DIH-27/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-23(3)/14/JN Warszawa, 24 kwietnia 2014 r. DECYZJA DIH-1/27/2014 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 148), art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spoŜywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Agnieszki Borowik, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą „P.W. Borowik Agnieszka” w Bydgoszczy od decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy nr Bś-17/2014 z dnia 20 lutego 2014 r. (nr akt sprawy: Bś.8361.190.2013), na podstawie której ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu artykułów rolno- spoŜywczych o nazwach:
Pizza włoska – Grecka – pomidor, oliwki, papryka świeŜa, feta, pietruszka,
Filet z kurczaka nadziewany serem feta lub pieczarkami otulony boczkiem podanym z pieczonymi ziemniakami i mini sałatką,
Grillowane roladki schabowe z serem feta, ziemniakami pieczonymi i zestawem surówek,
Pizza włoska 4 sery – mozzarella Ŝółta, mozzarella biała, feta, camembert,
Sola saute w sosie cytrynowym z frytkami i zestawem surówek,
Ser feta jako składnik dodatkowy do pizz, zafałszowanych w rozumieniu art. 3 pkt 10 ww. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spoŜywczych, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 18-21 listopada 2013 r. przez inspektorów reprezentujących Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy, zwanego dalej równieŜ „Kujawsko-Pomorskim WIIH” , w placówce gastronomicznej „Giovanni cafe & restaurant Desperado Pizza” w Bydgoszczy przy ul. 2 Gdańskiej 59, naleŜącej do Agnieszki Borowik, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą „P.W. Borowik Agnieszka” w Bydgoszczy, zwanej dalej równieŜ „stroną” , dokonano oceny rzetelności oznakowania dwóch potraw o nazwach handlowych: „Pizza włoska 4 sery” dla jednej osoby w cenie 15 zł oraz „Sola soute w sosie cytrynowym z frytkami i zestawem surówek” w cenie 29 zł - zwana dalej „Solą soute” , pochodzących z zakupu kontrolnego. Sprawdzenie zgodności rzeczywistego składu ww. potraw z deklaracją zawartą w karcie menu dostępnej w placówce wykazało, Ŝe do przygotowania potraw pochodzących z zakupu kontrolnego uŜyto innych składników niŜ deklarowane w karcie menu, tj.:
„sera sałatkowo-kanapkowego Luxmilk”, wyprodukowanego przez SM Mlekovita w Wysokiem Mazowieckie, ul. Ludowa 122, zamiast sera „Feta” - w przypadku „Pizzy włoskiej 4 sery”
ryby limandy zamiast ryby soli – w przypadku potrawy „Sola soute”. PowyŜsze składniki zostały wykorzystane do produkcji przedmiotowych potraw bowiem w toku czynności kontrolnych nie stwierdzono w kontrolowanej placówce obecności sera „Feta” ani ryby soli. Znajdował się natomiast ww. ser sałatkowo-kanapkowy Luxmilk w ilości jednego opakowania 270 g, oznakowany datą minimalnej trwałości „najlepiej spoŜyć przed: 27.04.14” (nr partii P-1). Na podstawie przedłoŜonych dokumentów za okres od 01.10.2013 r. do 18.11.2013 r. stwierdzono, Ŝe nie dokonywano zakupu sera „Feta”. Jak wyjaśnił sam przedsiębiorca, ustnie do protokołu i w oświadczeniu pisemnym z dnia 20 listopada 2013 r., nie kupował on nigdy sera „Feta” a jedynie ser sałatkowo-kanapkowy (oprócz powyŜszego: „ser sałatkowo-kanapkowy Favita” tego samego producenta i „ser sałatkowo-kanapkowy Fellada”, którego producentem jest OSM w Łowiczu), będąc w przekonaniu, iŜ jest to ser typu feta. Zakupów dokonywał najczęściej w sklepie Biedronka na paragony, których nie przechowuje. W ofercie placówki znajdowały się równieŜ inne potrawy, w przypadku których z deklaracji w karcie menu wynikał, iŜ są sporządzone m.in. z uŜyciem sera „Feta”, tj:
Pizza włoska – Grecka – pomidor, oliwki, papryka świeŜa, feta, pietruszka,
