DIH-5/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-100(3)/13/AgŁ Warszawa, 27 stycznia 2014 r. DECYZJA DIH-1/5/2014 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Henryki Mazur, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Mazur Henryka Handel-Gastronomia Henryka Mazur w Oławie, od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2013 r. (nr akt sprawy: KBP-śG.8361.144.2013), którą ww. przedsiębiorcę zobowiązano do uiszczenia kwoty 460,40 zł (słownie: czterysta sześćdziesiąt złotych 40/100), stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki czekolady mlecznej z całymi orzechami Nussbeisser Alpen Gold o masie netto 100 g – utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 5-12 sierpnia 2013 r. przez inspektorów reprezentujących Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we Wrocławiu, zwanego dalej „Dolnośląskim WIIH”, w sklepie spoŜywczo-przemysłowym, ChwaliboŜyce 18, 55-200 Oława, naleŜącym do przedsiębiorcy Henryki Mazur, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Mazur Henryka Handel-Gastronomia Henryka Mazur w Oławie, zwanej dalej równieŜ „stroną”, pobrano do badań laboratoryjnych m.in. próbkę czekolady mlecznej z całymi orzechami Nussbeisser Alpen Gold o masie netto 100 g, oznaczonej datą minimalnej trwałości „12.03.2014” i numerem partii produkcyjnej „OPZO 232411 A”, dystrybuowanej przez Mondelez Polska S. A. ul. Domaniewska 49, 02-672 Warszawa, zwanej dalej „czekoladą mleczną”, w ilości 2 opakowań jednostkowych, z partii liczącej 5 opakowań jednostkowych o łącznej wartości 25,00 zł. 2 Równocześnie z tej samej partii produktu, pobrano, zabezpieczono i pozostawiono pod nadzorem kontrolowanego dodatkową próbkę, w ilości odpowiadającej ilości pobranej do badań laboratoryjnych (próbkę kontrolną). PowyŜsze udokumentowano w protokole kontroli z dnia 12 sierpnia 2013 r. (nr akt kontroli: KBP-śG.8361.144.2013) oraz protokole pobrania próbki z dnia 6 sierpnia 2013 r. nr 086790 (dotyczącym próbki produktu i próbki kontrolnej). Badania przeprowadzone przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu, zwanego dalej „Laboratorium w Wrocławiu” wykazały, Ŝe przedmiotowy produkt nie spełniał wymagań jakościowych zadeklarowanych na opakowaniu jednostkowym, z uwagi na: niŜszą zawartość orzechów (tj. stwierdzono 19 % ± 2 % i 19 % ± 2 % zamiast 23 %), wyŜszą zawartość białka w stosunku do zadeklarowanej w tabeli wartości odŜywczej (tj. było 8,5 % ± 0,5 % zamiast 5,1 %) oraz niŜszą zawartość tłuszczu w stosunku do zadeklarowanej w tabeli wartości odŜywczej (tj. było 38,7 % ± 1,2 % zamiast 40 %) – co udokumentowano w sprawozdaniu z badań z dnia 13 sierpnia 2013 r. nr 286/2013. Strona została poinformowana o wynikach badań laboratoryjnych oraz o prawie do złoŜenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej w piśmie z dnia 16 sierpnia 2013 r. Z tytułu przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki produktu, zgodnie z § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 496), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie trybu pobierania i badania próbek produktów”, dyrektor ww. laboratorium dokonał obliczenia wysokości naleŜności pienięŜnej na kwotę 460,40 zł – zgodnie z pismem zatytułowanym „Koszt przeprowadzonych badań laboratoryjnych” z dnia 19 sierpnia 2013 r. nr 38/2013. Strona oświadczyła w piśmie z dnia 26 sierpnia 2013 r., Ŝe odstępuje od moŜliwości zbadania próbki kontrolnej zakwestionowanej czekolady mlecznej. W związku z powyŜszymi nieprawidłowościami, pismem z dnia 6 września 2013 r., Dolnośląski WIIH zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o Inspekcji Handlowej”, do uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych, informując równieŜ o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w kaŜdym stadium postępowania, w tym: wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnień w sprawie, a takŜe składania wniosków i zastrzeŜeń. Strona skorzystała z przysługujących jej praw i wniosła w piśmie z dnia 18 września 2013 r. o przesłuchanie w charakterze świadka przedstawicieli (osób) działających w imieniu producenta przedmiotowego produktu na okoliczność zgodności zawartości białka, tłuszczu i orzechów w tym produkcie, z ilością zadeklarowaną na opakowaniu jednostkowy, a takŜe o przeanalizowanie kwestii, czy producent i dystrybutor czekolady mlecznej posiadają status strony w niniejszym postępowaniu oraz o informowanie jej o ustaleniach