DDK-8/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI L.dz. DDK1-61-57/03/HW Warszawa, dnia 28 maja 2004 r. DECYZJA nr 8/2004 Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, z 2003 r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652), zwanej dalej „ustaw ą ”, po przeprowadzeniu na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Busku Zdroju post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urz ę du”, uznaje, ż e umieszczanie w tre ś ci ulotek reklamowych: • wyrobu kosmetycznego „Buski Ż el Siarczkowy – Dr Duda” – hypoalergiczny ż el zawieraj ą cy wod ę mineraln ą siarczkowo – siarkowodorow ą s ł on ą ze ź róde ł Buska Zdroju ( ś wiadectwo dopuszczenia wyrobu kosmetycznego do obrotu PZH NR H Ż /06093/02 ), wyprodukowanego przez Przedsi ę biorstwo Farmaceutyczne „BUSKOFARM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Busku Zdroju przy ul. Staszica 2a, nast ę puj ą cych informacji o jego dzia ł aniu leczniczym: - „masa ż ż elem wp ł ywa wspomagaj ą co na uk ł ad ruchowy (stawy i mi ęś nie), ł agodzi bóle i napi ę cia mi ęś ni poprawiaj ą c w nich kr ąż enie, - wspomaga odnow ę biologiczn ą u sportowców ł agodz ą c drobne urazy sportowe”, • wyrobu kosmetycznego „ Ż el Borowinowo - Solankowy – Dr Duda”, kuracja borowinowa – hypoalergicznego ż elu na bazie ekstraktu z „Borowinowej Kostki Iwonickiej” ( ś wiadectwo dopuszczenia wyrobu kosmetycznego do obrotu PZH NR H Ż /06094/02 ), wyprodukowanego przez Przedsi ę biorstwo Farmaceutyczne „BUSKOFARM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Busku Zdroju przy ul. Staszica 2a, nast ę puj ą cych informacji o jego dzia ł aniu leczniczym: - preparat ten zawiera sk ł adniki (ekstrakt z Borowinowej Kostki Iwonickiej) oddzia ł ywuj ą ce „usprawniaj ą co na uk ł ad ruchowy (mi ęś nie i stawy)”, przez Przedsi ę biorstwo Farmaceutyczne „BUSKOFARM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Busku Zdroju przy ul. Staszica 2a, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23 a ust. 2 ww. ustawy, polegaj ą c ą na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, i nakazuje zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE Dnia 26 sierpnia 2003 r., Prezes Urz ę du, dzia ł aj ą c na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Busku Zdroju, zwanego dalej „Wnioskodawc ą ”, wszcz ął na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ww. ustawy, wobec Przedsi ę biorstwa Farmaceutycznego „BUSKOFARM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Busku Zdroju przy ul. Staszica 2a, zwanego dalej „Stron ą ”, post ę powanie o stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamie, oraz na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Podstaw ę wszcz ę cia post ę powania stanowi ą ustalenia dokonane w trakcie analizy materia ł u dowodowego przekazanego przez Wnioskodawc ę . Z ustale ń tych wynika, i ż : • w ulotkach reklamowych wyrobu kosmetycznego „Buski Ż el Siarczkowy – Dr Duda” – hypoalergiczny ż el zawieraj ą cy wod ę mineraln ą siarczkowo – siarkowodorow ą s ł on ą ze ź róde ł Buska Zdroju ( ś wiadectwo dopuszczenia wyrobu kosmetycznego do obrotu PZH NR H Ż /06093/02 ), wyprodukowanego przez Przedsi ę biorstwo Farmaceutyczne „BUSKOFARM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Busku Zdroju przy ul. Staszica 2a, zawarto mi ę dzy innymi informacje, i ż : - „masa ż ż elem wp ł ywa wspomagaj ą