Filet z kurczaka nadziewany serem feta lub pieczarkami otulony boczkiem podanym z pieczonymi ziemniakami i mini sałatką,
Grillowane roladki schabowe z serem feta, ziemniakami pieczonymi i zestawem surówek oraz ser „Feta” jako składnik dodatkowy do pizz. Rybę będącą przedmiotem zamówienia zakupił pracownik przedsiębiorcy (kelnerka) w pobliskim sklepie, zaraz po zamówieniu potrawy przez konsumenta (inspektora). Zgodnie z oświadczeniem przedsiębiorcy z dnia 20 listopada 2013 r., w związku z małym zainteresowaniem ze strony klientów, ryby mroŜone kupowane są w pobliskim sklepie, przewaŜnie przez pracowników. Z tego względu przedsiębiorca nie jest w stanie stwierdzić czy zakupiona ryba była solą czy limandą, nie udało się takŜe uzyskać Ŝadnej informacji czy oświadczenia sklepu dotyczącego gatunku zakupionej ryby. W oświadczeniu z dnia 20 listopada 2013 r. kelnerka wyjaśniła, Ŝe wobec braku soli w przedmiotowym sklepie zakupiła ona, zgodnie z oznaczeniem na zamraŜalce limandę - rybę naleŜącą do tej samej rodziny i mającą identyczny smak - zgodnie z informacjami przekazanymi jej przez ekspedientkę. Etykieta wydrukowana po zwaŜeniu ryby nie zawierała nazwy towaru, jedynie gramaturę a 3 paragon fiskalny kasjerka wydała na buraczki na kwotę 3,10 zł, poniewaŜ nie pamiętała kodu zakupionej ryby. W trakcie czynności kontrolnych kelnerka udała się ponownie do sklepu w celu dokonania korekty paragonu na potwierdzenie, iŜ w rzeczywistości zakupiła rybę nie buraczki, paragon wydano na „rybę mroŜoną” na kwotę 3,10 zł. PowyŜsze ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 21 listopada 2013 r. (nr akt kontroli: Bś.8361.190.2013). Do akt sprawy dołączono kserokopie: oświadczenia przedsiębiorcy i pracownika placówki gastronomicznej (kelnerki) z dnia 20 listopada 2013 r. , karty menu, dowodów zakupu buraczków i ryby mroŜonej oraz fotografie „sera sałatkowo- kanapkowego Luxmilk”. W związku z powyŜszym, pismem z dnia 2 stycznia 2014 r., Kujawsko - Pomorski WIIH zawiadomił przedsiębiorcę Agnieszkę Borowik, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą „P.W. Borowik Agnieszka” w Bydgoszczy, o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych zafałszowanych w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, tj:
Pizzy włoskiej – Grecka – pomidor, oliwki, papryka świeŜa, feta, pietruszka,
Fileta z kurczaka nadziewanego serem feta lub pieczarkami otulonego boczkiem podanego z pieczonymi ziemniakami i mini sałatką,
Grillowanych roladek schabowych z serem feta, ziemniakami pieczonymi i zestawem surówek,
Pizzy włoskiej 4 sery – mozzarella Ŝółta, mozzarella biała, feta, camembert,
Soli saute w sosie cytrynowym z frytkami i zestawem surówek,
Sera feta jako składnika dodatkowego do pizz. Jednocześnie strona została poproszona o przekazanie informacji o wysokości przychodów i obrotów osiągniętych w poprzednim roku rozliczeniowym, a takŜe poinformowana o prawie do zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa, natomiast Ŝądane informacje przekazała w piśmie z dnia 8 stycznia 2014 r. w postaci „Bilansu z księgi” za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją nr Bś-17/2014 z dnia 20 lutego 2014 r. (nr akt sprawy: Bś.8361.190.2013), Kujawsko - Pomorski WIIH wymierzył, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, przedsiębiorcy Agnieszce Borowik, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą „P.W. Borowik Agnieszka” w Bydgoszczy, karę pienięŜną w wysokości 1.000 zł, z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanych ww. artykułów rolno-spoŜywczych. Pismem z dnia 7 marca 2014 r., strona złoŜyła odwołanie od ww. decyzji do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, za pośrednictwem