poczynionych przez 3 Dolnośląskiego WIIH w ramach prowadzonego postępowania. Jednocześnie, uwzględniając, Ŝe niniejsza sprawa dotyczy cech produktu, które zostały zadeklarowane na etapie produkcji przez producenta, wniosła o poinformowanie jej o stanowisku producenta. Nadmieniła, Ŝe wypowiedzenie się, co do zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego moŜe nastąpić jedynie po otrzymaniu pisemnej informacji o stanowisku producenta i dystrybutora. Pismem z dnia 1 października 2013 r., Dolnośląski WIIH poinformował stronę, Ŝe do dystrybutora przedmiotowego produktu, tj. Mondelez Polska S. A. z siedzibą w Warszawie skierował wystąpienie pokontrolne z dnia 20 września 2013 r. z wnioskiem o wyjaśnienie przyczyn stwierdzonych nieprawidłowości. Do pisma tego dołączył postanowienie z dnia 1 października 2013 r. o odmowie uwzględnienia wniosków strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka oraz o zbadanie kwestii, czy producent i dystrybutor tego produktu posiadają status strony w niniejszym postępowaniu. Pismem z dnia 31 października 2013 r., strona została zapoznana ze stanowiskiem dystrybutora z dnia 14 października 2013 r. (stanowiącym odpowiedź na ww. wystąpienie pokontrolne) oraz poinformowana o przysługującym jej prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnień w sprawie, a takŜe składania wniosków i zastrzeŜeń. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego, dla składników odŜywczych (tj. białka i tłuszczu), wymienionych w tabeli wartości odŜywczej na etykiecie opakowania jednostkowego, uwzględniono limity tolerancji określone w tabeli 1 rozdziału 3 przewodnika Komisji Europejskiej z grudnia 2012 r. zatytułowanym „Wytyczne dla właściwych organów w sprawie kontroli zgodności z prawodawstwem UE w odniesieniu do: rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat Ŝywności, zmiany rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenia (WE) nr 1925/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004; oraz dyrektywy Rady 90/496/EWG z dnia 2 września 1990 r. w sprawie oznaczania wartości odŜywczej środków spoŜywczych; oraz dyrektywy 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliŜenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do suplementów Ŝywnościowych; w zakresie określenia limitów tolerancji dla składników odŜywczych wymienionych na etykiecie” . Po uwzględnieniu tolerancji dla białka (na poziomie ± 2 g) i tłuszczu (na poziomie ± 8 g, co stanowi 20 % w stosunku do zadeklarowanej wartości 40 g/100 g), stwierdzono, Ŝe w badanej próbce zawartość białka była niezgodna z deklaracją na etykiecie (nie mieściła się w granicach tolerancji), a zawartość tłuszczu była zgodna z deklaracją na etykiecie (mieściła się w granicach tolerancji). 4 Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 27 listopada 2013 r. (doręczoną stronie w dniu 2 grudnia 2013 r.), Dolnośląski WIIH zobowiązał stronę do uiszczenia kwoty 460,40 zł, stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki czekolady mlecznej, niezgodnej z deklaracją zawartą w oznakowaniu tego produktu, z uwagi na niŜszą zawartość orzechów i wyŜszą zawartość białka. Pismem z dnia 13 grudnia 2013 r. (nadanym w dniu 16 grudnia 2013 r. w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego), strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie, wraz ze stwierdzeniem braku obowiązku pokrycia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych. ZaskarŜonej decyzji strona zarzuciła: 1) obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, poprzez błędne zastosowanie tych przepisów; 2) obrazę przepisów art. 28 Kpa, poprzez nieprawidłowe ustalenie stron przedmiotowego postępowania, w szczególności błędne ustalenie, Ŝe producent czekolady mlecznej nie posiada statusu strony w niniejszym postępowaniu; 3) obrazę przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania, nie uwzględniając zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, czy teŜ zasady informowania obywatela o znaczących okolicznościach faktycznych i prawnych. Zwróciła uwagę, Ŝe organ pierwszej instancji nie dąŜył do wyjaśnienia, który podmiot ponosi winę za niezgodne ze stanem rzeczywistym deklarowanie zawartość określonych składników na produkcie; 4) obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o towarach paczkowanych (Dz. U. Nr 91, poz. 740 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o towarach paczkowanych”, ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej”, oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych”. Wyjaśniła, Ŝe strona nie posiada statusu producenta, ani teŜ paczkującego w świetle tych przepisów; 5) obrazę przepisów art. