DDK-6/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MAREK NIECHCIA Ł DDK-61-18/07/AHE Warszawa, dnia 30 maja 2008 r. DECYZJA NR DDK 6/2008 Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł ania spó ł ki Cyfrowy Polsat S.A. z siedzib ą w Warszawie , polegaj ą c ą na: prezentowaniu w materia ł ach reklamowych informacji, ż e Pakiet Cinemax (Cinemax i Cinemax 2) wchodzi w sk ł ad Pakietu Relax Mix, podczas gdy Pakiet Cinemax nie wchodzi ł w sk ł ad Pakietu Relax Mix lecz ś wiadczony by ł konsumentom w ramach oferty promocyjnej dotycz ą cej Pakietu Relax Mix, co stanowi reklam ę wprowadzaj ą c ą w b łą d w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 153 poz. 1503 ze zm.) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 1 lutego 2007 r. UZASADNIENIE Nap ł ywaj ą ce do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej „Prezesem Urz ę du”, skargi konsumentów dotycz ą ce ś wiadczonej przez Cyfrowy Polsat S.A. z siedzib ą w Warszawie, zwanej dalej „Spó ł k ą ”, us ł ugi Pakietu Relax Mix, w sk ł ad którego zgodnie z dystrybuowanymi przez Spó ł k ę materia ł ami reklamowymi mia ł wchodzi ć Pakiet Cinemax, wskazywa ł y, i ż tre ść zawieranych przez konsumentów umów o ś wiadczenie us ł ug programowych w zakresie pakietu kana ł ów telewizyjnych oferowanych w ramach Pakietu Relax Mix odbiega ł a od komunikatów reklamowych, na podstawie których konsumenci decydowali si ę na zawarcie umów o ś wiadczenie us ł ug ze Spó ł k ą . W zwi ą zku z uzyskanymi informacjami Prezes Urz ę du postanowieniem z dnia 14 marca 2007 r. wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przez Spó ł k ę przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080 ze zm.), polegaj ą cym na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 153 poz. 1503 ze zm.), zwanej dalej „uznk”, dotycz ą cej oferowanych programów telewizyjnych. Ponadto, Prezes Urz ę du wezwa ł Spó ł k ę do przekazania ulotek reklamowych dystrybuowanych przez Spó ł k ę w okresie od maja 2006 r. do ko ń ca stycznia 2007 r., kopii strony internetowej Spó ł ki odnosz ą cej si ę do zawarto ś ci Pakietu Relax Mix w okresie od maja 2006 r. do lutego 2007 r. oraz wzorców umownych stosowanych przez Spó ł k ę w okresie od maja 2006 r. do lutego 2007 r. Jednocze ś nie, Spó ł ka zosta ł a wezwana do wskazania daty, od której Pakiet Cinemax znajduje si ę w ofercie Pakietu Relax Mix, daty kiedy nast ą pi ł a zmiana przedmiotowej oferty polegaj ą ca na wycofaniu Pakietu Cinemax z Pakietu Relax Mix, a tak ż e daty kiedy nast ą pi ł a zmiana zawarto ś ci strony internetowej odnosz ą ca si ę do powy ż szych zmian. Spó ł ka w pi ś mie z dnia 18 kwietnia 2007 r. wyja ś ni ł a, i ż Pakiet Relax Mix i Pakiet Cinemax to pakiety dodatkowe, o które mo ż e zosta ć rozszerzony Pakiet Dodatkowy (Familijny). Pakiet Cinemax, który sk ł ada si ę z dwóch programów Cinemax i Cinemax 2 zosta ł wprowadzony do oferty Cyfrowego Polsatu w dniu 9 listopada 2005 r. W tym samym dniu Pakiet ten zosta ł w łą czony do Pakietu Relax Mix oraz uwzgl ę dniony na li ś cie programów we wzorcach umownych zawieranych przez Spó ł k ę z konsumentami. Maj ą c na uwadze powy ż sze Prezes Urz ę du postanowi ł o zamkni ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie wst ę pnego ustalenia czy dosz ł o do naruszenia przez Spó ł k ę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaj ą c, i ż istniej ą podstawy do wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d. Przedmiotem analizy w niniejszym post ę powaniu by ł oferowany przez Spó ł k ę Pakiet Relax Mix. Zgodnie z tre ś ci ą rozpowszechnianych przez Spó ł k ę reklam Pakiet Relax Mix (Pakiet Dodatkowy) zawiera ł Pakiet Cinemax, który jednak nie by ł ujmowany w warunkach podpisywanych przez konsumentów umów na Pakiet Dodatkowy Relax Mix. Niemniej jednak, programy z Pakietu Cinemax