co na uk ł ad ruchowy (stawy i mi ęś nie), ł agodzi bóle i napi ę cia mi ęś ni poprawiaj ą c w nich kr ąż enie, - wspomaga odnow ę biologiczn ą u sportowców ł agodz ą c drobne urazy sportowe”. • w ulotkach reklamowych wyrobu kosmetycznego „ Ż el Borowinowo - Solankowy – Dr Duda”, kuracja borowinowa – hypoalergiczny ż el na bazie ekstraktu z „Borowinowej Kostki Iwonickiej” ( ś wiadectwo dopuszczenia wyrobu kosmetycznego do obrotu PZH NR H Ż /06094/02 ), wyprodukowanego przez Przedsi ę biorstwo Farmaceutyczne „BUSKOFARM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Busku Zdroju przy ul. Staszica 2a, zawarto mi ę dzy innymi informacj ę , i ż : 2 - preparat ten zawiera sk ł adniki (ekstrakt z Borowinowej Kostki Iwonickiej) oddzia ł ywuj ą ce „usprawniaj ą co na uk ł ad ruchowy (mi ęś nie i stawy)”. Powy ż sze preparaty zosta ł y okre ś lone przez Stron ę jako ś rodki kosmetyczne. W zwi ą zku z takim ich zakwalifikowaniem, nieuprawnione jest zamieszczanie w ulotkach reklamowych informacji jednoznacznie sugeruj ą cych ich dzia ł anie lecznicze. Nie mo ż na wykluczy ć , ż e ze wzgl ę du na sk ł ad chemiczny produktów (woda lecznicza siarczkowo – siarkowodorowa, zwi ą zki humusowe, sk ł adniki mineralne leczniczej Borowinowej Kostki Iwonickiej), preparaty te mog ą wywiera ć dzia ł anie lecznicze. Jednak zgodnie z tre ś ci ą przepisów ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U. Nr 126, poz. 1381 z pó ź n. zm.), opisane efekty powinny by ć udokumentowane odpowiednimi badaniami klinicznymi potwierdzaj ą cymi, ż e udzia ł ilo ś ciowy substancji aktywnych biochemicznie oraz forma preparatu i sposób jego u ż ycia zapewniaj ą opisane dzia ł anie. Produkt taki powinien by ć nast ę pnie zarejestrowany jako ś rodek farmaceutyczny i kontrolowany zarówno pod wzgl ę dem chemiczno – fizycznym, jak te ż mikrobiologicznym, zgodnie z zatwierdzon ą norm ą zak ł adow ą . Powy ż sze praktyki s ą dzia ł aniami niew ł a ś ciwymi w stosunku do konsumentów i stanowi ą naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz.U. Nr 42, poz. 473 z pó ź n. zm.), który stwierdza, ż e kosmetykiem jest ka ż da substancja przeznaczona do zewn ę trznego kontaktu z cia ł em cz ł owieka: skór ą , w ł osami, wargami, paznokciami, zewn ę trznymi narz ą dami p ł ciowymi, z ę bami i b ł onami ś luzowymi jamy ustnej, którego wy łą cznym lub g ł ównym celem jest utrzymywanie ich w czysto ś ci, piel ę gnowanie, ochrona, perfumowanie lub upi ę kszanie. Informacje zawarte w ulotkach reklamowych ww. wyrobów kosmetycznych sugeruj ą wykraczaj ą cy poza powy ż szy zakres, ich wp ł yw leczniczy (a nie utrzymanie w czysto ś ci, piel ę gnowanie, ochrona, perfumowanie, upi ę kszanie) na narz ą dy wewn ę trzne: mi ęś nie, stawy (a nie na skór ę , w ł osy, wargi, paznokcie, zewn ę trzne narz ą dy p ł ciowe, z ę by i b ł ony ś luzowe jamy ustnej). Na potwierdzenie powy ż szej tezy Wnioskodawca przedstawi ł skierowan ą do Dyrektora Wojewódzkiej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w Kielcach, opini ę Zak ł adu Tworzyw Uzdrowiskowych w Poznaniu, Instytutu Naukowo – Badawczego Pa ń stwowego Zak ł adu Higieny z dnia 3 stycznia 2003 r. (sygn. HU/05/2003), z której wynika, ż e zamieszczanie przez Stron ę , w ulotkach reklamowych wyrobów kosmetycznych, informacji o dzia ł aniu leczniczym jest nieuprawnione. Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania, wraz z zawiadomieniem, dor ę czono stronom post ę powania dnia 8 wrze ś nia 2004 r. W pi ś mie z dnia 11 wrze ś nia 2003 r. Strona przedstawi ł a swoje stanowisko odno ś nie postawionych zarzutów. Strona powo ł a ł a si ę na: • wydane przez Zak ł ad Badania Ż ywno ś ci i Przedmiotów U ż ytku Instytutu Naukowo – Badawczego Pa ń stwowego Zak ł adu Higieny w Warszawie ś wiadectwa dopuszczenia do obrotu wyrobów kosmetycznych: „ Ż el borowinowo – solankowy - Dr Duda” Nr H Ż /06094/02 oraz „Buski ż el siarczkowy – Dr Duda” H Ż /06093/02, które, jej zdaniem, stanowi ć mia ł y jednocze ś nie akceptacj ę tre ś ci etykiet i ulotek reklamowych, za łą czonych do wniosków o dopuszczenie do obrotu, • opini ę Zak ł adu Badania Ż ywno ś ci i Przedmiotów U ż ytku Pa ń stwowego Zak ł adu Higieny w Warszawie z dnia 12 marca 2003 r., w której Zak ł ad stwierdza, ż e nie ma 3 zastrze ż e ń do tre ś ci etykiety oraz ulotek reklamowych wyrobów z serii Kuracja Borowinowa: Ż el Borowinowo – Solankowy oraz Buski Ż el Siarczkowy. Strona jednocze ś nie zakwestionowa ł a kompetencje Zak ł adu Tworzyw Uzdrowiskowych w Poznaniu, Instytutu Naukowo – Badawczego Pa ń stwowego Zak ł adu Higieny do wyra ż ania opinii w kwestii zgodno ś ci z prawem tre ś ci etykiet i ulotek reklamowych kosmetyków. Ponadto Strona poinformowa ł a, ż e w sierpniu 2003 r. zosta ł a zmieniona tre ść ulotek i nie zawieraj ą ju ż one kwestionowanych zapisów. Dodatkowo Strona podnios ł a szereg okoliczno ś ci, które nie by ł y przedmiotem niniejszego post ę powania i nie maj ą dla jego rozstrzygni ę cia ż adnego znaczenia. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), strony post ę powania przed wydaniem decyzji mia ł y mo ż liwo ść wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń . W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: • w ulotkach reklamowych wyrobu kosmetycznego „Buski Ż el Siarczkowy – Dr Duda” – hypoalergiczny ż el zawieraj ą cy wod ę mineraln ą siarczkowo – siarkowodorow ą s ł on ą ze ź róde ł Buska Zdroju ( ś wiadectwo dopuszczenia wyrobu kosmetycznego do obrotu PZH NR H Ż /06093/02 ), wyprodukowanego przez Przedsi ę biorstwo Farmaceutyczne „BUSKOFARM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Busku Zdroju przy ul. Staszica 2a, zawarto mi ę dzy innymi informacje, i ż : - „masa ż ż elem wp ł ywa wspomagaj ą co na uk ł ad ruchowy (stawy i mi ęś nie), ł agodzi bóle i napi ę cia mi ęś ni poprawiaj ą c w nich kr ąż enie, - wspomaga odnow ę biologiczn ą u sportowców ł agodz ą c drobne urazy sportowe”. • w ulotkach reklamowych wyrobu kosmetycznego „ Ż el Borowinowo - Solankowy – Dr Duda”, kuracja borowinowa – hypoalergiczny ż el na bazie ekstraktu z „Borowinowej Kostki Iwonickiej” ( ś wiadectwo dopuszczenia wyrobu kosmetycznego do obrotu PZH NR H Ż /06094/02 ), wyprodukowanego przez Przedsi ę biorstwo Farmaceutyczne „BUSKOFARM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Busku Zdroju przy ul. Staszica 2a, zawarto mi ę dzy innymi informacj ę , i ż : - preparat ten zawiera sk ł adniki (ekstrakt z Borowinowej Kostki Iwonickiej) oddzia ł ywuj ą ce „usprawniaj ą co na uk ł ad ruchowy (mi ęś nie i stawy)”. Powy ż sze preparaty zosta ł y okre ś lone przez Stron ę jako ś rodki kosmetyczne. W zwi ą zku z takim ich zakwalifikowaniem, nieuprawnione jest zamieszczanie w ulotkach reklamowych informacji jednoznacznie sugeruj ą cych