DDF-9/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, dnia 26.02.2003 r. DDF1-411/44/02/MP DECYZJA nr DDF - 9/03 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Metsä Tissue Oyj z siedzib ą w Finlandii po ś redniej kontroli nad Krapex Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach. UZASADNIENIE W dniu 23 grudnia 2002 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem antymonopolowym”, wszcz ął na z ł o ż ony w terminie wniosek, post ę powanie antymonopolowe na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 ze zm.), zwanej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji”, w sprawie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Metsä Tissue Oyj z siedzib ą w Finlandii, zwan ą dalej „Metsä” po ś redniej kontroli nad „Krapex” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach, zwan ą dalej „Krapex”. Z uzyskanych od Metsä informacji wynika, ż e łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji - w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru koncentracji - przekroczy ł 50 mln EURO, natomiast Krapex w ka ż dym z dwóch lat poprzedzaj ą cych zg ł oszenie zamiaru koncentracji uzyska ł na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obrót przekraczaj ą cy 10 mln EURO. Jednocze ś nie udzia ł w rynku przedsi ę biorców zamierzaj ą cych dokona ć przedmiotowej koncentracji przekracza 20%. Wobec spe ł nienia przes ł anek art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz niewyst ą pienia ż adnej z przes ł anek wymienionych w art. 13 pkt 1 lit. a) i pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji, na przedsi ę biorcy przejmuj ą cym kontrol ę spoczywa ł obowi ą zek zg ł oszenia organowi antymonopolowemu zamiaru niniejszej transakcji. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: Uczestnicy koncentracji Metsä prowadzi dzia ł alno ść na nast ę puj ą cych rynkach : • produktów z bibu ł ki ( papier toaletowy, r ę czniki papierowe, chusteczki higieniczne i kosmetyczne, chusteczki do r ą k, ś ciereczki do czyszczenia, serwetki), które sprzedaje w krajach Unii Europejskiej i krajach Europy Ś rodkowo – Wschodniej, • papierów t ł uszczoodpornych (papierów do pieczenia i gotowania), które sprzedaje na ca ł ym ś wiecie. G ł ównymi rynkami zbytu s ą kraje skandynawskie oraz kraje Europy Kontynentalnej. W Polsce Metsä prowadzi dzia ł alno ść za po ś rednictwem czterech spó ł ek zale ż nych: Metsä Tissue S.A. w Konstancinie – Jeziornej i Zak ł adów Papierniczych w Krapkowicach S.A., zajmuj ą cych si ę produkcj ą artyku ł ów z bibu ł ki, Metsä Tissue Sales S.A. prowadz ą cej sprzeda ż produktów Metsä oraz Metsä Service Sp. z o.o. w Konstancinie – Jeziornej ś wiadcz ą cej us ł ugi serwisowe dla spó ł ek z grupy kapita ł owej. Krapex nie nale ż y do ż adnej grupy kapita ł owej ani nie posiada spó ł ek zale ż nych. D zia ł a na krajowym rynku produktów z bibu ł ki (papier toaletowy, r ę czniki papierowe, chusteczki higieniczne). Opis i przyczyny transakcji Przedmiotowa transakcja polega ć b ę dzie na przej ę ciu przez Metsä po ś redniej kontroli nad Krapex, poprzez zwi ę kszenie posiadanej (po ś rednio) ilo ś ci udzia ł ów spó ł ki Krapex z 47% do 85%. Obecnie Metsä posiada za po ś rednictwem spó ł ki zale ż nej ZP Krapkowice 47% kapita ł u zak ł adowego Krapex. W wyniku przedmiotowej koncentracji nab ę dzie poprzez spó ł k ę zale ż n ą Metsä Tissue S.A. dodatkowe 38% kapita ł u zak ł adowego Krapex od pi ę ciu dotychczasowych wspólników. Po dokonaniu koncentracji struktura w ł asno ś ci w Krapex b ę dzie wygl ą da ł a nast ę puj ą co: • ZP Krapkowie – 47%, • Metsä Tissue S.A. – 38%, • Janusz Fa ł ek – 15%. 