DDK-18/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI L.dz. DDK1-60-4/05/HW Warszawa, 2005 – 07 - 21 DECYZJA nr 18 / 2005 Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, z 2003 r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652, z 2004 r. Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 959), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów na wniosek Pana Marka Radwa ń skiego - Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Poznaniu, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, ż e dzia ł ania przedsi ę biorstwa AUCHAN Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Piasecznie przy ul. Technicznej 2 , polegaj ą ce na: − nieuwidacznianiu cen jednostkowych towarów w kierowanych do publicznej wiadomo ś ci ulotkach reklamowych zawieraj ą cych ofert ę sprzeda ż y, naruszaj ą obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z § 7 ust. 1 w zwi ą zku z § 8 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 7 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. Nr 99, poz. 894 z pó ź n. zm.), a tak ż e art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz. 1176 z pó ź n. zm.), przez co stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów wskazan ą w art. 23a ust. 2 ww. ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urz ę du”, w dniu 15 marca 2005 r. wszcz ął na wniosek Pana Marka Radwa ń skiego - Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Poznaniu, zwanego dalej „Wnioskodawc ą ”, na podstawie art. 44 ust. 1 w zw. z art. 100a ust. 1 pkt 3 oraz art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów”, wobec przedsi ę biorstwa AUCHAN Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Piasecznie przy ul. Technicznej 2, zwanego dalej „Spó ł k ą ”, post ę powanie o stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na nieuwidacznianiu cen jednostkowych towarów w kierowanych do publicznej wiadomo ś ci ulotkach reklamowych zawieraj ą cych ofert ę sprzeda ż y, co zdaniem Wnioskodawcy, narusza ł o obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej i pe ł nej informacji poprzez naruszenie § 7 ust. 1 w zwi ą zku z § 8 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 7 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. Nr 99, poz. 894 z pó ź n. zm.), dalej zwanego „rozporz ą dzeniem cenowym” oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz. 1176 z pó ź n. zm.), dalej zwanej „ustaw ą o sprzeda ż y konsumenckiej” i tym samym stanowi ł o praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów zdefiniowan ą w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku wskaza ł , i ż Spó ł ka w skierowanych do publicznej wiadomo ś ci ulotkach reklamowych zawieraj ą cych ofert ę sprzeda ż y towarów (oferta wa ż na od 09.11 do 17.11 2004 r.; oferta wa ż na od 10.11 do 12.12 2004 r.; oferta wa ż na od 10.11 do 24.12 2004 r.; oferta wa ż na od 9.12 do 19.12 2004 r.; oferta wa ż na od 16.12 do 24.12 2004 r.; oferta wa ż na od 05.01 do 12.01 2005 r.; oferta wa ż na od 03.02 do 09.02 2005 r.), nie poda ł a ceny jednostkowej niektórych towarów, mimo ż e nie wyra ż a ł a si ę ona tak ą sam ą kwot ą , co uwidoczniona cena towaru konsumpcyjnego. W opinii Wnioskodawcy, obowi ą zek podawania ceny jednostkowej towaru, ma zapobiega ć wywo ł aniu u konsumenta b łę dnej motywacji w zakresie nabycia okre ś lonego produktu ze wzgl ę du na jego cen ę , a tym samym przyczynia si ę znacz ą co do podj ę cia przez niego ś wiadomych decyzji rynkowych, poprzez umo ż liwienie obiektywnego porównania cen. Zdaniem Wnioskodawcy, dzia ł ania Spó ł ki pozbawi ł y potencjalnych nabywców ww. mo ż liwo ś ci, naruszaj ą c ich zagwarantowane prawem interesy. Poza przytoczonymi powy ż ej przepisami rozporz ą dzenia cenowego oraz ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej, Wnioskodawca przywo ł a ł tre ść przepisów Dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom (Dz.Urz. WE z 2001 r., Nr 97, poz. 1050 z pó ź n. zm.), dalej zwanej „Dyrektyw ą 98/6/WE”. Zgodnie z tre ś ci ą art. 2 b Dyrektywy 98/6/WE, cena jednostkowa oznacza cen ę ko ń cow ą , w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami, za