Kujawsko – Pomorskiego WIIIH. W odwołaniu strona wniosła o umorzenie wymierzonej kary z uwagi na to, iŜ stanowi ona dla niej wysoką kwotę biorąc pod 4 uwagę bardzo niskie dochody uzyskane w 2013 r. oraz to, Ŝe prowadzona przez stronę działalność gospodarcza jest jedynym źródłem dochodów rodziny. Wyjaśniła, Ŝe nie była świadoma, iŜ ser „Feta” jest nazwą wpisaną do rejestru chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1829/2002 z dnia 14 października 2002 r. zmieniającego Załącznik do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1107/96 w odniesieniu do nazwy „Feta” (Dz. U. L 277 z 15.10.2002, str. 10), zwanego dalej „rozporządzeniem 1829/2002” . Jak twierdzi, jej współmałŜonek pracując przez wiele lat w branŜy gastronomicznej nie spotkał się z ww. rozporządzeniem i wszędzie stosowano ser typu „Feta” marki Favita, Faladeta itp. uŜywając w menu słowa „Feta”, stąd przekonanie o słuszności stosowanego nazewnictwa. Odnosząc się do zarzutu zafałszowania potrawy o nazwie „Sola soute”, strona nie wiedziała, Ŝe przygotowano ją z innej ryby - limandy a przyczyną jej zakupu przez pracownika placówki było wprowadzenie go w błąd przez ekspedientkę sklepu, w którym dokonano zakupu, iŜ jest to ryba z tej samej rodziny i o podobnych walorach smakowych. Pismem z dnia 25 marca 2014 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował przedsiębiorcę Agnieszkę Borowik, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą „P.W. Borowik Agnieszka” w Bydgoszczy, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. W dniu 31 marca 2014 r. strona skontaktowała się telefonicznie z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów prosząc o rozłoŜenie kary pienięŜnej na raty; w tym celu wysłała pismo do Urzędu za pośrednictwem Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy. Poinformowano stronę, Ŝe wniosek taki moŜe złoŜyć do wojewódzkiego inspektora Inspekcji Handlowej, na podstawie przepisów ordynacji podatkowej, dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej w wyniku niniejszego postępowania odwoławczego. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz.U. L 31 z 01.02.2002 r. s. 1 z późn. zm.) – zwane dalej „rozporządzeniem 178/2002” - stanowi w art. 17 ust. 1, Ŝe podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności lub pasz z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w 5 przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Nadzór nad jakością handlową artykułów rolno-spoŜywczych w obrocie detalicznym sprawuje Inspekcja Handlowa, na podstawie art. 17 ust. 3 ww. ustawy. W myśl art. 3 pkt 7 rozporządzenia 178/2002 „handel detaliczny” oznacza obsługę i/lub przetwarzanie Ŝywności i jej przechowywanie w punkcie sprzedaŜy lub w punkcie dostaw dla konsumenta finalnego; określenie to obejmuje terminale dystrybucyjne, działalność cateringową, stołówki zakładowe, catering instytucjonalny, restauracje i podobne działania związane z usługami Ŝywnościowymi, sklepy, centra dystrybucji w supermarketach i hurtownie. Oznakowanie środków spoŜywczych, jak wynika z definicji jakości handlowej zawartej w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, jest jednym z jej elementów. W myśl art. 6 ust. 1 i 2 ww. ustawy, artykuły rolno-spoŜywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane a do ich znakowania stosuje się odpowiednio przepisy określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136 poz. 914 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia”. Jak stanowi art. 45 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, oznakowanie środka spoŜywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spoŜywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spoŜywczego lub odnoszą się do niego. Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a tejŜe ustawy, oznakowanie nie moŜe wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spoŜywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. PowyŜsze, jak stanowi art. 46 ust. 2 tej samej ustawy, ma zastosowanie równieŜ do reklamy i prezentacji środków spoŜywczych, w tym w szczególności w odniesieniu do ich kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim są prezentowane. Ponadto art. 16 rozporządzenia nr 178/2002 stanowi, iŜ bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa Ŝywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja Ŝywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, uŜywanych opakowań, sposobu ułoŜenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie moŜe wprowadzać konsumentów w błąd. Zgodnie z art. 12 ust.1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spoŜywczych (Dz. U. L 343 z 14.12.2012 r. s. 1) – zwanym dalej „rozporządzeniem 1151/2012”, chronione nazwy pochodzenia oraz chronione oznaczenia geograficzne mogą być wykorzystywane przez dowolny podmiot wprowadzający na rynek produkt zgodny z odpowiednią specyfikacją, zaś art. 13 ust. 1 lit. a wskazuje, Ŝe zarejestrowane nazwy są chronione przed wszelkim bezpośrednim lub pośrednim wykorzystywaniem w celach 6 komercyjnych w odniesieniu do produktów nieobjętych rejestracją, jeśli produkty te są porównywalne do produktów zarejestrowanych pod tą nazwą lub jeśli jej stosowanie stanowi wykorzystywanie renomy chronionej nazwy, w tym równieŜ w sytuacji, gdy produkty te są wykorzystywane jako składnik. Na podstawie rozporządzenia 1829/2002 nazwa „Feta” została zarejestrowana jako Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP). Artykuł rolno-spoŜywczy zafałszowany, jak wynika z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeŜeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeŜeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. Pojęcie „wprowadzania do obrotu” w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej oraz art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002 oznacza posiadanie Ŝywności lub pasz w celu sprzedaŜy, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaŜy lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaŜ, dystrybucję i inne formy dysponowania. Odnośnie wprowadzania do obrotu produktów zafałszowanych ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 4, Ŝe kaŜdy, kto dopuszcza się tego czynu, podlega karze pienięŜnej w wysokości nie wyŜszej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszej jednak niŜ 1.000 zł. Na mocy art. 40a ust. 4 tej ustawy, kary pienięŜne wymierza, w drodze decyzji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzania kontroli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Ustalając wysokość kary wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na podstawie art. 40a ust. 5 ww. ustawy, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W niniejszej sprawie, w toku kontroli przeprowadzonej w placówce gastronomicznej naleŜącej do przedsiębiorcy Agnieszki Borowik, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą „P.W. Borowik Agnieszka” w Bydgoszczy stwierdzono, Ŝe do sporządzenia potraw 7 zakupionych w ramach zakupu kontrolnego, zamiast deklarowanych w karcie menu składników uŜyto odpowiednio:
„sera sałatkowo-kanapkowego Luxmilk”- zamiast sera „Feta”- w przypadku „Pizzy włoskiej 4 sery”
ryby limandy zamiast ryby soli – w przypadku potrawy „Sola soute”. Ponadto w ofercie placówki znajdowały się równieŜ inne potrawy, w stosunku do których w karcie menu deklarowano ser „Feta”, tj:
Pizza włoska – Grecka – pomidor, oliwki, papryka świeŜa, feta, pietruszka,
