DDK-15/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MAREK NIECHCIA Ł DDK-61-3/07/JTB Warszawa, dn. 27 czerwca 2007 r. DECYZJA nr DDK 15/2007 Na podstawie art. 23 c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę dzia ł ania Learning Systems Poland Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorca umowy: „WARUNKI UMOWY” o tre ś ci: § 6b „W przypadku zamiaru skrócenia godzin funkcjonowania, maj ą cych trwa ł y charakter, O ś rodek zobowi ą zany jest poinformowa ć o tym fakcie swoich Uczniów z miesi ę cznym Wyprzedzeniem, w formie pisemnej” oraz § 7 „P ł atnik zobowi ą zuje si ę do op ł acenia kursu w ca ł o ś ci. W zwi ą zku z ograniczon ą liczb ą miejsc, nie ucz ę szczanie Ucznia na kurs w zakontraktowanym okresie, nie daje mu prawa do jakiegokolwiek zwrotu uiszczonych op ł at”, których tre ść jest zbie ż na z tre ś ci ą postanowie ń umownych wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE Dnia 31 stycznia 2007 r. na podstawie art. 44 ust. 1 w zw. z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.), zwanej dalej „ uokik”, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dalej okre ś lany jako „Prezes Urz ę du”, dzia ł aj ą c z urz ę du, wszcz ął przeciwko Learning Systems Poland Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy Al. Jerozolimskich 117, dalej zwanej „Stron ą post ę powania”, post ę powanie w sprawie uznania, i ż stosowanie przez Stron ę post ę powania postanowie ń zawartych we wzorcu umowy „WARUNKI UMOWY” , dalej zwanym „Umow ą ”, o tre ś ci: ƒ „W przypadku zamiaru skrócenia godzin funkcjonowania, maj ą cych trwa ł y charakter, O ś rodek zobowi ą zany jest poinformowa ć o tym fakcie swoich Uczniów z miesi ę cznym Wyprzedzeniem, w formie pisemnej” (§ 6b umowy), ƒ „P ł atnik zobowi ą zuje si ę do op ł acenia kursu w ca ł o ś ci. W zwi ą zku z ograniczon ą liczb ą miejsc, nie ucz ę szczanie Ucznia na kurs w zakontraktowanym okresie, nie daje mu prawa do jakiegokolwiek zwrotu uiszczonych op ł at” (§ 7 umowy) stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 uokik , polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), zwanej dalej „ k.p.c” . Podstaw ą wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania by ł materia ł dowodowy zgromadzony w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego (sygn. akt DDK-40-47/06/JTB), który zosta ł zaliczony przez Prezesa Urz ę du w poczet dowodów w niniejszym post ę powaniu. Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania wraz z zawiadomieniem, dor ę czono Stronie post ę powania dnia 5 lutego 2007 r. Strona post ę powania w pi ś mie z dnia 19 lutego 2007 r. wyrazi ł a stanowisko odno ś nie do zarzutów zawartych w postanowieniu z dnia 31 stycznia 2007 r., zgodnie z którym zawarte w stosowanym przez ni ą wzorcu umowy postanowienia nie stanowi ą klauzul abuzywnych. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), dalej zwanej „k.p.a.”, w zwi ą zku z art. 80 uokik , pismem z dnia 7 marca 2007 r. Strona post ę powania zosta ł a poinformowana o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń przed wydaniem decyzji. Strona post ę powania w dniu 20 marca 2007 r. zapozna ł a si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy. Nast ę pnie w pi ś mie z dnia 27 marca 2007 r. podtrzyma ł a swoje poprzednie stanowisko w zakresie abuzywnego charakteru klauzul stosowanych przez ni ą w Umowie. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Strona post ę powania, która jest wpisana do rejestru przedsi ę biorców KRS pod numerem 0000015339, w ramach prowadzonej przez ni ą dzia ł alno ś ci gospodarczej, której przedmiotem s ą m.in. pozaszkolne formy kszta ł cenia, ś wiadczy us ł ugi w zakresie nauki j ę zyka angielskiego. W placówkach prowadzonych przez Stron ę post ę powania konsument mo ż e wybra ć jeden z 17 kursów j ę zyka angielskiego (poszczególne kursy odpowiadaj ą ró ż nym poziomom nauki j ę zyka), na realizacj ę którego ma trzy miesi ą ce. Jak wynika z wyja ś nie ń z ł o ż onych przez Stron ę post ę powania w pi ś mie z dnia 5 wrze ś nia 2006 r. stosowana przez ni ą metoda nauczania polega na po łą czeniu zaj ęć multimedialnych z zaj ę ciami z lektorem. Konsument mo ż e korzysta ć ze wszystkich typów zaj ęć w godzinach funkcjonowania placówek, przez co ma mo ż liwo ść dostosowania kursu do indywidualnych potrzeb ( czasowych i programowych). Strona