DDK-21/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI L.dz. DDK1-61-59/04/HW Warszawa, 2004 – 12 - 02 DECYZJA nr 21/2004 Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, z 2003 r. Nr 60, poz. 535; Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 891; Nr 96, poz. 959), zwanej dalej „ustaw ą ”, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urz ę du, uznaje, ż e oznaczanie produktu: Szynka tradycyjna mielona, konserwa blokowa typu szynka wysokowydajna , deklaracj ą zgodno ś ci z Polsk ą Norm ą PN-A-82022:1998 „Mi ę so i przetwory mi ę sne. Konserwy mi ę sne” , przy jednoczesnym jej nieprzestrzeganiu i wprowadzanie tak oznaczonego produktu do obrotu przez przedsi ę biorstwo WILBO S.A. - Zak ł ady Spo ż ywcze z siedzib ą w Gdyni przy ul. Przemys ł owej 8 , stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23 a ust. 2 ustawy, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz na dopuszczeniu si ę godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów czynów nieuczciwej konkurencji, zdefiniowanych w art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, z 2003 r. Nr 197, poz. 1661; z 2004 r. Nr 96, poz. 959; Nr 162, poz. 1693), zwanej dalej „u.z.n.k.”, i nakazuje zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE Dnia 16 wrze ś nia 2004 r., Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ustawy, post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorstwo WILBO S.A. – Zak ł ady Spo ż ywcze z siedzib ą w Gdyni przy ul. Przemys ł owej 8, dalej zwane Stron ą , praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz na dopuszczeniu si ę godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów czynów nieuczciwej konkurencji zdefiniowanych w art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 u.z.n.k.. Podstaw ę wszcz ę cia post ę powania stanowi ł y ustalenia dokonane w trakcie kontroli przeprowadzonych w lipcu 2003 r. oraz czerwcu 2004 r. przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Opolu, w sklepie ogólnospo ż ywczym „Sedal” w Ole ś nie przy ul. S ł owackiego 16. Z ustale ń tych wynika, i ż w sprzeda ż y tej placówki znajdowa ł y si ę artyku ł y spo ż ywcze wyprodukowane przez Stron ę , które w zakresie badanych cech jako ś ciowych nie odpowiada ł y wymaganiom deklarowanej przez producenta normy PN-A-82022:1998 „Mi ę so i przetwory mi ę sne. Konserwy mi ę sne” oraz nie spe ł nia ł y deklaracji producenta, dotycz ą cej sk ł adu produktu. Dwukrotnie: w lipcu 2003 r. oraz czerwcu 2004 r., kontroli poddano parti ę Szynki tradycyjnej mielonej, konserwy blokowej typu szynka wysokowydajna , produkcji Strony, deklarowanej na zgodno ść z PN-A-82022:1998 „Mi ę so i przetwory mi ę sne. Konserwy mi ę sne” . W wyniku bada ń przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno – Analityczne G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej we Wroc ł awiu stwierdzono, i ż produkt nie jest zgodny z wymaganiami deklarowanej normy PN-A-82022:1998 „Mi ę so i przetwory mi ę sne. Konserwy mi ę sne” i deklaracj ą producenta z uwagi na: • obni ż on ą zawarto ść bia ł ka oraz zhomogenizowanie sk ł adników mi ę snych (wyniki kontroli z lipca 2003 r.), • obni ż on ą zawarto ść bia ł ka , podwy ż szon ą zawarto ść t ł uszczu i galarety oraz zhomogenizowanie sk ł adników mi ę snych (wyniki kontroli z czerwca 2004 r.). Ponadto produkt kontrolowany w czerwcu 2004 r. nie spe ł nia ł wymaga ń deklaracji producenta znajduj ą cej si ę na opakowaniu, ze wzgl ę du na dodatek kwasu fosforowego i fosforanów , nie wymienionych w sk ł adzie produktu. Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania, wraz z zawiadomieniem, dor ę czono stronie dnia 20 wrze ś nia 2004 r.. W pi ś mie z dnia 28 pa ź dziernika 2004 r. Strona przedstawi ł a swoje stanowisko odno ś nie postawionych zarzutów. Strona podnios ł a, ż e nieprawid ł owo ś ci ujawnione w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Opolu mia ł y charakter niezamierzony. Z ww. pisma wynika równie ż , ż e Strona prowadzi dzia ł ania maj ą ce na celu wdro ż enie systemu norm zak ł adowych, wed ł ug których wymagania dla konserw mi ę snych (tj. zawarto ść bia ł ka, t ł uszczu, soli, zhomogenizowanie sk ł adników) b ę d ą odmienne od okre ś lonych w Polskiej Normie PN-A-82022:1998 „Mi ę so i przetwory mi ę sne. Konserwy mi ę sne” . Konsekwencj ą powy ż szego jest przygotowywana modyfikacja opakowa ń przedmiotowych produktów. Takie rozwi ą zanie, zdaniem Strony, wykluczy mo ż liwo ść wprowadzania do obrotu produktów niezgodnych z deklarowanymi normami. 