Filet z kurczaka nadziewany serem feta lub pieczarkami otulony boczkiem podanym z pieczonymi ziemniakami i mini sałatką,
Grillowane roladki schabowe z serem feta, ziemniakami pieczonymi i zestawem surówek oraz ser „Feta” jako składnik dodatkowy do pizz. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Kujawsko – Pomorski WIIH, zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, wymierzył w drodze decyzji karę pienięŜną przedsiębiorcy Agnieszce Borowik, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą „P.W. Borowik Agnieszka” w Bydgoszczy, to jest przedsiębiorcy, który wprowadził do obrotu zafałszowane ww. artykuły rolno-spoŜywcze. Prezes UOKiK rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym stwierdził, Ŝe Kujawsko – Pomorski WIIH prawidłowo uznał, iŜ w oznakowaniu ww. potraw podano niezgodne z prawdą dane w zakresie uŜytych do produkcji składników, a w przypadku składnika dodatkowego do pizz niezgodną z prawdą nazwę, co stanowiło podstawę do zakwalifikowania tych produktów jako zafałszowane w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej. NaleŜy wskazać, Ŝe obowiązujące regulacje wprost definiują pojęcie artykułu rolno- spoŜywczego zafałszowanego. W art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej podano przykładowe wyliczenie okoliczności warunkujących uznanie wyrobu za zafałszowany, naruszającego interesy konsumentów w sposób istotny, co w konsekwencji wpływa na zakres odpowiedzialności podmiotu wprowadzającego dany produkt do obrotu (wyjaśnić naleŜy, Ŝe w pojęciu obrotu detalicznego mieszczą się takŜe usługi gastronomiczne – wynika to wprost z art. 3 pkt 7 rozporządzenia 178/2002). W szczególności zafałszowanie moŜe polegać na podaniu nazwy produktu niezgodnej z prawdą jak i podaniu w oznakowaniu niezgodnych z prawdą danych w zakresie składu artykułu rolno-spoŜywczego. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Prezesa UOKiK, dyspozycja art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej została spełniona; podanie przez ww. przedsiębiorcę w karcie menu niezgodnej z prawdą nazwy dodatku do pizz oraz wprowadzenie do obrotu potraw, sporządzonych na bazie innych składników niŜ wymienione w karcie menu, wprowadzało konsumentów w błąd co do jakości nabywanych produktów, ze względu na niŜsze walory jakościowe zastosowanych składników i w sposób istotny naruszało ich interesy. Wykonując dyspozycję wynikającą z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, organ odwoławczy zwaŜył, co następuje: 8
oceniając stopień szkodliwości czynu polegającego na wprowadzeniu do obrotu zafałszowanych potraw i dodatku do pizz, Prezes UOKiK uwzględnił fakt, iŜ potrawy przygotowano z uŜyciem innych, tańszych składników niŜ deklarowano w oznakowaniu, a konsumenci nie byli o tym informowani. W tym miejscu naleŜy wskazać, Ŝe faktem powszechnie znanym jest, iŜ produkty tradycyjne, których nazwa została zarejestrowana jako Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP), a takimi jest m.in. „Feta” na podstawie rozporządzenia 1829/2002, są produkowane z określonych składników według ustalonej procedury, wobec czego ich cena jest znacznie wyŜsza niŜ produktów konwencjonalnych, zatem i wyŜszy jest koszt wyprodukowania potraw z tymi składnikami. Wskazać naleŜy, Ŝe stosownie do rozporządzenia 1151/2012 mleko słuŜące do wyrobu sera „Feta” musi pochodzić od tradycyjnie hodowanych owiec i kóz z określonych regionów Grecji, a podczas procesu produkcyjnego sera naleŜy stosować tradycyjną recepturę i metody, podczas gdy „ser sałatkowo-kanapkowy Luxmilk” wyprodukowany był z mleka krowiego. Ryba sola i limanda Ŝółtopłetwa w wykazie oznaczeń handlowych