DIH-30/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Strona 1 z 13 DIH-023-14(15)/14/JK Warszawa, 29 kwietnia 2014 r. DECYZJA DIH-1/30/2014 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267 z późn. zm.), art. 1 ust. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (t.j. Dz. U. z 2014 r. , poz. 148) oraz art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Negresko Hurtownia Lodów, MroŜonek i Artykułów SpoŜywczych Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie od decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Białymstoku z dnia 30 stycznia 2014 r. (Nr akt: DŁ.8361.120.2013), na mocy której ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 6.000 zł (słownie: sześć tysięcy złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu partii zafałszowanego artykułu rolno-spoŜywczego, tj. mięsa mielonego wieprzowo-wołowego, mroŜonego a`250g, oznaczonego terminem przydatności do spoŜycia: „NaleŜy spoŜyć do: 09.03.14 r.” i numerem partii produkcyjnej:09.03.14 Ł, produkcji P.P.H.U. „Adrian” Przetwórstwo Mięsne Katarzyna Szewczyk, ul. Kruczkowskiego 5, 97-226 śelechlinek, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 14-18 października 2013 r. przez inspektorów reprezentujących Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Białymstoku – zwanego dalej równieŜ „Podlaskim WIIH” – w Oddziale Hurtowni Negresko, mieszczącym się w ŁomŜy przy ul. Nowogrodzkiej 151A, naleŜącym do przedsiębiorcy Negresko Hurtownia Lodów, MroŜonek i Artykułów SpoŜywczych Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie – zwanego dalej równieŜ „stroną” – pobrano do badań próbkę produktu o nazwie mięso mielone wieprzowo-wołowe, mroŜone a`250g, oznaczone terminem przydatności do spoŜycia: „NaleŜy spoŜyć do: 09.03.14 r.” i numerem partii produkcyjnej: 09.03.14 Ł, produkcji P.P.H.U. „Adrian” Przetwórstwo Mięsne Katarzyna Szewczyk, ul. Kruczkowskiego 5, 97-226 śelechlinek, zwanego dalej „mięsem mielonym” . Strona 2 z 13 PowyŜsze ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 18 października 2013 r. oraz Protokole pobrani próbki produktu nr 004226 z dnia 15 października 2013 r. (nr akt kontroli: DŁ.8361.120.2013). Jednocześnie z tej samej partii i w tych samych ilościach pobrano, zabezpieczono i przekazano kontrolowanemu w celu przechowania, dodatkową próbkę kontrolną (protokół pobrani próbki kontrolnej nr 004227). Badania wykonane przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Olsztynie, zwane dalej „Laboratorium w Olsztynie” , w zakresie cech organoleptycznych i fizyczno-chemicznych wykazały, Ŝe mięso mielone nie odpowiadało deklaracji producenta na opakowaniu z uwagi na wyŜszą zawartość tłuszczu (deklarowano poniŜej 30%, w wyniku badań stwierdzono 30,6%±3,6%) oraz obecność mięsa drobiowego. Pismem z dnia 14 listopada 2013 r., strona została zapoznana z wynikami badań laboratoryjnych mięsa mielonego oraz poinformowana o prawie do złoŜenia wniosku o przebadanie próbki kontrolnej. Strona w piśmie z dnia 18 listopada 2013 r. poinformowała, iŜ rezygnuje z przebadania próbki kontrolnej ww. produktu. Mając na uwadze stwierdzone nieprawidłowości, Podlaski WIIH, pismem z dnia 10 stycznia 2014 r. zawiadomił przedsiębiorcę Negresko Hurtownia Lodów, MroŜonek i Artykułów SpoŜywczych Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie o wszczęciu postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wymierzenia kary pienięŜnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt. 4 ustawy o jakości handlowej, za wprowadzenie do obrotu partii ww. zafałszowanego artykułu rolno – spoŜywczego oraz o przysługującym stronie prawie do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. W piśmie tym strona została równieŜ poproszona o przekazanie informacji na temat wielkości osiągniętego obrotu w roku poprzednim. W odpowiedzi na powyŜsze, strona pismem z dnia 15 stycznia 2014 r. poinformowała, Ŝe nie przekaŜe informacji o wielkości obrotu, gdyŜ jej zdaniem Podlaski WIIH nie ma podstaw do ich Ŝądania. W opinii strony, art. 40a ust. 