jeden kilogram, jeden litr, jeden metr, jeden metr kwadratowy lub jeden metr sze ś cienny produktu lub inn ą pojedyncz ą jednostk ę ilo ś ci, która jest szeroko i zwyczajowo stosowana w danym Pa ń stwie Cz ł onkowskim, prowadz ą cym obrót danymi produktami. Tym samym, w opinii Wnioskodawcy, stanowi ą ce implementacj ę ww. Dyrektywy 98/6/WE przepisy rozporz ą dzenia cenowego zobowi ą zuj ą przedsi ę biorców do ujawniania cen jednostkowych towarów w ulotkach reklamowych zawieraj ą cych cen ę sprzeda ż y. Ulotki reklamowe publikowane przez Spó ł k ę nie czyni ą zado ść temu obowi ą zkowi. Wnioskodawca poinformowa ł jednocze ś nie, ż e podj ął prób ę ugodowego za ł atwienia sprawy, która jednak nie przynios ł a oczekiwanych rezultatów. Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania, wraz z zawiadomieniem, dor ę czono stronom post ę powania dnia 24 marca 2005 r. 2 W pi ś mie z dnia 7 kwietnia 2005 r. Spó ł ka przedstawi ł a swoje stanowisko odno ś nie postawionych zarzutów. Spó ł ka podnios ł a, i ż w odniesieniu do uwidaczniania cen jednostkowych, rozporz ą dzenie cenowe zarówno w brzmieniu sprzed dnia 1 stycznia 2005 r., jak i w brzmieniu nadanym mu przez rozporz ą dzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2004 r. zmieniaj ą ce rozporz ą dzenie w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. Nr 283, poz. 2830), przewidywa ł o odst ę pstwa od zasady okre ś lonej w § 8 ust. 1 rozporz ą dzenia cenowego, nak ł adaj ą cej na sprzedawców obowi ą zek uwidaczniania cen jednostkowych w kwestii odniesienia ich warto ś ci do okre ś lonych jednostek miar. Dotyczy ł y one mi ę dzy innymi sytuacji zdefiniowanej w § 8 ust. 7 rozporz ą dzenia cenowego, który przed nowelizacj ą wskazywa ł , ż e cena jednostkowa towarów masowych, towarów pakowanych i towarów o ma ł ych gabarytach powinna dotyczy ć ilo ś ci towaru zwyczajowo oferowanej kupuj ą cym , wyra ż onej w legalnej jednostce miary (z podaniem warto ś ci liczbowej i oznaczenia tej jednostki miary) , natomiast po nowelizacji stwierdza, ż e w szczególnych przypadkach uzasadnionych rodzajem, przeznaczeniem oraz zwyczajowo oferowan ą ilo ś ci ą towarów masowych, towarów pakowanych i towarów o ma ł ych gabarytach przy uwidacznianiu cen jednostkowych dopuszcza si ę stosowanie dziesi ę tnych wielokrotno ś ci i podwielokrotno ś ci legalnych jednostek miar, innych ni ż okre ś lone w ust. 2 § 8 tego ż rozporz ą dzenia . W opinii Spó ł ki towary, odno ś nie których Wnioskodawca podniós ł zarzuty, prezentowane by ł y w opakowaniach w jakich s ą one oferowane zwyczajowo. Dodatkowo Spó ł ka stwierdzi ł a, ż e niektóre z towarów obj ę tych zarzutami Wnioskodawcy, by ł y towarami garma ż eryjnymi, co wobec tre ś ci § 6 rozporz ą dzenia cenowego, mia ł oby wskazywa ć , ż e oznaczone by ł y prawid ł owo. Zgodnie bowiem z tre ś ci ą ww. przepisu, ceny porcji wyrobów garma ż eryjnych uwidacznia si ę na wywieszkach przy poszczególnych towarach, wraz z pe ł n ą ich nazw ą , okre ś leniem ilo ś ci nominalnej oferowanej porcji ka ż dego wyrobu, wyra ż onej w legalnej jednostce miary. Ponadto, zdaniem Spó ł ki, przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. Nr 97, poz. 1050 z pó ź n. zm.), dalej zwanej „ustaw ą o cenach” (art. 12 ust. 2), wprowadzaj ą ce obowi ą zek ujawniania cen jednostkowych towarów, wskazuj ą , ż e obowi ą zek ten dotyczy miejsc sprzeda ż y detalicznej. Wyk ł adnia j ę zykowa tych ż e przepisów, w opinii Spó ł ki, wskazuje, ż e przedmiotowy obowi ą zek dotyczy wy łą cznie miejsc w których faktycznie dokonywana jest umowa sprzeda ż y (gdzie oferowane, b ą d ź sprzedawane s ą towary). Zawarta w art. 12 ust. 3 ustawy o cenach delegacja dla ministra w ł a ś ciwego do spraw finansów publicznych, do okre ś lenia w drodze rozporz ą dzenia szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobów oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y, nie pozwala ł a mu na rozci ą gni ę cie obowi ą zku ujawniania ceny jednostkowej na dzia ł alno ść reklamow ą , a tym samym nale ż a ł oby uzna ć , ż e na ł o ż enie takiego obowi ą zku nie znajduje stosownego umocowania ustawowego. W