DDK-8/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MA Ł GORZATA KRASNOD Ę BSKA-TOMKIEL DDK-61-12/08/IS Warszawa, dn. 28 lipca 2008 r. DECYZJA Nr DDK 8/2008 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po uprawdopodobnieniu w toku post ę powania wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Polskiej Telefonii Cyfrowej Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie w sprawie stosowania przez Polsk ą Telefoni ę Cyfrow ą Sp. z o.o. praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1) wysy ł aniu do konsumentów wezwa ń do zap ł aty, w których: - Spó ł ka zamieszcza informacj ę , i ż nigdy nie zrezygnuje z pe ł nej windykacji wszystkich nale ż nych kwot, - tre ść pisma przekre ś lona jest napisem „BRAK WP Ł ATY TO S Ą D I KOMORNIK”; 2) umieszczaniu w pismach kierowanych do konsumentów zwrotu „przynosz ą ca wstyd/nieprzyjemna wizyta komornika w pracy i w domu” oraz informacji, i ż prowadzona egzekucja komornicza spowoduje zaj ę cie poborów lub posiadanego maj ą tku i jego sprzeda ż zdecydowanie poni ż ej faktycznej warto ś ci, jak równie ż mo ż e spowodowa ć bardzo niekorzystny odbiór wizerunku konsumenta, jako niewyp ł acalnych d ł u ż ników, u s ą siadów, wspó ł pracowników lub pracodawcy; 3) nierzetelnym wskazywaniu w pismach kierowanych do konsumentów wysoko ś ci ewentualnych kosztów post ę powania s ą dowego i egzekucyjnego; i przyj ę ciu zobowi ą zania Polskiej Telefonii Cyfrowej Sp. z o.o. do zaniechania ww. dzia ł a ń poprzez wprowadzenie nast ę puj ą cych zmian w tre ś ci wezwa ń do zap ł aty wysy ł anych do konsumentów: a) „Informujemy, ż e PTC Sp. z o.o. nigdy nie zrezygnuje z pe ł nej windykacji wszystkich nale ż nych kwot, do których systematycznie b ę d ą doliczane odsetki.” zmiana na: „Informujemy, ż e PTC Sp. z o.o. nie zrezygnuje z pe ł nej windykacji wszystkich nale ż nych kwot, do których systematycznie b ę d ą doliczane odsetki.” b) „Informujemy, ż e PTC Sp. z o.o. nigdy nie zrezygnuje z windykacji nale ż nych kwot, do których systematycznie b ę d ą doliczane odsetki za czas opó ź nienia zap ł aty.” zmiana na: „Informujemy, ż e PTC Sp. z o.o. nie zrezygnuje z windykacji nale ż nych kwot, do których systematycznie b ę d ą doliczane odsetki za czas opó ź nienia zap ł aty.” c) „BRAK WP Ł ATY TO S Ą D I KOMORNIK” zmiana na: „BRAK WP Ł ATY TO S Ą D A NAWET KOMORNIK” d) „Skierowania sprawy do s ą du, a po uzyskaniu prawomocnego wyroku wyst ą pienia do komornika celem wszcz ę cia egzekucji (efekt: nieprzyjemna wizyta komornika w pracy i w domu).” zmiana na: „Skierowania sprawy do s ą du, a po uzyskaniu prawomocnego wyroku (i w razie dalszego braku sp ł aty) wyst ą pienia do komornika celem wszcz ę cia egzekucji (skutek: mo ż liwo ść zaj ę cia przez komornika wynagrodzenia lub maj ą tku d ł u ż nika).” e) „Uprzejmie informujemy, i ż Pa ń stwa d ł ug wobec PTC Sp. z o.o. obj ę ty zosta ł procesem s ą dowej windykacji ko ń cz ą cej si ę , po uzyskaniu prawomocnego wyroku, egzekucj ą komornicz ą (zaj ę cie wynagrodzenia lub sprzeda ż maj ą tku poni ż ej jego rzeczywistej warto ś ci!!!).” zmiana na: „Zawiadamiamy, i ż Pa ń stwa d ł ug wobec PTC Sp. z o.o. obj ę ty zosta ł procesem s ą dowej windykacji z mo ż liw ą , po uzyskaniu prawomocnego wyroku, egzekucj ą komornicz ą (efekt - zaj ę cie wynagrodzenia lub maj ą tku d ł u ż nika!!!).” f) „Dla zwi ę kszenia skuteczno ś ci egzekucji, do ś wiadczony windykator przeka ż e ustalenia dotycz ą ce Pa ń stwa maj ą tku i wynagrodzenia komornikowi, przeprowadzaj ą cemu egzekucj ę w Pa ń stwa domu i miejscu pracy. Obok dotkliwych skutków finansowych polegaj ą cych na zwi ę kszeniu kwoty d ł ugu o odsetki i koszty egzekucyjne, prowadzona egzekucja komornicza spowoduje zaj ę cie poborów lub posiadanego maj ą tku i jego sprzeda ż zdecydowanie poni ż ej faktycznej warto ś ci jak równie ż mo ż e spowodowa ć bardzo niekorzystny odbiór wizerunku Pa ń stwa, jako niewyp ł acalnych d ł u ż ników, u s ą siadów, wspó ł pracowników lub pracodawcy.” zmiana na: „Dla zapewnienia skuteczno ś ci egzekucji, PTC mo ż e zleci ć do ś wiadczonemu windykatorowi ustalenie Pa ń stwa miejsca pracy, ź róde ł przychodów i posiadanego maj ą tku celem poinformowania komornika, przeprowadzaj ą cego egzekucj ę . Ewentualna egzekucja komornicza Pa ń stwa d ł ugu zwi ę kszonego o odsetki, koszty s ą dowe i egzekucyjne mo ż e spowodowa ć zaj ę cie wynagrodzenia lub Pa ń stwa maj ą tku oraz mo ż e spowodowa ć niekorzystny odbiór Pa ń stwa wizerunku, jako niewyp ł acalnych d ł u ż ników.” g) „Dodatkowe koszty post ę powania s ą dowego i komorniczego wynios ą ok. (…).” zmiana na: „Dodatkowe koszty post ę powania s ą dowego i komorniczego 1 mog ą wynie ść ok. (…).” (przypis: „Oszacowano na podst. ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach s ą dowych w sprawach cywilnych, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach s ą dowych i egzekucji, rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002 r. w sprawie op ł at za czynno ś ci radców prawnych.”) h) „Dodatkowo obci ąż aj ą ce d ł u ż nika, po uzyskaniu prawomocnego wyroku, koszty s ą dowe i egzekucyjne wynios ą ok.: (…).” zmiana na: „Dodatkowo obci ąż aj ą ce Pa ń stwa, po uzyskaniu prawomocnego wyroku i ewentualnej egzekucji komorniczej, koszty s ą dowe i egzekucyjne 1 mog ą wynie ść ok. (…).” (przypis: „Oszacowano na podst. ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach s ą dowych w sprawach cywilnych, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach s ą dowych 2 i egzekucji, rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002 r. w sprawie op ł at za czynno ś ci radców prawnych.”) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada na Polsk ą Telefoni ę Cyfrow ą Sp. z o.o. obowi ą zek wykonania ww. zobowi ą zania. II. Na podstawie art. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po uprawdopodobnieniu w toku post ę powania wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Polskiej Telefonii Cyfrowej Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie - stosowania przez Polsk ą Telefoni ę Cyfrow ą Sp. z o.o. praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych w pkt I sentencji decyzji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów okre ś la termin wykonania zobowi ą zania, o którym mowa w pkt I sentencji decyzji, na dzie ń 8 sierpnia 2008 r. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po uprawdopodobnieniu w toku post ę powania wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Polskiej Telefonii Cyfrowej Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie – stosowania przez Polsk ą Telefoni ę Cyfrow ą Sp. z o.o. praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych w pkt I sentencji decyzji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada na Polsk ą Telefoni ę Cyfrow ą Sp. z o.o. obowi ą zek z ł o ż enia w terminie do 29 sierpnia 2008 r. informacji o stopniu realizacji zobowi ą zania, o którym mowa w pkt I sentencji decyzji, poprzez przedstawienie Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów pisemnych dowodów potwierdzaj ą cych wprowadzenie przedmiotowych zmian. IV. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy – Kodeks post ę powania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie stosowania przez Polsk ą Telefoni ę Cyfrow ą Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1) wysy ł aniu do konsumentów wezwa ń do zap ł aty, w których nazwisko konsumenta umieszczone jest w czerwonej ramce na polu z napisem „D Ł U Ż NIK”, 2) pisemnym informowaniu konsumentów, których d ł ug uleg ł przedawnieniu i którzy stosowny zarzut podnosz ą , i ż Spó ł ka przeka ż e do w ł a ś ciwego dla konsumenta Urz ę du Skarbowego informacj ę o powstaniu rzekomego obowi ą zku podatkowego w zwi ą zku z przedawnieniem zobowi ą zania i powo ł ywaniu si ę przy tym na przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co mog ł o wprowadza ć konsumentów w b łą d, gdy ż powo ł ywane przez Spó ł k ę przepisy nie znajduj ą zastosowania do konsumentów lecz do osób fizycznych prowadz ą cych pozarolnicz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą , Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza post ę powanie. 3 UZASADNIENIE W dniu 30 pa ź dziernika 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany te ż dalej „Prezesem Urz ę du”, wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia czy Polska Telefonia Cyfrowa Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, zwana te ż dalej „Spó ł k ą ” lub „PTC”, dopu ś ci ł a si ę naruszenia przepisów uzasadniaj ą cego wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów lub naruszenia chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniaj ą cego podj ę cie dzia ł a ń okre ś lonych w odr ę bnych ustawach. Analiza zgromadzonego w toku post ę powania materia ł u dowodowego (obejmuj ą cego informacje przekazane przez Spó ł k ę w pi ś mie z dnia 23 listopada 2007 r. i za łą czonych do niego dokumentach jak równie ż informacje przekazane przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie w pi ś mie z dnia 24 sierpnia 2007 r., pozwoli ł a na ustalenie, i ż stosowane przez Spó ł k ę praktyki dotycz ą ce sposobów prowadzenia windykacji d ł ugów konsumenckich uzasadniaj ą wszcz ę cie przez Prezesa Urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej „uokik”. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes Urz ę du, postanowieniem z dnia 4 marca 2008 r., wszcz ął przeciwko Polskiej Telefonii Cyfrowej Sp. z o.o. post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na: 1. wysy ł aniu do konsumentów wezwa ń do zap ł aty, w których: - nazwisko konsumenta umieszczone jest w czerwonej ramce na polu z napisem „D Ł U Ż NIK”, - Spó ł ka zamieszcza informacj ę , i ż nigdy nie zrezygnuje z pe ł nej windykacji wszystkich nale ż nych kwot, - tre ść pisma przekre ś lona jest napisem „BRAK WP Ł ATY TO S Ą D I KOMORNIK”, co mog ł o wprowadza ć konsumentów w b łą d, gdy ż skierowanie sprawy do s ą du nie zawsze powoduje wszcz ę cie dzia ł a ń egzekucyjnych przez komornika, nawet w sytuacji korzystnego dla Spó ł ki wyroku oraz poprzez wywo ł ywanie u konsumentów zastraszenia i obawy o swoje dobra, mog ł o powodowa ć sk ł onienie konsumentów w warunkach presji do rozporz ą dzenia mieniem zgodnie z wol ą Spó ł ki, a w zwi ą zku z powy ż szym mog ł o stanowi ć naruszenie art. 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r., Nr 173, poz. 1807 ze zm.), zwanej dalej „usdg”, tj. obowi ą zku prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej z poszanowaniem dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, a tak ż e stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), zwanej dalej „upnpr”, tj. dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d, je ż eli dzia ł anie to w jakikolwiek sposób powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął , i jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 uokik; 4 2. umieszczaniu w pismach kierowanych do konsumentów zwrotu „przynosz ą ca wstyd/nieprzyjemna wizyta komornika w pracy i w domu” oraz informacji, i ż prowadzona egzekucja komornicza spowoduje zaj ę cie poborów lub posiadanego maj ą tku i jego sprzeda ż zdecydowanie poni ż ej faktycznej warto ś ci, jak równie ż mo ż e spowodowa ć bardzo niekorzystny odbiór wizerunku konsumenta, jako niewyp ł acalnych d ł u ż ników, u s ą siadów, wspó ł pracowników lub pracodawcy, co mog ł o powodowa ć zastraszanie konsumentów i wywo ł anie obawy o ich dobra osobiste oraz sk ł onienie konsumentów w warunkach presji do rozporz ą dzenia mieniem zgodnie z wol ą Spó ł ki, a w zwi ą zku z powy ż szym mog ł o stanowi ć naruszenie art. 17 usdg, tj. obowi ą zku prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej z poszanowaniem dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, a tak ż e stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 upnpr, tj. agresywn ą praktyk ę rynkow ą , poprzez niedopuszczalny nacisk, który w znaczny sposób ogranicza lub mo ż e ograniczy ć swobod ę wyboru przeci ę tnego konsumenta lub jego zachowanie wzgl ę dem produktu i tym samym powoduje lub mo ż e powodowa ć podjecie przez niego decyzji, której inaczej by nie podj ął , i jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 uokik; 3. nierzetelnym wskazywaniu w pismach kierowanych do konsumentów