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. ustawy o jakości handlowej (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , jest jedynie przepisem wskazującym sposób ustalenia wysokości kary, brak jest natomiast podstawy prawnej nakładającej obowiązek udzielenia takiej informacji i wskazującej sankcje za ich nieprzedstawienie. Ponadto strona odniosła się do kryteriów wskazanych w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, branych pod uwagę przy określaniu wysokości wymierzanej kary. Zdaniem strony, w niniejszej sprawie trudno mówić o wysokim stopniu szkodliwości czynu, gdyŜ rozbieŜność między wartościami deklarowanymi, a rzeczywiście stwierdzonymi była niewielka. Strona wskazała, Ŝe największe znaczenie w przypadku mięsa mielonego ma zawartość tkanki łącznej, której zawyŜona zawartość świadczy o uŜyciu surowca gorszej jakości. Sytuacja taka w przedmiotowej sytuacji nie miała miejsca. Strona 3 z 13 Odnośnie stopnia zawinienia, strona wskazała, Ŝe powinien on zostać określony jako niski z uwagi na fakt, iŜ jest ona jedynie pośrednikiem uczestniczącym w sprzedaŜy produktów, a nie ich producentem. Nie moŜe ona zatem ponosić pełnej odpowiedzialności za jakość oferowanych produktów. Zakres naruszenia, zdaniem strony naleŜy uznać za niski, gdyŜ stwierdzone w przedmiotowym produkcie nieprawidłowości naruszają interesy konsumentów w znacznie mniejszym stopniu niŜ np. brak informacji o uŜytych barwnikach, czy substancjach mających wpływ na zdrowie lub Ŝycie konsumentów. W kwestii dotychczasowej działalności, strona podkreśliła, Ŝe podejmuje niezbędne działania kontrolne wobec produktów będących przedmiotem obrotu. Wskazała równieŜ, Ŝe potwierdzenie autentyczności rodzajowej i gatunkowej produktu, jak równieŜ wykrywanie zafałszowań jest trudne, pracochłonne i kosztowne, nie mniej jednak strona dokłada wszelkich starań, aby zapewnić właściwą jakość Ŝywności. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 30 stycznia 2014 r. (nr akt: DŁ.8361.120.2013) Podlaski WIIH, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, wymierzył przedsiębiorcy Negresko Hurtownia Lodów, MroŜonek i Artykułów SpoŜywczych Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, karę pienięŜną w wysokości 6.000 zł (słownie: sześć tysięcy złotych) za wprowadzenie do obrotu partii zafałszowanego mięsa mielonego. Pismem z dnia 10 lutego 2014 r. strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK” – odwołanie od ww. decyzji. Strona wniosła o uchylenie zaskarŜonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wymierzenie kary w wysokości 1.000 zł, ewentualnie uchylenie zaskarŜonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Podlaskiemu WIIH. Decyzji Podlaskiego WIIH zarzuciła naruszenie:
art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez:
dokonanie bezkrytycznych ustaleń w zakresie wprowadzenia do obrotu zafałszowanych artykułów,
wymierzenie bardzo wysokiej kary, niewspółmiernej do wartości partii produktu objętego kontrolą,
niewłaściwe określenie stopnia zawinienia przy miarkowaniu wysokości kary,
art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002, s. w z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 178/2002” , poprzez dokonanie przez organ jego interpretacji na niekorzyść strony,
art. 7 Kpa w związku z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 Kpa, art. 80 Kpa, poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, co doprowadziło do całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, Strona 4 z 13
art. 8 Kpa oraz art. 11 Kpa, mającego wpływ na wynika sprawy, poprzez wymierzenie kary nadmiernie wysokiej, w sytuacji znikomego stopnia zawinienia,
art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez zaniechanie wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz nieokreślenie przepisów prawnych, na których oparte zostało rozstrzygnięcie, w szczególności w zakresie dokonanej kwalifikacji faktów, a przede wszystkim:
wskazanie dwóch róŜnych kwot wymierzonej kary, a mianowicie w sentencji decyzji kwoty 6.000 zł, zaś w uzasadnieniu 1.000 zł, w konsekwencji czego uzasadnienie decyzji pozostaje w sprzeczności z jej rozstrzygnięciem,