post ę powania w obrocie z konsumentami pos ł uguje si ę wzorcem umowy „WARUNKI UMOWY ” w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z pó ź n. zm.), zwanej dalej „ k.c .”, który zawiera postanowienia nast ę puj ą cej tre ś ci: 2 § 6b „W przypadku zamiaru skrócenia godzin funkcjonowania, maj ą cych trwa ł y charakter, O ś rodek zobowi ą zany jest poinformowa ć o tym fakcie swoich Uczniów z miesi ę cznym Wyprzedzeniem, w formie pisemnej” oraz § 7 „P ł atnik zobowi ą zuje si ę do op ł acenia kursu w ca ł o ś ci. W zwi ą zku z ograniczon ą liczb ą miejsc, nie ucz ę szczanie Ucznia na kurs w zakontraktowanym okresie, nie daje mu prawa do jakiegokolwiek zwrotu uiszczonych op ł at”. W Rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c ., dalej zwanym „Rejestrem”, zamieszczono nast ę puj ą ce klauzule: ƒ nr 748 o tre ś ci: „ Op ł aty za niewykorzystane lekcje nie podlegaj ą zwrotowi” wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 marca 2006 r., sygn. Akt XVII Amc 40/05, ƒ nr 792 o tre ś ci: „Akademia J ę zyków Obcych i Kultur Narodów zastrzega sobie prawo do zmiany terminów zaj ęć ” wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 marca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 72/05. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 uokik , „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy” . Natomiast art. 23a ust. 2 uokik stanowi mi ę dzy innymi, i ż „za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci (…) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego”. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga wi ę c spe ł nienia nast ę puj ą cych przes ł anek: 1. dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2. bezprawno ś ci tego dzia ł ania, 3. naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Ad 1 Art. 4 pkt 1 uokik poj ę cie przedsi ę biorcy definiuje jako przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, c) osob ę fizyczn ą posiadaj ą c ą akcje lub udzia ł y zapewniaj ą ce jej co najmniej 25 % g ł osów w organach co najmniej jednego przedsi ę biorcy lub posiadaj ą c ą kontrol ę , w rozumieniu art. 4 pkt 13 uokik , nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji, o której mowa w art. 12 uokik . 3 Ustawa Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej - zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808) - straci ł a moc z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.), dalej zwanej „usdg” . Przepis art. 86 ww. ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej podaje równie ż , ż e ilekro ć w obowi ą zuj ą cych przepisach jest mowa o przepisach ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej, nale ż y przez to rozumie ć w ł a ś ciwe przepisy usdg . Art. 2 usdg definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , handlow ą , budowlan ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacj ę zasobów naturalnych, a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą - wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Learning Systems Poland Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie jest podmiotem wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego – Rejestru Przedsi ę biorców pod numerem KRS 0000015339. Prowadzona dzia ł alno ść gospodarcza wykonywana jest w sposób zorganizowany i ci ą g ł y, z uwagi na co, nale ż y stwierdzi ć , i ż Strona post ę powania jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 uokik . Ad 2 Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 uokik zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z definicj ą zawart ą w powy ż szym przepisie za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nale ż y uzna ć dzia ł ania polegaj ą ce na stosowaniu wzorca umowy, którego tre ść w analogicznej postaci zosta ł a ju ż wpisana do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Mówi ą c o wzorcach umowy w rozumieniu art. 384 k.c. nale ż y mie ć na uwadze wszelkie jednostronnie przygotowane przed zawarciem umowy, gotowe klauzule umowne, które w praktyce mog ą przyj ąć posta ć ogólnych warunków umów, wzorów umów, regulaminów. Wzorzec umowy stosowany w obrocie z konsumentami mo ż e zosta ć poddany tzw. kontroli abstrakcyjnej na podstawie przepisów zawartych w art. 479 36 – 479 45 k.p.c ., dokonywanej niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dalej „SOKiK”, i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozowolone. Art. 479 43 k.p.c . rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w Rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis klauzuli do wskazanego powy ż ej Rejestru oznacza, ż e jej stosowanie w jakimkolwiek wzorcu umownym jest zakazane. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci nie jest 4 konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(…) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (…)” . W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „(…) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a uokik. znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (…)”. Z tre ś ci art. 23a ust. 2 uokik wynika, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru, o czym stanowi art. 479 45 k.p.c. Tym samym, dla stwierdzenia stosowania praktyki, polegaj ą cej na bezprawnym naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru konieczne jest wykazanie spe ł nienia przes ł anki bezprawno ś ci przejawiaj ą cej si ę w stosowaniu przez przedsi ę biorc ę w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego o tre ś ci to ż samej z wpisem do Rejestru dokonanym przez Prezes Urz ę du na mocy stosownego orzeczenia SOKiK. Analiza Umowy wykaza ł a, ż e, tre ść postanowienia zawartego w § 6b „W przypadku zamiaru skrócenia godzin funkcjonowania, maj ą cych trwa ł y charakter, O ś rodek zobowi ą zany jest poinformowa ć o tym fakcie swoich Uczniów z miesi ę cznym Wyprzedzeniem, w formie pisemnej” jest zbie ż na z tre ś ci ą postanowienia uznanego za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK z dnia 27 marca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 72/05, które zosta ł o wpisane do Rejestru pod nr 792 - „Akademia J ę zyków Obcych i Kultur Narodów zastrzega sobie prawo do zmiany terminów zaj ęć ”. Kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienie umieszczone w § 6b Umowy stanowi klauzul ę abuzywn ą w rozumieniu art. 385 3 pkt 10 k.c., gdy ż uprawnia kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie oraz w rozumieniu art. 385 3 pkt 19 k.c ., poniewa ż przewiduje wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa ż nej przyczyny, istotnych cech ś wiadczenia. W praktyce tak sformu ł owane postanowienie daje Stronie post ę powania mo ż liwo ść skrócenia czasu otwarcia placówek, co mo ż e spowodowa ć zmian ę istotnych cech ś wiadczenia. Strona post ę powania nie podaje równie ż powodu, dla którego mo ż e dokona ć takiej zmiany. Bior ą c pod uwag ę specyfik ę metod nauczania stosowanych przez Stron ę post ę powania godziny funkcjonowania placówek s ą istotnym kryterium, ze wzgl ę du na które konsument decyduje si ę wybra ć jej ofert ę . SOKiK w uzasadnieniu do ww. wyroku uznaj ą c postanowienie umowne o tre ś ci: „Akademia J ę zyków Obcych i Kultur Narodów zastrzega sobie prawo do zmiany terminów zaj ęć ” za klauzul ę abuzywn ą potwierdzi ł powy ż ej wskazany tok rozumowania, stwierdzaj ą c: 5 „(…) w przypadku umowy o us ł ug ę nauki j ę zyka (…), istotne znaczenie ma nie tylko poziom oferowanych us ł ug i ich cena, ale tak ż e miejsce i czas ich ś wiadczenia . (…) wybór terminu zaj ęć w szkole j ę zykowej jest wa ż nym elementem w procesie podejmowania decyzji i skorzystaniu z us ł ug danego kontrahenta i stanowi istotn ą cech ę ś wiadczenia polegaj ą cego na nauce j ę zyka w szkole j ę zykowej.”. Ponadto, analiza Umowy wykaza ł a, ż e, tre ść postanowienia zawartego w § 7 „P ł atnik zobowi ą zuje si ę do op ł acenia kursu w ca ł o ś ci. W zwi ą zku z ograniczon ą liczb ą miejsc, nie ucz ę szczanie Ucznia na kurs w zakontraktowanym okresie, nie daje mu prawa do jakiegokolwiek zwrotu uiszczonych op ł at ” jest zbie ż na z tre ś ci ą postanowienia uznanego za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK z dnia 27 marca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 40/05, które zosta ł o wpisane do Rejestru pod nr 748 - „ Op ł aty za niewykorzystane lekcje nie podlegaj ą zwrotowi”. Kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienie umieszczone w § 7 Umowy stanowi klauzul ę abuzywn ą w rozumieniu w art. 385 3 pkt 12 k.c ., gdy ż wy łą cza obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie niespe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania oraz w rozumieniu art. 385 3 pkt 13 k.c., bowiem przewiduje utrat ę prawa żą dania