Powrót do aktualności

Wypłata majątku likwidacyjnego – podatek u źródła WHT?

Autor: Michał Jackowski (profesor AI i prawa)

Opublikowano: Źródła zweryfikowano:

Tak, wypłata majątku likwidacyjnego może podlegać podatkowi u źródła (WHT), czyli podatkowi pobieranemu przez spółkę przy przekazywaniu majątku wspólnikowi. Ostateczny wynik zależy jednak od statusu odbiorcy, państwa, w którym rozlicza on podatki, rodzaju wypłaty oraz możliwości zastosowania umowy międzynarodowej lub zwolnienia. Przekazanie nieruchomości czy wierzytelności zamiast pieniędzy samo w sobie nie usuwa obowiązków podatkowych.

Które przepisy decydują o opodatkowaniu

Najpierw trzeba ustalić, czy odbiorca rozlicza CIT, czyli podatek dochodowy od osób prawnych, obejmujący m.in. spółki z o.o., czy PIT — podatek dochodowy od osób fizycznych. Ważna jest również jego rezydencja podatkowa, czyli państwo, w którym podlega rozliczeniu podatkowemu ze względu na swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania.

W sprawie dotyczącej holenderskiego wspólnika organ zakwalifikował wartość majątku likwidacyjnego jako dochód z udziału w zyskach osób prawnych — korzyść wynikającą z posiadania udziałów. Podstawą był obowiązujący wówczas art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT. Jednocześnie organ dopuścił zwolnienie na podstawie art. 22 ust. 4 tej ustawy: interpretacja indywidualna, czyli odpowiedź organu na pytanie o podatkowe skutki konkretnej sytuacji, z 2016 r., ILPB2/4510-1-71/16-5/ŁM.

W późniejszej sprawie dotyczącej otrzymania majątku likwidowanej spółki luksemburskiej przez polskiego wspólnika wskazywano już art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o CIT jako podstawę kwalifikacji takiego przychodu, czyli wartości otrzymanego majątku. Sprawa miała jednak odwrotny kierunek przepływu niż wypłata z Polski: wyrok WSA w Warszawie z 2020 r., III SA/Wa 125/20.

Przy ocenie obowiązków związanych z wypłatą znaczenie mają ponadto:

  • art. 26 ust. 1 ustawy o CIT — dotyczący poboru podatku przez płatnika, czyli podmiot zobowiązany pobrać podatek i przekazać go urzędowi;
  • art. 26 ust. 1c i 1f ustawy o CIT — wskazane w sprawie holenderskiego wspólnika jako podstawa wymagań dokumentacyjnych;
  • art. 21 ust. 3 ustawy o CIT — dotyczący zwolnienia odsetek, jeżeli rozliczenie likwidacyjne obejmuje również takie należności.

Numerację i warunki przywołane w historycznych rozstrzygnięciach trzeba zawsze odnosić do stanu prawnego właściwego dla planowanej czynności.

Kiedy organ pozwala nie pobierać WHT

Najbardziej bezpośrednia odpowiedź wynika z interpretacji z 2016 r., ILPB2/4510-1-71/16-5/ŁM. Polska spółka z o.o. w likwidacji zamierzała przekazać majątek holenderskiej spółce posiadającej wszystkie jej udziały od ponad dwóch lat.

Organ uznał, że wartość majątku likwidacyjnego korzysta ze zwolnienia z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. W opisanej sprawie znaczenie miało łączne spełnienie warunków:

  • majątek przekazywała spółka z Polski;
  • odbiorcą była spółka holenderska opodatkowana od całości swoich dochodów;
  • wspólnik posiadał co najmniej 10% udziałów przez co najmniej dwa lata;
  • odbiorca nie korzystał ze zwolnienia od podatku od całości swoich dochodów.

Potrzebny był także certyfikat rezydencji, czyli dokument potwierdzający podatkową rezydencję odbiorcy, oraz odpowiednie oświadczenie wspólnika.