ich dzia ł anie lecznicze. Niniejsze praktyki s ą dzia ł aniami niew ł a ś ciwymi w stosunku do konsumentów i maj ą charakter bezprawny, stanowi ą bowiem naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz.U. Nr 42, poz. 473 z pó ź n. zm.), który stwierdza, ż e kosmetykiem jest ka ż da substancja przeznaczona do zewn ę trznego kontaktu z cia ł em cz ł owieka: skór ą , w ł osami, wargami, paznokciami, zewn ę trznymi narz ą dami p ł ciowymi, z ę bami i b ł onami ś luzowymi jamy ustnej, którego wy łą cznym lub g ł ównym celem jest utrzymywanie ich w czysto ś ci, piel ę gnowanie, ochrona, perfumowanie lub upi ę kszanie. Informacje zawarte w 4 ulotkach reklamowych ww. wyrobów kosmetycznych sugeruj ą wykraczaj ą cy poza powy ż szy zakres, ich wp ł yw leczniczy (a nie utrzymanie w czysto ś ci, piel ę gnowanie, ochrona, perfumowanie, upi ę kszanie) na narz ą dy wewn ę trzne: mi ęś nie, stawy (a nie na skór ę , w ł osy, wargi, paznokcie, zewn ę trzne narz ą dy p ł ciowe, z ę by i b ł ony ś luzowe jamy ustnej). Powy ż sz ą tez ę potwierdza tre ść skierowanej do Dyrektora Wojewódzkiej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w Kielcach, opinii Zak ł adu Tworzyw Uzdrowiskowych w Poznaniu, Instytutu Naukowo – Badawczego Pa ń stwowego Zak ł adu Higieny z dnia 3 stycznia 2003 r. (sygn. HU/05/2003), z której wynika, ż e zamieszczanie przez Stron ę , w ulotkach reklamowych wyrobów kosmetycznych, informacji o dzia ł aniu leczniczym jest nieuprawnione. Dla poparcia powy ż szej tezy mo ż na równie ż przytoczy ć tre ść art. 130 ww. ustawy – Prawo farmaceutyczne, który stanowi, ż e kto wprowadzanemu do obrotu produktowi przypisuje w ł a ś ciwo ś ci produktu leczniczego, pomimo ż e produkt ten nie spe ł nia wymogów okre ś lonych w ustawie, podlega grzywnie. Art. 2 pkt 32 tej ż e ustawy definiuje produkt leczniczy jako substancj ę lub mieszanin ę substancji, której przypisuje si ę w ł a ś ciwo ś ci zapobiegania lub leczenia chorób wyst ę puj ą cych u ludzi lub zwierz ą t, lub podawan ą cz ł owiekowi lub zwierz ę ciu w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia czy modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu ludzkiego lub zwierz ę cego. W ocenie Prezesa Urz ę du, powy ż sze dzia ł ania stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23 a ust. 2 ustawy, polegaj ą c ą na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Reklamodawca bowiem – jako osoba czerpi ą ca ewentualne korzy ś ci z efektów dzia ł alno ś ci reklamowej - ponosi ca ł kowit ą odpowiedzialno ść za tre ść publikowanej reklamy. W zwi ą zku z tym ma on obowi ą zek wcze ś niejszego zweryfikowania wiarygodno ś ci i prawdziwo ś ci danych, które zamierza zamie ś ci ć w og ł oszeniu reklamowym. Jak wykazano wy ż ej, dane te nie zosta ł y uprzednio w ż aden sposób zweryfikowane, czym w oczywisty sposób wprowadzaj ą potencjalnych nabywców w b łą d. Dzia ł ania takie zmierzaj ą tym samym do ograniczenia swobody wyboru najodpowiedniejszego dost ę pnego na rynku towaru. Jednocze ś nie oddzia ł uj ą c na niekorzy ść innych przedsi ę biorców wprowadzaj ą cych na rynek tego typu produkty, maj ą one równie ż charakter antykonkurencyjny. Wymienione wy ż ej praktyki stosowane przez Stron ę jednocze ś nie zagra ż aj ą i naruszaj ą interes klienta, mog ą bowiem wp ł ywa ć na decyzj ę klienta w zakresie nabycia danego wyrobu. Zmierzaj ą do