DAR-7/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DAR-423/01/04/DL Warszawa, 9.06.2004 r. DECYZJA Nr DAR -7/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Powszechnej Kasy Oszcz ę dno ś ci Bank Polski S.A. z siedzib ą w Warszawie – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a si ę zgod ę na dokonanie koncentracji polegaj ą cej na nabyciu przez Powszechn ą Kas ę Oszcz ę dno ś ci Bank Polski S.A. z siedzib ą w Warszawie ("PKO BP") akcji spó ł ki Kredyt Bank (Ukraina) S.A. z siedzib ą we Lwowie, Ukraina ("KBU"), co spowoduje uzyskanie przez PKO BP 66,65% g ł osów na walnym zgromadzeniu KBU. Uzasadnienie W dniu 19 kwietnia 2004 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej "Urz ę dem" lub "organem antymonopolowym") wp ł yn ęł o od Powszechnej Kasy Oszcz ę dno ś ci Bank Polski S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej "PKO BP") zg ł oszenie zamiaru koncentracji - okre ś lonej w art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), dalej „ustawa” - polegaj ą cej na nabyciu przez PKO BP pakietu akcji spó ł ki Kredyt Bank (Ukraina) S.A. z siedzib ą we Lwowie, Ukraina (dalej "KBU") reprezentuj ą cego 66,65% g ł osów na walnym zgromadzeniu KBU. W dniu 26 kwietnia br. wp ł yn ęł o od PKO BP uzupe ł nienie wniosku z ł o ż onego w dniu 19 kwietnia br. oraz informacja o dokonaniu op ł aty od wniosku zgodnie z rozporz ą dzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2001 r. w sprawie wysoko ś ci op ł at od wniosków o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego oraz trybu ich uiszczania (Dz.U. Nr 34, poz. 404). Uwzgl ę dniaj ą c, ż e z ł o ż one zg ł oszenie spe ł nia ł o formalne wymogi okre ś lone przepisami Dzia ł u V ustawy, w dniu 26 kwietnia 2004 r. zosta ł o wszcz ę te, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy, post ę powanie antymonopolowe w sprawie opisanej koncentracji, o czym zawiadomiono Wnioskodawc ę postanowieniem z dnia 7 maja 2004 r. W wyniku przeprowadzonego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł co nast ę puje: Z przekazanych przez PKO BP informacji wynika, ż e łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia, tj. w roku 2003, okre ś lony zgodnie z art. 15 ustawy oraz tre ś ci ą rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 23 maja 2001 r. w sprawie obliczania obrotu przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji (Dz. U. nr 60 poz. 611) przekroczy ł ustawowy próg równowarto ś ci 50 mln EURO. Wobec spe ł nienia przes ł anek art. 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz nie wyst ą pienia ż adnej okoliczno ś ci z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 ustawy, uzasadniaj ą cej niezg ł oszenie koncentracji - zamierzona koncentracja podlega zg ł oszeniu organowi antymonopolowemu. Obowi ą zek jej dokonania spoczywa ł na przedsi ę biorcy nabywaj ą cym akcje, tj. na PKO BP. Uczestnicy koncentracji PKO BP - aktywny uczestnik koncentracji, jest spó ł k ą akcyjn ą prawa polskiego. Wszystkie jej akcje nale żą do Skarbu Pa ń stwa. Przedmiotem jej faktycznej dzia ł alno ś ci jest: pozosta ł a dzia ł alno ść bankowa, dzia ł alno ść pomocnicza zwi ą zana z ubezpieczeniami i funduszami emerytalno-rentowymi, dzia ł alno ść maklerska i zarz ą dzanie funduszami, pozosta ł e po ś rednictwo finansowe, gdzie indziej nie sklasyfikowane, dzia ł alno ść pomocnicza finansowa, gdzie indziej nie sklasyfikowana. PKO BP tworzy grup ę kapita ł ow ą , w sk ł ad której wchodzi 15 spó ł ek zale ż nych od niej bezpo ś rednio lub po ś rednio, dzia ł aj ą cych w zakresie m. in.: leasingu maszyn i urz ą dze ń , ś rodków transportu i nieruchomo ś ci (Bankowy Fundusz Leasingowy Sp. z o.o.), rozliczania transakcji dokonywanych kartami p ł atniczymi i posadawiania terminali POS (Centrum Elektronicznych Us ł ug P ł atniczych eService S.A.), 2 transmisji danych, teleinformatyki i pozosta ł ych us ł ug telekomunikacyjnych oraz pozosta ł ego po ś rednictwa finansowego, gdzie indziej nie sklasyfikowanego (Inteligo Financial Services SA, Inteligo Technologies Sp. z o.o.), zarz ą dzania nieruchomo ś ciami i budynkiem (Centrum Finansowe Pu ł awska Sp. z o.o.), dzia ł alno ś ci pomocniczej zwi ą zanej z ubezpieczeniami i funduszami emerytalno-rentowymi (PTE "Bankowy" S.A., Finanse Agent Transferowy Sp. z o.o.), wykonywania robót ogólno-budowlanych, instalacji elektrycznych, gazowych (PKO