by ł y udost ę pniane abonentom. Postanowieniem z dnia 30 maja 2007 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania przez Spó ł k ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), zwanej dalej „uokik”, polegaj ą cej na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 uznk dotycz ą cej zawarto ś ci oferowanych programów telewizyjnych. Zgodnie z art. 123 Kodeksu post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 83 uokik, Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów informacje uzyskane do Spó ł ki w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego. Ponadto, do materia ł u dowodowego zosta ł y do łą czone informacje zawarte w skargach konsumenckich. W toku post ę powania Spó ł ka przedstawi ł a swoje stanowisko w pi ś mie z dnia 20 czerwca 2007 r. oraz 29 czerwca 2007 r. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 k.p.a., Spó ł ka jako strona post ę powania, zosta ł a poinformowana o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń . Pismem z dnia 5 wrze ś nia 2007 r. (otrzymanym przez Cyfrowy Polsat S.A. w dniu 11 wrze ś nia 2007 r.), Prezes Urz ę du zawiadomi ł Spó ł k ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. 2 Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony 7-dniowy termin na zapoznanie si ę strony z aktami niniejszej sprawy. Spó ł ka skorzysta ł a z przys ł uguj ą cego jej prawa. W dniu 18 wrze ś nia 2007 r. z aktami sprawy zapozna ł a si ę pani Justyna Michalik, jako pe ł nomocnik spó ł ki Cyfrowy Polsat S.A., na podstawie przed ł o ż onego pe ł nomocnictwa. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje. Spó ł ka Cyfrowy Polsat S.A. z siedzib ą w Warszawie zosta ł a zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S ą dowym w Warszawie pod numerem 0000010078. Spó ł ka jest przedsi ę biorc ą ś wiadcz ą cym us ł ugi rozprowadzania kodowanych programów telewizyjnych transmitowanych drog ą satelitarn ą , wpisanym do Rejestru Przedsi ę biorców Telekomunikacyjnych prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Komunikacji Elektronicznej pod numerem 85. Zgodnie z Regulaminem ś wiadczenia us ł ug przez Spó ł k ę , abonent jest zobowi ą zany do korzystania z Pakietu Podstawowego (Familijny), który mo ż e zosta ć rozszerzony o kolejne Pakiety Dodatkowe np. Pakiet Relax Mix. Oferowane przez Spó ł k ę pakiety ró ż ni ą si ę zawarto ś ci ą oferowanych programów telewizyjnych, a tak ż e cenami. Spó ł ka, w okresie od maja 2006 r. do lutego 2007 r., prowadzi ł a ogólnopolsk ą kampani ę reklamow ą swojej oferty programowej pod has ł em „ Ś wiat Najlepszych Telewizji”, która sta ł a si ę podstaw ą wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania. Ulotki reklamowe rozpowszechniane w ramach przedmiotowej kampanii nie zawiera ł y ż adnych informacji mog ą cych sugerowa ć , i ż Pakiet Cinemax nie wchodzi w sk ł ad Pakietu Relax Mix mimo, ż e jest ś wiadczony na odr ę bnych zasadach promocyjnych. Potwierdzi ł a to praktyka Spó ł ki, która w okresie od maja 2006 r. do lutego 2007 r. ś wiadczy ł a Pakiet Cinemax konsumentom, którzy zakupili Pakiet Familijny z Pakietem Relax Mix, pomimo i ż nie znajdowa ł o to podstawy w tre ś ci podpisywanych przez konsumentów umów. Zgodnie z informacjami umieszczonymi w ulotkach reklamowych i na stronie internetowej Spó ł ki, w powy ż szym okresie, obok Pakietu Familijnego oferowany by ł w specjalnej cenie Pakiet Relax Mix sk ł adaj ą cy si ę z Pakietu Bajeczka, Pakietu Sport, Pakietu Muzyka, Pakietu Film i Pakietu Cinemax . Prezes Urz ę du ustali ł , i ż konsumentom, którzy zakupili w okresie promocyjnym Pakiet Familijny wraz z Pakietem Relax Mix, Spó ł ka udost ę pnia ł a Pakiet Cinemax, mimo ż e nie by ł on uwzgl ę dniony w postanowieniach umów o ś wiadczenie us ł ug zawieranych przez Spó ł k ę z konsumentami. W ko ń cu 2006 roku