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, gdyŜ w jej ocenie organ pierwszej instancji wykroczył poza swoje kompetencje ustawowe. Dodała, Ŝe skoro przedmiotem kontroli było zbadanie cech produktu, na które strona nie miała wpływu, to kontrola w tym zakresie powinna obejmować te podmioty, które określone cechy deklarują na produkcie, czyli producenta lub paczkującego; 6) błędne ustalenia faktyczne, poprzez przyjęcie, Ŝe to na stronie spoczywał obowiązek weryfikacji (zbadania), czy zawartość składników zadeklarowanych przez producenta na produkcie jest zgodna ze stanem rzeczywistym; 5 7) błędne ustalenia faktyczne, poprzez przyjęcie, Ŝe czekolada mleczna była nieprawidłowo oznakowana; 8) brak podstawy prawnej, poprzez niewskazanie podstawy prawnej do przeprowadzenia kontroli. Pismem z dnia 3 stycznia 2014 r., Prezes UOKiK poinformował stronę, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa, prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Ustawa o Inspekcji Handlowej stanowi w art. 30 ust. 1, Ŝe jeŜeli przeprowadzone badania wykazały, Ŝe produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji, kontrolowany jest obowiązany do uiszczenia, na wskazany przez odpowiedni organ Inspekcji rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów albo wojewódzkiego inspektoratu, kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań, którą następnie przekazuje się na rachunek dochodów budŜetu państwa, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. W myśl § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie trybu pobierania i badania próbek produktów, wysokość naleŜności pienięŜnej, określonej w art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, ustala dyrektor laboratorium kontrolno-analitycznego Inspekcji Handlowej, z uwzględnieniem: rodzaju badanego produktu, rodzaju materiałów lub urządzeń uŜytych w toku przeprowadzania badań, uzasadnionego kosztu pracy jednej osoby w jednym dniu lub godzinie pomnoŜonego przez liczbę osób i dni lub godzin oraz uzasadnionego kosztu pracy laboratorium. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Pojęcie jakości handlowej zostało wyjaśnione w art. 3 pkt 5 tej ustawy, jako cechy artykułu rolno-spoŜywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizyko- chemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, jednak nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. W niniejszej sprawie, na podstawie wyników badań laboratoryjnych próbki produktu, pobranego w sklepie naleŜącym do przedsiębiorcy Henryki Mazur, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Mazur Henryka Handel-Gastronomia Henryka Mazur w Oławie, przez inspektorów reprezentujących Dolnośląskiego WIIH, wykonanych przez Laboratorium we Wrocławiu, stwierdzono ponad wszelką wątpliwość, Ŝe przedmiotowy produkt nie 6 spełniał wymagań jakościowych zadeklarowanych na opakowaniu jednostkowym, z uwagi na: niŜszą zawartość orzechów i wyŜszą zawartość białka. Z tytułu przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki produktu, organ pierwszej instancji ustalił wysokość naleŜności pienięŜnej na kwotę 460,40 zł, zgodnie z kosztorysem wystawionym przez Laboratorium we Wrocławiu w dniu 19 sierpnia 2013 r. nr 38/2013. Wobec powyŜszego, Dolnośląski WIIH zobowiązał kontrolowanego, to jest – w myśl art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowej – przedsiębiorcę Henrykę Mazur, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Mazur Henryka Handel-Gastronomia Henryka Mazur w Oławie, w drodze decyzji z dnia 27 listopada 2013 r. do uiszczenia powyŜszej kwoty, jako równowartości kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych. Odwołując się od wydanej decyzji, strona podniosła w pkt 1 odwołania , Ŝe organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, poprzez błędne ich zastosowanie. W ocenie Prezesa UOKiK, powyŜsze zarzuty są niezasadne. Jak wynika z treści art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, obowiązek pokrycia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych powstaje zawsze w przypadku stwierdzenia, Ŝe produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji i ciąŜy wyłącznie na kontrolowanym, tj. przedsiębiorcy, którego działalność