ograniczenia prawa konsumenta do wyboru i zakupu produktu stosownie do indywidualnych preferencji. Maj ą zatem negatywny wp ł yw na jego interes. Dzia ł ania te godz ą równie ż w zasady uczciwej konkurencji, ze szkod ą dla innych przedsi ę biorców. Wobec tego naruszaj ą dobre obyczaje. Odnosz ą c si ę do argumentów podniesionych przez Stron ę w pi ś mie z dnia 11 wrze ś nia 2003 r. nale ż y stwierdzi ć , ż e modyfikacja tre ś ci przedmiotowych ulotek reklamowych, nie ma znaczenia dla stwierdzenia stosowania przez Stron ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z pojawieniem si ę w ą tpliwo ś ci, zwi ą zanych z interpretacj ą powy ż szego stanu faktycznego, Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwróci ł si ę do G ł ównego Inspektora Farmaceutycznego (pismo z dnia 25 wrze ś nia 2003 r.), G ł ównego Inspektora Sanitarnego oraz G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej (pisma z dnia 17 grudnia 2003 r.) z pro ś b ą o przedstawienie opinii, czy kwestionowane dzia ł ania mog ą narusza ć prawo. 5 W odpowiedzi powy ż sze instytucje potwierdzi ł y, ż e ww. dzia ł ania mog ą narusza ć przepisy ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (G ł ówny Inspektor Farmaceutyczny – pismo z dnia 4 grudnia 2003 r.; G ł ówny Inspektorat Inspekcji Handlowej – pismo z dnia 16 stycznia 2004 r.; G ł ówny Inspektor Sanitarny – pismo z dnia 29 grudnia 2003 r.). Ponadto G ł ówny Inspektor Sanitarny, w swym pi ś mie poinformowa ł , ż e w toku post ę powania administracyjnego dotycz ą cego wprowadzenia do obrotu produktów „Buski Ż el Siarczkowy – Dr Duda” i „ Ż el Borowinowo – Solankowy – Dr Duda”, Pa ń stwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Kielcach wyda ł decyzj ę nakazuj ą c ą zapewnienie prawid ł owego znakowania ww. wyrobów. Niezale ż nie od powy ż szego, stwierdzono, ż e ani z przedstawionych wyja ś nie ń , ani z dokumentów, na które powo ł uje si ę Strona: • wydane przez Zak ł ad Badania Ż ywno ś ci i Przedmiotów U ż ytku Instytutu Naukowo – Badawczego Pa ń stwowego Zak ł adu Higieny w Warszawie ś wiadectwa dopuszczenia do obrotu wyrobów kosmetycznych: „ Ż el borowinowo – solankowy - Dr Duda” Nr H Ż /06094/02 oraz „Buski ż el siarczkowy – Dr Duda” H Ż /06093/02, • opinia Zak ł adu Badania Ż ywno ś ci i Przedmiotów U ż ytku Pa ń stwowego Zak ł adu Higieny w Warszawie z dnia 12 marca 2003 r., w której Zak ł ad stwierdza, ż e nie ma zastrze ż e ń do tre ś ci etykiety oraz ulotek reklamowych wyrobów z serii Kuracja Borowinowa: Ż el Borowinowo – Solankowy oraz Buski Ż el Siarczkowy, które, zdaniem Strony, stanowi ć mia ł y jednocze ś nie akceptacj ę tre ś ci kwestionowanych etykiet i ulotek reklamowych, nie wynika, jakiej tre ś ci etykiety i ulotki reklamowe podlega ł y ocenie. Dlatego Prezes Urz ę du nie uzna ł powy ż szych dokumentów za dowód w sprawie. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, z 2003 r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 1 i art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 6 Otrzymuj ą : Przedsi ę biorstwo Farmaceutyczne „Buskofarm” Sp. z o.o. ul. Staszica 2a 28-100 Busko Zdrój Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Busku Zdroju ul. Mickiewicza 15 28-100 Busko Zdrój Do wiadmo ś ci: G ł ówny Inspektorat Inspekcji Handlowej w miejscu Decyzj ę podpisa ł : z up. Prezesa UOKiK Zast ę pca Dyrektora Departamentu Joanna Wrona 7