RŁO-32/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-23/08/TD- Ł ód ź , dnia 28 lipca 2008 r. DECYZJA Nr R Ł O 32/2008 Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206), stosownie art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Towarzystwu Przyjació ł Dzieci Oddzia ł Dzielnicowy Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi b ę d ą cemu organem prowadz ą cym Przedszkola TPD Oddzia ł Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie Towarzystwa Przyjació ł Dzieci Oddzia ł Dzielnicowy Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi b ę d ą cego organem prowadz ą cym Przedszkola TPD Oddzia ł Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umowy postanowienia wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego, o tre ś ci: - „W przypadku zalegania z regulowaniem op ł at opisanych w § 2 pkt 4 niniejszej umowy za okres 1 miesi ą ca, dyrektor przedszkola mo ż e rozwi ą za ć niniejsz ą umow ę ze skutkiem natychmiastowym bez okresu wypowiedzenia, o którym mowa w §6 pkt 1”, zamieszczonego we wzorcu umowy pn.: „Umowa”, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania . Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du) w ramach planowanego badania wzorców umów stosowanych przez przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug przedszkolnych przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, w trakcie którego uzyska ł wzorzec „Umowa” stosowany w obrocie z konsumentami przez Towarzystwo Przyjació ł Dzieci Oddzia ł Dzielnicowy Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi b ę d ą ce organem prowadz ą cym Przedszkola TPD Oddzia ł Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi (zwane dalej: „Przedsi ę biorca”). W wyniku analizy tego dokumentu wszcz ę to Postanowieniem Nr 1/61-23/08 z dnia 29 kwietnia 2008 r. post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania, przez Towarzystwo Przyjació ł Dzieci Oddzia ł Dzielnicowy Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi b ę d ą ce organem prowadz ą cym 2 Przedszkola Towarzystwa Przyjació ł Dzieci Oddzia ł Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi (zwanego dalej: „Przedszkole”), praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu umowy postanowienia wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego, o tre ś ci: „W przypadku zalegania z regulowaniem op ł at opisanych w § 2 pkt 4 niniejszej umowy za okres 1 miesi ą ca, dyrektor przedszkola mo ż e rozwi ą za ć niniejsz ą umow ę ze skutkiem natychmiastowym bez okresu wypowiedzenia, o którym mowa w §6 pkt 1”, zamieszczonego we wzorcu umowy pn.: „Umowa”, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej równie ż : „ustawa o okik”). Odnosz ą c si ę do zarzutów podniesionych w niniejszym post ę powaniu, Przedsi ę biorca stwierdzi ł , i ż postanowienie o wskazanej tre ś ci nie narusza art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o okik, a tak ż e, ż e jego tre ść nie jest to ż sama z postanowieniem wpisanym do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone (zwanego dalej: „Rejestr” ). Zdaniem Przedsi ę biorcy, poddanie kontroli klauzuli umownej bez odniesienia do „Regulaminu pobierania odp ł atno ś ci w Przedszkolu TPD Oddzia ł Ł ód ź -Ba ł uty” (zwany dalej równie ż : „Regulamin” ) b ę d ą cego integraln ą cz ęś ci ą umowy nie oddaje w pe ł ni charakteru prawnego spornego postanowienia. W opinii Przedsi ę biorcy, nie ma równie ż w przedmiotowej sprawie zastosowania uchwa ł a S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), bowiem tre ść kwestionowanego zapisu nie mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Uzasadniaj ą c powy ż sze, Przedsi ę biorca zauwa ż y ł , i ż cytowane niedozwolone postanowienie umowne – wpisane do Rejestru pod numerem 726 – zawiera bezwzgl ę dny zwi ą zek przyczynowo-skutkowy, natomiast sporny zapis wzorca „Umowa” zastrzega tylko mo ż liwo ść rozwi ą zania umowy ze skutkiem natychmiastowym. Zdaniem Przedsi ę