2 Jak podaje Metsä przedmiotowa koncentracja pozwoli na uporz ą dkowanie stanu stosunków w ł asno ś ciowych w Krapex, umo ż liwiaj ą c obni ż enie kosztów operacyjnych jej uczestników. Ponadto przyczyni si ę do rozwoju kompleksowej oferty dla klientów instytucjonalnych na rynku produktów z bibu ł ki, których potrzeby s ą cz ę sto bardzo zindywidualizowane w zakresie specyfikacji wyrobów. Rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja wywiera wp ł yw W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Bior ą c pod uwag ę okre ś lone wy ż ej kryteria ustawowe organ antymonopolowy uzna ł , i ż rynkiem w ł a ś ciwym w aspekcie produktowym jest rynek produktów z bibu ł ki ogó ł em wraz z wchodz ą cym w jego sk ł ad subrynkiem papieru toaletowego, za ś w aspekcie geograficznym rynek krajowy. Wprawdzie polski rynek produktów z bibu ł ki nie jest chroniony c ł ami, co mo ż e by ć przejawem otwarto ś ci tego rynku, jednak ż e z uwagi na niewielki import tych asortymentów (ok. 5% łą cznego importu bran ż y papierniczej) oraz odmienno ść preferencji konsumentów, która przejawia si ę niskim zu ż yciem (ok. 25% zu ż ycia krajów Unii Europejskiej), za rynek w ł a ś ciwy w aspekcie geograficznym nale ż y uzna ć rynek krajowy. Z danych i informacji dostarczonych przez stron ę przedmiotowego post ę powania wynika, i ż udzia ł w rynku (w uj ę ciu ilo ś ciowym) uczestników post ę powania w 2001 r. kszta ł towa ł si ę nast ę puj ą co: Wyszczególnienie Mets ä Krapex Udzia ł łą czny produkty z bibu ł ki ogó ł em papier toaletowy [tajemnica przedsi ę biorstwa] Z powy ż szego wynika, i ż przedmiotowa koncentracja ma wp ł yw na krajowy rynek produktów z bibu ł ki, w szczególno ś ci subrynek papieru toaletowego. Wp ł yw ten ujawnia si ę w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), gdy ż przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji 3 zaanga ż owani s ą na tym samym rynku produktowym, a łą czny udzia ł przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tak wyznaczonym rynku przekracza 20%. Struktura rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw Najbardziej znacz ą c ą kategori ą rynku artyku ł ów z bibu ł ki jest papier toaletowy, stanowi ą cy w uj ę ciu warto ś ciowym 57% rynku (wed ł ug danych firmy MEMRB), kolejn ą s ą chusteczki jednorazowe osi ą gaj ą ce 25% udzia ł u pod wzgl ę dem warto ś ci sprzeda ż y, za ś pozosta ł e kategorie nie przekraczaj ą progu 10% - r ę czniki kuchenne obejmuj ą 7% rynku, a serwetki 5%. W segmencie papierów higienicznych potencja ł polskich fabryk przewy ż sza popyt krajowego rynku. Jednocze ś nie zarówno produkcja jak i zu ż ycie tych artyku ł ów nale żą do najni ż szych w Europie - statystyczny Polak zu ż ywa ok. 3,5 kg papierowych wyrobów higienicznych rocznie, podczas gdy np. w Niemczech i we Francji zu ż ycie to si ę ga 15 kg, a w krajach skandynawskich 18 kg. Rynek produktów z bibu ł ki charakteryzuje niewielka lojalno ść w stosunku do marek produktów. Podczas podejmowania decyzji klienci kieruj ą si ę g ł ównie jako ś ci ą oraz cen ą , natomiast w znacznie mniejszym stopniu popularn ą mark ą b ą d ź producentem. Rynek ten charakteryzuje ci ą g ł y wzrost, oprócz ilo ś ciowego rozwoju nast ę puje równie ż rozwój w zakresie jako ś ci produktów. Coraz wi ę ksz ą cz ęść sprzeda ż y stanowi ą produkty o wy ż szej jako ś ci. Wed ł ug opinii ekspertów tej bran ż y w kolejnych latach nale ż y spodziewa ć si ę dalszej tendencji wzrostowej, co ilustruje poni ż sza tabela: Zu ż ycie papierów higienicznych w Polsce (w tys. ton) Wyszczególnienie 2000 r. 2005 r. 2010 r. papiery higieniczne 149 203 278 Ź ród ł o: Stowarzyszenie Papierników Polskich, prognoza z wrze ś nia 2000 r. Niski popyt w Polsce na wyroby z bibu ł ki spowodowa ł nasilenie eksportu, mimo jego ni ż szej rentowno ś ci. Dynamika eksportu znacznie przewy ż sza ł a dynamik ę importu. Wed ł ug danych firmy BOSS eksport artyku ł ów z bibu ł ki stanowi ok. 25% łą cznego eksportu bran ż y papierniczej, za ś import ok. 5%. Wyroby z bibu ł ki importowane s ą do Polski z krajów Unii Europejskiej (m.in. Niemiec, W ł och, Szwecji, Austrii, Belgii i Holandii) oraz ze S ł owacji i Czech. 