jest kontrolowana (art. 2 pkt 8 ww. ustawy), a nie – jak mylnie stara się wykazać strona w odwołaniu – na producencie lub paczkującym. Przepis ten nie stanowi bowiem podstawy prawnej do przypisania kontrolowanemu odpowiedzialności za to, Ŝe zbadany produkt nie spełniał wymagań jakościowych, niemniej jednak nakłada na niego obowiązek pokrycia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych w takim przypadku. W niniejszej sprawie, kontrolowanym, z którego oferty handlowej pochodził zbadany i zakwestionowany produkt, była Henryka Mazur, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Mazur Henryka Handel-Gastronomia Henryka Mazur w Oławie, a więc zobowiązanie tego przedsiębiorcy do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość przeprowadzonych badań laboratoryjnych, było prawidłowe i zgodne z prawem. Bez względu na to, Ŝe kwestia odpowiedzialności nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, naleŜy wskazać, Ŝe odpowiedzialność za zgodność produktów z przepisami prawa Ŝywnościowego w zakresie jakości handlowej ponoszą wszyscy uczestnicy obrotu tymi produktami, w tym takŜe strona, jako sprzedawca detaliczny, co wynika wprost z treści art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002 s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem (WE) nr 178/2002”, w świetle którego, podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności i pasz z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych 7 wymogów. Nie ma przy tym znaczenia, na którym etapie stwierdzona niezgodność powstała (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 894/10). Nie moŜna zatem podzielić poglądu strony, Ŝe zapewnienie zgodności produktów z przepisami prawa Ŝywnościowego spoczywa tylko na producencie lub paczkującym. Okoliczności, na które powołuje się strona w odwołaniu, Ŝe zakupiła produkt markowy i sprzedawała go w dobrej wierze (jak wynika z ustaleń kontroli próbka produktu była nieuszkodzona, zdatna do spoŜycia i prawidłowo oznakowana na półce sklepowej oraz nie posiadała cech produktu podrobionego), a stwierdzone niezgodności powstały na etapie produkcji, na które strona, jako sprzedawca detaliczny o niewielkiej skali działalności, nie mogła mieć wpływu, nie stanowią – wbrew przekonaniu strony – wystarczającego powodu do zwolnienia jej z obowiązków wynikających z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. NaleŜy w tym miejscu podkreślić, Ŝe w przypadku stwierdzenia wprowadzenia do obrotu produktu nieodpowiadającego jakości handlowej lub zafałszowanego (art. 40a ust. 1 pkt 3 lub 4 ustawy o jakości handlowej), odpowiedzialnym za popełnienie tego czynu jest podmiot wprowadzający ten produkt do obrotu. Pojęcie obrotu zostało wyjaśnione w art. 3 pkt 4 tej ustawy, jako czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, w którym „wprowadzenie na rynek”, zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie Ŝywności lub pasz w celu sprzedaŜy, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaŜy lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaŜ, dystrybucję i inne formy dysponowania. Z przepisów tych wynika, Ŝe wprowadzającym do obrotu jest m.in. podmiot dokonujący sprzedaŜy, a więc i strona, a nie – jak twierdzi strona w odwołaniu – wyłącznie producent lub dystrybutor, czyli dla przedmiotowego produktu firma Mondelez Polska S. A. z siedzibą w Warszawie, zadeklarowana na opakowaniu jednostkowym jako dystrybutor. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe przepis art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, na którym oparta została zaskarŜona decyzja, ma charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego. Nie przewiduje on moŜliwości odstąpienia od obciąŜenia podmiotu wprowadzającego do obrotu produkt niezgodny w wymaganiami jakości handlowej, kosztami badań tego produktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 916/11). Do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes UOKiK odniósł się w dalszej części uzasadnienia do niniejszej decyzji. Strona podniosła w pkt 2 odwołania zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji treści art. 28 Kpa, poprzez nieprawidłowe ustalenie stron przedmiotowego postępowania, w szczególności błędne ustalenie, Ŝe producent czekolady mlecznej, tj. Mondelez Polska S. A. z siedzibą w Warszawie, nie posiada statusu strony w niniejszym postępowaniu. W ocenie Prezesa UOKiK, powyŜsze zarzuty są niezasadne. Kwestię podmiotu, który moŜe być stroną w postępowaniu administracyjnym przed organami Inspekcji Handlowej, w tym takŜe w przedmiocie zobowiązania do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych, w sposób szczególny regulują przepisy ustawy o Inspekcji Handlowej, w powiązaniu z przepisami ustawy o jakości handlowej. 