odpowiedzi na argumenty zawarte w pi ś mie Spó ł ki z dnia 7 kwietnia 2005 r., Wnioskodawca stwierdzi ł , ż e nie zas ł uguj ą one na uwzgl ę dnienie (pismo z dnia 30 maja 2005 r.). Zdaniem Wnioskodawcy Spó ł ka nie udowodni ł a, ż e sposób oznaczania przez ni ą cen produktów w ulotkach reklamowych by ł zgodny z prawem, ze wzgl ę du na wyst ą pienie przes ł anek okre ś lonych w § 8 ust. 7 rozporz ą dzenia cenowego (w odniesieniu do ulotek reklamowych wydanych przed dniem 1 stycznia 2005 r.). Za nieznajduj ą ce pokrycia w przepisach rozporz ą dzenia cenowego uzna ł Wnioskodawca tak ż e wyja ś nienia Spó ł ki odnosz ą ce si ę do oznaczania cen wyrobów 3 garma ż eryjnych oraz braku nale ż ytego umocowania ustawowego dla na ł o ż enia obowi ą zku uwidocznienia ceny jednostkowej na sprzedawc ę reklamuj ą cego towar. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), strony post ę powania (Wnioskodawca i Spó ł ka) zosta ł y poinformowane o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń przed wydaniem decyzji. Pismem z dnia 9 czerwca 2005 r., Prezes Urz ę du zawiadomi ł Spó ł k ę oraz Wnioskodawc ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie, zosta ł wyznaczony 7 dniowy termin na zapoznanie si ę stron z aktami niniejszej sprawy. Spó ł ka nie skorzysta ł a z prawa do zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy. W toku post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest spe ł nienie dwóch przes ł anek: • bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, • dzia ł anie naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Brak bezprawno ś ci winien w my ś l art. 6 ustawy – Kodeks cywilny wykaza ć przedsi ę biorca. Zgodnie z tre ś ci ą preambu ł y Dyrektywy 98/6/WE, konsumentom nale ż y zapewni ć wysoki poziom ochrony. Wspólnota powinna wnie ść w ten poziom wk ł ad, prowadz ą c szczególne dzia ł ania wspieraj ą ce i uzupe ł niaj ą ce polityk ę prowadz ą c ą przez Pa ń stwa Cz ł onkowskie, dotycz ą c ą dok ł adnego, przejrzystego i jednoznacznego informowania konsumentów o cenach oferowanych im produktów. Przejrzyste funkcjonowanie rynku oraz prawid ł owa informacja przyczyniaj ą si ę do poprawy ochrony konsumenta oraz zdrowej konkurencji mi ę dzy przedsi ę biorstwami i produktami. Obowi ą zek podawania ceny sprzeda ż y oraz ceny jednostkowej przyczynia si ę znacz ą co do lepszego przekazywania informacji konsumentom, jako ż e naj ł atwiejszym i zarazem najlepszym sposobem jest umo ż liwienie konsumentom dokonania oceny i porównania cen produktów w sposób optymalny i tym samym dokonania ś wiadomego wyboru na podstawie prostych porówna ń . W swym art. 1 Dyrektywa 98/6/WE stwierdza natomiast, ż e jej celem jest ustalenie podawania ceny sprzeda ż y oraz ceny za jednostki miary produktów oferowanych konsumentom przez podmioty gospodarcze w celu lepszego przekazywania informacji konsumentom oraz u ł atwienia porównywania cen. Wed ł ug art. 2 b Dyrektywy 98/6/WE, cena jednostkowa oznacza cen ę ko ń cow ą , w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami, za jeden kilogram, jeden metr, jeden metr kwadratowy lub jeden metr sze ś cienny produktu lub inn ą pojedyncz ą jednostk ę ilo ś ci, która jest szeroko i zwyczajowo stosowana w danym Pa ń stwie Cz ł onkowskim, prowadz ą cym obrót danymi produktami. Art. 3 ust. 1 Dyrektywy 98/6/WE stwierdza, ż e cen ę sprzeda ż y i cen ę jednostkow ą podaje si ę dla wszystkich produktów oferowanych konsumentom przez podmioty gospodarcze , natomiast art. 3 ust. 4 doprecyzowuje, ż e cena jednostkowa jest podawana tak ż e w ka ż dej reklamie, która podaje cen ę sprzeda ż y produktów . 