DDK-20/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MAREK NIECHCIA Ł DDK-61-21/06/JO Warszawa, dn. 20 grudnia 2007 r. DECYZJA Nr DDK -20/2007 I. Na podstawie art. 23 e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje, ż e dzia ł anie Banku Gospodarki Ż ywno ś ciowej S.A. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na niedope ł nieniu obowi ą zku dor ę czenia konsumentom Taryfy Op ł at i Prowizji dla klientów detalicznych, wydanej w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym, w terminie umo ż liwiaj ą cym wypowiedzenie umowy, przed wprowadzeniem proponowanych zmian, jest sprzeczne z art. 384 i art. 384 1 Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) i jako naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 6 sierpnia 2007 r. UZASADNIENIE W dniu 30 sierpnia 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urz ę du”, wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce wobec przedsi ę biorcy Banku Gospodarki Ż ywno ś ciowej S.A., zwanego tak ż e „Bankiem BG Ż S.A., Bankiem” w zwi ą zku z niepoinformowaniem konsumentów o zmianach w Taryfy Op ł at i Prowizji dla klientów detalicznych, z odpowiednim wyprzedzeniem, co mog ł o stanowi ć podstaw ę uzasadniaj ą c ą wszcz ę cie post ę powania przeciwko Bankowi z tytu ł u stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej „ustaw ą ”. 2 Podstaw ą wszcz ę cia post ę powania by ł y skargi konsumenckie na tryb wprowadzenia op ł at za prowadzenie rachunków bankowych. Z ustale ń dokonanych przez Prezesa Urz ę du na podstawie skarg wynika ł o, ż e Bank wystosowa ł pisma do konsumentów z dat ą 1 sierpnia 2006 r., w których informowa ł o obowi ą zuj ą cych od dnia 1 sierpnia 2006 r. zmianach w Taryfie Op ł at i Prowizji. Wprowadzone zmiany polega ł y na: a) zmianie nazw kont bankowych, dedykowanych Klientom Indywidualnym z: - Integrum Plan1 na nazw ę Konto Plan1, - Integrum Plan2 na nazw ę Konto Plan2, - Integrum Plan3 na nazw ę Konto Plan3, - Integrum Maax na nazw ę Konto Maax, - Integrum Student na nazw ę Konto Student, - Integrum Agro na nazw ę Konto Agro, - Rachunek e-skalacja na nazw ę Konto lokacyjne Eskalacja b) zmianie wysoko ś ci op ł at i prowizji pobieranych za czynno ś ci bankowe dla klientów detalicznych w zakresie otwarcia i prowadzenia rachunków bankowych, us ł ug bankowo ś ci telefonicznej i internetowej, wp ł at i wyp ł at z rachunków bankowych, przelewów oraz zlece ń sta ł ych. W rzeczywisto ś ci konsument otrzymywa ł zawiadomienie o dokonanych zmianach nawet kilka dni po dacie, w której zacz ęł a obowi ą zywa ć nowa Taryfa. W pi ś mie z dnia 21 wrze ś nia 2006 r. Bank poinformowa ł Prezesa Urz ę du o formie wprowadzenia ww. zmian. Z przekazanych informacji wynika ł o, ż e zmiany w Taryfie zosta ł y wprowadzone na podstawie Uchwa ł y Nr 20/B/PD/2006 (z pó ź niejszymi zmianami), podj ę tej na Posiedzeniu Zarz ą du Banku BG Ż S.A. w dniu 30 stycznia 2006 r. Bank wyja ś ni ł , ż e informacja o zmianach pobieranych przez Bank prowizji i op ł at przy obs ł udze rachunków bankowych obowi ą zuj ą cych od dnia 1 sierpnia 2006 r. zosta ł a dor ę czona w nast ę puj ą cy sposób: 1. klientom korzystaj ą cym z systemu bankowo ś ci elektronicznej – poprzez zamieszczenie informacji w serwisie transakcyjnym w dniu 21 lipca 2006 r. 2. pozosta ł ym klientom – w formie wyci ą gu z Taryfy, do łą czonego do pisma z dnia 1 sierpnia 2006 r. i przes ł anego wraz z wyci ą gami z rachunków za miesi ą c lipiec. Bank przyzna ł , ż e wyci ą gi z rachunków wraz z pismem i wyci ą giem z Taryfy wysy ł ane by ł y przez pracowników Banku w dniach od 1 do 4 sierpnia 2006 r., a wi ę c po dacie wej ś cia w ż ycie nowo obowi ą zuj ą cych stawek op ł at za czynno ś ci bankowe. 