brak sposobu wyliczenia wymierzonej kary pienięŜnej, brak wskazania przesłanek leŜących u podstaw wymierzenia kary w takiej wysokości, co uniemoŜliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w sposób rzeczowy i wyczerpujący. Pismem z dnia 28 lutego 2014 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował przedsiębiorcę Negresko Hurtownia Lodów, MroŜonek i Artykułów SpoŜywczych Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, iŜ przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 4, Ŝe kaŜdy kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze zafałszowane, podlega karze pienięŜnej w wysokości nie wyŜszej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszej jednak niŜ 1.000 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 tej ustawy, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Jak stanowi art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, oznakowanie środka spoŜywczego nie moŜe wprowadzać konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego, w tym jego Strona 5 z 13 nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Artykuł rolno-spoŜywczy zafałszowany, jak wynika z art. 3 pkt 10 ww. ustawy, oznacza produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeŜeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeŜeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. Zgodnie z art. 17 rozporządzenia 178/2002 podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają na wszystkich etapach zgodność Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności oraz kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. W przedmiotowej sprawie, w wyniku badań laboratoryjnych stwierdzono w deklarowanym jako wieprzowo-wołowe mięsie mielonym, dodatek mięsa drobiowego. Mając na uwadze powyŜsze, Podlaski WIIH stwierdził, iŜ strona wprowadziła do obrotu ww. partię zafałszowanego mięsa mielonego, co skutkowało wymierzeniem kary w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej. Odwołując się od wydanej decyzji strona zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez dokonanie bezkrytycznych ustaleń w zakresie wprowadzenia do obrotu zafałszowanych artykułów; wymierzenie bardzo wysokiej kary, niewspółmiernej do wartości zakwestionowanej partii produktu oraz niewłaściwe określenie stopnia zawinienia, gdyŜ nie ponosi ona winy za powstałe nieprawidłowości. Prezes UOKiK wskazuje w pierwszej kolejności, Ŝe zgodnie z definicją zawartą w załączniku I pkt. 1.13 do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do Ŝywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. L 165 z 30.4.2004, s. 1 z późn. zm., sprost. Dz. U. L 91 z 28.05.2004, str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem 853/2004” – mięsem mielonym jest mięso bez kości, które zostało rozdrobnione na kawałki i zawiera mniej niŜ 1% soli. Natomiast surowy wyrób mięsny, jak wynika z załącznika I pkt 1.15 do rozporządzenia 853/2004, oznacza świeŜe mięso, w tym mięso rozdrobnione na kawałki, do którego dodano środki spoŜywcze, przyprawy lub substancje dodatkowe lub które poddano procesowi niewystarczającemu do modyfikacji wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa, a zatem niewystarczającemu do wyeliminowania cech świeŜego mięsa. Strona 6 z 13 W myśl § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. z 2010 r. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych” , mięśnie szkieletowe ssaków i ptaków gatunków uznanych za zdatne do spoŜycia przez ludzi wraz z przeponą i Ŝwaczem, z wyłączeniem serca, języka, mięśni głowy innych niŜ Ŝwacze, mięśni nadgarstka, stępu i ogona, wraz z naturalnie zawartą lub przynaleŜną tkanką (mięso ssaków i ptaków), z wyłączeniem mięsa oddzielonego mechanicznie, stanowiące składnik środka spoŜywczego, podaje się w wykazie składników poprzez uŜycie określenia „mięso”, z podaniem nazwy wskazującej na gatunek zwierzęcia, z którego ono pochodzi, jeŜeli zawartość tłuszczu i tkanki łącznej w mięsie tym nie przekracza:
25% tłuszczu i 25% tkanki łącznej – w przypadku mięsa ssaków innych niŜ króliki i świnie oraz mieszanek mięsa z przewagą mięsa ssaków;
30% tłuszczu i 25% tkanki łącznej – w przypadku mięsa świń;