8 Do postępowania przed organami Inspekcji Handlowej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie nieuregulowanym ustawą o Inspekcji Handlowej (art. 1 ust. 3 ww. ustawy). Do zadań Inspekcji Handlowej naleŜy m.in. kontrola produktów znajdujących się w obrocie handlowym lub przeznaczonych do wprowadzenia do takiego obrotu (w tym w zakresie oznakowania i zafałszowań) oraz kontrola usług (art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ww. ustawy). Kontrola ta nie obejmuje jednak kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych u producentów oraz kontroli jakości zdrowotnej środków spoŜywczych określonych w przepisach odrębnych. PowyŜsza regulacja znajduje równieŜ potwierdzenie w art. 17 ust. 3 ustawy o jakości handlowej, w świetle którego, nadzór nad jakością handlową artykułów rolno-spoŜywczych w obrocie detalicznym sprawuje Inspekcja Handlowa. Pojęcie handlu detalicznego zostało wyjaśnione w art. 3 pkt 7 rozporządzeniu (WE) nr 178/2002, jako obsługa i/lub przetwarzanie Ŝywności i jej przechowywanie w punkcie sprzedaŜy lub dostaw dla konsumenta finalnego, a obejmuje ono terminale dystrybucyjne, działalność cateringową, stołówki zakładowe, catering instytucjonalny, restauracje oraz podobne działania związane z usługami Ŝywnościowymi, sklepy, centra dystrybucji w supermarketach i hurtownie. Nie ulega zatem wątpliwości, Ŝe przedsiębiorcą, którego działalność jest kontrolowana w powyŜszym trybie przez organy Inspekcji Handlowej, nie moŜe być producent i w związku tym nie moŜe on być stroną postępowania administracyjnego, jak równieŜ adresatem decyzji kończącej to postępowanie. W myśl art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, w postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących wykonywania zadań i kompetencji Inspekcji Handlowej, organem właściwym jest wojewódzki inspektor, jeŜeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Podkreślenia wymaga, Ŝe wszystkie czynności wynikające z ustawowych kompetencji, czyli działania prowadzone w ramach postępowania kontrolnego, a następnie ewentualnie pokontrolnego, czy teŜ będące ich konsekwencją, postępowanie administracyjne w sprawie nałoŜenia obowiązku uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych, powinny być podmiotowo toŜsame i wynikać z ustaleń dokonanych wobec kontrolowanego. Stąd teŜ, jedynie kontrolowany moŜe być podmiotem praw i obowiązków kierowanych w odniesieniu do niego przez organy Inspekcji Handlowej. W niniejszej sprawie, podstawą prawną do wydania zaskarŜonej decyzji w sprawie zobowiązania do uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych, był przepis art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe kontrolowanym, z którego oferty handlowej pochodził zakwestionowany w wyniku badań laboratoryjnych produkt, była Henryka Mazur, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Mazur Henryka Handel- Gastronomia Henryka Mazur w Oławie, zatem tylko ona, jako adresat tej normy, była stroną postępowania, zakończonego wydaniem przez Dolnośląskiego WIIH decyzji, od której strona złoŜyła odwołanie. Okoliczności, na które powołuje się strona w odwołaniu, Ŝe niezgodne ze stanem rzeczywistym deklaracje w zakresie składu zamieściła na produkcie firma Mondelez Polska S. A. z siedzibą w Warszawie – wbrew przekonaniu strony – nie czynią z tej firmy strony przedmiotowego postępowania. Istotne ma tu znaczenie wykazanie interesu prawnego, 9 wynikającego z prawa materialnego. W myśl art. 28 Kpa, stroną jest kaŜdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto Ŝąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Taki interes prawny w sprawie nie został wykazany. Argumentacja przedstawiona powyŜej prowadzi jednocześnie do wniosku, Ŝe kolejny zarzut strony podniesiony w pkt 3 odwołania , jest bezzasadny, odnoszący się do naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania, nie uwzględniając podstawowych zasad wyraŜonych w tych przepisach, jak równieŜ nie dąŜenie do wyjaśnienia, który podmiot ponosi winę za niezgodne ze stanem rzeczywistym deklarowanie zawartości określonych składników na produkcie. Zdaniem