konsumenci otrzymywali pismo, w którym Spó ł ka informowa ł a, ż e z dniem 1 lutego 2007 r. ko ń czy si ę promocja , w ramach której Pakiet Cinemax by ł dost ę pny w Pakiecie Relax Mix. W celu dalszego korzystania z programów Cinemax i Cinemax2, konsumenci mogli zawrze ć dodatkowe Porozumienie, którego przedmiotem by ł o zast ą pienie Pakietu Relax Mix – Pakietem Relax Mix Film. Zgodnie z postanowieniem art. 1 ust. 2 ww. Porozumienia w sk ł ad Pakietu Dodatkowego Relax Mix Film wchodzi ł y programy Cinemax i Cinemax2. W nap ł ywaj ą cych do Prezesa Urz ę du skargach konsumenci podkre ś lali, ż e decyzj ę o wyborze pakietu podejmowali na podstawie oferty reklamowej Spó ł ki, zgodnie z któr ą w Pakiecie Relax Mix zawarty by ł Pakiet Cinemax, chocia ż nie znajdowa ł o to podstaw w warunkach podpisywanych pó ź niej umów. 3 Jak ustali ł Prezes Urz ę du, okoliczno ść ta znajduje swoje odzwierciedlenie w udzielonych przez Spó ł k ę wyja ś nieniach, przes ł anych przez ni ą materia ł ach reklamowych oraz wzorcach umów (pismo Spó ł ki z dnia 18 kwietnia 2007 r.). W pi ś mie z dnia 18 kwietnia 2007 r. Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż w marcu 2006 r. nast ą pi ł a modyfikacja Pakietu Relax Mix poprzez wycofanie z niego Pakietu Cinemax. Równocze ś nie programy te by ł y dost ę pne dla klientów korzystaj ą cych z Pakietu Relax Mix w ramach specjalnej promocyjnej oferty. Okres dost ę pno ś ci tej oferty nie zosta ł okre ś lony w czasie , a zatem promocja obowi ą zywa ł a do odwo ł ania. Jak podkre ś li ł a Spó ł ka, celem udost ę pnienia Pakietu Cinemax dla klientów korzystaj ą cych z Pakietu Relax Mix by ł o zaprezentowanie tych programów. Wed ł ug ustale ń Prezesa UOKiK, zasady promocji, w ramach której udost ę pniany by ł Pakiet Cinemax, nie zosta ł y okre ś lone przez Spó ł k ę ani w regulaminie ś wiadczenia us ł ug, ani w umowach zawieranych z konsumentami. W zwi ą zku z wprowadzeniem z dniem 1 lutego 2007 r. zmian w oferowanych Pakietach, Spó ł ka dokona ł a tak ż e zmiany tre ś ci przedstawianych konsumentom ulotek reklamowych, jak równie ż strony internetowej. Z t ą dat ą nast ą pi ł a tak ż e zmiana ulotek reklamowych Spó ł ki dotycz ą ca dost ę pno ś ci Pakiet Cinemax. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 uokik, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy . Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 11 uokik). W zwi ą zku z powy ż szym, dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nale ż y wykaza ć , i ż spe ł nione zosta ł y kumulatywnie trzy nast ę puj ą ce przes ł anki: A) kwestionowane dzia ł anie jest dzia ł aniem przedsi ę biorcy; B) dzia ł anie to jest bezprawne; C) dzia ł anie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad A) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legaln ą definicj ę przedsi ę biorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1 uokik, pod poj ę ciem tym nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 ze zm.) oraz: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym 4 imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, d) zwi ą zek przedsi ę biorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotycz ą cych (…) praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. 1 Natomiast w my ś l art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, przedsi ę biorc ą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . W ł a ś ciw ą dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą jest zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). Cyfrowy Polsat S.A. jest spó ł k ą prawa handlowego wpisan ą do Krajowego Rejestru S ą dowego, prowadz ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą m.in. na ś wiadczeniu us ł ug rozprowadzania kodowanych programów telewizyjnych transmitowanych drog ą satelitarn ą . Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż posiada status przedsi ę biorcy w rozumieniu powo ł ywanego powy ż ej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym Spó ł ka przy wykonywaniu dzia ł alno ś ci gospodarczej podlega rygorom okre ś lonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jej dzia ł ania mog ą podlega ć ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ad B) Bezprawno ść tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. 2 Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsi ę biorcy by ł o zgodne, czy te ż niezgodne z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje w ś wietle orzecznictwa S ą du Najwy ż szego ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego. 3 Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Maj ą c na uwadze powy ż sze nale ż y wskaza ć , i ż bezprawno ść dzia ł ania Spó ł ki w przedmiotowej sprawie polega ł a na naruszeniu przepisów prawa okre ś lonych w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, wed ł ug których powinna by ć oceniana legalno ść dzia ł a ń Spó ł ki w zakresie podejmowanych przez ni ą czynno ś ci dotycz ą cych reklamy oferowanych us ł ug. Na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji za reklam ę nale ż y uzna ć ś wiadome dzia ł anie przedsi ę biorcy zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug przez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby u klientów (konsumentów) wywo ł a ć lub 1 trzeci cz ł on definicji przedsi ę biorcy zawartej w art. 4 pkt 1 uokik [lit. c)] znajduje zastosowanie wy łą cznie w post ę powaniach w sprawach koncentracji; 2 tak m.in. w jednym z ostatnich orzecze ń SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r., XVII AmA 45/07; 3 wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 267/2001, cyt. za Lex; 5 wzmocni ć okre ś lone potrzeby, steruj ą c ich wyborem. 4 Reklam ą jest ka ż dy komunikat maj ą cy na celu nak ł onienie ewentualnego klienta do nabycia towaru, b ą d ź skorzystania z us ł ugi. 5 Ponadto, nale ż y podkre ś li ć , i ż informacj ę handlow ą od reklamy odró ż nia sposób wypowiedzi, j ę zyk oraz forma, niemniej jednak ka ż da informacja handlowa poci ą ga za sob ą skutek reklamowy. Istotnym wydaje si ę równie ż fakt, i ż rozpowszechniana wiadomo ść jest reklam ą , gdy nad warstw ą informacyjn ą przewa ż a zach ę ta do nabycia towaru. 6 W przedmiotowej sprawie nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż w tre ś ci rozpowszechnianych przez Spó ł k ę ulotek oraz w tre ś ci zamieszczanych na stronach internetowych reklam przewa ż a ł a zach ę ta do nabycia towaru nad warstw ą informacyjn ą . Celem informacji zawartych w badanych ulotkach i na stronie internetowej by ł o nak ł onienie ich odbiorców do nabywania konkretnych us ł ug. Niew ą tpliwie, w przekazach tych po ł o ż ono akcent na wzbudzenie zainteresowania i sk ł onienie do zakupu reklamowanej us ł ugi, a zatem owe tre ś ci nale ż y kwalifikowa ć jako reklam ę . Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 uznk, nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest w szczególno ś ci: reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi . W ś wietle cytowanego przepisu dla uznania, i ż dana reklama jest zakazana konieczne jest aby spe ł nia ł a ona dwie przes ł anki. Pierwsz ą z nich jest czyn polegaj ą cy na wprowadzaniu w b łą d, który polega na wywo ł ywaniu niezgodnych z prawd ą wyobra ż e ń , ich dwuznaczno ś ci lub niepe ł no ś ci. Drug ą za ś przes ł ank ą jest zdolno ść do spowodowania decyzji dotycz ą cej nabycia towaru lub us ł ugi. Ponadto, dla oceny obu elementów wymagane jest aby mia ł y one charakter abstrakcyjny, czyli niezidywidualizowany do konkretnego konsumenta, czy konkretnie podj ę tej decyzji. 