biorcy, jest to o tyle istotna ró ż nica, ż e zgodnie z „Regulaminem pobierania odp ł atno ś ci w Przedszkolu TPD Ł ód ź -Ba ł uty” b ę d ą cego integraln ą cz ęś ci ą umowy, opiekun dziecka b ę d ą cy stron ą umowy ma mo ż liwo ść skorzystania z zapisu pkt 13 Regulaminu: „Rodzice, którzy udokumentuj ą trudn ą sytuacj ę finansow ą , mog ą indywidualnie wyst ą pi ć z podaniem o cz ęś ciowe zwolnienie z odp ł atno ś ci za czesne i obowi ą zkowe zaj ę cia dodatkowe – rytmika, j ę zyk angielski (nie wi ę cej ni ż 50%)”. Ponadto, opiekun b ę d ą cy stron ą ma prawo zastosowa ć przepis pkt 15 Regulaminu o tre ś ci: „W przypadkach nieuwzgl ę dnionych w niniejszym regulaminie decyduje ww. komisja” (komisj ę oceniaj ą c ą warunki do indywidualnych zwolnie ń powo ł uje Prezydium Zarz ą du Przedsi ę biorcy na wniosek dyrektora przedszkola) i zwróci ć si ę o zwolnienie z odp ł atno ś ci nawet w 100%. Tym samym zachowana jest zdaniem Przedsi ę biorcy równo ść praw obu stron umowy, a kwestionowane postanowienie ma zastosowanie w przypadku, gdy opiekun b ę d ą cy stron ą umowy uchyla si ę z korzystania w ww. przepisów Regulaminu. Takie uchylanie si ę opiekuna b ę d ą cego stron ą umowy nale ż y uwa ż a ć zdaniem Przedsi ę biorcy za dzia ł anie sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce interesy jednej ze stron umowy. Tym samym uznanie, i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienie jest przejawem bezprawnego dzia ł ania, sprawi ł oby zdaniem Przedsi ę biorcy, ż e strony umowy utraci ł yby wzajemn ą równo ść praw. Przedsi ę biorca podnosi równie ż , i ż wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych pod numerem 726 postanowienie zawiera zwrot „skre ś lenie z listy studentów”, podczas gdy sporny zapis wzorca umowy przedszkola nie stanowi, ż e dziecko zostaje skre ś lone z listy w przedszkolu. Dziecko zostaje nadal pod opiek ą Przedszkola, a zakres tej opieki ustala indywidualnie komisja, o której mowa w Regulaminie. Jak stwierdzi ł Przedsi ę biorca, tym samym Przedszkole nadal ś wiadczy us ł ug ę , mimo, ż e umowa zosta ł a rozwi ą zania. Zdaniem 3 Przedsi ę biorcy trudno dopatrywa ć si ę wi ę c w przedmiotowej sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Jednocze ś nie Przedsi ę biorca zadeklarowa ł podj ę cie natychmiastowego przeredagowania spornego punktu wzorca umowy w taki sposób, aby w jasny sposób precyzowa ł prawa przys ł uguj ą ce opiekunowi b ę d ą cego stron ą umowy, a wynikaj ą ce z Regulaminu. W pi ś mie z dnia 1 lipca 2008 r. (data wp ł ywu do Urz ę du) Przedsi ę biorca przedstawi ł i udokumentowa ł informacje o wysoko ś ci osi ą gni ę tego w 2007 r. przychodu. Jednocze ś nie o ś wiadczy ł , i ż zapis wzorca umowy dotycz ą cy rozwi ą zania umowy przez dyrektora przedszkola ze skutkiem natychmiastowym w przypadku zalegania z op ł atami by ł w istocie zapisem martwym: w 20-letniej historii dzia ł alno ś ci placówki ż adne dziecko nie zosta ł o skre ś lone z listy, jak równie ż nie rozwi ą zano ż adnej umowy z przyczyn wymienionych w kwestionowanym zapisie. Zgodnie z o ś wiadczeniem Przedsi ę biorcy, w dniu 18 czerwca 2008 r. zarz ą d Przedsi ę biorcy dokona ł zmiany wzorca umowy poprzez skre ś lenie kwestionowanego zapisu, w dowód czego Przedsi ę biorca przedstawi ł nowy wzorzec umowy. Przedsi ę biorca nie przedstawi ł dowodów na okoliczno ść poinformowania rodziców lub prawnych opiekunów dzieci ucz ę szczaj ą cych do Przedszkola o zmianach w obowi ą zuj ą cych umowach lub na okoliczno ść podpisywania nowych umów zgodnie z nowym wzorcem umowy. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Przedsi ę biorca jest stowarzyszeniem dzia ł aj ą cym w oparciu o wpis do rejestru stowarzysze ń , innych organizacji spo ł ecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zak ł adów opieki zdrowotnej pod numerem 0000211901. Celem dzia ł ania Przedsi ę biorcy jest m.in. „tworzenie spo ł ecznego ruchu na rzecz pomocy dzieciom” oraz „upowszechnianie prorodzinnego, ś rodowiskowego modelu opieki, zapobieganie wychowywaniu si ę dziecka poza rodzin ą , podejmowanie dzia ł a ń zmierzaj ą cych do poprawy pozarodzinnej (instytucjonalnej) opieki nad dzieckiem, ł agodzenie skutków ubóstwa rodzin wychowuj ą cych dzieci” (dowód: karta nr 29). W ramach dzia ł alno ś ci statutowej Przedsi ę biorca prowadzi Przedszkole Towarzystwa Przyjació ł Dzieci Oddzia ł u Dzielnicowego Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi, wpisane do ewidencji szkó ł niepublicznych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi (dowód: karta nr 24). Zasady dzia ł ania tej placówki zosta ł y zawarte w „Statucie Przedszkola Towarzystwa Przyjació ł Dzieci Oddzia ł u Dzielnicowego Ł ód ź -Ba ł uty” (dowód: karty nr 17- 23 oraz 44-53), jak równie ż „Regulamin pobierania odp ł atno ś ci w Przedszkolu TPD Oddzia ł Ł ód ź -Ba ł uty” (dowód: kart nr 9) oraz „Kryteria przyj ęć dzieci do Przedszkola TPD” (dowód: karta nr 16). Przedsi ę biorca zawiera z konsumentami umowy o ś wiadczenie us ł ug w oparciu o wzorzec umowy „Umowa” (dowód: karta 7 oraz 54), reguluj ą ce wzajemne prawa i obowi ą zki przedszkola, pracowników przedszkola i konsumentów korzystaj ą cych z jego us ł ug. Analiza wskazanych wy ż ej dokumentów pozwoli ł a na postawienie Przedsi ę biorcy zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zamieszczenie w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Umowa” postanowienia, którego to ż sama tre ść zosta ł a wpisana do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone: - § 6 ust. 2 – „W przypadku zalegania z regulowaniem op ł at opisanych w § 2 pkt 4 niniejszej umowy za okres 1 miesi ą ca, dyrektor przedszkola mo ż e rozwi ą za ć niniejsz ą umow ę ze skutkiem natychmiastowym bez okresu wypowiedzenia, o którym mowa w §6 pkt 1” (dowód: karta nr 7), - co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 4 S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie uzna ł za niedozwolone postanowienie zapis o tre ś ci: „Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów” (poz. 726 w rejestrze niedozwolonych postanowie ń umownych; wyrok SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt. XVII Amc 105/04). Przychód z dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorcy wyniós ł w 2007 r. 1 395 264,34 z ł , z czego przychód z dzia ł alno ś ci prowadzonego przedszkola wyniós ł 587 612,36 z ł (dowód: karty nr 42 oraz 57-68). Kontrolowany wzorzec umowy obowi ą zuje – zgodnie z o ś wiadczeniem Przedsi ę biorcy – od 1 wrze ś nia 2004 r. Przedsi ę biorca nie przedstawi ł dowodów na okoliczno ść poinformowania rodziców lub prawnych opiekunów dzieci ucz ę szczaj ą cych do Przedszkola o zmianach w obowi ą zuj ą cych umowach lub na okoliczno ść podpisywania nowych umów zgodnie z nowym wzorcem umowy. Na dzie ń 14 maja 2008 r. Przedsi ę biorca by ł zwi ą zany 85 umowami podpisanymi z konsumentami zgodnie z zapisami kontrolowanego wzorca umowy. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł : Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o okik przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095), a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedsi ę biorca Towarzystwo Przyjació ł Dzieci Oddzia ł Dzielnicowy Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi jest stowarzyszeniem dzia ł aj ą cym w oparciu o wpis do rejestru stowarzysze ń i jako takie prowadzi Przedszkole Towarzystwa Przyjació ł Dzieci Oddzia ł u Dzielnicowego Ł ód ź - Ba ł uty w Ł odzi, wpisane do ewidencji szkó ł niepublicznych. System o ś wiaty w Polsce obejmuje – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm) – przedszkola, które mog ą by ć zarówno placówkami publicznymi, jak i niepublicznymi (art. 5 ust. 1 ww. ustawy). Z kolei, jak g ł osi preambu ł a do wymienionej ustawy o systemie o ś wiaty, „o ś wiata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro ca ł ego spo ł ecze ń stwa” . Ś wiadczenie przez przedszkola