Prezesa UOKiK, w niniejszej sprawie zostały podjęte wszelkie niezbędne kroki do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym m.in. poprzez wskazanie stronie przysługujących jej uprawnień. Akta sprawy, w szczególności: upowaŜnienie do przeprowadzenia kontroli z dnia 5 sierpnia 2013 r. nr 153/KBP-śG/2013, protokół kontroli z dnia 12 sierpnia 2013 r., sprawozdanie z badań z dnia 13 sierpnia 2013 r. nr 286/2013, pismo z dnia 16 sierpnia 2013 r. informujące stronę o wynikach badań oraz o prawie do złoŜenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej (z którego strona nie skorzystała), kosztorys z przeprowadzonych badań z dnia 19 sierpnia 2013 r. nr 38/2013, pismo z dnia 6 września 2013 r. informujące stronę o wszczęciu postępowania oraz o prawie do czynnego udziału w kaŜdym stadium postępowania (z którego strona skorzystała i złoŜyła wnioski), postanowienie z dnia 1 października 2013 r. o odmowie uwzględnienia wniosków strony, a takŜe pismo z dnia 31 października 2013 r. informujące stronę o stanowisku dystrybutora z dnia 14 października 2013 r. oraz o przysługujących jej uprawnieniach (z których strona nie skorzystała), wskazują, Ŝe cały materiał dowodowy został zebrany, a następnie rozpatrzony w sposób wyczerpujący w toku postępowania administracyjnego. Organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w myśl uwzględnienia słusznego interesu strony, wszechstronnie wyjaśniając istotne dla sprawy okoliczności, jak równieŜ realizując zasadę czynnego udziału strony w sprawie. Wydana przez Dolnośląskiego decyzja z dnia 27 listopada 2013 r., od której strona złoŜyła odwołanie, została oparta na całokształcie zabranego materiału dowodowego. Istotne dla sprawy było to, Ŝe na etapie sprzedaŜy detalicznej stwierdzono, Ŝe poddany badaniom laboratoryjnym produkt był niezgodny z deklaracją zamieszczoną na opakowaniu jednostkowym, z uwagi na niŜszą zawartość orzechów i wyŜszą zawartość białka, a nie – jak mylnie stara się wykazać strona w odwołaniu – na którym etapie stwierdzona niezgodność powstała i kto ponosi winę za niezgodne ze stanem rzeczywistym deklarowanie zawartości określonych składników na produkcie. Nie moŜna zatem zgodzić się z argumentem strony, Ŝe skoro dystrybutor zakwestionowanego produktu, co do zasady potwierdził w piśmie z dnia 14 października 2013 r. (stanowiącym odpowiedź na wystąpienie pokontrolne z dnia 20 września 2013 r.) zastrzeŜenia dotyczące jakości tego produktu, to informacja ta powinna skutkować umorzeniem postępowania wobec strony, a wszczęciem postępowania wobec dystrybutora, 10 czy teŜ podmiotu, który produkuje i deklaruje na produkcie określone cechy. Jednocześnie, trudno zgodzić się z twierdzeniem strony, Ŝe w kwestii wyników badań zawartości orzechów w przedmiotowym produkcie istnieje spór pomiędzy dystrybutorem a Dolnośląskim WIIH, który nie został rozstrzygnięty, co wynika z treści pisma dystrybutora z dnia 14 października 2013 r. i pisma Dolnośląskiego WIIH z dnia 24 października 2013 r., a takŜe Ŝe okoliczność ta uzasadniała jej wniosek z dnia 18 września 2013 r. o przesłuchanie świadka (osoby, która w firmie Mondelez Polska S. A. z siedzibą w Warszawie jest odpowiedzialna za produkcję i deklarowanie na produkcie określonych cech). Jak podkreśliła strona, dystrybutor wskazał, Ŝe zawartość orzechów w badanym produkcie była prawidłowa, a organ pierwszej instancji zaprzeczył temu, jednakŜe na poparcie swojego stanowiska nie przedstawił dowodów. NaleŜy przede wszystkim zauwaŜyć, Ŝe w piśmie z dnia 14 października 2013 r. dystrybutor wskazał, iŜ dla zakwestionowanej partii produktu sprawdzono zapisy operatorów wykonane podczas produkcji, opisujące zuŜycie orzechów laskowych, z których wynika, Ŝe ilości te były zgodne z obowiązującą specyfikacją wyrobu i mieściły się w granicach od 22,2 % do 23,1 %, co daje podstawy do uznania, Ŝe zadeklarowana na produkcie zawartość orzechów (23 %) jest zgodna ze stanem rzeczywistym. Z kolei w odpowiedzi na to pismo, Dolnośląski WIIH wyjaśnił w piśmie z dnia 24 października 2013 r., Ŝe podtrzymuje swoje stanowisko zaprezentowane w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 20 września 2013r., w którym przedłoŜono wyniki badań laboratoryjnych próbki czekolady mlecznej, wskazując, Ŝe przy ocenie jakości tego produktu oparto się na wynikach badań opisanych w sprawozdaniu z badań nr 286/2013, wykonanych przez akredytowane Laboratorium we Wrocławiu, przy