3 Na żą danie Prezesa Urz ę du, Bank poinformowa ł , ż e łą czna ilo ść rachunków, których dotyczy ł y zmiany prowizji i op ł at na dzie ń 31 lipca 2006 r. wynosi ł a 465 839, z czego 90 458 rachunków obj ę tych by ł o systemem bankowo ś ci internetowej. Analiza dokumentów i informacji zebranych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie mog ł o nast ą pi ć naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego. W zwi ą zku z powy ż szym, w dniu 26 pa ź dziernika 2006 r., Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie uznania, ż e tryb wprowadzenia zmian w Taryfy Op ł at i Prowizji dla klientów detalicznych, mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ww. ustawy, polegaj ą c ą na godz ą cym w nie bezprawnym dzia ł aniu przedsi ę biorcy naruszaj ą cym przepisy art. 384 i art. 384 1 Kodeksu cywilnego. Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania wraz z zawiadomieniem dor ę czono Bankowi, dnia 3 listopada 2006 r. W uzasadnieniu Prezes Urz ę du zwróci ł uwag ę na bezprawno ść trybu wprowadzenia zmian w Taryfie Op ł at i Prowizji dla klientów detalicznych oraz wezwa ł Bank do ustosunkowania si ę do przedstawionego zarzutu. Odpowiadaj ą c na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania, Bank w pi ś mie z dnia 16 listopada 2006 r. przedstawi ł żą dane przez Prezesa Urz ę du informacje dotycz ą ce: zmian w umowach z konsumentami dokonanych w okresie od 1 stycznia do 30 wrze ś nia 2006 r., zasad i sposobu powiadamiania konsumentów o ww. zmianach oraz procedur zamieszczania informacji o zmianach w internecie. Bank potwierdzi ł , i ż informacja o zmianach w Taryfie Prowizji i Op ł at wchodz ą cych w ż ycie od 1 sierpnia 2006 r. zosta ł a przekazana do wiadomo ś ci konsumentom, jednak ż e z kilkudniowym opó ź nieniem. W pi ś mie z dnia 20 czerwca 2007 r. Prezes Urz ę du poinformowa ł Bank, i ż aby mo ż na by ł o stwierdzi ć zaniechanie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, nie jest wystarczaj ą cy fakt, ż e przedsi ę biorca wys ł a ł z opó ź nieniem informacj ę do klientów o zmianach w Taryfie prowizji i op ł at, bowiem konsument nie zosta ł jednocze ś nie poinformowany o ustawowym prawie do wypowiedzenia umowy we wskazanym przez przedsi ę biorc ę czasie. W zwi ą zku z tym, bank musia ł by przyzna ć konsumentom prawo do wypowiedzenia umowy wskazuj ą c odpowiedni termin. Takie zachowanie przedsi ę biorcy usun ęł oby, w ocenie Prezesa Urz ę du, skutki kwestionowanej praktyki. W kolejnym pi ś mie z dnia 2 lipca 2007 r. Bank poinformowa ł Prezesa Urz ę du, ż e wraz z wyci ą gami z rachunków bankowych, które b ę d ą wysy ł ane w sierpniu 2007 r. konsumenci zostan ą powiadomieni, ż e w zwi ą zku z opó ź nieniami, jakie wyst ą pi ł y w 2006 r. 4 przy dor ę czeniach zawiadomie ń o zmianach w „Taryfie prowizji i op ł at obowi ą zuj ą cych w BG Ż S.A. dla klientów detalicznych”, wyznaczony zostaje siedmiodniowy termin na z ł o ż enie o ś wiadczenia przez konsumentów, chc ą cych odmówi ć przyj ę cia tych zmian i rozwi ą za ć umow ę rachunku bankowego. W pi ś mie z dnia 16 lipca 2007 r. Bank zosta ł zobowi ą zany przez Prezesa Urz ę du do przedstawienia konkretnych dat, w jakich wyci ą gi wraz z powy ż sz ą informacj ą zosta ł y wys ł ane oraz przedstawienia przyk ł adowych wyci ą gów wraz z tre ś ci ą przedmiotowej informacji. W dniu 14 sierpnia 2007 r. Bank przes ł a ł wymagane wyja ś nienia i dokumenty potwierdzaj ą ce zamieszczenie informacji o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania umów rachunków bankowych przez konsumentów oraz wskaza ł , i ż wysy ł ka wyci ą gów zosta ł a przeprowadzona w dniach 2-6 sierpnia 2007 r. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 Kodeksu post ę powania administracyjnego strona przed wydaniem decyzji mia ł a mo ż liwo ść wypowiedzenia si ę , co do zebranego w sprawie materia ł u dowodowego, jednak ż e z prawa tego nie skorzysta ł a. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. Bank Gospodarki Ż ywno ś ciowej S.A. z siedzib ą w Warszawie, zosta ł zarejestrowany w Krajowym Rejestrze S ą dowym w dniu 11 maja 2001 r. pod numerem 0000011571. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej na rynku us ł ug finansowych Bank oferuje rachunki oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowe z planami taryfowymi oraz rachunki oszcz ę dno ś ciowe. Odbiorcami ww. us ł ug s ą m.in. osoby fizyczne, które zawieraj ą umowy rachunków bankowych w celach niezwi ą zanych bezpo ś rednio z dzia ł alno ś ci ą zawodow ą czy gospodarcz ą . Bank wprowadzi ł zmiany w Tabeli Op ł at i Prowizji dla klientów detalicznych na podstawie Uchwa ł y Nr 20/B/PD/2006 (z pó ź niejszymi zmianami), podj ę tej na Posiedzeniu Zarz ą du Banku BG Ż S.A. w dniu 30 stycznia 2006 r. Ponadto, Prezes Urz ę du ustali ł , ż e w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. dokonano nast ę puj ą cych zmian w obowi ą zuj ą cych wzorcach umownych: 1. Regulamin prowadzenia konta osobistego Integrum – zmiana od 20 lutego 2006 r. 2. Regulamin korzystania z systemów bankowo ś ci elektronicznej i internetowej przez klientów indywidualnych – zmiana od 16 maja 2006 r., od 1 lipca 2006 r. 3. Regulamin prowadzenia rachunków bankowych, wydawania kart p ł atniczych Integrum Maestro/Integrum Maestro dla m ł odzie ż y, korzystania z systemów 5 bankowo ś ci telefonicznej i internetowej oraz udzielania kredytu odnawialnego dla posiadaczy Integrum – wszed ł w ż ycie 1 lipca 2006 r. 4. Taryfa Op ł at i Prowizji pobieranych za czynno ś ci bankowe od klientów detalicznych: a) od dnia 1 lipca 2006 r. (zmiana dotycz ą ca obs ł ugi rachunków bankowych) b) od dnia 1 sierpnia 2006 r. (zmiana dotycz ą ca prowizji i op ł at pobieranych od konta osobistego, rachunków oszcz ę dno ś ciowych, ksi ąż eczek oszcz ę dno ś ciowych, op ł at zwi ą zanych z obs ł ug ą konta osobistego i rachunków oszcz ę dno ś ciowych , karty Maestro i Maestro dla m ł odzie ż y) c) od dnia 1 wrze ś nia 2006 r. (zmiana polegaj ą ca na obni ż eniu op ł at pobieranych za token umo ż liwiaj ą cy korzystanie z bankowo ś ci internetowej. Podczas wprowadzania zmian w obowi ą zuj ą cych wzorcach umownych, wskazanych w punktach 1-3 oraz 4 a, c nie stwierdzono nieprawid ł owo ś ci. Analiza zgromadzonego materia ł u dowodowego, wykaza ł a natomiast nieprawid ł owo ś ci przy dor ę czeniu zmian Taryfy Op ł at i Prowizji wskazanych w punkcie 4 b, obowi ą zuj ą cych od 1 sierpnia 2006 r. W toku post ę powania, Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą c ą procedur ę informowania konsumentów o zmianach stawek i prowizji za czynno ś ci zwi ą zane z prowadzeniem rachunków bankowych dla osób fizycznych. Tre ść umowy rachunku bankowego oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego Integrum okre ś la umowa, Regulamin prowadzenia rachunków bankowych, wydawania kart p ł atniczych Integrum Maestro/Integrum Maestro dla m ł odzie ż y, korzystania z systemów bankowo ś ci telefonicznej i internetowej oraz udzielania kredytu odnawialnego dla posiadaczy Integrum oraz informacje o wysoko ś ci prowizji i op ł at pobieranych za czynno ś ci zwi ą zane z obs ł ug ą rachunku oraz wydaniem i obs ł ug ą karty. Zgodnie z § 7 ust. 5 ww. Regulaminu informacje dotycz ą ce wysoko ś ci prowizji i op ł at pobieranych za czynno ś ci zwi ą zane z obs ł ug ą rachunku bankowego stanowi ą integraln ą cz ęść Regulaminu. W zwi ą zku z tym, Bank dokonuje zmian wysoko ś ci pobieranych prowizji i op ł at w trybie zmian Regulaminu. Tryb ten okre ś lony zosta ł w okre ś lony w § 114 Regulaminu. Bank dor ę cza posiadaczowi rachunku zmiany Regulaminu, a posiadacz nieakceptuj