Do zastosowania obu zwolnień konieczne jest posiadanie przez spółkę certyfikatu rezydencji podatkowej wspólnika oraz jego pisemnego oświadczenia, że nie korzysta ze zwolnienia od podatku od całości dochodów (art. 26 ust. 1c i 1f ustawy o CIT). — 2016 r., ILPB2/4510-1-71/16-5/ŁM

Brak poboru podatku wynikał więc ze zwolnienia, a nie z uznania, że majątek likwidacyjny w ogóle pozostaje poza opodatkowaniem.

Osobno należy sprawdzić właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania — porozumienie między państwami określające zasady opodatkowania dochodów transgranicznych. W tej sprawie organ potwierdził, że konwencja polsko-holenderska nie wykluczała zastosowania zwolnienia przewidzianego w ustawie. Nie oznacza to jednak identycznego wyniku dla wspólnika z każdego innego państwa.

Wierzytelność z odsetkami wymaga osobnego rozliczenia

W tej samej interpretacji z 2016 r., ILPB2/4510-1-71/16-5/ŁM majątkiem przekazywanym wspólnikowi była wierzytelność pożyczkowa wraz z odsetkami. Dochodziło do konfuzji, czyli połączenia w jednym podmiocie praw wierzyciela i obowiązków dłużnika, wskutek czego zobowiązanie wygasało.

Organ uznał, że wypłata odsetek nastąpi w dniu konfuzji. Odrzucił zatem stanowisko, że odsetki nie stanowią przychodu, ale zaakceptował zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 3 ustawy o CIT.

Dla odsetek analizowano próg posiadania co najmniej 25% udziałów przez minimum dwa lata oraz własnościowy tytuł ich posiadania. Były to warunki odrębne od analizowanych dla samej wartości majątku likwidacyjnego.

Wniosek jest istotny: jedno rozliczenie likwidacyjne może wymagać osobnej oceny majątku i zawartych w nim odsetek. Sam brak przelewu pieniędzy nie przesądza o braku WHT.

Dlaczego inne interpretacje prowadzą do innych wyników

Nie można przenosić zasad dotyczących zagranicznej spółki na wszystkich odbiorców majątku.

W interpretacji z 2012 r., ILPB2/415-1047/11-3/WS nieruchomości miały trafić do wspólników będących osobami fizycznymi. Organ zaakceptował opodatkowanie 19% podatkiem różnicy między wartością rynkową nieruchomości a wartością nominalną udziałów, uznaną w tej sprawie za koszt ich nabycia. Zastosowanie znalazł art. 21 ust. 1 pkt 50a ustawy o PIT.

Płatnik (spółka) jest zobowiązany do pobrania tego podatku przed przekazaniem majątku, a następnie jego odprowadzenia do urzędu skarbowego. — 2012 r., ILPB2/415-1047/11-3/WS

Odmienne wyniki występowały w sprawach spółek osobowych. W interpretacji z 2014 r., ILPB2/415-467/14-2/WM organ uznał, że pieniądze otrzymane przy rozwiązaniu spółki komandytowej nie stanowiły przychodu na podstawie art. 14 ust. 3 pkt 10 ustawy o PIT. Neutralna była także opisana konfuzja wierzytelności.

Podobne stanowisko dotyczące momentu otrzymania pieniędzy i innych składników majątku spółki jawnej przyjęto w interpretacji z 2016 r., ITPB1/4511-579/16-1/AK. Znaczenie miało pochodzenie majątku z wcześniej opodatkowanej działalności; osobnym zagadnieniem pozostawała późniejsza sprzedaż otrzymanych składników.

Powtarza się zatem rozróżnienie między opodatkowaniem samego otrzymania majątku a jego późniejszym wykorzystaniem lub sprzedażą. Są to jednak historyczne rozstrzygnięcia dotyczące określonego statusu spółek, a nie uniwersalne zwolnienie każdej likwidacji.

Sądy zwracają uwagę na rzeczywistego odbiorcę i cel zwolnienia

Przy odsetkach istotny jest rzeczywisty właściciel należności — podmiot, który ekonomicznie korzysta z pieniędzy, a nie tylko formalnie je otrzymuje lub przekazuje dalej.