7 Istotnym wydaje si ę podkre ś lenie, i ż dla wype ł nienia dyspozycji przepisu nie jest konieczne rzeczywiste nabycie towaru lub us ł ugi. W przedmiotowym post ę powaniu bezprawne dzia ł anie Spó ł ki polega ł o na wprowadzaj ą cej w b łą d reklamie. Istot ą powy ż szej praktyki by ł o wp ł yni ę cie na decyzje konsumentów, co do zakupu dodatkowego pakietu oferowanego przez Spó ł k ę , który w rzeczywisto ś ci, zgodnie z postanowieniami umowy, nie zawiera ł szczególnie interesuj ą cego konsumentów Pakietu Cinemax. Korzystanie z przedmiotowego Pakietu, po zako ń czeniu nieokre ś lonego w ż adnym dokumencie okresu promocji, by ł o mo ż liwe po podpisaniu dodatkowego Porozumienia podwy ż szaj ą cego jednocze ś nie op ł at ę abonamentow ą . Niew ą tpliwie, Pakiet Cinemax by ł najdro ż szym w ś ród opcjonalnych Pakietów Dodatkowych (14,90 z ł za miesi ą c). Jednak przy zakupie Pakietu Relax Mix, zawieraj ą cego Pakiet Sport, Pakiet Bajeczka, Pakiet Muzyka, Pakiet Film i Pakiet Cinemax , zgodnie z ulotk ą , konsument p ł aci ł specjaln ą , obni ż on ą cen ę 19,90 z ł /miesi ą c. Wed ł ug reklamy pierwotna warto ść Pakietu Relax Mix wynosi ł a 39,90 z ł za miesi ą c jego odbioru. Wprowadzanie konsumentów w b łą d opiera ł o si ę na przekazywaniu przez Spó ł k ę informacji, które nie by ł y zgodne z prawd ą . Na podstawie reklamy, klient by ł informowany, ż e nabywaj ą c Pakiet Relax Mix ma zapewniony odbiór kana ł ów Pakietu Cinemax (Cinemax i Cinemax2). Konkurencyjnie obni ż ona cena Pakietu Relax Mix w stosunku do Pakietu 4 Ewa Nowi ń ska, Micha ł du Vall, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2005; 5 Piotr Bia ł ecki, Hubert Truche ł ka, Nieuczciwa lub zakazana reklama, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002; 6 Janusz Szwaja Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz , C.H. Beck, Warszawa 2000; 7 por. Ewa Łę towska, Prawo umów konsumenckich , Wyd. II, C.H. Beck, Warszawa 2002; 6 Cinemax, bez w ą tpienia przyczynia ł a si ę do jego zakupu. Bez w ą tpienia, u podstaw podj ę cia przez konsumentów decyzji o zakupie Pakietu Relax Mix istnia ł o prze ś wiadczenie, wywo ł ane tre ś ci ą reklam Spó ł ki, i ż w trakcie obowi ą zywania umowy b ę dzie im dostarczany równie ż Pakiet Cinemax. Jak wynika z tre ś ci przes ł anych przez Spó ł k ę wzorców umownych dotycz ą cych odbioru programów Pakietu (Dodatkowego) Relax Mix, programy z Pakietu Cinemax nie by ł y w nich uwzgl ę dnione, niemniej jednak udost ę pniane konsumentom, którzy kupili us ł ug ę Pakietu Relax Mix. W swoich wyja ś nieniach Spó ł ka przyzna ł a, i ż Pakiet Cinemax nie by ł uwzgl ę dniony w umowach, jednak dostarczany konsumentom w ramach promocji, której celem by ł a prezentacja kana ł ów filmowych Pakietu Cinemax. Tym samym, Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, stwarzaj ą cej prze ś wiadczenie u konsumentów, ż e nabyli Pakiet dodatkowy w promocyjnej cenie, który dodatkowo zawiera korzystn ą formu łę programów. Istotnym wydaje si ę fakt, i ż to prze ś wiadczenie by ł o podtrzymywane przez Spó ł k ę poprzez udost ę pnianie konsumentom Pakietu Cinemax a ż do lutego 2007 r. Trwaj ą ce ponad pó ł roku rozpowszechnianie reklam, wed ł ug których Pakiet Cinemax mie ś ci ł si ę w Pakiecie Relax Mix wyklucza mo ż liwo ść twierdzenia, i ż jest to efekt b łę du drukarskiego czy rozbie ż no ś ci wynikaj ą cych ze z ł ej komunikacji pomi ę dzy poszczególnymi dzia ł ami Spó ł ki (pismo Spó ł ki z dnia 29 czerwca 2007 r.). Ponadto, wyja ś nienia Spó ł ki, i ż udost ę pnianie Pakietu Cinemax mia ł o charakter nieograniczonej w czasie promocji, równie ż nale ż y podda ć w w ą tpliwo ść . Spó ł ka nigdzie nie zamie ś ci ł a informacji o promocji, ani w taki d ł ugim okresie nie przygotowa ł a ż adnego regulaminu, który uregulowa ł by kwestie dost ę pno ś ci Pakietu Cinemax w ramach Pakietu Relax Mix. Nast ę pnie, w pismach kierowanych do