2 Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), Strona przed wydaniem decyzji mia ł a mo ż liwo ść wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń . Pismem z dnia 25 pa ź dziernika 2004 r., Prezes Urz ę du zawiadomi ł Stron ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie, zosta ł wyznaczony 7 dniowy termin na zapoznanie si ę z aktami niniejszej sprawy. Strona, w osobie pe ł nomocnika Radcy Prawnego Pana Jaros ł awa Niesio ł owskiego (pe ł nomocnictwo w aktach), skorzysta ł a z prawa do zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy w dniu 8 listopada 2004 r., z czego zosta ł sporz ą dzony protokó ł . W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Z dniem 1 stycznia 2003 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 12 wrze ś nia 2002 r. o normalizacji (Dz.U. Nr 169, poz. 1386). Art. 5 ust. 3 powy ż szej ustawy stwierdza, i ż stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne, jednak ż e w przypadku, gdy producent deklaruje na opakowaniu zgodno ść produkowanych wyrobów z okre ś lonymi normami przedmiotowymi – zobowi ą zany jest do tego, aby wyrób wykazywa ł zgodno ść z przywo ł anymi normami. Jak wykazano powy ż ej, badania pobranych próbek Szynki tradycyjnej mielonej, konserwy blokowej typu szynka wysokowydajna, produkcji Strony, dwukrotnie wykaza ł y, i ż przedmiotowy produkt jest niezgodny z deklarowan ą norm ą . Ponadto ww. produkt, kontrolowany w czerwcu 2004 r., nie spe ł nia ł wymaga ń deklaracji producenta znajduj ą cej si ę na opakowaniu, ze wzgl ę du na dodatek kwasu fosforowego i fosforanów , nie wymienionych w sk ł adzie produktu. Takie praktyki Strony w zakresie oznacze ń handlowych swoich wyrobów s ą dzia ł aniami niew ł a ś ciwymi w stosunku do konsumentów i spe ł niaj ą przes ł anki czynów nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.z.n.k., polegaj ą cych na oznaczaniu towarów w sposób wprowadzaj ą cy klienta w b łą d co do jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania oraz innych istotnych cech towarów. Przede wszystkim, praktyki takie wyczerpuj ą przes ł anki art. 3 ust. 1 u.z.n.k., który stanowi, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest dzia ł anie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, je ż eli zagra ż a lub narusza interes innego przedsi ę biorcy lub klienta. Dzia ł anie sprzeczne z prawem w tym przypadku polega na naruszeniu nast ę puj ą cych przepisów: • art. 24 ust. 2 pkt 1 i 2a ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych ż ywno ś ci i ż ywienia (Dz.U. Nr 63, poz. 634 z pó ź n. zm.), zgodnie z którego tre ś ci ą informacje podane na opakowaniu jednostkowym ś rodków spo ż ywczych przeznaczonych bezpo ś rednio dla konsumenta, nie mog ą wprowadza ć konsumenta w b łą d w zakresie charakterystyki ś rodka spo ż ywczego, w szczególno ś ci odno ś nie do jego rodzaju, w ł a ś ciwo ś ci, sk ł adu, ilo ś ci, ź ród ł a lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji oraz przypisywa ć ś rodkowi spo ż ywczemu dzia ł ania lub w ł a ś ciwo ś ci, których nie posiada, • art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jako ś ci handlowej artyku ł ów rolno – spo ż ywczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 5, poz. 44 z pó ź n. zm.), zgodnie z którego tre ś ci ą znakowanie artyku ł u rolno – spo ż ywczego nie mo ż e w szczególno ś ci wprowadza ć w b łą d 3 konsumenta co do to ż samo ś ci tego artyku ł u, w tym jego rodzaju, w ł a ś ciwo ś ci, sk ł adu, ilo ś ci, trwa ł o ś ci, pochodzenia oraz sposobu produkcji, lub sugerowa ć , ż e posiada on specjalne w ł a ś ciwo ś ci, je ż eli ich nie posiada albo je ż eli inne podobne artyku ł y rolno – spo ż ywcze równie ż posiadaj ą takie w ł a ś ciwo ś ci. W przedstawionej sytuacji, oznakowanie wyrobów deklaracj ą zgodno ś ci z Polsk ą Norm ą przy jej jednoczesnym nieprzestrzeganiu oraz niepodawanie w sk ł adzie produktu wszystkich jego sk ł adników narusza prawo, mo ż e prowadzi ć do konfuzji i mylnych wyobra ż e ń konsumenta co do jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania oraz innych istotnych cech oferowanego mu produktu. Jak wskazywano powy ż ej, stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne, jednak powo ł ywanie si ę na nie, obliguje przedsi ę biorc ę do wype ł niania wszystkich ich wymaga ń . Odnosz ą c si ę do argumentów podniesionych przez Stron ę w pi ś mie z dnia 28 pa ź dziernika 2004 r., wed ł ug których nieprawid ł owo ś ci ujawnione w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Opolu mia ł y charakter niezamierzony, nale ż y stwierdzi ć , ż e nie zas ł uguj ą one na uwzgl ę dnienie. Jako profesjonalny uczestnik obrotu, Strona ma obowi ą zek zachowania wzmo ż onej staranno ś ci, aby prowadzona przez ni ą dzia ł alno ść gospodarcza nie narusza ł a obowi ą zuj ą cych przepisów. Ponadto nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e Strona nie przedstawi ł a dowodów na potwierdzenie tezy, ż e zaniecha ł a stosowania praktyki polegaj ą cej na oznaczaniu produktu: Szynka tradycyjna mielona, konserwa blokowa typu szynka wysokowydajna, deklaracj ą zgodno ś ci z Polsk ą Norm ą PN-A-82022:1998 „Mi ę so i przetwory mi ę sne. Konserwy mi ę sne” , przy jednoczesnym jej nieprzestrzeganiu i wprowadzaniu tak oznaczonego produktu do obrotu. Przedmiotowe dzia ł anie Strony jednocze ś nie zagra ż a i narusza interes klienta, bowiem przez wprowadzenie w b łą d napisem na etykiecie, mo ż e wp ł ywa ć na decyzj ę klienta w zakresie nabycia danego wyrobu. Oznakowanie to zmierza do ograniczenia prawa konsumenta do wyboru i zakupu produktu stosownie do indywidualnych preferencji. Ma zatem negatywny wp ł yw na jego interes. Oznakowanie to godzi równie ż w zasady uczciwej konkurencji, ze szkod ą dla innych przedsi ę biorców. Wobec tego narusza dobre obyczaje. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, dzia ł anie to stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 u.z.n.k. . Spe ł niona jest równie ż hipoteza art. 10 ust. 1 u.z.n.k. . Czynem nieuczciwej konkurencji jest bowiem równie ż takie oznaczenie towarów albo jego brak, które mo ż e wprowadzi ć klientów w b łą d co do pochodzenia, ilo ś ci, jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy, konserwacji lub innych istotnych cech towarów. Czynem nieuczciwej konkurencji jest równie ż wprowadzanie do obrotu towarów w opakowaniu mog ą cym wywo ł a ć powy ż sze skutki. Jak wykazano powy ż ej, dzia ł ania przedsi ę biorcy wype ł niaj ą przes ł anki zawarte w cytowanym przepisie. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci jej art. 1 ust. 2. Zbiorowy interes konsumentów oznacza: dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, 4 które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. W przedmiotowej sprawie Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę dzia ł a ń antykonsumenckich, dotykaj ą cych sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Skutkami dzia ł a ń Spó ł ki dotkni ę ci s ą wszyscy konsumenci, którzy stali si ę nabywcami przedmiotowego produktu, jak i wszyscy jego potencjalni nabywcy. Dzia ł ania Spó ł ki naruszaj ą bezpiecze ń stwo ekonomiczne konsumentów, wywo ł uj ą niekorzystne zjawiska, albowiem s ą niezgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Nale ż y równie ż zwróci ć uwag ę , ż e S ą d Najwy ż szy wyrazi ł pogl ą d, i ż „naruszenie indywidualnego interesu konsumenta nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu konsumentów, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” ( wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 26 lutego 2004r. sygn. akt III SK 2/04 ). W opinii Prezesa Urz ę du jednym z podstawowych praw konsumentów jest bezpiecze ń stwo ekonomiczne, wobec czego konsumenci powinni mie ć zapewnion ą mo ż liwo ść ś wiadomego podejmowania decyzji w zakresie dokonywania wyboru dóbr i us ł ug. Dlatego te ż , w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podj ę to dzia ł ania w celu zapobie ż enia sprzecznym z prawem dzia ł aniom Strony, godz ą cym w prawa nieograniczonej liczby konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne jest podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Na tle przedstawionego powy ż ej stanu faktycznego stwierdzi ć nale ż y równie ż , ż e kwestionowane dzia ł ania, polegaj ą ce na oznaczaniu produktu: Szynka tradycyjna mielona, konserwa blokowa typu szynka wysokowydajna, deklaracj ą zgodno ś ci z Polsk ą Norm ą PN-A- 82022:1998 „Mi ę so i przetwory mi ę sne. Konserwy mi ę sne” , przy jednoczesnym jej nieprzestrzeganiu i wprowadzanie tak oznaczonego produktu do obrotu przez Stron ę , maj ą charakter bezprawny i stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23 a ust. 2 ww. ustawy, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz na dopuszczeniu si ę godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów czynów nieuczciwej konkurencji, zdefiniowanych w art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 u.z.n.k. . Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804; z 2003 r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 891; Nr 96, poz. 959) w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 1 i art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego 5 w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Otrzymuje : WILBO S.A. Zak ł ady Spo ż ywcze ul. Przemys ł owa 8 81-029 Gdynia Do wiadomo ś ci: G ł ówny Inspektorat Inspekcji Handlowej w miejscu Decyzj ę podpisa ł : z up. Prezesa UOKiK p.o. Dyrektora Departamentu Joanna Wrona 6