WSA w Lublinie w wyroku z 2022 r., I SA/Lu 407/22 podkreślił:

Tym samym przychody należą do niego nie tyle w ujęciu formalnoprawnym, co przede wszystkim ekonomicznym. — 2022 r., I SA/Lu 407/22

Sprawa dotyczyła odsetek, nie wypłaty majątku likwidacyjnego jako takiej. Nie należy więc automatycznie przenosić wszystkich jej warunków na każdy rodzaj wypłaty.

Sąd analizował również art. 22c ustawy o CIT, przeciwdziałający nadużywaniu zwolnień. Może on wyłączyć preferencję m.in. wtedy, gdy korzystanie z niej jest sprzeczne z celem przepisów albo stanowi główny lub jeden z głównych celów sztucznego działania. Samo zgromadzenie dokumentów nie zastępuje zatem oceny rzeczywistego przebiegu transakcji.

Podatek własny spółki to nie to samo co WHT wspólnika

Trzeba oddzielić podatek pobierany od wspólnika od ewentualnego CIT należnego od samej likwidowanej spółki.

W interpretacji z 2016 r., IPPB3/4510-548/16-3/PS organ uznał, że wydanie majątku rzeczowego powoduje przychód spółki na podstawie art. 14a ustawy o CIT. Osobno wskazał obowiązki płatnika wobec wspólników.

Natomiast po ponownym rozpatrzeniu sprawy i uwzględnieniu prawomocnego wyroku NSA w interpretacji z 2019 r., IBPB-1-3/4510-655/16-7/APO zaakceptowano brak przychodu po stronie spółki przekazującej majątek.

Ta rozbieżność dotyczyła własnego rozliczenia spółki. Brak jej przychodu nie oznacza automatycznie braku podatku wspólnika ani braku obowiązku jego pobrania.

Krótkie przykłady ze spraw

  • Holenderski wspólnik otrzymuje wierzytelność. Posiadał 100% udziałów polskiej spółki przez ponad dwa lata. Organ zaakceptował zwolnienia dla majątku i odsetek: 2016 r., ILPB2/4510-1-71/16-5/ŁM.
  • Osoby fizyczne otrzymują nieruchomości. Spółka miała pobrać podatek od ustalonej w sprawie różnicy wartości przed przekazaniem majątku: 2012 r., ILPB2/415-1047/11-3/WS.
  • Wspólnik otrzymuje pieniądze przy rozwiązaniu spółki komandytowej. W opisanym stanie prawnym wypłata i konfuzja wierzytelności nie tworzyły przychodu: 2014 r., ILPB2/415-467/14-2/WM.

Co to oznacza w praktyce

  1. Ustal status stron: formę prawną spółki, status podatkowy wspólnika i jego rezydencję.
  2. Rozdziel składniki rozliczenia: osobno przeanalizuj majątek likwidacyjny, odsetki oraz skutki wygaśnięcia wierzytelności.
  3. Sprawdź właściwe przepisy i umowę międzynarodową: nie stosuj automatycznie warunków z historycznej interpretacji.
  4. Zgromadź dokumenty przed przekazaniem majątku: zwłaszcza certyfikat rezydencji, wymagane oświadczenia oraz dowody wielkości i okresu posiadania udziałów.
  5. Oddziel CIT spółki od podatku wspólnika: przy przekazaniu rzeczy lub praw zaplanuj również sposób wykonania ewentualnego obowiązku poboru.

Interpretacja indywidualna chroni tylko wnioskodawcę, a w sprawie z innymi faktami warto wystąpić o własną.

Źródła

Śledź zmiany w prawie z AnyLawyer

Zapisz temat, który Cię dotyczy, a AnyLawyer będzie na bieżąco sprawdzać nowe przepisy, orzeczenia i decyzje organów. Każdy raport pokazuje, co się zmieniło i co to oznacza, z odnośnikami do oficjalnych źródeł.

Rozpocznij monitoring

Powołane orzeczenia i interpretacje w AnyLawyer

Więcej aktualności

Ten artykuł został przygotowany automatycznie przez AnyLawyer AI na podstawie publicznych źródeł urzędowych. Data publikacji: 19 listopada 2026. Polityka redakcyjna i wykorzystania AI.