 2013 r. poz. 829), przy czym nadal ustawowym obowiązkiem pośrednika jest jednak wymóg obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywil nej za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością dot. pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami polega na odpłatnym wykonywaniu czynności zmierzających do zawarcia przez inne osoby umów: 1) nabycia lub zbyc ia praw do nieruchomości; 2) nabycia lub zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu; 3) najmu lub dzierżawy nieruchomości lub ich części; 4) innych niż określone w pkt 1 - 3, których przedmiotem są prawa do nieruchomości lub ich części. Zgodnie z art. 181 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przedsiębiorca będący pośrednikiem w obrocie nieruchomościami podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z pośrednictwem w obrocie nieruchomo ściami. Zgodnie z art. 181 ust. 3a w w. ustawy kopia dokumentu ubezpieczenia aktualnego na dzień zawarcia umowy pośrednictwa stanowi załącznik do tej umowy. Pośrednik w obrocie nieruchomościami niezwłocznie informuje stronę umowy pośrednictwa o wszelkich z mianach danych zawartych w dokumencie ubezpieczenia i o zawarciu nowej umowy ubezpieczenia, przekazując kopię dokumentu ubezpieczenia. Obowiązek ubezpieczenia OC powstaje nie później niż w dniu poprzedzającym dzień rozpoczęcia wykonywania czynności w zwią zku z pośrednictwem w obrocie nieruchomościami (§ 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pośrednika w obrocie nieruchomościami (Dz.U. z 2019 r. poz. 804)). Minimalna s uma gwarancyjna ubezpieczenia OC, w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz do wszystkich zdarzeń w okresie ubezpieczenia nie dłuższym niż 12 miesięcy, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC, wynosi równowartość w złotych 25 000 euro (§ 4 ww. rozpo rządzenia). 4 Po analiz ie zebran ego materiał u dowodow ego , Prezes UOKiK zauważa , że ustalenia kontroli przeprowadzonej przez Wielkopolskiego WIIH dały podstawę do stwierdzenia, że przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami bez spełnienia obowiązku zawarcia ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z pośrednictwem w obrocie nieruchomościami za okres od xxxxxx xxxxxxxx . N iezrealizowanie ww. obowiązku, zgodnie z treścią art. 198d ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest deliktem administracyjnym zagrożonym sankcją. Kto bowiem prowadzi działalność gospodarczą z zakresu pośrednictwa w obrocie nie ruchomościami bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 181 ust. 3 ww. ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od dwukrotnego do pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku po przedzającym rok, w którym stwierdzono naruszenie, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepisy art. 198c u st. 2 - 8 stosuje się odpowiednio. W ocenie Prezesa UOKiK przesłanka z art. 198d ustawy o gospodarce nieruchomościami została spełniona, a okoliczności wskazanego naruszenia prawa nie budziły wątpliwości co do istnienia przesłanek faktycznych uzasadniający ch wymierzenie kary pieniężnej. Prezes UOKiK stwierdza , że Wielkopolski WIIH ustalając wysokość kary pieniężnej, zgodnie z art. 198d w zw. z art. 181 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, właściwie uwzględnił i ocenił: - dotychczasową działalność pr zedsiębiorcy, stwierdzając że nie był on dotychczas kontrolowany w zakresie przestrzegania naruszenia przepisów ww. ustawy ; - skalę prowadzonej działalności, przyjmując, że s trona należy do grupy mikroprzedsiębiorców ; - czas trwania naruszenia przyjmując, że trwało ono w okresie od xxxxxx do xxxxxxxxxx Prezes UOKiK w całości podziela w tym zakresie ustalenia Podlaskiego WIIH, w tym także w zakresie wysokości kary pieniężnej ustalonej na kwotę 1 4 310 , 96 zł (słownie: czter naście tysięcy trzysta dziesięć złot ych , 96 /100) jako adekwatnej do stwierdzonego naruszenia. Organ drugiej instancji nie znalazł podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 kpa, organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administra cyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Przedstawiona powyżej ponowna analiza zgromadzonego materiału dokonana w ramach postępowania odwoławczego, prowadzi do jedn oznacznych ustaleń, iż strona nie posiadała obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody związane z pośrednictwem w obrocie nieruchomościami. Tym samym naruszony został obowiązek wskazany w art. 181 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomo ściami. Niedopełnienie przedmiotowego obowiązku wypełnia hipotezę art. 198d ww. ustawy, który przewiduje karę pieniężną za prowadzenie działalności gospodarczej z zakresu pośrednictwa w obrocie nieruchomościami bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezp ieczenia. Prezes UOKiK zauważa, że wszyscy przedsiębiorcy, prowadzący działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami mają obowiązek zawarcia prawidłowej umowy ubezpieczenia OC. 5 Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy przede wszystkim zauważyć, iż przedsiębiorca nie był objęty obowiązkiem ubezpieczeniowym w okresie xxxxxx – xxxxxxxxxxxxxx . Organ drugiej instancji nie neguje faktu, iż w późniejszym okresie miało miejsce zawieszenie działalności gospodarczej, co tym samym zwalnia przedsiębiorcę od obowiązku ubezpieczeniowego. Organ nie neguje również faktu, iż w okresie w którym przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą nie zawarł żadnej umowy o pośrednictwo nieruch omości. Niemniej nie oznacza to, iż automatycznie wyłączona została możliwość wyrządzenia szkody wskutek czynności wykonywanych w ramach pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Jak bowiem wynika z art. 179 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pośrednict wo w obrocie nieruchomościami polega na odpłatnym wykonywaniu czynności zmierzających do zawarcia przez inne osoby umów, których