Inwestycje Sp. z o.o., Fort Mokotów Sp. z o.o., Wilanów Investments Sp. z o.o.), po ś rednictwa finansowego (Pozna ń ski Fundusz Por ę cze ń Kredytowych S.A.). KBU - pasywny uczestnik koncentracji, jest bankiem funkcjonuj ą cym jako spó ł ka akcyjna prawa Ukrainy. KBU zarejestrowana jest od 1992 r. w Narodowym Banku Ukrainy i wchodzi w sk ł ad systemu bankowego Ukrainy. Spó ł ka dzia ł a na podstawie ustaw Ukrainy w tym, m.in. ustaw: "o bankach i dzia ł alno ś ci bankowej", "o spó ł kach gospodarczych", "o papierach warto ś ciowych i gie ł dzie papierów warto ś ciowych", "o narodowym systemie depozytowym i szczególno ś ciach obiegu elektronicznego papierów warto ś ciowych w Ukrainie". Przedmiotem dzia ł alno ś ci KBU jest dokonywanie na warunkach umownych obs ł ugi bankowej i innej, osób fizycznych i prawnych, nie zabronionych przez ustawodawstwo Ukrainy. Aktualnie akcjonariuszami KBU s ą : [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA]. KBU nie posiada spó ł ek zale ż nych. Opis i przyczyny transakcji Przedmiotowa koncentracja polega ć b ę dzie na nabyciu przez PKO BP w ramach jednej transakcji od Kredyt Bank S.A. w Warszawie pakietu akcji reprezentuj ą cych 66,65% g ł osów na walnym zgromadzeniu KBU. Zapisy postanowie ń statutu KBU, [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA] - ś wiadcz ą , ż e przedmiotowa transakcja nie spowoduje przej ę cia przez PKO BP kontroli nad KBU, o jakiej mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy, w rozumieniu przepisów art. 4 pkt 13 tej ustawy. Z informacji przedstawionych przez Wnioskodawc ę wynika, ż e d ł ugoterminowa strategia PKO BP zak ł ada [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA]. Nabycie przez PKO BP od Kredyt Banku S.A. przedmiotowych akcji KBU umo ż liwi rozpocz ę cie dzia ł alno ś ci na rynkach zagranicznych w celu zaspokojenia potrzeb klientów PKO BP, którzy s ą obecni na tych rynkach lub planuj ą rozpocz ę cie tam dzia ł alno ś ci. 3 Jak przedstawi ł wnioskodawca, PKO BP nie zamierza samodzielnie prowadzi ć dzia ł alno ś ci operacyjnej na terenie Ukrainy. Zamierza jedynie jako akcjonariusz [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA]. Rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja wywiera wp ł yw Zgodnie z art. 17 ustawy organ antymonopolowy, w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Ocena oddzia ł ywania koncentracji na stan konkurencji wymaga okre ś lenia rynków w ł a ś ciwych zarówno w aspekcie geograficznym, jak i produktowym, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Bior ą c pod uwag ę okre ś lone powy ż ej kryteria rynku w ł a ś ciwego oraz ze wzgl ę du na specyfik ę , w ł a ś ciwo ś ci, uregulowania ustawowe, a tak ż e ró ż ny kr ą g odbiorców - w ł a ś ciwymi rynkami produktowymi, na których dzia ł a zarówno PKO BP jak i KBU s ą rynki: - prowadzenia rachunków oszcz ę dno ś ciowych dla osób fizycznych i osób prawnych, - przyjmowanie depozytów gotówkowych od osób fizycznych i prawnych, - udzielanie kredytów konsumpcyjnych i mieszkaniowych dla osób fizycznych oraz udzielanie kredytów gospodarczych dla osób prawnych, - wydawanie bankowych kart p ł atniczych dla osób fizycznych i osób prawnych. Powy ż sze us ł ugi uczestnicy koncentracji ś wiadcz ą na roz łą cznych rynkach geograficznych: PKO BP na terytorium Polski, a KBU na terenie Ukrainy. Przy wyznaczaniu geograficznego rynku w ł a ś ciwego dla danej koncentracji nale ż y uwzgl ę dni ć obszar, na którym ze wzgl ę du na rodzaj oferowanych us ł ug i ich w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Wobec faktu prowadzenia przez PKO BP i KBU wymienionych powy ż ej us ł ug bankowych na roz łą cznych geograficznie obszarach oraz z uwagi na istnienie barier dost ę pu do ww. rynków, polegaj ą cych m.in. na konieczno ś ci poddania si ę nadzorowi bankowemu w poszczególnych krajach, tj.: w Polsce - Komisji 4 Nadzoru Bankowego na zasadach okre ś lonych m.in. w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2002 r., Nr 72, poz. 665 z pó ź n. zm.) w zakresie uzyskania - w okre ś lonych warunkach - zgody lub zezwolenia Komisji na utworzenie banku, rozpocz ę cie dzia ł alno ś ci bankowej, po łą czenie banków lub nabycie przedsi ę biorstwa bankowego, a na Ukrainie - Narodowego Banku Ukrainy, zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa (m.in. ustaw: "o bankach i dzia ł alno ś ci