uŜyciu metody akredytowanej, a więc na wynikach badań uznawanych za właściwe i wiarygodne, z których wynika, Ŝe zawartość orzechów w badanym produkcie była niŜsza w stosunku do zadeklarowanej na opakowaniu jednostkowym (tj. stwierdzono 19 % ± 2 % i 19 % ± 2 % zamiast 23 %), co uzasadniało takŜe sformułowany w tym piśmie wniosek o prześledzenie w zakładzie procesu produkcji, zasad dozowania surowców i ich jakości, w celu uniknięcia podobnych sytuacji w przyszłości. NaleŜy w tym miejscu podkreślić, Ŝe strona odstąpiła od moŜliwości zbadania próbki kontrolnej zakwestionowanej czekolady mlecznej. Nie ulega zatem wątpliwości, Ŝe w niniejszej sprawie istnieje wystarczający dowód, w postaci wyników badań próbki produktu (sprawozdanie z badań nr 286/2013), który jest na tyle rzetelny i wiarygodny, Ŝe w sposób jednoznaczny wskazuje na niezgodność czekolady mlecznej z wymaganiami jakościowym zadeklarowanymi na opakowaniu jednostkowym oraz daje podstawę do wydania rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji. Mając powyŜsze na uwadze, jak równieŜ fakt, Ŝe kwestia odpowiedzialności za jakość handlową produktu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – co juŜ wcześniej podkreślono – naleŜy stwierdzić, Ŝe organ pierwszej instancji w drodze postanowienie z dnia 1 października 2013 r. zasadnie odmówił uwzględnienia wniosków strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka oraz o zbadanie kwestii, czy producent i dystrybutor tego produktu posiadają status strony w niniejszym postępowaniu. 11 Tym samym, naleŜy przyjąć, Ŝe organ orzekający w sprawie działał w granicach i na mocy prawa – co udowodniono powyŜej, w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny oraz zastosował obowiązujące normy prawne. Wobec powyŜszego, twierdzenie strony, Ŝe doszło do naruszenia przepisów Kpa, wymienionych w odwołaniu, nie znajduje uzasadnienia. Za bezzasadny naleŜy uznać zarzut strony podniesiony w pkt 4 odwołania , Ŝe organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności ustawy o towarach paczkowanych, ustawy o jakości handlowej i rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, poprzez pominięcie faktu, Ŝe strona nie posiada statusu producenta, ani teŜ paczkującego w świetle tych przepisów. NaleŜy jeszcze raz podkreślić, Ŝe zaskarŜona decyzja została wydana na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, w przedmiocie zobowiązania kontrolowanego do pokrycia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki czekolady mlecznej, niezgodnej z deklaracją zawartą w oznakowaniu tego produktu i obowiązek ten – jak juŜ wcześniej wskazano – powstaje zawsze w przypadku stwierdzenia niezgodności i spoczywa wyłącznie na przedsiębiorcy, którego działalność jest kontrolowana, niezaleŜnie od tego, u którego przedsiębiorcy niezgodność ta powstała. Strona podniosła w pkt 5 odwołania zarzut naruszenia treści art. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, gdyŜ w jej ocenie organ pierwszej instancji wykroczył poza swoje kompetencje ustawowe. Strona uwaŜa, Ŝe przepis ten nie stanowi podstawy prawnej do przeprowadzenia kontroli u sprzedawcy detalicznego pod względem zgodności cech produktu z deklaracją na opakowaniu. Dodała, Ŝe skoro przedmiotem kontroli było zbadanie cech produktu, na które strona nie miała wpływu, to kontrola w tym zakresie powinna obejmować te podmioty, które określone cechy deklarują na produkcie, czyli producenta lub paczkującego. Następnie, strona podniosła w pkt 6 i 7 odwołania zarzut błędnych ustaleń faktycznych, poprzez przyjęcie, Ŝe to na stronie spoczywał obowiązek weryfikacji, czy zawartość składników zadeklarowanych przez producenta na produkcie jest zgodna ze stanem rzeczywistym oraz poprzez przyjęcie, Ŝe zakwestionowany produkt był nieprawidłowo oznakowany, natomiast w pkt 8 odwołania – zarzut braku podstawy prawnej, poprzez niewskazanie podstawy prawnej do przeprowadzenia kontroli. Podkreśliła, Ŝe w Ŝądnym dokumencie znajdującym się w aktach sprawy nie podano dokładnego zakresu kontroli i podstawy prawnej do przeprowadzenia kontroli. Nadmieniła, Ŝe nie otrzymała teŜ protokołu kontroli. Z uwagi na brak podstawy do przeprowadzenia kontroli w takim zakresie, strona uznała, Ŝe nie jest zasadnym obciąŜanie jej jakimikolwiek kosztami, a zwłaszcza kosztami przeprowadzonych badań laboratoryjnych. W ocenie Prezesa UOKiK, powyŜsze zarzuty są niezasadne. Jak wynika z akt sprawy, z przebiegu kontroli został