4 Równie ż polski Ustawodawca, w tre ś ci przepisów implementuj ą cych Dyrektyw ę 98/6/WE, przywi ą zuje du żą wag ę do szczególnej staranno ś ci przy oznaczaniu towaru cen ą , dostrzegaj ą c zagro ż enia p ł yn ą ce z uchybienia przez przedsi ę biorców obowi ą zkom informacyjnym. Obowi ą zek oznaczania towaru przeznaczonego do sprzeda ż y detalicznej cen ą wynika z art. 12 ust. 1 ustawy o cenach. Natomiast obowi ą zek uwidaczniania ceny jednostkowej towarów w sposób zapewniaj ą cy prost ą i niebudz ą c ą w ą tpliwo ś ci informacj ę o ich wysoko ś ci wynika z art. 12 ust. 2 ustawy o cenach. Zgodnie z tre ś ci ą art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o cenach, cen ę jednostkow ą towaru (us ł ugi) stanowi cena ustalona za jednostk ę okre ś lonego towaru (us ł ugi), którego ilo ść lub liczba jest wyra ż ona w jednostkach miar, w rozumieniu przepisów o miarach. Zgodnie z tre ś ci ą § 8 ust. 1 rozporz ą dzenia cenowego, cena jednostkowa uwidoczniona przy towarze na wywieszce lub w inne formie dost ę pnej dla kupuj ą cego powinna dotyczy ć ceny za: 1) 1 litr lub 1 metr sze ś cienny - dla towarów przeznaczonych do sprzeda ż y wed ł ug obj ę to ś ci, 2) 1 kilogram lub 1 ton ę - dla towarów przeznaczonych do sprzeda ż y wed ł ug masy, 3) 1 metr lub 1 metr kwadratowy - dla towarów sprzedawanych wed ł ug d ł ugo ś ci lub powierzchni, 4) 1 sztuk ę - dla towarów sprzedawanych na sztuki. Od powy ż szej zasady rozporz ą dzenie cenowe przewiduje jednak wyj ą tki. Zgodnie z tre ś ci ą § 8 ust. 2 rozporz ą dzenia cenowego, ceny jednostkowe towarów sprzedawanych wed ł ug obj ę to ś ci mog ą tak ż e dotyczy ć 100 mililitrów lub 0,1 litra, a towarów sprzedawanych wed ł ug masy - ilo ś ci za 100 gramów albo 100 kilogramów, je ż eli te jednostki s ą stosowane zwyczajowo i powszechnie dla tych towarów. Ponadto § 8 ust. 7 rozporz ą dzenia cenowego w brzmieniu obowi ą zuj ą cym od dnia 1 stycznia 2005 r. przewiduje, ż e w szczególnych przypadkach uzasadnionych rodzajem, przeznaczeniem oraz zwyczajowo oferowan ą ilo ś ci ą towarów masowych, towarów pakowanych i towarów o ma ł ych gabarytach przy uwidacznianiu cen jednostkowych dopuszcza si ę stosowanie dziesi ę tnych wielokrotno ś ci i podwielokrotno ś ci legalnych jednostek miar, innych ni ż okre ś lone w § 8 ust. 2 rozporz ą dzenia cenowego . Powy ż szy przepis w brzmieniu obowi ą zuj ą cym przed dniem 1 stycznia 2005 r. przewidywa ł , ż e cena jednostkowa towarów masowych, towarów pakowanych i towarów o ma ł ych gabarytach powinna dotyczy ć ilo ś ci towaru zwyczajowo oferowanej kupuj ą cym, wyra ż onej w legalnej jednostce miary (z podaniem warto ś ci liczbowej i oznaczenia tej jednostki miary). Paragraf 7 ust. 1 rozporz ą dzenia cenowego stwierdza natomiast, ż e je ż eli sprzedawca reklamuje towar lub us ł ug ę wraz z cen ą sprzeda ż y w czasopi ś mie, gazecie, prospekcie, katalogu , na plakacie, afiszu lub ekranie telewizyjnym, a tak ż e w handlu elektronicznym albo na specjalnie zorganizowanych pokazach, prezentacjach, jak równie ż w inny sposób , powinien tak ż e uwidoczni ć cen ę jednostkow ą tego towaru lub us ł ugi oraz dat ę lub termin obowi ą zywania podanej ceny. Niezale ż nie od powy ż szego, swoje stanowisko w kwestii oznaczania towarów cen ą jednostkow ą , Ustawodawca zawar ł równie ż w tre ś ci art. 2 ust. 1 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej, zgodnie z którym sprzedawca jest obowi ą zany poda ć do wiadomo ś ci kupuj ą cego cen ę oferowanego towaru konsumpcyjnego oraz jego cen ę jednostkow ą (cen ę za jednostk ę miary) , chyba ż e wyra ż aj ą si ę one t ą sam ą kwot ą . Przy sprzeda ż y towaru 5 konsumpcyjnego oferowanego luzem jest wymagane podanie jedynie ceny jednostkowej. Taki sam sposób podawania cen powinien by ć stosowany w reklamie. Nale ż y jednoznacznie stwierdzi ć , ż e w tre ś ci b ę d ą cych przedmiotem niniejszego post ę powania ulotek reklamowych zawieraj ą cych ofert ę sprzeda ż y towarów wraz z cen ą sprzeda ż y, znalaz ł y si ę produkty w odniesieniu do których nie podano cen jednostkowych w rozumieniu przepisów ustawy o cenach, mimo ż e nie wyra ż a ł a si ę ona tak ą sam ą kwot ą , co uwidoczniona cena towaru konsumpcyjnego. W opinii Prezesa Urz ę du, przedmiotowe dzia ł anie narusza obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez naruszenie cytowanych powy ż ej § 7 ust. 1 w zwi ą zku z § 8 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 7 rozporz ą dzenia cenowego, a tak ż e art. 2 ust. 1 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej. Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e wyja ś nienia Spó ł ki, przedstawione w pi ś mie z dnia 7 kwietnia 2005 r. nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie. Przede wszystkim Spó ł ka nie udowodni ł a tezy, jakoby w przypadku produktów, odno ś nie których podniós ł zarzuty Wnioskodawca, zachodzi ł y przes ł anki zastosowania dyspozycji przepisu § 8 ust. 7 rozporz ą dzenia cenowego (zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji), jako wyj ą tku od § 8 ust. 1 tego ż rozporz ą dzenia. Ponadto z wyja ś nie ń Spó ł ki wynika ć mo ż e, ż e uznanie zasadno ś ci twierdze ń w nich zawartych, prowadzi ć mog ł oby do konkluzji, i ż § 8 ust. 7 rozporz ą dzenia cenowego pozwala na oznaczanie ceny jednostkowej poprzez odniesienie do dowolnej warto ś ci jednostek miar (np. 150 gram). W opinii Prezesa Urz ę du sta ł oby to w sprzeczno ś ci z intencjami Ustawodawcy, który celowo doprecyzowa ł brzmienie tego przepisu w ramach nowelizacji dokonanej rozporz ą dzeniem Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2004 r. zmieniaj ą cego rozporz ą dzenie w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. Nr 283, poz. 2830), aby uniemo ż liwi ć stosowanie podobnych interpretacji. Wynika to z tre ś ci uzasadnienia do ww. rozporz ą dzenia, gdzie wskazano, ż e przedmiotowa nowelizacja ma na celu „doprecyzowanie tre ś ci ust. 7 w § 8 obecnego rozporz ą dzenia, który to wymaga zmiany poniewa ż – jak wykazuje praktyka – jest rozumiany niezgodnie z intencjami ustawodawcy i z dyrektyw ą 98/6/WE. Z tre ś ci § 8 ust. 7 w powi ą zaniu z definicj ą towaru pakowanego zawart ą w § 2 pkt 1 obecnego rozporz ą dzenia, niektóre podmioty gospodarcze wywodz ą pogl ą d, i ż w przypadku okre ś lonych towarów wyprodukowanych przez znanych producentów i oferowanych od wielu lat na rynku w opakowaniach jednostkowych tego samego typu (dotyczy to takich towarów jak np. kawa Maxwell Mouse – 500 g, kawa Tchibo Exclusive – 250 g, jogurt „Bakoma” – 165 g, serek „Ostrowia” – 150 g itp.), zachodzi konieczno ść wyznaczenia ceny jednostkowej w odniesieniu do ilo ś ci zwyczajowo oferowanej w tych opakowaniach, o której mowa w pocz ą tkowej tre ś ci ust 7 w § 8 rozporz ą dzenia, a nie – w oparciu o metod ę okre ś lon ą w ust. 1 § 8 tego rozporz ą dzenia, z której wynika obowi ą zek uwidocznienia ceny jednostkowej tzn. ceny za 1 kilogram.”. „Dodatkowo podaje si ę argument, i ż w przypadku oferowania towarów powszechnie znanych, od wielu lat dost ę pnych na rynku i nabywanych nie tyle ze wzgl ę du na ich cen ę (która najcz ęś ciej nie nale ż y do najni ż szych), lecz ze wzgl ę du na dobr ą jako ść gwarantowan ą przez renomowanego producenta – uwidacznianie cen jednostkowych np. cen za 1 kilogram towaru nie znajduje uzasadnienia. Z korespondencji kierowanej do organów Inspekcji Handlowej w zwi ą zku z post ę powaniami s ą dowymi na tle nieprzestrzegania przez niektórych sprzedawców obowi ą zku uwidaczniania cen jednostkowych towarów wynika, jakoby nie by ł o potrzeby przeliczania cen 6 towarów pakowanych (w tym tak ż e towarów paczkowanych) na ceny za 1 kilogram lub za 1 litr, a w ś wietle postanowie ń § 8 ust. 7 aktualnego rozporz ą dzenia istnieje jedynie konieczno ść uwidaczniania (umieszczania na wywieszkach cenowych), ceny jednostkowej adekwatnie do ilo ś ci towaru zwyczajowo kupowanej przez klienta, b ą d ź do ilo ś ci nominalnej. Taka interpretacja jest niew ł a ś ciwa. Walka z tego rodzaju interpretacjami jest do ść trudna i nie zawsze uwie ń czona sukcesem i dlatego istnieje potrzeba u ś ci ś lenia ww. przepisu.” W konkluzji autor przedmiotowego uzasadnienia stwierdzi ł : „ Przedstawione powy ż ej argumenty sprzedawców s ą trudne do przyj ę cia, zwa ż ywszy, ż e na rynku wyst ę puje ogromna liczba produktów, tak ż e markowych, umieszczonych w opakowaniach o ró ż nej wielko ś ci i zawarto ś ci oraz o ró ż nych cenach sprzeda ż y, które to ceny powinny by ć sprowadzone do pewnego wspólnego poziomu w celu umo ż liwienia kupuj ą cemu dokonania racjonalnego wyboru interesuj ą cego go produktu, tak ż e markowego, i to nie tylko pod wzgl ę dem jako ś ci, ale tak ż e i ceny. Dokonanie racjonalnego wyboru towaru ze wzgl ę du na cen ę (i jako ść ) spo ś ród wielu towarów