bankowej", "o spó ł kach gospodarczych", "o papierach warto ś ciowych i gie ł dzie papierów warto ś ciowych", "o narodowym systemie depozytowym i szczególno ś ciach obiegu elektronicznego papierów warto ś ciowych w Ukrainie"), w ocenie organu antymonopolowego powy ż sze rynki produktowe nale ż y traktowa ć jako rynki krajowe. Z informacji przekazanych przez Wnioskodawc ę wynika, ż e PKO BP na krajowym rynku ww. us ł ug bankowych obejmuj ą cym terytorium Polski, w 2003 r., posiada nast ę puj ą ce udzia ł y w zakresie : - prowadzenia rachunków oszcz ę dno ś ciowych dla osób fizycznych i osób prawnych – [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA], - przyjmowania depozytów gotówkowych od osób fizycznych i prawnych – [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA], - udzielania kredytów konsumpcyjnych i mieszkaniowych dla osób fizycznych oraz udzielania kredytów gospodarczych dla osób prawnych – [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA], - wydawania bankowych kart p ł atniczych dla osób fizycznych i osób prawnych – [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA]. Natomiast KBU, dzia ł aj ą c na krajowym rynku us ł ug bankowych na terenie Ukrainy, zarówno w 2002 jak i 2003 roku, w zakresie wymienionych powy ż ej rynków produktowych posiada udzia ł y w ka ż dym z tych rynków - nie przekraczaj ą ce 1%. Jak wynika z powy ż szego, zgodnie z definicj ą rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, zawart ą w pkt 7.2.1 za łą cznika do rozporz ą dzenia rady ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), zwanego dalej "rozporz ą dzeniem" - przedmiotowa transakcja nie wywiera wp ł ywu w uj ę ciu horyzontalnym. Ponadto zgodnie z definicj ą rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym, zawart ą w pkt 7.2.2 ww. za łą cznika do rozporz ą dzenia, wobec faktu, i ż na ż adnym z ww. rynków uczestnicy koncentracji nie dzia ł aj ą na ró ż nych szczeblach obrotu, tj. ż aden z ww. rynków nie jest równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y dla drugiego uczestnika 5 przedmiotowej koncentracji, brak jest w niniejszej koncentracji rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym). Jednocze ś nie, bior ą c pod uwag ę definicj ę rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, zawart ą w pkt 10.1.1 ww. za łą cznika do rozporz ą dzenia, w niniejszej koncentracji brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw w tym uk ł adzie. Skutki koncentracji Planowana transakcja nabycia przez PKO BP pakietu akcji KBU, reprezentuj ą cego 66,65% g ł osów na walnym zgromadzeniu KBU, [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA] nie spowoduje przej ę cia kontroli przez PKO BP nad KBU. Przedmiotowa transakcja jest inwestycj ą kapita ł ow ą PKO BP, [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA]. Jednocze ś nie PKO BP nie zamierza samodzielnie prowadzi ć dzia ł alno ś ci operacyjnej na terenie Ukrainy. PKO BP prowadz ą c dzia ł alno ść na terytorium Polski, posiada udzia ł w poszczególnych rynkach produktowych, kszta ł tuj ą cy si ę w granicach: [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA]. Na krajowym rynku us ł ug bankowych w Polsce, PKO BP spotyka si ę z konkurencj ą ze strony ok. 60 banków komercyjnych. G ł ównym konkurentem PKO BP jest PeKao S.A., którego udzia ł w poszczególnych rynkach produktowych wynosi [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA]. Pozosta ł ymi g ł ównymi konkurentami PKO BP s ą banki: BPH PBK S.A., ING BSK S.A., BZ WBK S.A. i Bank Millennium S.A. KBU dzia ł a na terytorium Ukrainy w ramach bankowego systemu Ukrainy. Posiada sie ć [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA]. G ł ównymi konkurentami KBU s ą : Privatbank, Aval Bank, Ukrosotsbank, Ukrisbank, First Ukrainian International Bank. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , w szczególno ś ci fakt prowadzenia dzia ł alno ś ci przez PKO BP i KBU na roz łą cznych geograficznych rynkach, oraz w zwi ą zku z faktem, i ż w wyniku omawianej koncentracji na ż adnym z ww. rynków konkurencja nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na tych rynkach, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du 6 Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Analiz Rynku Adam Ż o ł nowski Otrzymuje: Powszechna Kasa Oszcz ę dno ś ci Bank Polski S.A. ul. Pu ł awska 15 02-515 Warszawa 7