DDK-21/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI DDK-61-58/03/KB Warszawa, dn. 15 pa ź dziernika 2003 r. DECYZJA Nr 21/2003 I. Na podstawie art. 23 c w zwi ą zku z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, tekst jednolity) zwanej dalej „ustaw ą ”, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urz ę du , uznaje, ż e niepodanie przez GE Capital Bank S.A. z siedzib ą w Gda ń sku w nast ę puj ą cych umowach o kredyt konsumencki: 1. Umowa kredytu gotówkowego „ViVA”. 2. Umowa kredytu gotówkowego „ViVA Partner”. 3. Umowa kredytu gotówkowego „ViVA Expres”. 4. Umowa kredytu gotówkowego „Tele Kredyt”. 5. Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug. 6. Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug (Za łą cznik nr 2 do „Umowy o wspó ł pracy w zakresie udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug” z dnia 30.08.2003 r.). 7. Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug w firmie Vorwerk. 8. Umowa kredytu ... do umowy sprzeda ż y. 9. Umowa kredytu na zakup pojazdu. 10. Umowa kredytu na zakup pojazdu z uwzgl ę dnieniem sprzeda ż y u ż ywanego pojazdu. 11. Umowa kredytu na zakup pojazdu w EURO. obligatoryjnych postanowie ń , których wymaga ustawa o kredycie konsumenckim, to znaczy: informacji o ca ł kowitym koszcie kredytu, łą cznej kwoty wszystkich kosztów, op ł at i prowizji, ceny nabycia rzeczy lub us ł ugi przy wykorzystaniu kredytu, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 23a ust. 2 ww. ustawy, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 105 § 1 kodeksu post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 200 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 80 oraz 23 a ust. 2 ustawy, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du umarza post ę powanie w zakresie stosowania przez GE Capital Bank nast ę puj ą cych umów: „Umowa kredytu gotówkowego Nr (Za łą cznik nr 2 do aneksu nr 22), oraz „Umowa kredytu konsumpcyjnego Nr udost ę pniona Delegaturze UOKiK we Wroc ł awiu w trakcie kontroli w firmie „BONUS” Us ł ugi Kredytowe, ul. Wita Stwosza 3 we Wroc ł awiu. UZASADNIENIE Dnia 15 lipca 2003 r., Prezes Urz ę du wszcz ął , na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy post ę powanie w sprawie uznania, ż e niepodanie w umowach o kredyt konsumencki stosowanych przez GE Capital Bank S.A. z siedzib ą w Gda ń sku obligatoryjnych postanowie ń , których wymaga ustawa o kredycie konsumenckim, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 ww. ustawy, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Podstaw ą wszcz ę cia post ę powania by ł a analiza umów o kredyt konsumencki nades ł anych przez GE Capital Bank S.A. na wezwanie Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a tak ż e ustalenia kontroli przeprowadzonych w czerwcu 2003 r. - przez Delegatury UOKiK w placówkach handlowych prowadz ą cych sprzeda ż rataln ą , wspó ł pracuj ą cych w zakresie udzielania kredytów z GE Capital Bankiem S.A. Z analizy umów wynika, ż e: 1. W nast ę puj ą cych umowach kredytowych przys ł anych do UOKiK: a) Umowa kredytu gotówkowego „ViVA” § 3 ust.11. b) Umowa kredytu gotówkowego „ViVA Partner” § 3 ust. 11. c) Umowa kredytu gotówkowego „ViVA Expres” § 3 ust. 11. d) Umowa kredytu gotówkowego „Tele Kredyt” § 3 ust. 11. e) Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug § 4 ust. 7. 2 f) Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug (Za łą cznik nr 2 do „Umowy o wspó ł pracy w zakresie udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug” z dnia 30.08.2003 r.) § 2 ust. 10. g) Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug w firmie Vorwerk § 2 ust. 11. h) Umowa kredytu nr do umowy sprzeda ż y nr § 4 ust. 11. i) Umowa kredytu na zakup pojazdu § 3 ust. 11. j) Umowa kredytu na zakup pojazdu z uwzgl ę dnieniem sprzeda ż y u ż ywanego pojazdu § 3 ust. 11. k) Umowa kredytu na zakup pojazdu w EURO § 3 ust. 11. nie podano informacji o ca ł kowitym koszcie kredytu , obliczonym zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081). W ww. umowach wyst ę puje pojecie ca ł kowitego kosztu kredytu, oraz okre ś lenie jakie op ł aty sk ł adaj ą si ę na ten koszt. Bank nie podaje jednak kwoty ca ł kowitego kosztu kredytu, a konsument sam musi j ą obliczy ć . 