oferowanych na rynku nie jest mo ż liwe w oderwaniu od postanowie ń obecnego rozporz ą dzenia, nakazuj ą cych uwidacznianie cen jednostkowych (rozumianych jako ceny podstawowe) towarów (i us ł ug).” Celem uzupe ł nienia nale ż y doda ć , ż e brzmienie § 8 ust. 7 rozporz ą dzenia cenowego ( „W szczególnych przypadkach uzasadnionych rodzajem, przeznaczeniem oraz zwyczajowo oferowan ą ilo ś ci ą towarów masowych, towarów pakowanych i towarów o ma ł ych gabarytach przy uwidacznianiu cen jednostkowych dopuszcza si ę stosowanie dziesi ę tnych wielokrotno ś ci i podwielokrotno ś ci legalnych jednostek miar, innych ni ż okre ś lone w ust. 2” ), jednoznacznie wskazuje, ż e niedopuszczalne jest oznaczanie ceny jednostkowej poprzez odniesienie do dowolnej warto ś ci jednostek miar (np. 150 gram). Powy ż szy przepis pozwala wy łą cznie na stosowanie dziesi ę tnych wielokrotno ś ci i podwielokrotno ś ci legalnych jednostek miar, innych ni ż 100 mililitrów lub 0,1 litra (w odniesieniu do produktów sprzedawanych wed ł ug obj ę to ś ci), albo 100 gramów lub 100 kilogramów (w odniesieniu do produktów sprzedawanych wed ł ug masy), w szczególnych przypadkach uzasadnionych rodzajem, przeznaczeniem oraz zwyczajowo oferowan ą ilo ś ci ą towarów masowych, towarów pakowanych i towarów o ma ł ych gabarytach. Zgodnie z tre ś ci ą rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo ł ecznej z dnia 12 maja 2003 w sprawie legalnych jednostek miar (Dz.U. Nr 103, poz. 954), dziesi ę tne wielokrotno ś ci i podwielokrotno ś ci jednostek miar tworzy si ę , zgodnie z § 6 i 7 tego ż rozporz ą dzenia, poprzez uzupe ł nianie nazw legalnych jednostek miar stosownymi przedrostkami wymienionymi w za łą czniku nr 3 do przedmiotowego aktu prawnego (np. giga, mega, kilo, centy, mili, mikro, nano, piko). Zgodnie z tre ś ci ą uzasadnienia do rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2004 r. zmieniaj ą cego rozporz ą dzenie w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. Nr 283, poz. 2830), przepis powy ż szy ma za zadanie dopasowane legalnej jednostki miary do specyfiki towaru przy realizacji ustawowego i dyrektywnego obowi ą zku uwidaczniania cen jednostkowych towarów oraz ochron ę interesów ekonomicznych klientów przy sprzeda ż y towarów specyficznych (np. wyrobów jubilerskich wykonanych z metali szlachetnych, np. bi ż uterii). Pozwala wi ę c on na odniesienie kwoty ceny jednostkowej np. do warto ś ci 1 grama, ale ju ż nie do warto ś ci 15 gramów. Celem takiej regulacji jest zunifikowanie warto ś ci legalnych jednostek miar, do jakich odnoszona jest kwota ceny jednostkowej, poprzez ograniczenie dowolno ś ci w tym zakresie. Na powy ż sz ą interpretacj ę tre ś ci § 8 ust. 7 rozporz ą dzenia cenowego wskazuje równie ż definicja ceny jednostkowej zawarta w art. 2 b Dyrektywy 98/6/WE, który stwierdza, ż e cena jednostkowa oznacza cen ę ko ń cow ą , w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami, za jeden kilogram, jeden metr, jeden metr kwadratowy lub jeden 7 metr sze ś cienny produktu lub inn ą pojedyncz ą jednostk ę ilo ś ci , która jest szeroko i zwyczajowo stosowana w danym Pa ń stwie Cz ł onkowskim, prowadz ą cym obrót danymi produktami. Na uwzgl ę dnienie nie zas ł uguje równie ż argument podniesiony przez Spó ł k ę , wskazuj ą cy, ż e niektóre z towarów obj ę tych zarzutami Wnioskodawcy, by ł y towarami garma ż eryjnymi, co – zdaniem Spó ł ki - wobec tre ś ci § 6 rozporz ą dzenia cenowego, mia ł oby wskazywa ć , ż e oznaczone by ł y prawid ł owo. W opinii Prezesa Urz ę du § 6 rozporz ą dzenia cenowego stanowi wy łą cznie doprecyzowanie zasad oznaczania cen porcji wyrobów garma ż eryjnych, i nie konstytuuje wyj ą tku od obowi ą zku oznaczania towarów cen ą jednostkow ą . Za bezzasadny nale ż y uzna ć równie ż zarzut Spó ł ki, dotycz ą cy rzekomego braku stosownego umocowania ustawowego dla na ł o ż enia na sprzedawców reklamuj ą cych towary lub us ł ugi wraz z cen ą sprzeda ż y, obowi ą zku uwidocznienia ceny jednostkowej tego towaru lub us ł ugi (§ 7 ust. 1 rozporz ą dzenia cenowego). Przede wszystkim podstaw ę do na ł o ż enia przedmiotowego obowi ą zku stanowi przepis