przedmiotem jest np. nabycia lub zbycie prawa do nieruchomości lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. M ożna zatem s twierdzić, iż istota pośrednictwa polega na skojarzeniu ze sobą potencjalnych kontrahentów – stron przyszłej umowy przenoszącej prawo do nieruchomości. Niekoniecznie zatem szkoda m usi zostać wyrządzona przy zawarciu umowy pośrednictwa, może ona bowiem zost ać wyrządzona w okresie kiedy pośrednik jest związany przedmiotową umową i w jej ramach wykonuje bądź też powinien wykonywać czynności w ramach pośrednictwa. Jak wynika z ustaleń kontroli taki stan miał miejsce w przedmiotowej sprawie: „Faktem jest, iż w t ym okresie nie zawierał umów w zakresie pośrednictwa, co zostało stwierdzone w toku kontroli, jednakże posiadał aktywną działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, co potwierdza dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy. Co więcej, stronę wiązały umowy tj. umowa pośrednictwa z dnia xxxxxx xxxxxx xxxx . (zawarta na okres xxxxxxxxxx – xxxxxxxxxx .), umowa pośrednictwa z dnia xxxxxxx xxxx . (z awarta na okres xxxxxx – xxxxxxx xxxxxxxxxx – na zasadzie wyłączności) oraz umowa pośrednictwa z dnia xxxxxxxxxx . (zawarta na okres xxxxxxxxxxxx – xxxxxxxxxxxxx – na zasadzie wyłączności), które obowiązywały (w tym dwie z nich na zasadzie wyłączności) rów nież w okresie braku obowiązkowego ubezpieczenia OC pośrednika, w którym działalność strony nie była zawieszona.” – (str. 3 decyzji Wielkopolskiego WIIH). W ocenie Prezesa UOKiK, nie można mówić w tym przypadku o znikomej wadze naruszenia, bowiem strona je st podmiotem profesjonalnym świadczącym usługi pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, który de facto nie wypełniał obowiązku ubezpieczeniowego , mimo prowadzenia działalności gospodarczej w tym o kresie. Z tego też względu, nie sposób uznać zarzutu Strony, iż organ błędnie ocenił powyższą przesłankę. Należy przy tym podkreślić, że właściwe zabezpieczenie interesów klientów jest bardzo ważne, gdyż specyfika umów związanych z nieruchomościami wiąże się m.in. z pewnym ryzykiem finansowym klienta. Dlatego też brak lub niewłaściwe ubezpieczenie przedsiębiorców utrudni dochodzenie ewentualnych roszczeń przez klientów, powstałych w wyniku błędu przedsiębiorcy. Mając na uwadze powyższe, nie sposób uznać, że stwierdzone naruszenie było znikome. Tym samym przesłank a pierwsza nie została spełniona, co oznacza, iż nie jest możliwym odstąpienie od wymierzenia kary, ponieważ art. 189f § 1 pkt 1 kpa wymaga łącznego spełnienia obydwu przesłanek. Zgodnie z art. 189f § 2 kpa, w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeże li pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia pra wa lub 6 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Okoliczności i waga naruszenia prawa nie budzą wątpliwości, co do istnienia przesłanek faktycznych uzasadniających nałożenie kary pienięż nej. Strona nie dopełniła obowiązku nałożonego na nią w art. 181 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem nie posiadała obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody związane z pośredniczeniem w obrocie nieruchomościami. Tym samym, nie sposób w przedmiotowej sprawie usunąć naruszenie prawa. Takie rozwiązanie musiałoby polegać na wystawieniu polisy ubezpieczeniowej z mocą wsteczną, co jest wykluczone przez art. 10 ust. 1a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczeni owym funduszu gwarancyjnym i polskim biurze ubezpieczycieli komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2277) umowa ubezpieczenia obowiązkowego nie może obejmować ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie tej umowy. Tym samym, w pr zedmiotowej sprawie nie jest możliwym odstąpienie od wymierzenia kary na podst. art.189f § 2 kpa. Podsumowując, na podstawie zebranego materiału dowodowego, Prezes UOKiK uznał, że wydana przez Wielkopolskiego WIIH decyzja z 17 września b r. była prawidłow a. Tym samym, powyższa decyzja powinna pozostać w obrocie prawnym. Biorąc powyższe pod uwagę należało orzec jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego Pouczenie: 1. Decyzja jest ostateczna w toku instancji. W terminie 30 dni od jej doręczenia stronie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę należy wnieść za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Pl. Powstańców Warszawy 1, 00 - 950 Warszawa. 2. Od skarg wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym od strony skarżącej pobierana jest opłata, tzw. wpis stosunkowy, zależny od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi: 1) do 10.000 zł - 4 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100 zł; 2) ponad 10.000 zł do 50.000 zł - 3 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 zł; 3) ponad 50.000 zł do 100.000 zł - 2 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 1.500 zł; 4) ponad 100.000 zł - 1 % wartości p rzedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. 3. W przypadku wniesienia od niniejszej decyzji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, strona ma możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Prawo po mocy może być przyznane stronie na wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należy złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjn ego w Warszawie. 7 4. Do należności pieniężnych w postaci kar pieniężnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy kpa . 5. Zgodnie z art. 189k § 1 kpa organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypa dkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez: 1) odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty; 2) odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty; 3) umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części; 4) umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części. z up. Prezesa Urzędu O chrony Konkurencji i Konsumentów Joanna Jankowska - Kuć Dyrektor Departamentu Inspekcji Handlowej /podpisano elektronicznie/