15% tłuszczu i 10% tkanki łącznej – w przypadku mięsa ptaków i królików. Ponadto, jak stanowi § 8 ust. 3 ww. rozporządzenia, w przypadku, gdy maksymalne poziomy zawartość tłuszczu i tkanki łącznej, o których mowa powyŜej, są przekroczone, zawartość „mięsa” odpowiedni redukuje się, natomiast wykaz składników uzupełnia się o informację dotyczącą obecności tłuszczu i tkanki łącznej. Zdaniem Prezesa UOKiK, mimo iŜ w toku postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji tego nie uwzględnił, to wprowadzone do obrotu przez stronę mięso mielone nie spełnia kryteriów dla produktu określonego w załączniku I pkt 1.13 do rozporządzenia 853/2004 i nie powinno być oznakowane nazwą „mięso mielone” . Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe zgodnie z ww. definicją mięsa mielonego jest to mięso, do którego dodano jedynie mniej niŜ 1% soli. Tymczasem ze składu surowcowego zamieszczonego na opakowaniu przedmiotowego produktu wynika, Ŝe zastosowano w nim równieŜ tłuszcz wieprzowy. Dlatego teŜ, w opinii Prezesa UOKiK, oznaczanie produktu, który składa się z mięsa mielonego i dodatkowych środków spoŜywczych (tłuszcz wieprzowy) nazwą „mięso mielone” nie jest prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami. Mając na uwadze skład zakwestionowanego produktu, właściwą dla niego nazwą byłaby wskazująca, iŜ jest to surowy wyrób mięsny z uzupełnieniem tej nazwy informacjami charakteryzującymi produkt w sposób umoŜliwiający odróŜnienie go od innych produktów. Byłoby to zgodne z postanowieniami § 8 ust. 3 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, w przypadku, gdyby producent do produkcji przedmiotowego wyrobu zastosował mięso z zawartością tłuszczu przekraczającą maksymalne poziomy przewidziane dla mięsa, o których mowa w § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia. Zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w orzecznictwie przepisy prawa Ŝywnościowego, w tym przepisy prawa o jakości handlowej, sprzeciwiają się kaŜdej praktyce, równieŜ dotyczącej oznakowania środka spoŜywczego, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzać w błąd konsumenta. Obowiązkiem producenta w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy o jakości handlowej, czyli podmiotu, który – tak jak w przedmiotowej sprawie – wprowadził do obrotu zakwestionowane produkty jest zatem wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości (por. np. Strona 7 z 13 wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2010 r., sygn. VI SA/Wa 91/10). W myśl art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, nazwa środka spoŜywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środka spoŜywczego w przepisach prawa Ŝywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spoŜywczego lub składać się z opisu tego środka spoŜywczego lub sposobu jego uŜycia, tak aby umoŜliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spoŜywczego oraz odróŜnienie go od innych produktów. Natomiast stosownie do art. 46 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, oznakowanie środka spoŜywczego nie moŜe wprowadzać konsumenta w błąd, m.in. co do charakterystyki środka spoŜywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Stosując nazwy niezgodne z rzeczywistością, strona naruszyła art. 46 i 47 ww. ustawy, wprowadzając konsumentów w błąd co do rzeczywistego charakteru nabywanych produktów. Ponadto, badania laboratoryjne przedmiotowego mięsa mielonego wykazały obecność niedeklarowanego mięsa drobiowego, a jak juŜ wyŜej wskazano, artykuł rolno-spoŜywczy zafałszowany to m.in. taki, w oznakowaniu którego podano niezgodne z prawdą dane odnośnie składu. Wprawdzie w badaniach laboratoryjnych nie została określona zawartość mięsa drobiowego, ale wynik wskazuje na jego obecność w ilości powyŜej 1% po uwzględnieniu moŜliwości śladowych zanieczyszczeń danego gatunku mięsa innymi gatunkami poprzez odpowiednie wskaźniki przeliczeniowe. PowyŜsze jednoznacznie dowodzi, iŜ w niniejszym przypadku zostały wyczerpane znamiona definicji produktu zafałszowanego. Zatem, jak wynika z powyŜszych rozwaŜań, stronę słusznie uznano za odpowiedzialną wprowadzenia do obrotu zafałszowanego środka spoŜywczego, co skutkowało następnie wymierzeniem jej kary pienięŜnej. Wobec zarzutu strony, iŜ organ pierwszej instancji wymierzył bardzo wysoką karę, niewłaściwie przy tym określając stopień zawinienia, Prezes UOKiK przeprowadził analizę uwzględnienia przez Podlaskiego WIIH kryteriów wynikających z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej i zwaŜył, co następuje:
stopień szkodliwości czynu – organ pierwszej instancji słusznie uznał, Ŝe wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno – spoŜywczego wprowadzało konsumentów w błąd co do charakterystyki środka spoŜywczego, w tym w szczególności co do jego składu (niepodanie w wykazie składników mięsa drobiowego) oraz nazwy. NaleŜy wskazać równieŜ, Ŝe jednym z podstawowych praw konsumentów jest prawo do bezpieczeństwa ekonomicznego i zdrowotnego, którego częścią składową jest moŜliwość świadomego podejmowania decyzji w zakresie dokonywania wyboru dóbr. Wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spoŜywczego zafałszowanego uniemoŜliwiało konsumentom dokonywanie wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością, opartego na wiedzy i przekonaniu, bowiem dopiero rzetelna i pełna informacja o oferowanym produkcie daje podstawy do świadomego Strona 8 z 13 wyboru. Ograniczenie lub nawet brak moŜliwości podjęcia racjonalnej decyzji szkodzi konsumentom, gdyŜ wiąŜe się z niekorzystnym z ekonomicznego punktu widzenia wyborem produktu o obniŜonej jakości;
odnośnie stopnia zawinienia Prezes UOKiK podziela stanowisko organu pierwszej instancji. W opinii Prezesa UOKiK, organ prawidłowo wziął pod uwagę fakt, Ŝe na stronie, jako na profesjonaliście działającym na rynku spoŜywczym, ciąŜy obowiązek wprowadzania do obrotu środków spoŜywczych właściwej jakości handlowej. Ustalenia kontroli, stanowiące podstawę wydania zaskarŜonej decyzji, nie pozostawiają wątpliwości, Ŝe strona nie przestrzega obowiązków nałoŜonych na nią przepisami prawa Ŝywnościowego w zakresie jakości handlowej, a więc jej odpowiedzialność za nieprzestrzeganie tych przepisów jest ewidentna. Powoływanie się przez stronę na fakt, iŜ jest ona jedynie pośrednikiem w sprzedaŜy produktów spoŜywczych, zdaniem Prezesa UOKiK, nie zwalnia jej z nałoŜonego obowiązku zapewnienia produktów właściwej jakości. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest zwracanie szczególnej uwagi na fakt, aby do obrotu handlowego nie trafiały zafałszowane artykuły rolno-spoŜywcze. Wprawdzie strona nie była w stanie wykryć dodatku niedeklarowanego mięsa drobiowego w zakwestionowanym produkcie, jednakŜe Prezes UOKiK uwaŜa, Ŝe juŜ z samego oznakowania produktu wynikało, Ŝe jest on niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Wobec powyŜszego, Prezes UOKiK zaznacza, iŜ strona nie dołoŜyła naleŜytej staranności przy wprowadzaniu zakwestionowanego produktu do obrotu, a tym samym naruszyła reguły ostroŜności. Ponadto, zgodnie z art. 17 rozporządzenia 178/2002, podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności i pasz z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności oraz kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Przepis ten naleŜy rozumieć szeroko, iŜ kaŜdy z podmiotów działających na rynku spoŜywczym, począwszy od producenta, aŜ do sprzedawcy detalicznego, obarczony jest obowiązkiem zapewnienia zgodności oferowanej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego. Wobec powyŜszego, wszystkie podmioty biorące udział w obrocie środkami spoŜywczymi są obowiązane zadośćuczynić nadrzędnemu celowi prawa Ŝywnościowego, którym jest ochrona konsumentów;
określając zakres naruszenia Prezes UOKiK uznał, Ŝe Podlaski WIIH prawidłowo wziął pod uwagę, iŜ wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spoŜywczego zafałszowanego jest działaniem sprzecznym z prawem i godzi w interesy konsumentów, chociaŜby poprzez fakt, Ŝe zostali oni pozbawieni moŜliwości dokonania zakupu produktu zgodnego z ich oczekiwaniami. Konsumenci zostali wprowadzeni w błąd dodatkowo przez zastosowanie nazwy produktu niezgodnej z wymaganiami. Nierzetelne informowanie w oznakowaniu produktu o jego właściwościach i cechach stanowi więc niedopełnienie obowiązku zapewnienia zgodności oferowanego produktu z wymogami polskiego i europejskiego prawa Ŝywnościowego. Prawo to nie przewiduje moŜliwości zwolnienia się z tego obowiązku i stanowi, Ŝe jego celem jest ochrona interesów konsumentów. Istotne ma Strona 9 z 13 tu znaczenie równieŜ wielkość partii produktu przeznaczonej do sprzedaŜy, która wynosiła 600 kg. Tym samym liczba potencjalnych konsumentów wprowadzonych w była znaczna;