2. W nast ę puj ą cych umowach kredytowych przys ł anych do UOKiK: a) Umowa kredytu gotówkowego „ViVA Partner” § 3 ust. 14. b) Umowa kredytu gotówkowego „ViVA Expres” § 3 ust. 13. c) Umowa kredytu gotówkowego „Tele Kredyt” § 3 ust. 13. d) Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug § 4 ust. 10. e) Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug (Za łą cznik nr 2 do „Umowy o wspó ł pracy w zakresie udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug” z dnia 30.08.2003 r.) § 2 ust. 13. f) Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug w firmie Vorwerk § 2 ust. 13. g) Umowa kredytu nr do umowy sprzeda ż y nr § 3 ust. 13. h) Umowa kredytu na zakup pojazdu § 3 ust. 14. i) Umowa kredytu na zakup pojazdu z uwzgl ę dnieniem sprzeda ż y u ż ywanego pojazdu § 3 ust. 14. j) Umowa kredytu na zakup pojazdu w EURO § 3 ust. 14. nie podano łą cznej kwoty wszystkich kosztów, op ł at i prowizji , do których zap ł aty zobowi ą zany jest konsument zgodnie z art. 4 ust. 9 ustawy o kredycie konsumenckim. 3 W umowach tych wyst ę puje pojecie łą cznej kwoty wszystkich kosztów, op ł at i prowizji, które ponosi konsument w zwi ą zku z zawarciem umowy, oraz okre ś lenie co na ni ą si ę sk ł ada. Jednak brak jest podania kwoty, a konsument sam musi j ą obliczy ć . 3. W nast ę puj ą cych umowach kredytowych przys ł anych do UOKiK: a) Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug § 4 ust. 11. b) Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug (Za łą cznik nr 2 do „Umowy o wspó ł pracy w zakresie udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug” z dnia 30.08.2003 r.) § 2 ust. 14. c) Umowa kredytu na zakup towarów i us ł ug w firmie Vorwerk § 2 ust. 14. d) Umowa kredytu nr do umowy sprzeda ż y nr § 4 ust. 14. e) Umowa kredytu na zakup pojazdu § 3 ust. 15. f) Umowa kredytu na zakup pojazdu z uwzgl ę dnieniem sprzeda ż y u ż ywanego pojazdu § 3 ust. 15. g) Umowa kredytu na zakup pojazdu w EURO § 3 ust. 15. nie podano ceny nabycia rzeczy lub us ł ugi przy wykorzystaniu kredytu , zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy o kredycie konsumenckim. W umowach tych wyst ę puje poj ę cie ceny nabycia rzeczy lub us ł ugi z wykorzystaniem kredytu, jednak nie podano tej kwoty liczbowo. 4. W nast ę puj ą cych umowach kredytowych: a) Umowa kredytu gotówkowego Nr ... (Za łą cznik nr 2 do aneksu nr 22) – nades ł ana do UOKiK b) Umowa kredytu konsumpcyjnego Nr... udost ę pniona Delegaturze UOKiK we Wroc ł awiu w trakcie kontroli w firmie „BONUS” Us ł ugi Kredytowe, ul. Wita Stwosza 3 we Wroc ł awiu, (po ś rednicz ą cej w udzielaniu kredytów z GE Capital Banku S.A.). nie zamieszczono obligatoryjnych postanowie ń , których wymaga art. 4 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim: informacji o ca ł kowitym koszcie kredytu i rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, łą cznej kwocie wszystkich kosztów, op ł at i prowizji, , informacji o skutkach uchybienia terminom i zasadom sp ł aty rat oraz pouczenia o mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy kredytu. 