edukacji w ramach systemu o ś wiaty jest zatem us ł ug ą o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, co potwierdza równie ż wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 36/02, w uzasadnieniu którego S ą d stwierdza m. in., i ż przedmiotem dzia ł ania szko ł y niepublicznej s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, tj. edukacja. Status przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o okik potwierdza równie ż w odniesieniu do osób prawnych organizuj ą cych lub ś wiadcz ą cych us ł ugi 5 o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SK 22/04. Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , i ż Towarzystwo Przyjació ł Dzieci Oddzia ł Dzielnicowy Ł ód ź -Ba ł uty w Ł odzi – jako osoba prawna ś wiadcz ą ca us ł ugi edukacyjne o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej – jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit.a ustawy o okik. W zwi ą zku z tym pierwsza przes ł anka art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad 2. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. W niniejszej sprawie dzia ł anie Przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, nale ż y uzna ć za bezprawne nie tylko ze wzgl ę du na fakt zdefiniowania w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o okik okre ś lonej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. O bezprawno ś ci tego ż dzia ł ania przes ą dza równie ż rozszerzona skuteczno ść wyroku w sprawie o uznanie postanowie ń umownych za niedozwolone, co wynika z art. 479 43 k.p.c. W momencie wpisania do rejestru zapisu uznanego przez s ą d za niedozwolone postanowienie umowne, zapis ów staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść wyroku, klauzule spe ł niaj ą funkcj ę podobn ą do przepisów prawa, za ś pos ł ugiwanie si ę nimi w kontaktach z konsumentami jest zakazane. Wzorce umów stosowane przez przedsi ę biorców w kontaktach z konsumentami podlegaj ą szczególnej kontroli. Wzorzec umowy to doktrynalne okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry przed zawarciem umowy, gotowych klauzul umów w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów, statutów itp. ( E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich, C.H. Beck 2002, s. 292). W systemie polskiego prawa cywilnego ustawodawca przewidzia ł instytucj ę abstrakcyjnej kontroli wzorców umownych, realizowanej w drodze post ę powania o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Apelacyjnego w Warszawie (wyroki: z dnia 29 wrze ś nia 2005 r., sygn. akt: VI Aca 381/05; z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt VI Aca 473/05), „celem post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone jest tzw. abstrakcyjna kontrola wzorców, dokonana w oderwaniu od konkretnej umowy, za ś wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich.(…)”. Co wi ę cej, S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w 6 art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du zakwestionowa ł jeden zapis zamieszczony w wykorzystywanym przez przedsi ę biorc ę wzorcu „Umowa” z uwagi na jego to ż samo ść z klauzul ą wpisan ą do Rejestru. W ocenie Prezesa Urz ę du, zapis § 6 ust. 2 wzorca pn. „Umowa” o tre ś ci: „W przypadku zalegania z regulowaniem op ł at opisanych w § 2 pkt 4 niniejszej umowy za okres 1 miesi ą ca, dyrektor przedszkola mo ż e rozwi ą za ć niniejsz ą umow ę ze skutkiem natychmiastowym bez okresu wypowiedzenia, o którym mowa w §6 pkt 1” jest to ż samy z zapisem uznanym wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt. XVII Amc 105/04 za zakazany w obrocie z konsumentami, o tre ś ci: „Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów” i wpisanym do Rejestru z dniem 29 maja 2006 r. pod numerem 726. W uzasadnieniu wyroku S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „SOKIK”) stwierdzi ł , ż e zapis wpisany do rejestru klauzul zakazanych narusza dobre obyczaje i ra żą co naruszaj ą interesy konsumentów tj. art. 