konsumentów Spó ł ka informowa ł a, ż e od dnia 1 lutego 2007 r. Pakiet Cinemax b ę dzie dost ę pny w ofercie platformy Cyfrowy Polsat w nowym Pakiecie Relax Mix Film, w specjalnej cenie. W celu dalszego odbioru Pakietu Cinemax konsumenci powinni odes ł a ć podpisane Porozumienie, które z dniem wej ś cia w ż ycie zmienia ł o zobowi ą zanie klienta do zachowania aktywnego Pakietu Relax Mix na zachowanie aktywnego Pakietu Relax Mix Film (art. 1 pkt 2 Porozumienia), dzi ę ki czemu konsument dalej b ę dzie móg ł odbiera ć Pakiet Cinemax. W ocenie Prezesa Urz ę du, konsument powinien posiada ć mo ż liwo ść zapoznania si ę z zasadami promocji, w czasie jej trwania. Jest to istotne dla kszta ł towania jego decyzji dotycz ą cej ewentualnego zakupu us ł ugi. Ad C) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazuj ą c jednak w przepisie art. 24 ust. 3 uokik, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem nara ż enie na uszczerbek interesów okre ś lonej zbiorowo ś ci, znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowan ą przez przedsi ę biorc ę praktyk ę , obejmuj ą c ą tak dzia ł ania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów mo ż e polega ć zarówno na ich naruszeniu, jak i zagro ż eniu im. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W jednym z orzecze ń S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , i ż nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy 7 o ochronie konkurencji i konsumentów mo ż na wszcz ąć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów. 8 Do stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, i ż konkretne dzia ł anie przedsi ę biorcy nie ma ś ci ś le okre ś lonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kr ę gu podmiotów. Jak podnosi si ę w doktrynie, w poj ę ciu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci si ę tak ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy skierowane wprawdzie do oznaczonych (zindywidualizowanych), ale za to dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym konsumentów tych łą czy jaka ś wspólna cecha rodzajowa. Wówczas bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, nie b ę d ą ca jedynie – z punktu widzenia przedsi ę biorcy stosuj ą cego dana praktyk ę – zbiorowo ś ci ą przypadkowych jednostek, lecz stanowi ą c ą okre ś lon ą i odr ę bn ą kategori ę konsumentów, reprezentuj ą c ą w znacznym stopniu wspólne interesy. 9 Nale ż y zatem przyj ąć , ż e zbiorowy interes konsumentów nie musi odnosi ć si ę do nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć , gdy ż brak indywidualizacji nie sprzeciwia si ę mo ż liwo ś ci wyodr ę bnienia kategorii b ą d ź zbioru konsumentów o pewnych cechach. W ś wietle przedstawionych powy ż ej okoliczno ś ci nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż kwestionowane dzia ł ania Spó ł ki s ą szkodliwe dla konsumentów i godz ą w ich chronione prawem interesy, bowiem w wyniku prowadzonej przez Spó ł k ę akcji reklamowej dochodzi ł o do niezgodnego z prawem wp ł ywania na decyzje konsumentów dotycz ą c ą zakupu us ł ugi. W niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów, którzy na podstawie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zakupili Pakiet Relax Mix w okresie od maja 2006 r. do lutego 2007 r. Maj ą c na uwadze, i ż us ł ugi Cyfrowego Polsatu S.A. dost ę pne s ą na terenie ca ł ego kraju, dzia ł ania Spó ł ki mog ł y dotyczy ć potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du, naruszenie zbiorowych interesów konsumentów polega ł o na nabywaniu us ł ugi, której w ł a ś ciwo ś ci odbiega ł y od tych prezentowanych przez Spó ł k ę w reklamach. Konsumenci sk ł onieni wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ą , podpisywali umowy, które w rzeczywisto ś ci nie przewidywa ł y w swoich postanowieniach udost ę pniania Pakietu Cinemax w