sporządzony m.in. protokół kontroli z dnia 12 sierpnia 2013 r. (nr akt kontroli: KBP-śG.8361.144.2013). Z protokołu kontroli wynika, Ŝe strona była obecna przy czynnościach kontrolnych prowadzonych w dniach 5-12 sierpnia 2013 r., gdzie w dniu 5 sierpnia 2013 r. za pokwitowaniem odbioru doręczono jej upowaŜnienie do przeprowadzenia kontroli nr 153/KBP-śG/2013, wraz z pouczeniem o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy (karta nr 1), a w dniu 12 sierpnia 2013 r. zapoznano ją z ustaleniami kontroli 12 (karta nr 7). Ponadto, poinformowano ją o skutkach prawnych wynikających z art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej (karta nr 3). Dodać naleŜy, Ŝe strona nie odmówiła podpisania tego protokołu, ani teŜ nie zgłosiła do niego uwag. Odbiór protokołu kontroli potwierdziła na protokole. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe zakres kontroli i podstawa prawna do przeprowadzenia kontroli zostały określone w upowaŜnieniu nr 153/KBP-śG/2013, z którego wynika, Ŝe przedmiotowa kontrola obejmowała swoim zakresem „jakość handlową w obrocie detalicznym” i dotyczyła „artykułów rolno-spoŜywczych”, a podstawą prawną do jej przeprowadzenia były przepisy: „art. 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i Ŝywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. UE L 165 z 30.4.2004 s. 1 z późn. zm.), art. 17 ust. 3 ustawy o jakości handlowej, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 6 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Inspekcji Handlowej”. NaleŜy podkreślić, Ŝe zakres kontroli wyznacza granice, w których przebiega kontrola, rozumiana jako zespół czynności wykonywanych w toku postępowania kontrolnego w celu realizacji zadań i kompetencji określonych w ustawie lub w przepisach odrębnych (art. 2 pkt 7 ustawy o Inspekcji Handlowej). Pojęcie jakości handlowej oznacza natomiast cechy artykułu rolno-spoŜywczego dotyczące m.in. jego cech organoleptycznych i fizykochemicznych (art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej), a więc takŜe jego składu. Tym samym, naleŜy stwierdzić, Ŝe organ pierwszej instancji posiadał kompetencje do przeprowadzenia kontroli jakości handlowej przedmiotowego produktu na etapie sprzedaŜy detalicznej, stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o Inspekcji Handlowej i art. 17 ust. 3 ustawy o jakości handlowej, a w związku ze stwierdzonymi w wyniku badań laboratoryjnych niezgodnościami, miał obowiązek obciąŜyć kontrolowanego kosztami badań tego produktu. Podsumowując powyŜsze, naleŜy stwierdzić, Ŝe w przedstawionym stanie faktycznym, koszty przeprowadzonych badań laboratoryjnych powinien ponieść przedsiębiorca Henryka Mazur, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Mazur Henryka Handel-Gastronomia Henryka Mazur w Oławie. Tym samym, zobowiązanie strony do uiszczenia kwoty 460,40 zł, stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych, naleŜy uznać za prawidłowe i zgodne z prawem. W świetle powyŜszego, zawarty w odwołaniu wniosek strony o uchylenie zaskarŜonej decyzji oraz o stwierdzenie braku obowiązku w zakresie pokrycia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych, naleŜy uznać za niezasadny. O ewentualny zwrot kosztów poniesionych z tytułu badań laboratoryjnych zleconych przez Inspekcję Handlową strona moŜe zwrócić się do dystrybutora czekolady mlecznej, co jednak nie jest przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. W myśl § 9 ust. 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów, kwotę, o której mowa w sentencji decyzji naleŜy wpłacić na rachunek 13 bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej we Wrocławiu w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja określająca wysokość naleŜności pienięŜnej stanie się ostateczna. Prezes UOKiK, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Wobec powyŜszego, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes UOKiK jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, organ odwoławczy posiada kompetencje do wydania decyzji, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes UOKiK orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z poźn. zm.), od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Henryka Mazur prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Mazur Henryka Handel-Gastronomia Henryka Mazur ChwaliboŜyce 18 55-200 Oława 2. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej we Wrocławiu 3. a/a