4 Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania, wraz z zawiadomieniem dor ę czono spó ł ce GE Capital Bank S.A. dnia 22 lipca 2003 r. W pi ś mie z dnia 4 sierpnia 2003 r. Bank przedstawi ł stanowisko odno ś nie do postawionych zarzutów, nie zgadzaj ą c si ę z ż adnym z nich. Odnosz ą c si ę do zarzutów przedstawionych w pkt. 1,2 i 3 Bank przedstawi ł w ł asn ą interpretacj ę przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, maj ą cych potwierdzi ć prawid ł owo ść kwestionowanych zapisów umowy. Odnosz ą c si ę do pkt. 4 Bank poinformowa ł , ż e kwestionowane wzorce umów nie s ą ju ż u ż ywane przez bank i zwróci ł si ę z pro ś b ą o zmian ę stanowiska Prezesa Urz ę du w tym zakresie. Zgodnie z zasad ą , wyra ż on ą w art. 10 Kodeksu post ę powania administracyjnego strona przed wydaniem decyzji mia ł a mo ż liwo ść wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów. Pe ł nomocnik strony zapozna ł si ę z aktami sprawy w dniu 4 wrze ś nia 2003 r. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Na podstawie art. 4 ust. 2 pkt. 6 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca ma obowi ą zek umie ś ci ć w umowie o kredyt konsumencki informacj ę o ca ł kowitym koszcie kredytu. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ca ł kowity koszt kredytu oznacza wszystkie koszty wraz z odsetkami i innymi op ł atami i prowizjami, które konsument jest zobowi ą zany zap ł aci ć za kredyt. GE Capital Bank S.A. w umowach kredytowych wymienionych w pkt. 1 uzasadnienia, u ż ywa sformu ł owania: „Na ca ł kowity koszt kredytu sk ł adaj ą si ę ” i wymienia poszczególne op ł aty zwi ą zane z umow ą . Bank nie podaje jednak kwoty ca ł kowitego kosztu kredytu, a konsument sam musi j ą obliczy ć . Sformu ł owanie „informacja o ca ł kowitym koszcie kredytu” nale ż y rozumie ć jako informacj ę o wysoko ś ci takiego kosztu, która powinna by ć przedstawiona jako jedna warto ść . Wska ź nik ten zosta ł wprowadzony celowo do ustawy o kredycie konsumenckim i razem z innymi wska ź nikami ma ukazywa ć konsumentom rzeczywiste koszty zwi ą zane z zawarciem umowy na okre ś lonych warunkach. 5 Na podstawie art. 4 ust. 2 pkt. 9 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca ma obowi ą zek umie ś ci ć w umowie o kredyt konsumencki informacj ę o łą cznej kwocie wszystkich kosztów, op ł at i prowizji, do których zap ł aty zobowi ą zany jest konsument. GE Capital Bank S.A. w wymienionych w pkt. 2 uzasadnienia umowach stosuje sformu ł owanie: „ łą czna kwota wszystkich kosztów oraz op ł at i prowizji, które ponosi kredytobiorca jest sum ą kwot podanych w §...”. W paragrafie, do którego powy ż sze sformu ł owanie odsy ł a zamieszczone s ą poszczególne op ł aty zwi ą zane z umow ą . Zapis taki jest sprzeczny z literaln ą interpretacja przepisu ustawy o kredycie konsumenckim. W przepisie tym wskazano wyra ź nie konieczno ść podania łą cznej kwoty takich kosztów, co oznacza ż e musi zosta ć ona przedstawiona jako jedna warto ść . Na podstawie art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca ma obowi ą zek umie ś ci ć w umowie o kredyt konsumencki „cen ę nabycia rzeczy lub us ł ugi, je ż eli zap ł ata nast ą pi ł aby za gotówk ę , oraz cen ę nabycia przy wykorzystaniu kredytu”. GE Capital Bank S.A. w umowach kredytowych na zakup towarów i us ł ug wymienionych w pkt. 3 uzasadnienia, u ż ywa sformu ł owania: „cena nabycia towarów /us ł ug z wykorzystaniem kredytu jest sum ą kwoty podanej w § ... oraz kwot podanych w § ...”. W paragrafach, do których powy ż sze sformu ł owanie odsy ł a zamieszczone s ą : cena nabycia towarów / us ł ug, oraz poszczególne op ł aty zwi ą zane z umow ą . Takie sformu ł owanie jest jednoznacznie sprzeczne z definicja ceny zawart ą w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.) zgodnie, z którym „cen ą jest warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę ”. U ż ywane w umowach kredytowych sformu ł owania uchybiaj ą obowi ą zkom informacyjnym na ł o ż onym na Bank w zakresie oznaczania kosztów uzyskania kredytu. Jedynie jednoznaczne oznaczenie cen i kosztów zapewnia wszystkim konsumentom jasn ą i niezafa ł szowan ą informacj ę o prawdziwym wymiarze kredytu. Istnieje zatem wymóg jasno ś ci informacji oraz jej czytelno ś ci tak, by konsument porównuj ą c umowy mia ł rzeczywisty obraz sk ł adaj ą cych si ę na nie warunków, w tym szczególnie cenowych. Konsumenci, którzy nie dysponuj ą w ł a ś ciw ą informacj ą i wiedz ą , maj ą istotnie ograniczon ą wolno ść podejmowania ś wiadomych decyzji rynkowych. Z tych wzgl ę dów ustawodawca przywi ą zuje ogromna rol ę do równego i uczciwego konkurowania przedsi ę biorców na rynku, w szczególno ś ci w aspekcie ci ążą cych na nich obowi ą zków informacyjnych. 