art. 3 ust. 4 Dyrektywy 98/6/WE, który stwierdza, ż e w ka ż dej reklamie, która podaje cen ę sprzeda ż y produktów oferowanych konsumentom przez podmioty gospodarcze, jest umieszczona tak ż e cena jednostkowa. Nale ż y przypomnie ć , ż e interpretacja oraz stosowanie przepisów krajowych stanowi ą cych implementacj ę dyrektyw, winna odbywa ć si ę w duchu zapisów tych ż e ź róde ł prawa. Ponadto nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e obowi ą zek uwidaczniania ceny jednostkowej w reklamie przewidziany zosta ł nie tylko w przepisie § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia cenowego, ale równie ż w art. 2 ust. 1 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej. Bezprawno ść dzia ł ania Spó ł ki Jak wskazano powy ż ej, bezprawno ść dzia ł ania Spó ł ki w niniejszym przypadku polega na naruszeniu przepisów § 7 ust. 1 w zwi ą zku z § 8 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 7 rozporz ą dzenia cenowego, a tak ż e art. 2 ust. 1 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej, które nak ł adaj ą na sprzedawców reklamuj ą cych towary lub us ł ugi wraz z cen ą sprzeda ż y, obowi ą zek uwidocznienia ceny jednostkowej tego towaru lub us ł ugi. W ulotkach reklamowych rozpowszechnianych przez Spó ł k ę , znalaz ł y si ę produkty, które mimo istnienia powy ż szego obowi ą zku, cen ą jednostkow ą opatrzone nie zosta ł y. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Jedn ą z mo ż liwo ś ci zapoznania si ę konsumenta z informacj ą dotycz ą c ą oferowanych towarów i us ł ug jest reklama prowadzona w formie rozpowszechniania ulotek reklamowych. Ka ż da osoba (nieograniczony kr ą g podmiotów), mo ż e za ich po ś rednictwem zapozna ć si ę z propozycj ą rynkow ą poszczególnych przedsi ę biorców. Obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej i pe ł nej informacji, w szczególno ś ci gdy dotyczy ona ceny, któr ą konsument musi zap ł aci ć przedsi ę biorcy za okre ś lony towar, jest jednym z podstawowych obowi ą zków na ł o ż onych na przedsi ę biorc ę z mocy regulacji ustawowych. Konsumenci, którzy nie dysponuj ą w ł a ś ciw ą informacj ą i wiedz ą , maj ą istotnie ograniczon ą wolno ść podejmowania ś wiadomych decyzji rynkowych. Brak podawania w przekazie reklamowym rzetelnych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia im równie ż dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug. 8 Przeciwdzia ł anie niebezpiecze ń stwom zwi ą zanym z powy ż szym zjawiskiem leg ł o u podstaw uchwalenia Dyrektywy 98/6/WE, która znalaz ł a swoje odbicie w polskim systemie prawnym w postaci przepisów ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej, ustawy o cenach oraz rozporz ą dzenia cenowego. Zgodnie z tre ś ci ą preambu ł y Dyrektywy 98/6/WE, konsumentom nale ż y zapewni ć wysoki poziom ochrony. Wspólnota powinna wnie ść w ten poziom wk ł ad, prowadz ą c szczególne dzia ł ania wspieraj ą ce i uzupe ł niaj ą ce polityk ę prowadz ą c ą przez Pa ń stwa Cz ł onkowskie, dotycz ą c ą dok ł adnego, przejrzystego i jednoznacznego informowania konsumentów o cenach oferowanych im produktów . Przejrzyste funkcjonowanie rynku oraz prawid ł owa informacja przyczyniaj ą si ę do poprawy ochrony konsumenta oraz zdrowej konkurencji mi ę dzy przedsi ę biorstwami i produktami. Obowi ą zek podawania ceny sprzeda ż y oraz ceny jednostkowej przyczynia si ę znacz ą co do lepszego przekazywania informacji konsumentom, jako ż e naj ł atwiejszym i zarazem najlepszym sposobem jest umo ż liwienie konsumentom dokonania oceny i porównania cen produktów w sposób optymalny i tym samym dokonania ś wiadomego wyboru na podstawie prostych porówna ń . Wobec powy ż szego nale ż y jednoznacznie stwierdzi ć , ż e uchybienie obowi ą zkowi uwidaczniania cen jednostkowych towarów w kierowanych do publicznej wiadomo ś ci ulotkach reklamowych zawieraj ą cych ofert ę sprzeda ż y, zdaniem twórców Dyrektywy 98/6/WE, w znacznym stopniu utrudnia konsumentom podj ę cie ś wiadomej decyzji rynkowej, a tym samym narusza ich interesy. Przy rosn ą cej ilo ś ci dost ę pnych na rynku produktów, tylko taka forma oznaczania towaru cen ą zapewnia