zwrotu ś wiadczenia konsumenta spe ł nionego wcze ś niej ni ż ś wiadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadaj ą , rozwi ą zuj ą lub odst ę puj ą od umowy. Strona post ę powania wy łą cza w ten sposób po swojej stronie obowi ą zek zwrotu konsumentowi poniesionych kosztów (w ca ł o ś ci b ą d ź proporcjonalnie do czasu trwania stosunku umownego), pomimo tego, i ż odst ę puj ą c od umowy nie odnosi on ż adnych korzy ś ci tzn. ś wiadczenia wzajemnego w postaci us ł ug przez ni ą ś wiadczonych. W praktyce mo ż e skutkowa ć to tym, i ż konsument, który ze wzgl ę du np. na sytuacj ę rodzinn ą , zawodow ą b ą d ź z powodu nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania przez Stron ę post ę powania, rezygnuje z jej us ł ug, nie b ę dzie móg ł ubiega ć si ę o zwrot wp ł aconych wcze ś niej pieni ę dzy. De facto postanowienie o takiej tre ś ci stanowi równie ż klauzul ę okre ś lona w art. 385¹ § 1 k.c., poniewa ż niezwracanie konsumentowi ceny pomimo niekorzystania z przedmiotu umowy jest sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz ra żą co narusza jego interesy. Stanowisko takie potwierdzi ł SOKiK w wyroku z dnia 27 marca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 40/05 (poz. nr 748) stwierdzaj ą c, ż e „(…) kwestionowane postanowienie pozbawia konsumenta prawa do zwrotu spe ł nionego przez niego ś wiadczenia pieni ęż nego w przypadku gdy z jakiejkolwiek przyczyny zmuszony b ę dzie do rozwi ą zania umowy, nawet w sytuacji, gdy przyczyna tego stanu rzeczy b ę dzie le ż a ł a po stronie kontrahenta konsumenta. Prowadzi to do naruszenia zasady równo ś ci stron stosunku prawnego i jest sprzeczne z powszechnie obowi ą zuj ą cymi zasadami prawa cywilnego”. Z uwagi na powy ż sze nale ż y stwierdzi ć , ż e wykazano, i ż kwestionowane postanowienia Umowy mieszcz ą si ę w „hipotezach” wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru: tre ść § 6b Umowy w klauzuli z poz. 792, natomiast tre ść § 7 Umowy w klauzuli z poz. 748. Reasumuj ą c, w rozpatrywanej sprawie bezprawno ść dzia ł ania Strony post ę powania w ś wietle art. 23a ust.1 uokik polega na wprowadzeniu do obrotu zapisów umownych bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanych, które znajduj ą si ę w Rejestrze niedozwolonych postanowie ń umownych o którym stanowi art. 479 45 k.p.c. Tak wi ę c nale ż y uzna ć , ż e zosta ł a spe ł niona druga z wymienionych wy ż ej przes ł anek stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, tj. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy. 6 Ad 3 Przepisy uokik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli skorzysta ć ze ś wiadczonych przez Stron ę post ę powania us ł ug poprzez podpisanie Umowy przez ni ą stosowanej, w której tre ś ci zamieszczone zosta ł y postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami wpisanymi do Rejestru. Nale ż y podkre ś li ć , ż e w rozpatrywanym stanie faktycznym bezprawne zachowanie Strony post ę powania nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu us ł ugobiorców, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej, licznej grupy obecnych i przysz ł ych jej kontrahentów. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, nale ż y uzna ć , i ż opisane dzia ł ania Strony post ę powania godz ą w zbiorowy interes konsumentów, a tym samym zosta ł a spe ł niona trzecia z wymienionych wy ż ej przes ł anek do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku ze spe ł nieniem wszystkich przes ł anek nale ż a ł o dzia ł ania Strony post ę powania uzna ć za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów wskazan ą w art. 23a uokik i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. W przypadku, gdy dochodzi do naruszenia art. 23a ust.1 lub 2 uokik Prezes Urz ę du na mocy art. 23c ust.1 uokik uznaje okre ś lon ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechania jej stosowania. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 uokik w zw. z art. 479 28 § 2 k.p.c. oraz w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów . z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Polityki Konsumenckiej Monika Stec Otrzymuje: Learning Systems Poland Sp. z o. o. Al. Solidarno ś ci 117 00-140 Warszawa Reprezentowana przez: Rafa ł a Fabisiaka Radc ę Prawnego z Kancelarii Prawnej Fabisiak i Wspólnicy sp. k. ul. Wspólna 35 lok. 9 00-519 Warszawa 7