ramach Pakietu Relax Mix. Niemniej jednak, u konsumentów utrzymywane by ł o prze ś wiadczenie nabycia bogatej oferty programowej za korzystn ą cen ę . Wynika ł o ono z mo ż liwo ś ci odbioru Pakietu Cinemax, mimo i ż zgodnie z tre ś ci ą umów Spó ł ka nie by ł a zobowi ą zana do jego ś wiadczenia. Rzeczywisty stan rzeczy konsumenci mogli zweryfikowa ć dopiero z ko ń cem roku 2006, kiedy Spó ł ka w pismach kierowanych do abonentów informowa ł a o zako ń czeniu okresu promocyjnego udost ę pniania Pakietu Cinemax. W celu dalszej mo ż liwo ś ci odbierania Pakietu Cinemax konsumenci mieli podpisa ć dodatkowe Porozumienie, na mocy którego za kolejn ą op ł at ę mieli otrzyma ć przedmiotowy pakiet, mimo, ż e w zwi ą zku z rozpowszechnianiem wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy konsumenci byli prze ś wiadczeni, i ż ów pakiet nabyli. 8 wyrok SN z dnia 12 wrze ś nia 2003 r., I CKN 504/01, Glosa 2004/12/37; 9 M. Szyd ł o, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy 2004/17/791; 8 Nale ż y zatem stwierdzi ć , ż e dzia ł ania Cyfrowego Polsatu S.A., okre ś lone w sentencji decyzji, mia ł y charakter bezprawny, godzi ł y w zbiorowe interesy konsumentów i tym samym stanowi ł y praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik w zwi ą zku z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zaniechanie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie prowadzonego przez Prezesa Urz ę du post ę powania wyja ś niaj ą cego, Spó ł ka zaprzesta ł a rozpowszechniania reklam wprowadzaj ą cych w b łą d co do zawarto ś ci oferty programowej Pakietu Relax Mix. Podj ę cie przez Spó ł k ę ww. dzia ł a ń nie wy łą cza mo ż liwo ś ci stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du, i ż stosowana przez Spó ł k ę reklama by ł a reklam ą wprowadzaj ą c ą w b łą d, a przez to stanowi ł a praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Jednak ż e fakt zaprzestania stosowania powy ż szej praktyki uzasadnia zastosowanie art. 27 ust. 1 i 2 uokik. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 uokik, Prezes Urz ę du, w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy, wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Spó ł ka zaprzesta ł a stosowania kwestionowanej praktyki, polegaj ą cej na prezentowaniu w materia ł ach reklamowych informacji wprowadzaj ą cych w b łą d co do zawarto ś ci Pakietu Relax Mix, w sk ł ad którego zgodnie z tre ś ci ą ulotek reklamowych Spó ł ki mia ł wchodzi ć Pakiet Cinemax, podczas gdy nie wchodzi ł on w sk ł ad Pakietu Relax Mix lecz ś wiadczony by ł konsumentom w ramach oferty promocyjnej dotycz ą cej Pakietu Relax Mix. Z przekazanych przez Spó ł k ę ulotek reklamowych rozpowszechnianych w okresie marzec 2006 r. – luty 2007 r. wynika, ze ulotka dost ę pna od lutego 2007 r. znacz ą co ró ż ni ł a si ę w zakresie zawartej w niej tre ś ci od ulotek reklamuj ą cych us ł ugi Spó ł ki w okresie marzec 2006 r. – stycze ń 2007 r. Od lutego 2007 r. nowa ulotka informowa ł a, i ż Pakiet Cinemax dost ę pny jest w ramach Pakietu Relax Mix Film lub samodzielnie jako Pakiet Cinemax. Ponadto, stosowane przez Spó ł k ę w obrocie z konsumentami wzory umów o ś wiadczenie us ł ug wyszczególnia ł y w ramach Pakietu Relax Mix Film – Pakietu Dodatkowego – programy Cinemax i Cinemax 2, wchodz ą ce w jego sk ł ad. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du przyj ął , i ż Spó ł ka zaprzesta ł a kwestionowanej praktyki z dniem 1 lutego 2007 r. Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji niniejszej decyzji . Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 9 Otrzymuje: 1. Cyfrowy Polsat S.A. ul. Ł ubianowa 4a 03-878 Warszawa reprezentowany przez Krzysztofa Kantona Justyn ę Michalik z Kancelarii Radców Prawnych So ł tysi ń ski, Kawecki & Szl ę zak ul. Wawelska 15 B 00-034 Warszawa 2. a/a 10