produktów rybołówstwa przyjętych na terytorium Polski, prowadzonym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o organizacji rynku rybnego (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 168 z późn. zm.), zostały wymienione jako dwa róŜne gatunki ryb i w taki teŜ sposób powinny być rozróŜniane na polskim rynku. Wobec powyŜszego rozbieŜność pomiędzy oznakowaniem w karcie menu, a faktycznie uŜytym surowcem wprowadzała konsumentów w błąd, gdyŜ podany w oznakowaniu składnik nadawał gotowemu produktowi wyŜsze walory jakościowe. Ponadto dodać naleŜy, Ŝe w rozpatrywanej sprawie, wobec nieuzasadnionego uŜycia nazwy chronionej, doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia 1151/2012, do stosowania których obowiązani są przedsiębiorcy w całej Unii Europejskiej; w przypadku „Soli soute” konsumentom (inspektorom) sprzedano rybę nie do końca wiadomo jakiego gatunku;
określając stopień zawinienia, organ odwoławczy wziął pod uwagę, iŜ zakwestionowane potrawy zostały wyprodukowane w placówce naleŜącej do strony, która powinna dochować naleŜytej staranności aby były one prawidłowo oznakowane, tj. zgodnie z deklaracją producenta „sera sałatkowo-kanapkowego Luxmilk”, deklaracją sprzedawcy w miejscu zakupu ryb mroŜonych a takŜe mieć świadomość jakie produkty jest w stanie oferować konsumentom biorąc pod uwagę warunki ich zakupu;
w kwestii zakresu naruszenia naleŜy zaznaczyć, Ŝe informacja o składzie potraw stanowi jeden z najwaŜniejszych elementów jakości handlowej, a nieuzasadnione w tym przypadku uŜycie nazwy: „sola”, „ser Feta”, w sposób istotny naruszało interesy konsumentów. Świadczy o tym fakt, Ŝe zostały naruszone przepisy mające na celu ochronę konsumentów i zapewnienie im rzetelnych i prawdziwych informacji o pochodzeniu produktów i ich rodzaju (por. np. motyw 8 i 18 preambuły rozporządzenia 1151/2012, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia );
oceniając, na podstawie zgromadzonej dokumentacji dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spoŜywczych, organ drugiej instancji zauwaŜył, Ŝe 9 strona w okresie ostatnich 24 miesięcy po raz pierwszy naruszyła przepisy ustawy o jakości handlowej;
wielkość obrotów przedsiębiorcy została ustalona na podstawie przekazanego „Bilansu z księgi” za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. i uwzględniona przez organ pierwszej instancji przy ustalaniu wysokości kary. W złoŜonym odwołaniu strona nie kwestionuje ustaleń kontroli w zakresie nieprawidłowości w oznakowaniu artykułów rolno-spoŜywczych, wniosła natomiast o umorzenie wymierzonej kary, gdyŜ stanowi ona duŜą kwotę biorąc pod uwagę bardzo niskie dochody uzyskane w 2013 r. oraz to, Ŝe prowadzona przez stronę działalność gospodarcza jest jedynym źródłem dochodów rodziny. Wyjaśniła, Ŝe nie była świadoma, iŜ ser „Feta” jest nazwą chronioną; współmałŜonek pracując wiele lat w branŜy gastronomicznej nie spotkał się z rozporządzeniem 1829/2002 i jak twierdzi wszędzie stosowano ser typu feta marki Favita, Faladeta itp. uŜywając w menu słowa „Feta”, stąd przekonanie o słuszności stosowanego nazewnictwa. Odnośnie potrawy o nazwie „Sola soute”, strona nie wiedziała, Ŝe przygotowano ją z innej ryby (limandy) niŜ zadeklarowano w karcie menu a przyczyną jej zakupu przez pracownika placówki było wprowadzenie go w błąd przez ekspedientkę sklepu, w którym dokonano zakupu, iŜ jest to ryba z tej samej rodziny i o podobnych walorach smakowych. Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe art. 40a ustawy o jakości handlowej wprowadza mechanizm polegający na tym, Ŝe kaŜdy, w stosunku do kogo zostanie spełniona przesłanka wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych zafałszowanych, podlega karze określonej w tym przepisie. Ustawodawca zakłada więc istnienie odpowiedzialności w kaŜdej sytuacji naruszenia przepisów prawa Ŝywnościowego. Oznacza to, Ŝe samo stwierdzenie – udowodnienie faktu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej produktów, powoduje konieczność nałoŜenia stosownej kary, co znajduje potwierdzenie na gruncie praktyki sądowo-administracyjnej, np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 894/10. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny, natomiast przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2012 r., sygn. II GSK 1339/11). NaleŜy zaznaczyć, Ŝe wymierzana na podstawie tego przepisu kara jest środkiem sankcjonującym naruszanie prawa Ŝywnościowego, a celem regulacji jest ogólnie pojęty interes konsumentów, w szczególności zapewnienie, Ŝe nabywane przez nich artykuły rolno-spoŜywcze są właściwej jakości handlowej. W przedmiotowej sprawie najniŜszy moŜliwy wymiar kary pienięŜnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej wynosi 1.000 zł, natomiast najwyŜszy stanowi nie więcej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary. W niniejszej sprawie stronie wymierzono karę w wysokości 1.000 zł a więc najniŜszą z moŜliwych. Ustawodawca nie przewidział odstępstwa od wymierzenia kary 10 w przypadku stwierdzenia wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych zafałszowanych. Nie ma takŜe moŜliwości wymierzenia kary niŜszej niŜ 1.000 zł. Prezes UOKiK wskazuje ponadto, Ŝe zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Obowiązek zapewnienia zgodności artykułów rolno-spoŜywczych z wymogami prawa Ŝywnościowego w zakresie jakości handlowej spoczywa zatem na kaŜdym podmiocie działającym na rynku spoŜywczym, takŜe na etapie świadczenia usług gastronomicznych. Z obowiązku tego nie zwalnia nieznajomość przepisów prawa Ŝywnościowego. Strona, która decydując się na rozpoczęcie działania w zakresie obrotu artykułami rolno-spoŜywczymi powinna zapoznać się z przepisami związanymi z wykonywaną przez nią działalnością. Fakt, Ŝe stwierdzone nieprawidłowości wynikały z niewiedzy oraz postępowania (niedbalstwa) personelu, wbrew przekonaniu strony, nie powoduje wyłączenia odpowiedzialności w tym zakresie. Zdaniem Prezesa UOKiK, zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2000 wymierzona kara spełni funkcję prewencyjną i represyjną, skłaniając kontrolowanego do przestrzegania przepisów o jakości handlowej, zwłaszcza z uwagi na wykazane powyŜej niedopełnienie naleŜytej staranności co do zapewnienia rzetelnej informacji o składzie potraw. Ustosunkowując się do argumentu strony, iŜ wymierzona kara jest wysoka biorąc pod uwagę bardzo niskie dochody uzyskane w 2013 r. oraz to, Ŝe prowadzona przez stronę działalność gospodarcza jest jedynym źródłem dochodów rodziny, Prezes UOKiK informuje, Ŝe kwestia sytuacji materialnej strony moŜe być rozpatrywana dopiero, najwcześniej, po dacie dostarczenia stronie decyzji ostatecznej czyli decyzji Prezesa UOKiK, kończącej niniejsze postępowanie odwoławcze. W myśl art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, na wniosek strony w przypadkach uzasadnionych waŜnym interesem strony lub interesem publicznym, moŜe: 1. odroczyć termin płatności kary lub rozłoŜyć jej zapłatę na raty, 2. odroczyć lub rozłoŜyć na raty zapłatę zaległości wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, 3. umorzyć w całości lub w części zaległości, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich 11 inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Agnieszka Borowik ul. Gdańska 59 85 – 005 Bydgoszcz 2. Kujawsko - Pomorski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy 3. a/a