wysoko ś ci ewentualnych kosztów post ę powania s ą dowego i egzekucyjnego, co mog ł o wprowadza ć konsumentów w b łą d, gdy ż o kosztach zwi ą zanych z prowadzonym post ę powaniem s ą dowym i egzekucyjnym orzeka ka ż dorazowo odpowiednio s ą d lub organ egzekucyjny, ponadto mo ż e wywo ł a ć u konsumentów obaw ę o swoje dobra oraz sk ł onienie konsumentów w warunkach presji do rozporz ą dzenia mieniem zgodnie z wol ą Spó ł ki, a w zwi ą zku z powy ż szym mog ł o stanowi ć naruszenie art. 17 usdg, tj. obowi ą zku prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej z poszanowaniem dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, a tak ż e stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 upnpr , tj. dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d, je ż eli dzia ł anie to w jakikolwiek sposób powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął , i jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 uokik; 4. pisemnym informowaniu konsumentów, których d ł ug uleg ł przedawnieniu i którzy stosowny zarzut podnosz ą , i ż Spó ł ka przeka ż e do w ł a ś ciwego dla konsumenta Urz ę du Skarbowego informacj ę o powstaniu rzekomego obowi ą zku podatkowego w zwi ą zku z przedawnieniem zobowi ą zania i powo ł ywaniu si ę przy tym na przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co mog ł o wprowadza ć konsumentów w b łą d, gdy ż powo ł ywane przez Spó ł k ę przepisy nie znajduj ą zastosowania do konsumentów lecz do osób fizycznych prowadz ą cych pozarolnicz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą , a w zwi ą zku z powy ż szym stanowi ć naruszenie art. 17 usdg, tj. obowi ą zku prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej z poszanowaniem dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, a tak ż e stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 upnpr, tj. dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d, je ż eli dzia ł anie to w jakikolwiek sposób powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął , i jako naruszenie 5 zbiorowych interesów konsumentów mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 uokik. Spó ł ka w pismach z dnia 7 kwietnia 2008 r., 18 kwietnia 2008 r. oraz 19 maja 2008 r. odnios ł a si ę do postawionych przez Prezesa Urz ę du zarzutów, przedstawi ł a proces prowadzenia w stosunku do konsumentów windykacji nale ż no ś ci wynikaj ą cych ze ś wiadczenia przez PTC us ł ug telekomunikacyjnych. W opinii Spó ł ki, tre ść wysy ł anych do konsumentów wezwa ń do zap ł aty jest zgodna z prawem. Niemniej jednak Spó ł ka, kieruj ą c si ę wol ą szybkiego zako ń czenia post ę powania, a tak ż e dostrzegaj ą c mo ż liwo ść dokonania zmian w tre ś ci wysy ł anych do konsumentów wezwa ń do zap ł aty, w pi ś mie z dnia 19 maja 2008 r. zobowi ą za ł a si ę do wprowadzenia w tre ś ci wezwa ń do zap ł aty stosownych zmian oraz przedstawi ł a nowe wzory przedmiotowych wezwa ń . Spó ł ka w ww. pi ś mie dodatkowo przedstawi ł a propozycj ę wprowadzenia zmian do tre ś ci przedmiotowych wezwa ń , które to tre ś ci nie by ł y obj ę te tocz ą cym si ę post ę powaniem. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y wskaza ć , i ż niniejsza decyzja Prezesa Urz ę du odnosi si ę jedynie do tych zmian w tre ś ci wysy ł anych przez Spó ł k ę wezwa ń do zap ł aty, które zosta ł y obj ę te zarzutami w przedmiotowym post ę powaniu w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W pi ś mie z dnia 12 czerwca 2008 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Spó ł k ę o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w sprawie, umo ż liwiaj ą c jej - zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 k.p.a. - mo ż liwo ść zapoznania oraz wypowiedzenia si ę co do zgromadzonego materia ł u dowodowego. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje. Polska Telefonia Cyfrowa Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug telekomunikacyjnych. Spó ł ka w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci prowadzi równie ż windykacj ę nale ż no ś ci wynikaj ą cych ze ś wiadczenia ww. us ł ug. Analiza przedstawionych przez Spó ł k ę wzorów pism – wezwa ń wysy ł anych do konsumentów oraz przedstawionych procedur windykacji pozwoli ł a ustali ć , co nast ę puje. 1) Spó ł ka wysy ł a do konsumentów wezwania do zap ł aty, w których: - zamieszcza informacj ę , i ż nigdy nie zrezygnuje z pe ł nej windykacji wszystkich nale ż nych kwot, - tre ść pisma przekre ś lona jest napisem „BRAK WP Ł ATY TO S Ą D I KOMORNIK”. W przedmiotowym zakresie Spó ł ka w pi ś mie z dnia 19 maja 2008 r. zobowi ą za ł a si ę do wprowadzenia nast ę puj ą cych zmian w tre ś ci wezwa ń adresowanych do konsumentów: - „Informujemy, ż e PTC Sp. z o.o. nigdy nie zrezygnuje z pe ł nej windykacji wszystkich nale ż nych kwot, do których systematycznie b ę d ą doliczane odsetki.” zmiana na: „Informujemy, ż e PTC Sp. z o.o. nie zrezygnuje z pe ł nej windykacji wszystkich nale ż nych kwot, do których systematycznie b ę d ą doliczane odsetki.” - „Informujemy, ż e PTC Sp. z o.o. nigdy nie zrezygnuje z windykacji nale ż nych kwot, do których systematycznie b ę d ą doliczane odsetki za czas opó ź nienia zap ł aty.” zmiana na: 6 „Informujemy, ż e PTC Sp. z o.o. nie zrezygnuje z windykacji nale ż nych kwot, do których systematycznie b ę d ą doliczane odsetki za czas opó ź nienia zap ł aty.” - „BRAK WP Ł ATY TO S Ą D I KOMORNIK” zmiana na: „BRAK WP Ł ATY TO S Ą D A NAWET KOMORNIK” 2) Spó ł ka wysy ł a do konsumentów wezwania do zap ł aty, w których pos ł uguje si ę zwrotem „przynosz ą ca wstyd/nieprzyjemna wizyta komornika w pracy i w domu” oraz informuje, i ż prowadzona egzekucja komornicza spowoduje zaj ę cie poborów lub posiadanego maj ą tku i jego sprzeda ż zdecydowanie poni ż ej faktycznej warto ś ci, jak równie ż mo ż e spowodowa ć bardzo niekorzystny odbiór wizerunku konsumenta, jako niewyp ł acalnych d ł u ż ników, u s ą siadów, wspó ł pracowników lub pracodawcy. W przedmiotowym zakresie Spó ł ka w pi ś mie z dnia 19 maja 2008 r. zobowi ą za ł a si ę do wprowadzenia nast ę puj ą cych zmian w tre ś ci wezwa ń adresowanych do konsumentów: - „Skierowania sprawy do s ą