ą cy proponowanych zmian, mo ż e z ł o ż y ć o ś wiadczenie o odmowie przyj ę cia zmian w terminie okre ś lonym przez Bank, nie krótszym ni ż 7 dni od dnia dor ę czenia zawiadomienia. Z ł o ż enie takiego o ś wiadczenia powoduje rozwi ą zanie umowy w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci. Natomiast niez ł o ż enie takiego o ś wiadczenia uznawane jest za akceptacj ę wprowadzonych zmian. Zgodnie z tre ś ci ą § 114 Regulaminu, zawiadomienie o zakresie proponowanych zmian postanowie ń Regulaminu, Bank przekazuje: w postaci 6 elektronicznej, przesy ł aj ą c je na internetow ą stron ę posiadacza, znajduj ą c ą si ę w e-Integrum – dla posiadaczy e-Integrum, lub pisemnie – dla pozosta ł ych osób. Prezes Urz ę du, ustali ł , ż e informacja o zmianach pobieranych przez Bank prowizji i op ł at przy obs ł udze rachunków oszcz ę dno ś ciowych i kart p ł atniczych obowi ą zuj ą cych od dnia 1 sierpnia 2006 r. zosta ł a dor ę czona w nast ę puj ą cy sposób: 1. klientom korzystaj ą cym systemu bankowo ś ci internetowej – poprzez zamieszczenie informacji w serwisie transakcyjnym w dniu 21 lipca 2006 r. 2. pozosta ł ym klientom – w formie wyci ą gu z Taryfy, do łą czonego do pisma z dnia 1 sierpnia 2006 r. i przes ł anego wraz z wyci ą gami z rachunków za miesi ą c lipiec. W toku post ę powania ustalono, ż e nie dosz ł o do nieprawid ł owo ś ci w zawiadomieniu o zmianach w Taryfie Op ł at i Prowizji klientów korzystaj ą cych z systemu bankowo ś ci elektronicznej. Bank zamie ś ci ł stosown ą informacj ę na ten temat w dniu 21 lipca 2007 r. w systemie transakcyjnym e-Integrum. Konsument loguj ą cy si ę w systemie e-Integrum poprzez stron ę www.integrum.pl uzyskiwa ł dost ę p do komunikatu (wyró ż nionego innym kolorem), informuj ą cego o dokonanych zmianach. Jak ustali ł Prezes Urz ę du, pozostali klienci Banku zostali powiadomieni z opó ź nieniem o wprowadzonych zmianach w Taryfie, która obowi ą zywa ł a od dnia 1 sierpnia 2006 r. Wyci ą gi z rachunków wraz z pismem i wyci ą giem ze zmienionej Taryfy wysy ł ane by ł y w dniach od 1 do 4 sierpnia 2006 r. W zwi ą zku z faktem, ż e korespondencja informuj ą ca konsumentów o zmianie Taryfy z dniem 1 sierpnia 2006 r., wysy ł ana by ł a po terminie, w którym zacz ęł a obowi ą zywa ć , konsumenci zostali pozbawieni prawa do unikni ę cia ponoszenia op ł at, na które nie wyra ż ali zgody. Konsumenci nie zostali równie ż pouczeni o ustawowym prawie do wypowiedzenia umowy rachunku bankowego we wskazanym przez Bank terminie, w zwi ą zku z wprowadzonymi zmianami. Ponadto, w toku post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Bank Gospodarki Ż ywno ś ciowej S.A. poinformowa ł konsumentów w wyci ą gach z rachunków bankowych wysy ł anych w dniach 2-6 sierpnia 2007 r. o ustawowym prawie wypowiedzenia umowy, w zwi ą zku z opó ź nieniami, jakie wyst ą pi ł y w 2006 r. w dor ę czeniu zawiadomie ń o zmianach w „Taryfie Prowizji i Op ł at obowi ą zuj ą cych w BG Ż S.A. dla klientów detalicznych” z dnia 1 sierpnia 2006 r. Klienci otrzymali mo ż liwo ść rozwi ą zania Umowy o prowadzenie rachunków bankowych w ca ł o ś ci lub cz ęś ci. Osoby te zosta ł y poproszone o z ł o ż enie w formie pisemnej, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania zawiadomienia, stosowanego o ś wiadczenia osobi ś cie lub listownie na adres Oddzia ł u prowadz ą cego obs ł ug ę rachunku albo 7 przez system bankowo ś ci internetowej eBG Ż . Bank poinformowa ł równie ż konsumentów, ż e z ł o ż enie o ś wiadczenia o odmowie przyj ę cia zmian spowoduje rozwi ą zanie Umowy o prowadzenie rachunków bankowych w okre ś lonym zakresie w terminie zgodnym z obowi ą zuj ą cym Regulaminem, tj. w dniu wp ł ywu o ś wiadczenia do BG Ż S.A., a w przypadku wydania karty p ł atniczej do rachunku – z up ł ywem miesi ę cznego terminu wypowiedzenia. Klient, który z ł o ż y o ś wiadczenie nie zostanie obci ąż ony podwy ż szonymi op ł atami i prowizjami, których nie zaakceptowa ł . Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 23a ust. 1 zd. 1 ustawy stanowi, ż e „ przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy ”. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Do stwierdzenia praktyki na podstawie art. 23a ustawy konieczne jest wykazanie, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: A. Bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, B. Godzenie tymi dzia ł aniami w zbiorowe interesy konsumentów. Ad A Bezprawno ść opisywanej praktyki Banku polega na naruszeniu obowi ą zku dor ę czenia konsumentom zmienionej Taryfie Op ł at i Prowizji dla klientów detalicznych, wydanej w czasie trwania stosunku umownego charakterze ci ą g ł ym, w terminie umo ż liwiaj ą cym wypowiedzenie umowy przed wprowadzeniem proponowanych zmian. Zgodnie z art. 384 § 1 Kodeksu cywilnego „ Ustalony przez jedn ą ze stron wzorzec umowy, w szczególno ś ci ogólne warunki umów, wzory umów, regulaminy wi ążą drug ą stron ę , je ż eli zosta ł y jej dor ę czone przy zawarciu umowy” . Jednocze ś nie na postawie art. 384 § 2 Kodeksu cywilnego „ W razie gdy pos ł ugiwanie si ę wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyj ę te, wi ąż e on tak ż e wtedy, gdy druga strona mog ł a si ę z ł atwo ś ci ą dowiedzie ć o jego tre ś ci. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udzia ł em konsumentów, z wyj ą tkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bie żą cych sprawach ż ycia codziennego ”. Z uwagi na to, ż e umowy rachunku bankowego nie mo ż na traktowa ć 8 za umow ę zawieran ą w drobnych bie żą cych sprawach ż ycia codziennego Bank jest zobowi ą zany do dor ę czenia wzorca umownego kontrahentowi przy zawarciu umowy. Jednocze ś nie art. 384 1 Kodeksu cywilnego zobowi ą zuje przedsi ę biorc ę , b ę d ą cego stron ą stosunku zobowi ą zaniowego o charakterze ci ą g ł ym, przy wprowadzaniu zmian we wzorcach w trakcie trwania stosunku umownego do dor ę czenia nowego, zmienionego wzorca umownego, na zasadach okre ś lonych w art. 384 Kodeksu cywilnego. W zwi ą zku z dokonywan ą w takiej sytuacji zmian ą konsument ma prawo do wypowiedzenia umowy w najbli ż szym terminie wypowiedzenia. W zwi ą zku z tym, ż e Bank nie wys ł a ł informacji o zmianie Taryfy do konsumentów przed dat ą wprowadzenia jej w ż ycie, naruszy ł obowi ą zuj ą ce przepisy prawne. Podsumowuj ą c nale ż y stwierdzi ć , ż e dzia ł ania Banku, okre ś lone w sentencji decyzji, mia ł y charakter bezprawny. Ad B . Naruszenie dzia ł aniami Banku zbiorowego interesu konsumentów. - poj ę cie „konsumenta” Stosowanie do art. 4 pkt 11 ustawy, zgodnie z art. 22¹ k.c. „Za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą ”. - poj ę cie „zbiorowego interesu konsumentów” Ustawa nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazuj ą c jednak w art. 23a ust. 1 zd. 2, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem cz ę sto lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. Jak podnosi si ę w doktrynie, w poj ę ciu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci si ę tak ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy skierowane wprawdzie do oznaczonych (zindywidualizowanych), ale za to dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym konsumentów tych łą czy jaka ś wspólna cecha rodzajowa. Wówczas, bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, nie b ę d ą ca jedynie – z punktu widzenia przedsi ę biorcy stosuj ą cego dan ą praktyk ę – zbiorowo ś ci ą przypadkowych jednostek, lecz stanowi ą c ą okre ś lon ą i odr ę bn ą kategori ę konsumentów, reprezentuj ą c ą w znacznym stopniu 9 wspólne interesy 1 . Nale ż y zatem przyj ąć , ż e zbiorowy interes konsumentów nie musi odnosi ć si ę do nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć , gdy ż brak indywidualizacji nie sprzeciwia si ę mo ż liwo ś ci wyodr ę bnienia kategorii b ą d ź zbioru konsumentów o pewnych cechach. W przedmiotowej sprawie zbiorowy interes konsumentów odnosi si ę zatem do konsumentów, którzy dotkni ę ci zostali skutkami dzia ł a ń Banku, tzn.: którym przes ł ano informacj ę o zmianie Taryfy po dacie jej wej ś cia w ż ycie. Łą czna ilo ść rachunków, których dotyczy ł y zmiany prowizji i op ł at na dzie ń 31 lipca 2006 r. wynosi ł a 465 839, z czego 90 458 rachunków obj ę tych by ł o systemem bankowo ś ci internetowej. Jednocze ś nie Bank poinformowa ł Prezesa Urz ę du, ż e wszyscy konsumenci otrzymali informacj ę o zmianie, jednak ż e wi ę kszo ść z nich z kilkudniowym opó ź nieniem, co uniemo ż liwia ł o konsumentowi zapoznanie si ę z nowymi warunkami Taryfy oraz skorzystanie z prawa do wypowiedzenia umowy jeszcze przed dniem wej ś cia w ż ycie wprowadzonych zmian. Prezes Urz ę du uzna ł , ż e aby mo ż na by ł o stwierdzi ć zaniechanie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, nie jest wystarczaj ą cy fakt, ż e przedsi ę biorca wys ł a ł z opó ź nieniem informacj ę do klientów o zmianach w Taryfie Prowizji i Op ł at, bowiem konsument nie zosta ł jednocze ś nie poinformowany o ustawowym prawie do wypowiedzenia umowy we wskazanym przez przedsi ę biorc ę czasie. Fakt zaniechania stosowania przez Bank praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów ustalono dopiero na podstawie informacji przedstawionych przez Bank w pi ś mie z dnia 14 sierpnia 2007 r. Bank Gospodarki Ż ywno ś ciowej S.A. poinformowa ł konsumentów w wyci ą gach z rachunków bankowych wysy ł anych w dniach 2-6 sierpnia 2007 r. o prawie wypowiedzenia umowy w terminie siedmiodniowym, w zwi ą zku z opó ź nieniami, jakie wyst ą pi ł y w 2006 r. w dor ę czeniu zawiadomie ń o zmianach w „Taryfie Prowizji i Op ł at obowi ą zuj ą cych w BG Ż S.A. dla klientów detalicznych”. Zdaniem Prezesa Urz ę du, przyznanie konsumentom prawa do wypowiedzenia umowy we wskazanym czasie, usuwa skutki kwestionowanej w niniejszym post ę powaniu praktyki. Czyni to zasadnym oparcie rozstrzygni ę cia o art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym „nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a (ust.1). (…) Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów 1 M. Szyd ł o, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy 2004/17/791; 10 i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania (ust. 2)”. Jak wykaza ł o post ę powanie praktyka by ł a jednoznaczna i nie budz ą ca w ą tpliwo ś ci. W zwi ą zku z faktem, i ż jak ustalono w toku post ę powania, na podstawie wyja ś nie ń Banku, przedsi ę biorca ostatecznie wywi ą za ł si ę z obowi ą zku dor ę czenia zmian konsumentom, Prezes Urz ę du stwierdzi ł w sentencji niniejszej decyzji, i ż Bank zaniecha ł stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Z uwagi na to, i ż w trakcie post ę powania wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) zastosowanie znajduje art. 131 ust. 1 tej ż e ustawy, zgodnie z którym do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080 ze zm.) i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie nowej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe. Wobec powy ż szego niniejsza decyzja zostaje wydana na podstawie przepisów poprzedniej ustawy. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. oraz w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du. z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów RADCA PREZESA Izabela Szewczyk Otrzymuje: 1. Bank Gospodarki Ż ywno ś ciowej S.A. ul. Kasprzaka 10/16 01-211 Warszawa 2. a/a