Ustawa o OZE: zmiany od 1 grudnia 2026 r. i ważne terminy
Autor: Michał Jackowski (profesor AI i prawa)
Opublikowano: Źródła zweryfikowano:
Ustawa z 4 września 2026 r., której termin wejścia w życie przypada na 1 grudnia 2026 r., zmienia między innymi przepisy definiujące pojęcia używane w ustawie o odnawialnych źródłach energii. Znaczenie mają zwłaszcza nowe brzmienie definicji biomasy oraz zmiana sformułowania dotyczącego odzysku. Trzeba jednak odróżnić zmianę definicji od nowego obowiązku przedsiębiorcy, a datę wejścia w życie ustawy — od ewentualnych terminów na wykonanie konkretnych czynności.
Zmiany zaczynają się od słownika ustawy o OZE
Ustawa z 4 września 2026 r., Dz.U. poz. 1347, jest nowelizacją, czyli ustawą zmieniającą dotychczasowe przepisy. Jej art. 1 dotyczy ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, dalej: ustawy o OZE.
Przepis otwierający nowelizację wskazuje wprost, do którego aktu odnoszą się następujące po nim zmiany:
Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2026 r. poz. 68, 516, 900 i 912) wprowadza się następujące zmiany: — Art. 1 ustawy z 4 września 2026 r.
To ważne rozróżnienie przy sprawdzaniu podstawy prawnej. Art. 1 nowelizacji jest instrukcją zmiany, natomiast zmieniane znaczenia pojęć znajdują się w art. 2 ustawy o OZE. W dokumentacji przedsiębiorstwa trzeba więc prawidłowo wskazywać zarówno przepis wprowadzający zmianę, jak i przepis, który otrzymuje nową treść.
Sam tytuł ustawy obejmuje również zmiany innych ustaw. Nie jest jednak podstawą do przypisywania nowelizacji konkretnych zmian dotyczących rozliczeń energii, przyłączania instalacji czy uprawnień instalatorów.
W art. 2 pkt 2 pozostaje jedno określenie: „odzysk”
Art. 1 pkt 1 lit. a nowelizacji zmienia część wspólną art. 2 pkt 2 ustawy o OZE, czyli fragment odnoszący się łącznie do elementów wymienionych w tym punkcie.
Ustawodawca posłużył się następującą instrukcją:
a) w pkt 2 w części wspólnej wyrazy „poddania recyklingowi lub innemu odzyskowi” zastępuje się wyrazem „odzysku”, — Art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 4 września 2026 r.
Zmiana polega zatem na zastąpieniu dłuższego zwrotu jednym określeniem. Znika osobne wymienienie recyklingu, czyli ponownego przetwarzania odpadów, obok innego odzysku — wykorzystania odpadów w użyteczny sposób.
Nie należy jednak wyciągać z tego zbyt daleko idących wniosków. Samo usunięcie słowa „recykling” nie oznacza zakazu recyklingu ani nie przesądza, że określony materiał automatycznie zaczyna spełniać ustawową definicję. Do takiej oceny potrzebne jest całe brzmienie art. 2 pkt 2 oraz znaczenie pozostałych użytych w nim pojęć.
Dla przedsiębiorcy jest to przede wszystkim sygnał, aby sprawdzić dokumenty, w których przytoczono dotychczasowy zwrot. Aktualizacja cytatu z ustawy i ponowna ocena danego materiału to jednak dwie różne czynności. Pierwsza porządkuje dokumentację; druga wymaga analizy wszystkich warunków prawnych.
Biomasa otrzymuje nowe brzmienie definicji
Art. 1 pkt 1 lit. b nowelizacji nadaje nowe brzmienie art. 2 pkt 3 ustawy o OZE, zawierającemu definicję biomasy. Definicja ustawowa to znaczenie pojęcia przyjęte przez ustawodawcę, które trzeba stosować przy odczytywaniu przepisów.
Początek nowej definicji wskazuje cechy materiału oraz jedną z grup jego pochodzenia:
- biomasa – ulegającą biodegradacji i pochodzenia biologicznego część: a) produktów, odpadów lub pozostałości – pochodzącą z działów przemysłu powiązanych z rolnictwem, rybołówstwem, akwakulturą lub leśnictwem, … — Art. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 4 września 2026 r. — nowe brzmienie art. 2 pkt 3 ustawy o OZE
W tym fragmencie znaczenie mają trzy elementy. Po pierwsze, chodzi o część pochodzenia biologicznego. Po drugie, musi ona ulegać biodegradacji, czyli naturalnemu rozkładowi biologicznemu. Po trzecie, lit. a wskazuje powiązanie z określonymi działami przemysłu: rolnictwem, rybołówstwem, akwakulturą — chowem lub hodowlą organizmów wodnych — albo leśnictwem.
Istotne jest również użycie słowa „część”. Przepis nie daje podstaw do założenia, że cały produkt lub cała mieszanina jest biomasą tylko dlatego, że zawiera składnik biologiczny.