385 1 kc. Art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wi ążą go je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Konsument jako s ł absza strona stosunku prawnego staj ą c wobec przedsi ę biorcy – profesjonalisty podlega szczególnej ochronie. W szczególno ś ci naruszaj ą w sposób ra żą cy interesy konsumentów dzia ł ania przedsi ę biorcy sprzeczne z przepisami prawa. Art. 491 § 1 kc stanowi, ż e gdy jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu zobowi ą zania z umowy wzajemnej, druga strona mo ż e wyznaczy ć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania zobowi ą zania z zaznaczeniem, ż e w razie bezskutecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy. Chocia ż powy ż szy przepis posiada charakter dyspozytywny, tzn. zale ż ny od woli stron, to jednak zdaniem SOKiK, jego tre ść jest powszechnie stosowana w obrocie gospodarczym i stanowi jeden z jego dobrych obyczajów. Powy ż sze potwierdza równie ż cho ć by wyrok S ą du Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 stycznia 2000 r. (sygn. akt IAca 817/99), w którym s ą d orzek ł , i ż „sama zw ł oka w spe ł nieniu ś wiadczenia nie daje podstaw do odst ą pienia od umowy w ś wietle art. 491 § 1 kc, który warunkuje jego skuteczno ść od wyznaczenia drugiej stronie odpowiedniego, dodatkowego terminu” . Zauwa ż y ć nale ż y ponadto, ż e w przypadku rozwi ą zania umowy ze skutkiem natychmiastowym mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia z nierówno ś ci ą stron kontraktu – analogicznej mo ż liwo ś ci nie posiada konsument. Wzorzec „Umowy” okre ś la w § 6 pkt 1, i ż „Umowa mo ż e zosta ć rozwi ą zana przez ka ż d ą ze stron z dwutygodniowym pisemnym wypowiedzeniem, ze skutkiem obowi ą zuj ą cym ostatniego dnia miesi ą ca ” . Z uwagi na powy ż sze Prezes Urz ę du uzna ł , ż e jakkolwiek porównywane zapisy nie s ą 7 literalnie identyczne to jednak wywieraj ą identyczny skutek dla konsumenta i dlatego uzna ć nale ż y, ż e zapisy te s ą to ż same. Zarówno zapis stosowany przez Przedsi ę biorc ę , jak i zapis uznany przez SOKiK za niedozwolone postanowienie umowne jest to ż same w skutkach, bowiem przyznaje jednej stronie umowy prawo do rozwi ą zania umowy bez wezwania d ł u ż nika do spe ł nienia ci ążą cego na nim obowi ą zku zgodnie z regulacjami zawartymi w kodeksie cywilnym. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż kwestionowany zapis wzorca „Umowa” stosowanego przez Przedsi ę biorc ę mie ś ci si ę zarówno w „hipotezie”, jak i „sankcji” wymienionej klauzuli wpisanej do Rejestru. Tym samym udowodniono, i ż spe ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy, polegaj ą cego na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Nale ż y przy tym podkre ś li ć , i ż Prezes Urz ę du nie podziela argumentacji Przedsi ę biorcy przedstawionej w pi ś mie b ę d ą cym ustosunkowaniem si ę Przedsi ę biorcy do postawionego zarzutu. W szczególno ś ci nie mo ż na si ę zgodzi ć z argumentacj ą Przedsi ę biorcy zmierzaj ą c ą do udowodnienia, i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienie oraz niedozwolone postanowienie umowne wpisane do Rejestru pod numerem 726 nie s ą to ż same w skutkach. Przedsi ę biorca podniós ł , i ż sporny przepis §6 pkt 2 wzorca umowy ma charakter dyspozytywny w odró ż nieniu od bezwzgl ę dnego charakteru sankcji w cytowanym postanowieniu niedozwolonym. Z punktu widzenia trybu niniejszego post ę powania, przedmiotem oceny Prezesa Urz ę du jest wy łą cznie zakres praw i obowi ą zków stron umowy okre ś lonych w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym. W opinii Prezesa Urz ę du, niezale ż nie wi ę c od tego, czy zapis mówi o „mo ż liwo ś ci natychmiastowego rozwi ą zania umowy” czy te ż „natychmiastowym rozwi ą zaniu umowy” w przypadku zalegania z regulowaniem op ł at, przedsi ę biorca wprowadzaj ą cy zapis do wzorca umowy daje sobie prawo do natychmiastowego rozwi ą zania umowy bez wezwania d ł u ż nika do spe ł nienia