du, a po uzyskaniu prawomocnego wyroku wyst ą pienia do komornika celem wszcz ę cia egzekucji (efekt: nieprzyjemna wizyta komornika w pracy i w domu).” zmiana na: „Skierowania sprawy do s ą du, a po uzyskaniu prawomocnego wyroku (i w razie dalszego braku sp ł aty) wyst ą pienia do komornika celem wszcz ę cia egzekucji (skutek: mo ż liwo ść zaj ę cia przez komornika wynagrodzenia lub maj ą tku d ł u ż nika).” - „Uprzejmie informujemy, i ż Pa ń stwa d ł ug wobec PTC Sp. z o.o. obj ę ty zosta ł procesem s ą dowej windykacji ko ń cz ą cej si ę , po uzyskaniu prawomocnego wyroku, egzekucj ą komornicz ą (zaj ę cie wynagrodzenia lub sprzeda ż maj ą tku poni ż ej jego rzeczywistej warto ś ci!!!).” zmiana na: „Zawiadamiamy, i ż Pa ń stwa d ł ug wobec PTC Sp. z o.o. obj ę ty zosta ł procesem s ą dowej windykacji z mo ż liw ą , po uzyskaniu prawomocnego wyroku, egzekucj ą komornicz ą (efekt - zaj ę cie wynagrodzenia lub maj ą tku d ł u ż nika!!!).” - „Dla zwi ę kszenia skuteczno ś ci egzekucji, do ś wiadczony windykator przeka ż e ustalenia dotycz ą ce Pa ń stwa maj ą tku i wynagrodzenia komornikowi, przeprowadzaj ą cemu egzekucj ę w Pa ń stwa domu i miejscu pracy. Obok dotkliwych skutków finansowych polegaj ą cych na zwi ę kszeniu kwoty d ł ugu o odsetki i koszty egzekucyjne, prowadzona egzekucja komornicza spowoduje zaj ę cie poborów lub posiadanego maj ą tku i jego sprzeda ż zdecydowanie poni ż ej faktycznej warto ś ci jak równie ż mo ż e spowodowa ć bardzo niekorzystny odbiór wizerunku Pa ń stwa, jako niewyp ł acalnych d ł u ż ników, u s ą siadów, wspó ł pracowników lub pracodawcy.” zmiana na: „Dla zapewnienia skuteczno ś ci egzekucji, PTC mo ż e zleci ć do ś wiadczonemu windykatorowi ustalenie Pa ń stwa miejsca pracy, ź róde ł przychodów i posiadanego maj ą tku celem poinformowania komornika, przeprowadzaj ą cego egzekucj ę . Ewentualna egzekucja komornicza Pa ń stwa d ł ugu zwi ę kszonego o odsetki, koszty s ą dowe i egzekucyjne mo ż e spowodowa ć zaj ę cie wynagrodzenia lub Pa ń stwa maj ą tku oraz mo ż e spowodowa ć niekorzystny odbiór Pa ń stwa wizerunku, jako niewyp ł acalnych d ł u ż ników.” 7 3) W wezwaniach do zap ł aty wysy ł anych do konsumentów Spó ł ka nierzetelnie wskazuje na wysoko ść ewentualnych kosztów post ę powania s ą dowego i egzekucyjnego. W przedmiotowym zakresie Spó ł ka w pi ś mie z dnia 19 maja 2008 r. zobowi ą za ł a si ę do wprowadzenia nast ę puj ą cych zmian w tre ś ci wezwa ń adresowanych do konsumentów: - „Dodatkowe koszty post ę powania s ą dowego i komorniczego wynios ą ok. (…).” zmiana na: „Dodatkowe koszty post ę powania s ą dowego i komorniczego 1 mog ą wynie ść ok. (…).” (przypis: „Oszacowano na podst. ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach s ą dowych w sprawach cywilnych, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach s ą dowych i egzekucji, rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002 r. w sprawie op ł at za czynno ś ci radców prawnych.”) -„Dodatkowo obci ąż aj ą ce d ł u ż nika, po uzyskaniu prawomocnego wyroku, koszty s ą dowe i egzekucyjne wynios ą ok.: (…).” zmiana na: „Dodatkowo obci ąż aj ą ce Pa ń stwa, po uzyskaniu prawomocnego wyroku i ewentualnej egzekucji komorniczej, koszty sadowe i egzekucyjne 1 mog ą wynie ść ok. (…).” (przypis: „Oszacowano na podst. ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach s ą dowych w sprawach cywilnych, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach s ą dowych i egzekucji, rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002 r. w sprawie op ł at za czynno ś ci radców prawnych.”) 4) Spó ł ka wysy ł a do konsumentów wezwania do zap ł aty, w których nazwisko konsumenta umieszczone jest w szarej ramce na polu z napisem „D Ł U Ż NIK”. 5) Spó ł ka nie informuje konsumentów, których d ł ug uleg ł przedawnieniu i którzy stosowny zarzut podnosz ą , i ż Spó ł ka przeka ż e do w ł a ś ciwego dla konsumenta Urz ę du Skarbowego informacj ę o powstaniu rzekomego obowi ą zku podatkowego w zwi ą zku z przedawnieniem zobowi ą zania i powo ł ywaniu si ę przy tym na przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje. I. Rozstrzygni ę cie w pkt I sentencji decyzji. Uprawdopodobnienie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz na ł o ż enie na PTC obowi ą zku wprowadzenia zmian w tre ś ci wezwa ń do zap ł aty wysy ł anych do konsumentów. Przepis art. 24 ust. 2 uokik stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy . Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Do stwierdzenia praktyki na podstawie art. 24 ust. 2 uokik konieczne jest wykazanie, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, 2. naruszenie tymi dzia ł aniami zbiorowego interesu konsumentów. 8 Bezprawno ść tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. 1 Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsi ę biorcy by ł o zgodne, czy te ż niezgodne z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje w ś wietle orzecznictwa S ą du Najwy ż szego ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego. 2 Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Maj ą c na uwadze powy ż sze nale ż y podkre ś li ć , i ż bezprawno ść dzia ł a ń Spó ł ki w przedmiotowej sprawie mog ł a polega ć na naruszeniu obowi ą zku prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej z poszanowaniem dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, wynikaj ą cego z art. 17 usdg. Przepis art. 17 usdg stanowi tzw. klauzul ę generaln ą , odsy ł aj ą c ą do systemu ocen i norm pozaprawnych – dobrych obyczajów. Poj ę cie to nie jest w prawie zdefiniowane, ale podobnie jak zasady wspó łż ycia spo ł ecznego, jest przedmiotem wielu orzecze ń s ą dowych oraz opracowa ń doktryny. 3 Wskazuje si ę w nich, ż e dobre obyczaje to uczciwe zasady post ę powania i ustalone zwyczaje w uj ę ciu etyczno-moralnym, a na ich tre ść sk ł adaj ą si ę elementy etyczne i socjologiczne kszta ł towane przez oceny moralne i spo ł eczne stanowi ą ce uzupe ł nienie porz ą dku prawnego. Podobny charakter posiada przepis art. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz przepis art. 385 1 § 1 kc. Jak wskazuje doktryna i orzecznictwo, klauzule generalne to przepisy prawne, w których nie s ą dok ł adnie sprecyzowane wszystkie elementy sk ł adaj ą ce si ę na hipotez ę czy dyspozycj ę normy prawnej, a ocena konkretnego stanu faktycznego zostaje przerzucona na organ stosuj ą cy prawo 4 oraz, ż e istot ą i funkcj ą klauzul generalnych w prawie cywilnym jest mo ż liwo ść uwzgl ę dnienia w ocenie ró ż nego rodzaju okoliczno ś ci faktycznych, które nie mog ą – w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego – by ć wed ł ug jakiego ś schematu maj ą cego walor bezwzgl ę dny oceniane raz na zawsze i w sposób jednakowy. 5 W ś ród dzia ł a ń przedsi ę biorcy mog ą cych stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wskazuje równie ż nieuczciwe praktyki rynkowe (art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik). Oznacza to, ż e je ś li mamy do czynienia z nieuczciw ą praktyk ą rynkow ą w rozumieniu ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym, która jednocze ś nie narusza zbiorowy interes konsumentów, takie dzia ł anie w ś wietle prawa mo ż e zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, dzia ł ania PTC w przedmiotowej sprawie mog ł y stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 upnpr, tj. dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d, je ż eli dzia ł anie to w jakikolwiek sposób powoduje lub mo ż e 1 tak m.in. w jednym z ostatnich orzecze ń SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r., XVII AmA 45/07; 2 wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 267/2001, cyt. za Lex; 3 np. wyrok SA we Wroc ł awiu z 13 listopada 1991 r., I ACr 411/91, Wokanda 1992/4, J. Szwaja w: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – Komentarz, Warszawa 2000, str. 122-133, R. Stefanicki, Dobre obyczaje w prawie polskim, Przegl ą d Prawa Handlowego, 2002/5; 4 A. Wolter, Prawo cywilne. Zarys cz ęś ci ogólnej, wyd. VIII, Warszawa 1986, str. 83; 5 orzeczenie SN z 29 marca 1979 r., III CRN 59/79, nie publ.; 9 powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął oraz nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 upnpr, tj. agresywn ą praktyk ę rynkow ą , poprzez niedopuszczalny nacisk, który w znaczny sposób ogranicza lub mo ż e ograniczy ć swobod ę wyboru przeci ę tnego konsumenta lub jego zachowanie wzgl ę dem produktu i tym samym powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez niego decyzji, której inaczej by nie podj ął , a nast ę pnie, i ż przedmiotowe praktyka mog ł a narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktyk ę rynkow ą rozumie si ę zgodnie z art. 2 pkt 4 upnpr dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy, sposób post ę powania, o ś wiadczenie lub informacj ę handlow ą , w szczególno ś ci reklam ę i marketing, bezpo ś rednio lub po ś rednio zwi ą zane z promocj ą lub nabyciem produktu przez konsumenta. Poj ę cie produktu wskazane w art. 2 pkt 3 upnpr ma szeroki zakres i obejmuje ka ż dy towar lub us ł ug ę , w tym nieruchomo ś ci, prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce ze stosunków cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 upnpr stosowana przez przedsi ę biorc ę praktyka rynkowa jest nieuczciwa, je ż eli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekszta ł ca lub mo ż e zniekszta ł ci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przez zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. Przedmiotowy przepis stanowi klauzul ę generaln ą , która na okoliczno ść stosowania danej praktyki podlega stosownej konkretyzacji. Jednocze ś nie ustawa o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym dokonuje podzia ł u praktyk rynkowych na wprowadzaj ą ce w b łą d oraz agresywne praktyki rynkowe. Praktyki rynkowe wprowadzaj ą ce w b łą d mog ą przybra ć posta ć czynn ą i biern ą tj. polega ć na dzia ł aniu lub zaniechaniu wprowadzaj ą cym w b łą d. Wskazane praktyki nie stanowi ą praktyk zakazanych w ka ż dych okoliczno ś ciach (art. 7 upnpr). Oznacza to, i ż by wykaza ć ż e dany przedsi ę biorca je stosuje nale ż y odnie ść si ę zarówno do definicji praktyki wprowadzaj ą cej w b łą d (art. 5 ust. 1 upnrp) oraz do agresywnej praktyki rynkowej (art. 8 ust. 1 upnpr), jak i do ogólnej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej z art. 4 ust. 1 upnpr. Ocena praktyki rynkowej nast ę puje tak ż e w odniesieniu do przeci ę tnego konsumenta. Zgodnie z art. 12 pkt 8 upnpr przez przeci ę tnego konsumenta rozumie si ę konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uwa ż ny i ostro ż ny. Oceny tej powinno dokona ć si ę z uwzgl ę dnieniem czynników spo ł ecznych, kulturowych, j ę zykowych i przynale ż no ś ci danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez któr ą rozumie si ę daj ą c ą si ę jednoznacznie zidentyfikowa ć grup ę konsumentów, szczególnie podatn ą na oddzia ł ywanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze wzgl ę du na szczególne cechy, takie jak wiek, niepe ł nosprawno ść fizyczna czy umys ł owa. Wskazanie na cechy takie jak dostateczne poinformowanie, uwaga oraz ostro ż no ść okre ś la pewien zespó ł cech mentalnych konsumenta (jego „przeci ę tno ść ”), polegaj ą c ą na tym, ż e z jednej strony mo ż emy wymaga ć od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywisto ś ci, lecz z drugiej strony nie mo ż emy uzna ć , ż e jego wiedza jest kompletna i profesjonalna oraz ż e konsument – mimo ogólnej orientacji w rzeczywisto ś ci – ma prawa pewnych rzeczy nie wiedzie ć . Przeci ę tny konsument nie posiada wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie, ale przede wszystkim rozumie kierowane do niego informacje i potrafi je wykorzysta ć do podj ę cia ś wiadomej decyzji dotycz ą cej produktu. Nie jest naiwny, ale z drugiej strony nie potrafi oceni ć sytuacji tak jak profesjonalista. Ma ś wiadomo ść charakteru otrzymywanych od Spó ł ki wezwa ń do zap ł aty w procesie dochodzenia nale ż no ś ci wynikaj ą cych ze ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych. Niemniej jednak nawet ostro ż ny, uwa ż ny konsument ma prawo oczekiwa ć od Spó ł ki rzetelnej informacji, a tak ż e dzia ł ania, które nie b ę dzie wprowadza ć 10 w b łą d i nie b ę dzie mia