konsumentom jasn ą i niezafa ł szowan ą informacj ę o prawdziwym jej wymiarze, pozwalaj ą c ą na porównanie poszczególnych ofert. Wyrazem aprobaty dla powy ż szego toku my ś lenia s ą - stanowi ą ce implementacj ę tre ś ci Dyrektywy 98/6/WE do polskiego systemu prawnego, cytowane powy ż ej, przepisy ustawy o cenach, rozporz ą dzenia cenowego oraz ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej, które winny by ć interpretowane w duchu zasygnalizowanym tre ś ci ą cytowanej powy ż ej preambu ł y Dyrektywy 98/6/WE. Polski Ustawodawca, w tre ś ci ww. przepisów, przywi ą zuje du żą wag ę do szczególnej staranno ś ci przy oznaczaniu towaru cen ą , dostrzegaj ą c zagro ż enia p ł yn ą ce z uchybienia przez przedsi ę biorców obowi ą zkom informacyjnym. Konstruuj ą c przedmiotowe przepisy, Ustawodawca mia ł równie ż na celu umo ż liwienie równego i uczciwego konkurowania przedsi ę biorców na rynku, w aspekcie ci ążą cych na nich obowi ą zków informacyjnych. Nale ż y stwierdzi ć , ż e w tre ś ci b ę d ą cych przedmiotem niniejszego post ę powania ulotek reklamowych, które skierowane by ł y do szerokiej rzeszy odbiorców, w tym tak ż e do konsumentów, Spó ł ka wielokrotnie nie uwidoczni ł a ceny jednostkowej oferowanych towarów, które zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami tak ą cen ą winny zosta ć oznaczone. Nale ż y uzna ć , ż e powy ż sze dzia ł ania Spó ł ki, pozbawiaj ą konsumentów niezwykle istotnego narz ę dzia umo ż liwiaj ą cego orientacj ę na coraz bogatszym w towary rynku, a tym samym naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów. Niezale ż nie od powy ż szego nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e S ą d Najwy ż szy wyrazi ł pogl ą d, ż e „naruszenie indywidualnego interesu konsumenta nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu konsumentów, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” ( wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 26 lutego 2004r. sygn. akt III SK 2/04 ). 9 W opinii Prezesa Urz ę du jednym z podstawowych praw konsumentów jest prawo do bezpiecze ń stwa ekonomicznego, wobec czego konsumenci powinni mie ć zapewnion ą mo ż liwo ść ś wiadomego podejmowania decyzji w zakresie dokonywania wyboru dóbr i us ł ug. Dlatego te ż w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podj ę to dzia ł ania w celu zapobie ż enia sprzecznym z prawem dzia ł aniom Spó ł ki, godz ą cym w prawa nieograniczonej liczby konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadnym by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla zapewnienia odpowiedniej ochrony konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci jej art. 1 ust. 2. Zbiorowy interes konsumentów oznacza: dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. W przedmiotowej sprawie Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę dzia ł a ń antykonsumenckich, dotykaj ą cych sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Skutkami dzia ł a ń Spó ł ki dotkni ę ci s ą wszyscy konsumenci, którzy stali si ę odbiorcami tre ś ci przedmiotowych ulotek reklamowych, skierowanych do nieoznaczonego adresata. Dzia ł ania Spó ł ki naruszaj ą bezpiecze ń stwo ekonomiczne konsumentów, wywo ł uj ą niekorzystne zjawiska, albowiem s ą niezgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e powy ż sze dzia ł ania godz ą równie ż w zasady uczciwej konkurencji, ze szkod ą dla innych przedsi ę biorców. Podsumowuj ą c nale ż y stwierdzi ć , ż e w ocenie Prezesa Urz ę du, dzia ł ania Spó ł ki, okre ś lone w petitum, maj ą charakter bezprawny, godz ą bezpo ś rednio w interesy najs ł abszych uczestników rynku – konsumentów i stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej i pe ł nej informacji. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy – Kodeks post ę powania cywilnego, od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Otrzymuj ą : 10 AUCHAN Polska Sp. z o.o. ul. Techniczna 2 05-500 Piaseczno Pan Marek Radwa ń ski Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Poznaniu ul. Jackowskiego 18 60-509 Pozna ń Decyzj ę podpisa ł : z up. Prezesa UOKiK p.o. Dyrektora Departamentu Joanna Wrona 11