ci ążą cego na nim obowi ą zku uregulowania nale ż no ś ci. Co wi ę cej w przedmiotowej sprawie nie ograniczaj ą w ż aden sposób tego prawa zapisy „Regulaminu pobierania odp ł atno ś ci w Przedszkolu TPD Ł ód ź -Ba ł uty” wskazane przed Przedsi ę biorc ę , a nadaj ą ce konsumentom prawo do ubiegania si ę w okre ś lonych okoliczno ś ciach o cz ęś ciowe zwolnienie z odp ł atno ś ci za ś wiadczone us ł ugi. Odnosz ą c si ę natomiast do argumentacji Przedsi ę biorcy, wskazuj ą cej na okoliczno ś ci ś wiadczenia przez Przedszkole opieki nad dzieckiem nawet po rozwi ą zaniu umowy z jego prawnym opiekunem, nale ż y podkre ś li ć , i ż przedmiotowa sprawa oderwana jest od bezpo ś redniego zwi ą zku z jakimkolwiek konkretnym zdarzeniem gospodarczym zwi ą zanym z realizacj ą kwestionowanego postanowienia, a maj ą cym miejsce w przesz ł o ś ci dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorcy, czy te ż mog ą cym mie ć miejsce w przysz ł o ś ci jego dzia ł alno ś ci. Okoliczno ś ci wskazane przez Przedsi ę biorc ę nie maj ą odzwierciedlenia w przepisach umowy, Regulaminu b ą d ź Statutu Przedszkola Towarzystwa Przyjació ł Dzieci Oddzia ł u Dzielnicowego Ł ód ź - Ba ł uty. Ad 3. Trzecia z wymienionych wy ż ej przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci, gdy ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć . Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Dzia ł anie przedsi ę biorcy prowadz ą cego prywatne przedszkole godzi w interesy ogó ł u obecnie korzystaj ą cych z jego us ł ug konsumentów, ale tak ż e ka ż dego potencjalnego konsumenta, który zdecyduje si ę zawrze ć z tym przedsi ę biorc ą umow ę o korzystanie z us ł ug przedszkola w oparciu o wzorzec umowy zawieraj ą cy kwestionowane postanowienie. Naruszane przy tym 8 interesy konsumentów nie maj ą jednostkowego charakteru, ale s ą wspólne dla z góry nieustalonej zbiorowo ś ci konsumentów. Nale ż y zatem stwierdzi ć , i ż spe ł niona zosta ł a druga z przes ł anek uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku ze spe ł nieniem wszystkich wy ż ej wymienionych przes ł anek nale ż a ł o uzna ć , i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wymienion ą w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o okik. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Prezes Urz ę du odst ą pi ł od na ł o ż enia kary na Przedsi ę biorc ę . Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o okik, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o okik. Odst ę puj ą c od na ł o ż enia kary, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę przede wszystkim fakt, i ż Przedsi ę biorca zdecydowa ł si ę ostatecznie podj ąć dzia ł ania zmierzaj ą ce do zaniechania stosowania zarzucanej praktyki, czego przejawem jest wykre ś lenie kwestionowanego postanowienia z nowego wzorca umowy. Nale ż y zwa ż y ć przy tym, i ż post ę powanie nie zosta ł o wszcz ę te w nast ę pstwie skarg konsumenckich, co mo ż e ś wiadczy ć o ograniczonym zakresie rzeczywistych negatywnych skutków wywo ł anych przez dzia ł ania Przedsi ę biorcy, naruszenie przepisów ustawy o okik mia ł o za ś miejsce po raz pierwszy. Wa ż n ą okoliczno ś ci ą w niniejszej sprawie jest równie ż fakt, i ż Przedsi ę biorca umo ż liwia rodzicom i opiekunom b ę d ą cym stron ą umowy ubieganie si ę o obni ż enie op ł at za us ł ugi przedszkola w przypadkach uzasadnionych trudn ą sytuacj ą finansow ą . Jak stwierdzono w przes ł anej Prezesowi Urz ę du dokumentacji z wizytacji Przedszkola przez pracowników Kuratorium O ś wiaty w Ł odzi, w roku szkolnym 2006/2007 rodzice jedena ś ciorga dzieci ucz ę szczaj ą cych do Przedszkola zostali cz ęś ciowo zwolnieni z op ł at czesnego, natomiast siedmiorga dzieci – ca ł kowicie. Ponadto Przedsi ę biorca wspomaga dzieci pomoc ą materialn ą w innej formie. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Roma ń czak-Graca Otrzymuje: TPD Oddzia ł Dzielnicowy Ł ód ź -Ba ł uty ul. Hipoteczna 3/5 91-334 Ł ód ź