oceniając dotychczasową działalność przedsiębiorcy organ pierwszej instancji wskazał, Ŝe nie był on dotychczas przez niego karany, co znalazło odzwierciedlenie w wysokości wymierzonej kary;
wielkość obrotów – strona nie przekazała informacji w tym zakresie zasłaniając się tajemnicą handlową. Dodać naleŜy równieŜ, Ŝe przy miarkowaniu wysokości kary nałoŜonej na podstawie przepisów ustawy o jakości handlowej, obrót odnosi się do całości prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej, nie zaś tylko do tej związanej z obrotem artykułami rolno-spoŜywczymi. Ponadto zauwaŜyć naleŜy takŜe, Ŝe zgodnie z art. 40a ust. 8 ustawy o jakości handlowej, do kar pienięŜnych wymierzanych na podstawie tej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 794 z późn. zm.), zwanej dalej „Ordynacją podatkową” . W myśl art. 82 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą są obowiązane do sporządzenia i przekazania informacji na pisemne Ŝądanie organu podatkowego – o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych albo z prawa pracy, mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego osób lub jednostek, z którymi zawarto umowę. Zatem fakt, Ŝe Ŝądane informacje są tajemnicą handlową, a strona prowadzi działalność gospodarczą równieŜ w zakresie nie objętym kontrolą, nie zwalniał jej z obowiązku przekazania na Ŝądanie organu tych informacji. W przedmiotowej sprawie stronie została wymierzona kara w wysokości 6.000 zł, która, zdaniem przedsiębiorcy, jest wygórowana i niewspółmierna do wartości zakwestionowanej partii produktu. Zdaniem Prezesa UOKiK wymierzona przez organ pierwszej instancji kara została ustalona w prawidłowej wysokości oraz jest adekwatna i proporcjonalna do stwierdzonych nieprawidłowości. Przypomnieć naleŜy, Ŝe podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie było stwierdzenie wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno – spoŜywczego, czyli czynu za który przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej przewiduje karę pienięŜną wysokości nie wyŜszej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszą jednak niŜ 1.000 zł. Wskazany przepis nie wymienia zatem wartości zakwestionowanej partii produktu jako podstawy wymiaru nałoŜonej kary. Niemniej jednak Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe kara oscyluje wokół wartości zakwestionowanego produktu (która wynosiła (…) zł), zatem w Ŝaden sposób nie moŜna uznać jej za wygórowaną. Ponadto, mimo nieprzekazania przez stronę informacji w zakresie wielkości osiągniętego obrotu, mając na uwadze całokształt informacji wynikających z Krajowego Rejestru Sądowego odnoszących się do strony, a takŜe wartość zakupów (powyŜej (…) zł kaŜdy) wynikających ze znajdujących się w aktach sprawy Strona 10 z 13 dwóch faktur, na podstawie których moŜna oszacować, Ŝe obroty strony nie były niskie, wymierzenie kary w wysokości takiej, jak uczynił to organ pierwszej instancji, zdaniem Prezesa UOKiK, nie daje podstaw do kwestionowania prawidłowości jej wysokości. Strona nie zarzuca, Ŝe wysokość wymierzonej jej kary przekracza 10% przychodu osiągniętego w poprzednim roku rozliczeniowym, zatem Prezes UOKiK uznaje, Ŝe w tym zakresie organ pierwszej instancji nie naruszył przepisów, zwłaszcza zwaŜywszy na fakt odmowy dostarczenia informacji w tym zakresie. Strona zarzuciła równieŜ organowi pierwszej instancji naruszenie art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 poprzez dokonanie interpretacji tego przepisu na jej niekorzyść. Odnosząc się do powyŜszego naleŜy wskazać, Ŝe w świetle przepisów prawa Ŝywnościowego, zwłaszcza art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Obowiązek