ł o na celu wywo ł anie stanu zastraszenia i obawy o swoje dobra oraz sk ł onienie w warunkach presji do rozporz ą dzenia mieniem zgodnie z wol ą Spó ł ki. Praktyka PTC wskazana w pkt I.1. sentencji decyzji Umieszczanie przez Spó ł k ę w pismach kierowanych do konsumentów zwrotów: Informujemy, ż e PTC Sp. z o.o. nigdy nie zrezygnuje z pe ł nej windykacji wszystkich nale ż nych kwot, do których systematycznie b ę d ą doliczane odsetki oraz Informujemy, ż e PTC Sp. z o.o. nigdy nie zrezygnuje z windykacji nale ż nych kwot, do których systematycznie b ę d ą doliczane odsetki za czas opó ź nienia zap ł aty mog ł o sugerowa ć , i ż Spó ł ka w ż adnych okoliczno ś ciach (na co wskazywa ć ma u ż ycie okre ś lenia „nigdy”) nie zrezygnuje z windykacji dochodzonych roszcze ń , a wi ę c nawet wtedy gdy np. mimo podniesienia przez konsumenta zarzutu przedawnienia nale ż no ś ci Spó ł ka b ę dzie domaga ć si ę spe ł nienia roszczenia wskazuj ą c jednocze ś nie na mo ż liwo ść jej przymusowego dochodzenia lub w przypadku braku zasadno ś ci roszczenia Spó ł ki wobec konsumenta. Powy ż sze dzia ł anie Spó ł ki mog ł o wywo ł a ć u konsumentów stan zastraszenia i obawy o swoje dobra oraz mog ł o sk ł oni ć w warunkach presji do rozporz ą dzenia mieniem zgodnie z wol ą Spó ł ki. U ż ywane przez Spó ł k ę sformu ł owania mog ł y powodowa ć u konsumentów wra ż enie nieuchronno ś ci ś ci ą gni ę cia przez Spó ł k ę nale ż no ś ci nawet w sytuacjach gdy konsumenci mogli dysponowa ć stosownym ś rodkiem prawnym lub gdy windykacja by ł a wynikiem b łę dnego ustalenia istnienia d ł ugu. U ż ycie zwrotu „nigdy” w kierowanych do konsumentów pismach pot ę guje stan bezustannej obawy o swoje dobra. Z kolei umieszczanie przez Spó ł k ę w tre ś ci pism wysy ł anych do konsumentów napisu (umieszczonego w ramce przekre ś laj ą cej ca ł o ść pisma) „BRAK WP Ł ATY TO S Ą D I KOMORNIK” mog ł o wprowadza ć konsumentów w b łą d, gdy ż skierowanie sprawy do s ą du nie zawsze powoduje wszcz ę cie dzia ł a ń egzekucyjnych przez komornika, nawet w sytuacji korzystnego dla Spó ł ki wyroku oraz poprzez wywo ł anie u konsumentów zastraszenia i obawy o swoje dobra, mog ł o powodowa ć sk ł onienie konsumentów w warunkach presji do rozporz ą dzenia mieniem zgodnie z wol ą Spó ł ki. Maj ą c powy ż sze na uwadze, przedmiotowe dzia ł anie Spó ł ki mog ł o wywo ł ywa ć u konsumentów zastraszenie i obaw ę o swoje dobra oraz mog ł o sk ł oni ć w warunkach presji do rozporz ą dzenia mieniem zgodnie z wol ą Spó ł ki, co mog ł o zosta ć uznane za sprzeczne z dobrymi obyczajami, a tym samym mog ł o narusza ć wynikaj ą cy z art. 17 usdg obowi ą zek prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej z poszanowaniem dobrych obyczajów i s ł usznych interesów konsumentów. Dodatkowo, przedmiotowe dzia ł anie mog ł o stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 upnpr, tj. dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d, je ż eli dzia ł anie to w jakikolwiek sposób powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął . Zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 1 upnpr wprowadzaj ą cym w b łą d dzia ł aniem mo ż e by ć w szczególno ś ci rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji, a za tak ą nale ż y uzna ć przekazywanie przez Spó ł k ę w wyeksponowany sposób informacji o tre ś ci „BRAK WP Ł ATY TO S Ą D I KOMORNIK”, gdy ż skierowanie sprawy do s ą du nie zawsze powoduje wszcz ę cie dzia ł a ń przez komornika. Za dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d nale ż y równie ż uzna ć przekazywanie przez Spó ł k ę informacji, i ż nigdy nie zrezygnuje z windykacji nale ż no ś ci, a wi ę c np. nawet pomimo podniesienia przez konsumenta zarzutu przedawnienia nale ż no ś ci Spó ł ka b ę dzie 11 domaga ć si ę spe ł nienia roszczenia wskazuj ą c jednocze ś nie na mo ż liwo ść jej przymusowego dochodzenia lub te ż w przypadku braku zasadno ś ci roszczenia Spó ł ki wobec konsumenta. Dodatkowo przedmiotowa praktyka PTC mog ł a narusza ć klauzul ę generaln ą z art. 4 ust. 1 i 2 upnpr, zawieraj ą c ą definicj ę nieuczciwej praktyki rynkowej, zgodnie z któr ą praktyka rynkowa b ę dzie uznana za nieuczciw ą , je ś li pozostanie sprzeczna z dobrymi obyczajami i w sposób istotny zniekszta ł ci lub mo ż e zniekszta ł ci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy dotycz ą cej produktu, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. Jednocze ś nie wobec zobowi ą zania si ę Spó ł ki do wprowadzenia zmian, o których mowa w pkt I a-c sentencji decyzji, w ocenie Prezesa Urz ę du, ww. dzia ł ania s ą wystarczaj ą ce dla stwierdzenia, i ż dzia ł ania Spó ł ki nie b ę d ą narusza ł y zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Praktyka PTC wskazana w pkt I.2 sentencji decyzji Umieszczanie przez Spó ł k ę w pismach kierowanych do konsumentów nast ę puj ą cych zwrotów: Skierowania sprawy do s ą du, a po uzyskaniu prawomocnego wyroku wyst ą pienia do komornika celem wszcz ę cia egzekucji (efekt: nieprzyjemna wizyta komornika w pracy i w domu) , Uprzejmie informujemy, i ż Pa ń stwa d ł ug wobec PTC Sp. z o.o. obj ę ty zosta ł procesem s ą dowej windykacji ko ń cz ą cej si ę , po uzyskaniu prawomocnego wyroku, egzekucj ą komornicz ą (zaj ę cie wynagrodzenia lub sprzeda ż maj ą tku poni ż ej jego rzeczywistej warto ś ci!!!) , Dla zwi ę kszenia skuteczno ś ci egzekucji, do ś wiadczony windykator przeka ż e ustalenia dotycz ą ce Pa ń stwa maj ą tku i wynagrodzenia komornikowi, przeprowadzaj ą cemu egzekucj ę w Pa ń stwa domu i miejscu pracy. Obok dotkliwych skutków finansowych polegaj ą cych na zwi ę kszeniu kwoty d ł ugu o odsetki i koszty egzekucyjne, prowadzona egzekucja komornicza spowoduje zaj ę cie poborów lub posiadanego maj ą tku i jego sprzeda ż zdecydowanie poni ż ej faktycznej warto ś ci jak równie ż mo ż e spowodowa ć bardzo niekorzystny odbiór wizerunku Pa ń stwa, jako niewyp ł acalnych d ł u ż ników, u s ą siadów, wspó ł pracowników lub pracodawcy mog ł o powodowa ć zastraszanie konsumentów i wywo ł anie obawy o dobra osobiste oraz sk ł onienie konsumentów w warunkach presji do rozporz ą dzenia mieniem zgodnie z wol ą Spó ł