6 O intencji ustawodawcy, który przeciwstawia si ę nierzetelnym praktykom informacyjnym ś wiadczy ć mo ż e uregulowanie powy ż szego problemu w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Kieruj ą c si ę konieczno ś ci ą przedstawiania konsumentom rzetelnych i pe ł nych informacji dotycz ą cych konkretnego kredytu ustawodawca na ł o ż y ł na kredytodawców dodatkowe obowi ą zki informacyjne dotycz ą ce warunków udzielania kredytu. Dlatego w ustawie o kredycie konsumenckim zosta ł y okre ś lone dane, które musz ą by ć umieszczone w takiej umowie, w tym szczegó ł owe informacje na temat kosztów zwi ą zanych z zawarciem konkretnej umowy, Zdaniem Prezesa Urz ę du, sformu ł owania u ż yte w ww. ustawie analizowane zarówno osobno, jak i bior ą c pod uwag ę tre ść ca ł ej umowy musz ą by ć interpretowane jednoznacznie. Warto ś ci wszystkich opisywanych powy ż ej wska ź ników musz ą by ć przedstawione jednorodnie i w sposób zrozumia ł y dla przeci ę tnego konsumenta. Konsument czytaj ą c warunki umowy kredytowej powinien mie ć pe ł n ą ś wiadomo ść kosztów zwi ą zanych z zaci ą gni ę ciem kredytu. Sposób przedstawienia informacji o ca ł kowitym koszcie kredytu, informacji o łą cznej kwocie wszystkich kosztów, op ł at i prowizji, oraz ceny nabycia rzeczy lub us ł ugi przy wykorzystaniu kredytu w umowach kredytowych wymienionych w pkt. 1,2 i 3 uzasadnienia mo ż na uzna ć za niepe ł ny, gdy ż nie podano warto ś ci tych wska ź ników, a jedynie sposób jej obliczenia. Jednocze ś nie dzia ł anie Banku w tym zakresie jest nierzetelne. Zupe ł nie inne wra ż enie robi na konsumentach podanie kosztów kredytu w sposób rozbity, a inaczej mog ą ten fakt odebra ć , widz ą c rzeczywist ą kwot ę podan ą jako jedn ą warto ść . Wyliczenie jedynie sk ł adników sk ł adaj ą cych si ę na ca ł kowity koszt kredytu, czy łą czn ą kwot ę wszystkich kosztów, op ł at i prowizji, oraz umieszczenie ich w ró ż nych paragrafach umowy prowadzi do tego, ż e umowa taka jest mniej czytelna dla konsumentów. W zwi ą zku z tym dzia ł anie takie mo ż e wprowadzi ć klientów w b łą d co do rzeczywistego kosztu kredytu. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, ż e niepodanie w umowach o kredyt konsumencki stosowanych przez GE Capital Bank S.A. z siedzib ą w Gda ń sku obligatoryjnych postanowie ń , których wymaga ustawa o kredycie konsumenckim, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 23a ust. 2 ww. ustawy, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. 7 II. Odnosz ą c si ę do zarzutów przedstawionych w pkt. 4 uzasadnienia Bank zapewni ł , ż e przedmiotowe umowy nie s ą ju ż stosowane i zosta ł y przes ł ane przez pomy ł k ę pracownika. W ś wietle powy ż szego, nale ż y stwierdzi ć , ż e w zwi ą zku z okre ś leniem w art. 23c i art. 23d ustawy mo ż liwo ś ci rozstrzygni ęć post ę powania w sprawach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, post ę powanie sta ł o si ę bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kodeksu post ę powania administracyjnego. Brak jest materialnoprawnych podstaw do wydania decyzji administracyjnej, gdy ż jakiekolwiek rozstrzygni ę cie pozytywne czy negatywne staje si ę prawnie niedopuszczalne. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy, przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Otrzymuje: GE Capital Bank S.A. Ul. Wa ł y jagiello ń skie 36 80-853 Gda ń sk 8