Litera a nie wyczerpuje całej definicji. Nie można też na podstawie samego tego fragmentu przesądzić, czy katalog biomasy został poszerzony, zawężony czy jedynie uporządkowany. Taka ocena wymaga porównania pełnego dotychczasowego i nowego brzmienia art. 2 pkt 3.
Kto powinien sprawdzić znaczenie tych zmian
Zmiany definicji powinny zainteresować przede wszystkim przedsiębiorców, którzy przy stosowaniu ustawy o OZE muszą ustalić, czy wykorzystywany materiał odpowiada pojęciom z art. 2 pkt 2 lub 3. Dotyczy to zwłaszcza działalności związanej z materiałami biologicznymi oraz produktami, odpadami i pozostałościami z branż wymienionych w nowym przepisie.
Nie jest to jednak równoznaczne z ustanowieniem jednakowego obowiązku dla wszystkich podmiotów działających w sektorze odnawialnych źródeł energii. Definicja określa znaczenie pojęcia; konkretny nakaz, zakaz lub uprawnienie musi wynikać z odpowiedniego przepisu.
Przykładowo zakład wykorzystujący pozostałości z przemysłu powiązanego z rolnictwem powinien sprawdzić nie tylko opis ich pochodzenia. Znaczenie mają również biologiczny charakter i podatność odpowiedniej części materiału na biodegradację. Sama nazwa handlowa „surowiec rolniczy” nie zastępuje takiej oceny.
To przykład sposobu analizy, a nie stwierdzenie, że każdy taki zakład musi złożyć nowy wniosek albo uzyskać dodatkowy dokument.
Data 1 grudnia nie odpowiada na wszystkie pytania o terminy
Termin wejścia w życie nowelizacji trzeba odróżnić od terminu zastosowania konkretnej regulacji do określonej sytuacji. Pierwszy mówi, kiedy ustawa zaczyna obowiązywać. Drugi może zależeć od dodatkowych zasad dotyczących na przykład spraw już rozpoczętych.
Temu służą przepisy przejściowe — reguły określające, kiedy stosuje się jeszcze stare prawo, a kiedy już nowe. To one mogą rozstrzygać o sytuacji przedsiębiorcy, który przed zmianą zawarł umowę, rozpoczął postępowanie lub podjął inne działania.
Nie można potwierdzić konkretnego obowiązku złożenia wniosku, dokonania wpisu lub zgłoszenia przed 1 grudnia 2026 r. Nie oznacza to jednak ustalenia, że nowelizacja nie zawiera żadnych przepisów przejściowych. Kwestia ich treści oraz ewentualnych wcześniejszych terminów pozostaje do zweryfikowania w dalszych przepisach nowelizacji.
Nie ma zatem podstaw ani do wyznaczania przedsiębiorcom niepotwierdzonych terminów, ani do zapewniania ich, że przed grudniem na pewno nie muszą niczego robić.
Co warto przygotować bez przesądzania nowych obowiązków
Rozsądnym krokiem organizacyjnym jest ustalenie, gdzie przedsiębiorstwo posługuje się zmienianymi definicjami. Warto oddzielić trzy pytania:
- Czy dokument przytacza aktualne brzmienie przepisu?
- Czy opis materiału pozwala ocenić jego cechy i pochodzenie?
- Czy konkretny przepis wiąże z takim materiałem obowiązek lub uprawnienie?
Taki przegląd pomaga uniknąć zarówno przeoczenia rzeczywistej zmiany, jak i kosztownego działania „na wszelki wypadek”. Nie zastępuje jednak ustalenia zasad przejściowych ani nie tworzy dodatkowych obowiązków ustawowych.
Co to oznacza w praktyce
- Sprawdź odwołania do art. 2 pkt 2 ustawy o OZE. Nowelizacja zastępuje wskazany zwrot słowem „odzysku”; nie należy utożsamiać tej zmiany z zakazem recyklingu.
- Zweryfikuj sposób rozumienia biomasy. Biologiczne pochodzenie, biodegradowalność i źródło materiału wymagają osobnej uwagi, a lit. a jest tylko częścią definicji.
- Nie przypisuj definicjom automatycznie nowych formalności. Obowiązek wniosku, zgłoszenia lub zmiany dokumentu musi mieć konkretną podstawę prawną.
- Potraktuj terminy przejściowe jako osobny punkt kontroli. Data 1 grudnia 2026 r. sama nie potwierdza ani obowiązku wcześniejszego działania, ani jego braku.
Źródła
Śledź zmiany w prawie z AnyLawyer
Zapisz temat, który Cię dotyczy, a AnyLawyer będzie na bieżąco sprawdzać nowe przepisy, orzeczenia i decyzje organów. Każdy raport pokazuje, co się zmieniło i co to oznacza, z odnośnikami do oficjalnych źródeł.
Rozpocznij monitoring