zapewnienia zgodności środków spoŜywczych z wymaganiami prawa Ŝywnościowego w zakresie jakości handlowej spoczywa zatem na kaŜdym podmiocie działającym na rynku spoŜywczym, takŜe na etapie handlu detalicznego. Mając ponadto na uwadze nadrzędny cel prawa Ŝywnościowego, jakim jest ochrona konsumenta, przepis ten naleŜy rozumieć szeroko, jako wskazanie, Ŝe wszystkie podmioty biorące udział w obrocie są odpowiedzialne za zadośćuczynienie temu celowi. W świetle powyŜszego nie ma znaczenia na jakim etapie nieprawidłowość powstała. Bez znaczenia jest takŜe fakt, czy dany podmiot miał moŜliwość wpływania na cechy produktu, czy teŜ nie. Podkreślić naleŜy takŜe, Ŝe nawet brak wiedzy, czy podejrzeń co do niewłaściwej jakości produktu, w Ŝaden sposób nie wpływa na wyłączenie odpowiedzialności. Istotnym jest, Ŝe nieprawidłowość powstała i została ujawniona, a odpowiedzialność za to, zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, ponosi podmiot, u którego zafałszowanie wykryto. Stanowisko w zakresie odpowiedzialności podmiotów działających na kaŜdym etapie obrotu za jakość handlową artykułów rolno-spoŜywczych znajduje równieŜ potwierdzenie w ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (przykładowo w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2010 r. [sygn. VI SA/Wa 894/10]; w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r. [sygn. II GSK 917/11]). W ocenie Prezesa UOKiK, strona mogła powziąć wątpliwości, co do spełniania wymagań jakościowych dostarczonego jej produktu juŜ chociaŜby poprzez sprawdzenie samego jego oznakowania, które jak wyŜej wskazano, nie jest prawidłowe. Wskazać naleŜy, Ŝe zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Skuteczność kary przejawia się w moŜliwości jej nałoŜenia i wyegzekwowania. śeby kara była odstraszająca musi być dotkliwa dla przedsiębiorcy. Kara Strona 11 z 13 nałoŜona na podmiot musi spełniać takŜe funkcję prewencyjną, tj. być ostrzeŜeniem dla przedsiębiorcy, mającym na celu niedopuszczenie do powstania nieprawidłowości w przyszłości. NałoŜona sankcja powinna spełniać takŜe funkcję represyjną, czyli stanowić powaŜną dolegliwość, jednakŜe nie eliminować przedsiębiorcy z obrotu gospodarczego. Jak juŜ wyŜej wskazano, celem prawa Ŝywnościowego, zgodnie z art. 8 rozporządzenia 178/2002, jest ochrona interesów konsumentów, dlatego jego przestrzeganie powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością. Wprowadzenie na rynek zafałszowanej Ŝywności, która jest oznakowana w sposób sugerujący cechy produktu właściwej jakości, jak w przedmiotowej sprawie, pozbawia konsumentów moŜliwości świadomego wyboru i narusza ich interes. Szczególnie naleŜy wskazać, Ŝe celem ustawy o jakości handlowej jest przede wszystkim ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, dlatego teŜ kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, po uwzględnieniu kryteriów ich wymierzania określonych w art. 40a ust. 5 ww. ustawy, nie mogą być symboliczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. VI SA/Wa 769/10). Strona w złoŜonym odwołaniu zarzuca równieŜ organowi pierwszej instancji, iŜ wymierzając jej karę pienięŜną z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej dopuścił się naruszenia art. 7 Kpa w związku z art. 77 § 1, 78 § 1 i 2 oraz 80 Kpa, poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do poczynienia całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych. Mając na uwadze całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, ustalenia faktyczne i ich ocena prawna, w ocenie Prezesa UOKiK nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie zostały ustalone wszelkie istotne fakty, a następnie w sposób dostateczny rozwaŜone, zaś motywy wydania zaskarŜonej decyzji przedstawione w jej uzasadnieniu. NaleŜy wskazać, Ŝe kierowanie się przez organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia zasadami wyraŜonymi w przepisach Kpa, na których naruszenie powołuje się strona, nie musi oznaczać zadośćuczynienia Ŝądaniu strony. Wydane orzeczenie musi wynikać z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Materiał ten zaś musi odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem, musi w razie kontroli instancyjnej dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarŜonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. II OSK 1754/13). Zdaniem Prezesa UOKiK, w przedmiotowej sprawie, Podlaski WIIH wydając zaskarŜoną decyzję zebrał spójny materiał dowodowy, pozwalający na jednoznaczne przyjęcie, Ŝe ustalony stan faktyczny daje podstawy do wymierzenia stronie kary na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, a ponadto zapewnia moŜliwość oceny zgodności z prawem zaskarŜonego aktu. Dodatkowo, Podlaski WIIH działał w sposób wszechstronny i uwzględniający interes strony oraz rozwaŜył wszelkie okoliczności sprawy, a wydając zaskarŜoną decyzję, wyjaśnił przesłanki przemawiające za wymierzeniem stronie kary pienięŜnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spoŜywczego. Strona 12 z 13 Ponownie naleŜy wskazać, Ŝe w przedmiotowej sprawie zostało jednoznacznie udowodnione wprowadzenie do obrotu przez stronę zafałszowanego artykułu rolno- spoŜywczego, co skutkowało wymierzeniem jej kary pienięŜnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej. Ponadto zarówno całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, jak i zaskarŜona decyzja, dają podstawy do stwierdzenia, iŜ wymierzona stronie kara jest proporcjonalna do stwierdzonych nieprawidłowości, a jej wysokość została ustalona w wyniku prawidłowego uwzględnienia kryteriów wskazanych w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, tym samym bezpodstawnym jest zarzut strony w kwestii naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 8 i 11 Kpa. Odnośnie zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 107 § 1 i 3 Kpa, Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe decyzja administracyjna stanowi całość, w której poszczególne części, w szczególności podstawa prawna, przesłanki faktyczne, rozstrzygnięcie oraz jego uzasadnienie są nierozerwalnie związane, wzajemnie się warunkują i uzupełniają, a więc powinny być oceniane łącznie. W ocenie Prezesa UOKiK, zaskarŜona decyzja odpowiada wymogom art. 107 Kpa, gdyŜ odzwierciedla ustalenia faktyczne, a rozwaŜania organu nawiązują do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przepisów prawa. Wbrew twierdzeniu strony, wskazanie dwóch róŜnych kwot wymierzonej kary w sentencji i uzasadnieniu decyzji, nie wskazują na jej wewnętrzną sprzeczność. Fakt ten wynikał z niedokładności redakcyjnej organu pierwszej instancji, mieszczącej się w pojęciu „oczywistej omyłki”, sprostowanej postanowieniem z dnia 7 lutego 2014 r., które to strona odebrała 10 lutego 2014 r. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, „oczywiste omyłki” polegają na tym, Ŝe w decyzji wyraŜono coś, co jest widocznie niezgodne z myślą wyraŜoną niedwuznacznie w decyzji, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, czy niewłaściwy dobór słowa (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2012 r., sygn. II OSK 940/12). Zdaniem Prezesa UOKiK, w niniejszym przypadku, spełnione zostały ww. przesłanki moŜliwości zastosowania art. 113 Kpa. Jeszcze raz naleŜy podkreślić, Ŝe ustalając wysokość kary pienięŜnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spoŜywczego, organ zobligowany jest uwzględnić przesłanki wskazane w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, co teŜ w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uczynił we właściwy sposób. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Białymstoku w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Strona 13 z 13 Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy moŜe utrzymać w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie art. 52 § 1, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę moŜna wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nieuiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 794 z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Negresko Hurtownia Lodów, MroŜonek i Artykułów SpoŜywczych Sp. z o.o. ul. Polowa 16 lok. 17 18-400 ŁomŜa 2. Podlaski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Białymstoku 3. a/a