4 W wyniku koncentracji w latach poprzednich krajowe zak ł ady papiernicze zosta ł y przej ę te przez dzia ł aj ą ce w skali mi ę dzynarodowej koncerny papiernicze. Konkurencj ę dla uczestników koncentracji stanowi ą wi ę c nast ę puj ą cy przedsi ę biorcy: • International Paper (International Paper - Klucze S.A., Klucze), producent wyrobów pod mark ą Velvet – wed ł ug danych MEMRB ma ok. 25% udzia ł u w rynku produktów z bibu ł ki ogó ł em i ok. 17% w rynku papieru toaletowego, • SCA Hygiene Products (SCA Hygiene Products Sp. z o.o., Warszawa), producent wyrobów pod mark ą Zewa, posiadaj ą cy 16% udzia ł u w rynku (wed ł ug danych MEMRB z marca - kwietnia 2000 r.). Udzia ł grupy w rynku papieru toaletowego wyniós ł w 2001 r. ok. 6% (wed ł ug danych MEMRB). SCA Hygiene Products rozbudowuje fabryk ę w O ł awie, buduj ą c jeden z najwi ę kszych i najnowocze ś niejszych zak ł adów produkuj ą cych chusteczki higieniczne, • Hanke Tissue (Hanke Tissue Sp. z o.o., Kostrzyn n. Odr ą ) - wed ł ug danych MEMRB ma 6% udzia ł u w rynku i jest producentem wyrobów z bibu ł ki pod mark ą Aha, który jako pierwszy wprowadzi ł na rynek kolorowe papiery perfumowane, • Fabryka S.A., Miechowice, producent papieru toaletowego pod mark ą OCH w ró ż nych kolorach oraz asortyment produktów pod mark ą Ufne (papier toaletowy i r ę czniki papierowe). Spó ł ka posiada 6% udzia ł u w rynku produktów z bibu ł ki (dane wed ł ug MEMRB). Ponadto na tym rynku prowadz ą dzia ł alno ść ma ł e lokalne zak ł ady papiernicze produkuj ą ce g ł ównie produkty na bazie makulatury. Na podstawie materia ł u zebranego w sprawie i powy ż szych ustale ń organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 17 ustawy o ochronie konkurencji organ antymonopolowy w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na tym rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. 5 Dokonane ustalenia wskazuj ą , ż e w wyniku planowanej koncentracji jej uczestnicy osi ą gn ą udzia ł w rynku produktów z bibu ł ki wynosz ą cy ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] , za ś w subrynku papieru toaletowego ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] . Przedmiotowa koncentracja spowoduje umocnienie pozycji na rynku produktów z bibu ł ki o [tajemnica przedsi ę biorstwa] , a na subrynku papieru toaletowego o ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] . Zaprezentowana struktura podmiotowa rynku w ł a ś ciwego wskazuje, i ż obecne s ą na nim, obok ma ł ych lokalnych zak ł adów, silne mi ę dzynarodowe koncerny dzia ł aj ą ce w bran ż y papierniczej, mog ą ce zwi ę kszy ć poziom sprzeda ż y w odpowiedzi na prób ę stosowania zawy ż onych cen czy ograniczania dostaw przez łą cz ą cych si ę przedsi ę biorców. Zatem na omawianym rynku uczestnicy koncentracji stykaj ą si ę z istotn ą konkurencj ą . Ponadto rynek wyrobów z bibu ł ki wykazuje tendencj ę wzrostow ą i ma przed sob ą du ż e perspektywy rozwoju, a wej ś cia na ten rynek nie ograniczaj ą bariery prawne, celne ani brak dost ę pu do ź róde ł zaopatrzenia (celuloza b ę d ą ca podstawowym surowcem do produkcji jest ogólnodost ę pna). Zatem przedmiotowa koncentracja nie wp ł ynie na znaczn ą zmian ę struktury tego rynku, a w konsekwencji nie powstanie pozycja dominuj ą ca i nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę nale ż y przyj ąć , i ż przedmiotowy zamiar koncentracji spe ł nia przes ł anki art. 17 ustawy o ochronie konkurencji, st ą d orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - s ą du ochrony konkurencji i konsumentów - za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Instytucji Finansowych Us ł ug i Rolnictwa Marek Wojtkiewicz Otrzymuje: Mets ä Tissue Oyj, Finlandia 6