ki. Przedstawienie ostatecznych ś rodków ca ł ej procedury egzekucyjnej (np. licytacja maj ą tku d ł u ż nika) jeszcze na etapie windykacji przes ą dowej, mog ł o wprowadza ć konsumentów w b łą d co do nieuchronno ś ci konieczno ś ci uiszczenia nale ż no ś ci. Wskazywanie na etap egzekucji komorniczej w sytuacji gdy Spó ł ka nie dysponuje jeszcze prawomocnym wyrokiem by ł o celowym dzia ł aniem Spó ł ki wywieraj ą cym na konsumenta presj ę , nie bior ą c pod uwag ę tego, ż e ewentualny wyrok uzyskany przez Spó ł k ę móg ł by ć dla niej niekorzystny lub by ć dobrowolnie wykonany przez konsumenta. U ż ywanie przez Spó ł k ę zwrotów o ww. tre ś ci mog ł o zatem zosta ć uznane za sprzeczne z dobrymi obyczajami a tym samym za naruszenie wynikaj ą cego z art. 17 usdg obowi ą zku prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej z poszanowaniem dobrych obyczajów i s ł usznych interesów konsumentów. Dodatkowo przedmiotowe dzia ł anie Spó ł ki mog ł o stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 upnpr, tj. agresywn ą praktyk ę rynkow ą , poprzez niedopuszczalny nacisk, który w znaczny sposób ogranicza lub mo ż e ograniczy ć swobod ę wyboru przeci ę tnego konsumenta lub jego zachowanie wzgl ę dem produktu i tym samym powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez niego decyzji, której inaczej by nie podj ął . Za niedopuszczalny nacisk – zgodnie z art. 8 ust. 2 upnpr – uwa ż a si ę 12 ka ż dy rodzaj przewagi wobec konsumenta, w szczególno ś ci u ż ycie lub gro ź b ę u ż ycia przymusu fizycznego lub psychicznego (a wi ę c równie ż sugerowanie nieprzyjemnej wizyty komornika w miejscu zamieszkania i pracy, zaj ę cia wynagrodzenia lub sprzeda ż maj ą tku poni ż ej jego rzeczywistej warto ś ci, niekorzystny odbiór wizerunku, jako niewyp ł acalnych d ł u ż ników, u s ą siadów, wspó ł pracowników lub pracodawcy) w sposób znacznie ograniczaj ą cy zdolno ść przeci ę tnego konsumenta do podj ę cia ś wiadomej decyzji dotycz ą cej umowy (podawane informacje mog ą wywo ł ywa ć zastraszanie konsumentów, obaw ę o ich dobra oraz mog ą wywiera ć presj ę psychiczn ą do dzia ł ania zgodnego z wol ą Spó ł ki). Dodatkowo przedmiotowa praktyka PTC mog ł a narusza ć klauzul ę generaln ą z art. 4 ust. 1 upnpr, zawieraj ą c ą definicj ę nieuczciwej praktyki rynkowej, zgodnie z któr ą praktyka rynkowa b ę dzie uznana za nieuczciw ą , je ś li pozostanie sprzeczna z dobrymi obyczajami i w sposób istotny zniekszta ł ci lub mo ż e zniekszta ł ci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy dotycz ą cej produktu, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. Jednocze ś nie wobec zobowi ą zania si ę Spó ł ki do wprowadzenia zmian, o których mowa w pkt I d-f sentencji decyzji, w ocenie Prezesa Urz ę du, ww. dzia ł ania s ą wystarczaj ą ce dla stwierdzenia, i ż dzia ł ania Spó ł ki nie b ę d ą narusza ł y zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Praktyka opisana w pkt I.3 sentencji decyzji Spó ł ka w wysy ł anych do konsumentów wezwaniach do zap ł aty umieszcza nast ę puj ą ce zwroty: Dodatkowe koszty post ę powania s ą dowego i komorniczego wynios ą ok. (…) , Dodatkowo obci ąż aj ą ce d ł u ż nika, po uzyskaniu prawomocnego wyroku, koszty s ą dowe i egzekucyjne wynios ą ok.: (…) , co mog ł o wprowadza ć konsumentów w b łą d, gdy ż o kosztach zwi ą zanych z prowadzonym post ę powaniem s ą dowym i egzekucyjnym orzeka ka ż dorazowo odpowiednio s ą d lub organ egzekucyjny na podstawie obowi ą zuj ą cych przepisów prawnych w tym zakresie. Ponadto, przedmiotowe dzia ł anie - poprzez jednoznaczne za ł o ż enie, i ż to konsument przegra spór s ą dowy - mog ł o wywo ł a ć u konsumentów obaw ę o swoje dobra oraz sk ł ania ć konsumentów w warunkach presji do rozporz ą dzenia mieniem zgodnie z wol ą Spó ł ki. Spó ł ka w kierowanych do konsumentów wezwaniach do zap ł aty nie podaje tak ż e podstawy prawnej, w oparciu o któr ą dokonuje oszacowania mo ż liwych do poniesienia przez konsumenta kosztów zwi ą zanych z ewentualnym post ę powaniem s ą dowym lub egzekucyjnym co mog ł o utrudnia ć konsumentom weryfikacj ę prawid ł owo ś ci dokonanych przez Spó ł k ę oblicze ń . Pos ł ugiwanie si ę przez Spó ł k ę ww. sformu ł owaniami mog ł o zosta ć uzna ć za sprzeczne z dobrymi obyczajami a tym samym za naruszenie wynikaj ą cego z art. 17 usdg obowi ą zku prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej z poszanowaniem dobrych obyczajów i s ł usznych interesów konsumentów. Dodatkowo, przedmiotowe dzia ł anie Spó ł ki mog ł o stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 upnpr, tj. dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d, je ż eli dzia ł anie to w jakikolwiek sposób (jednoznaczne za ł o ż enie, i ż to konsument przegra spór s ą dowy i poniesie koszty zwi ą zane z post ę powaniem s ą dowym i egzekucyjnym) powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął . Dodatkowo przedmiotowa praktyka PTC mog ł a narusza ć klauzul ę generaln ą z art. 4 ust. 1 upnpr, zawieraj ą c ą definicj ę nieuczciwej praktyki rynkowej, zgodnie z któr ą praktyka 13 rynkowa b ę dzie uznana za nieuczciw ą , je ś li pozostanie sprzeczna z dobrymi obyczajami i w sposób istotny zniekszta ł ci lub mo ż e zniekszta ł ci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy dotycz ą cej produktu, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. Jednocze ś nie wobec zobowi ą zania si ę Spó ł ki do wprowadzenia zmian, o których mowa w pkt I g-h sentencji decyzji, w ocenie Prezesa Urz ę du, ww. dzia ł ania s ą wystarczaj ą ce dla stwierdzenia, i ż dzia ł ania Spó ł ki nie b ę d ą narusza ł y zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Maj ą c na uwadze zobowi ą zanie si ę Spó ł ki do wprowadzenia zmian tre ś ci pism wysy ł anych do konsumentów, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż w przedmiotowej sytuacji zastosowanie mo ż e znale źć przepis art. 28 ust. 1 uokik. Zgodnie z art. 28 ust. 1 uokik, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, a przedsi ę biorca, któremu zarzucane jest stosowanie tej ż e praktyki, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż istniej ą przes ł anki wystarczaj ą ce do na ł o ż enia na Spó ł k ę , w drodze decyzji, na podstawie przepisu art. 28 ust. 1 uokik, obowi ą zku wykonania przedmiotowych zobowi ą za ń . Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt I sentencji decyzji. II. Rozstrzygni ę cie w pkt II sentencji decyzji. Termin wykonania przez PTC zobowi ą zania do wprowadzenia zmian w tre ś ci wezwa ń do zap ł aty wysy ł anych do konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 2 uokik, w decyzji, o której mowa w ust. 1, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć termin wykonania zobowi ą zania. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt II sentencji decyzji. III. Rozstrzygni ę cie w pkt III sentencji decyzji. Obowi ą zek z ł o ż enia przez PTC w wyznaczonym terminie informacji o realizacji zobowi ą zania do wprowadzenia zmian w tre ś ci wezwa ń do zap ł aty wysy ł anych do konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 3 uokik, w decyzji, o której mowa w ust. 1, Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą zania. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt III sentencji decyzji. IV. Rozstrzygni ę cie w pkt IV sentencji decyzji. Umorzenie post ę powania. W post ę powaniu w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urz ę du zakwestionowa ł dzia ł ania Spó ł ki polegaj ą ce na: 14 1) wysy ł aniu do konsumentów wezwa ń do zap ł aty, w których nazwisko konsumenta umieszczone jest w czerwonej ramce na polu z napisem „D Ł U Ż NIK”; 2) pisemnym informowaniu konsumentów, których d ł ug uleg ł przedawnieniu i którzy stosowny zarzut podnosz ą , i ż Spó ł ka przeka ż e do w ł a ś ciwego dla konsumenta Urz ę du Skarbowego informacj ę o powstaniu rzekomego obowi ą zku podatkowego w zwi ą zku z przedawnieniem zobowi ą zania i powo ł ywaniu si ę przy tym na przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przyczyn ą wszcz ę cia post ę powania w zakresie opisanym w pkt 1) by ł y informacje przekazane przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie, który w pi ś mie z dnia 24 sierpnia 2007 r. poinformowa ł m.in. o fakcie wysy ł ania przez Spó ł k ę wezwa ń do zap ł aty, w których nazwisko konsumenta umieszczone jest w czerwonej ramce na polu z napisem „D Ł U Ż NIK”. W toku post ę powania w ł a ś ciwego w sprawie stosowania przez PTC praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Spó ł ka przed ł o ż y ł a wzory wysy ł anych do konsumentów wezwa ń do zap ł aty zawieraj ą cych ich rzeczywist ą kolorystyk ę (nazwisko konsumenta umieszczone jest w szarej ramce na polu z napisem „D Ł U Ż NIK”). W ocenie Prezesa Urz ę du dzia ł anie Spó ł ki polegaj ą ce na umieszczaniu nazwiska konsumenta w ramce na polu z napisem „D Ł U Ż NIK” nie mo ż e by ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów z uwagi na brak przes ł anki bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy. W zwi ą zku z faktem, i ż Prezes Urz ę du w aktualnie obowi ą zuj ą cym stanie prawnym nie posiada kompetencji do wydania decyzji, w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów, konieczne jest zatem umorzenie post ę powania w przedmiotowym zakresie. Przyczyn ą wszcz ę cia post ę powania w zakresie opisanym w punkcie 2) by ł y informacje i wzory wezwa ń do zap ł aty przekazane przez Spó ł k ę w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego. W trakcie post ę powania w sprawie stosowania przez Spó ł k ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Spó ł ka w pi ś mie z dnia 7 kwietnia 2008 r. z ł o ż y ł a stosowne wyja ś nienia, w których zaprzeczy ł a wysy ł aniu do konsumentów wezwa ń zawieraj ą cych ww. tre ś ci, informuj ą c, i ż s ą one wysy ł ane wy łą cznie do przedsi ę biorców. Dodatkowo Spó ł ka w pi ś mie z dnia 18 kwietnia 2008 r. przed ł o ż y ł a Procedur ę obs ł ugi klientów kontaktuj ą cych si ę z Dzia ł em Windykacji w wyniku rozpocz ę tych wobec d ł u ż nika procesów windykacyjnych , z której w sposób jednoznaczny wynika, i ż wezwania zawieraj ą ce ww. tre ś ci nie s ą wysy ł ane do konsumentów lecz jedynie do osób prawnych i osób fizycznych prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą . Na podstawie dokonanych ustale ń faktycznych, Prezes Urz ę du uzna ł , ż e w przedmiotowym zakresie zachodz ą przes ł anki uzasadniaj ą ce stwierdzenie bezprzedmiotowo ś ci post ę powania administracyjnego we wskazanym zakresie, a w zwi ą zku z tym konieczno ść wydania decyzji o umorzeniu post ę powania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 uokik. Okoliczno ść wskazuj ą c ą na bezprzedmiotowo ść , jakim dotkni ę te jest post ę powanie w tym zakresie, stanowi brak stosowania przez Spó ł k ę dzia ł a ń okre ś lonych w tre ś ci ww. zarzutów. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe organ administracji wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Umorzenie post ę powania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, i ż ustalenie przes ł anki bezprzedmiotowo ś ci post ę powania stwarza obowi ą zek zako ń czenia post ę powania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewa ż brak jest podstaw do rozstrzygni ę cia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie post ę powania w takim przypadku stanowi ł oby o jego 15 wadliwo ś ci, maj ą cej istotny wp ł yw na wynik sprawy. Podkre ś li ć przy tym nale ż y, i ż przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organami administracyjnymi. Przes ł ank ą umorzenia post ę powania jest brak któregokolwiek z elementów w odniesieniu co do strony podmiotowej jak i przedmiotowej post ę powania. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego S ą du Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w zwi ą zku z tym nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, ko ń cz ą ce post ę powanie bez jego merytorycznego rozstrzygni ę cia. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt IV sentencji decyzji. Wobec powy ż szego nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 uokik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Polityki Konsumenckiej Monika Stec Otrzymuje: 1) r. pr. Marek Korcz Polska Telefonia Cyfrowa Sp. z o.o. Al. Jerozolimskie 181 02-222 Warszawa 2) a/a 16