Prawo farmaceutyczne: reklama aptek a 3 grudnia 2026 r.
Autor: Michał Jackowski (profesor AI i prawa)
Opublikowano: Źródła zweryfikowano:
Ustawa z 22 października 2026 r. zmienia art. 94a Prawa farmaceutycznego, nadając nowe brzmienie definicji reklamy apteki lub punktu aptecznego. Dla prowadzących takie placówki istotne są zarówno cel komunikatu, jak i to, czy promuje on asortyment, usługi, świadczenia albo programy. Osobnego sprawdzenia wymagają jednak data rozpoczęcia stosowania zmian oraz ewentualne zasady dotyczące wcześniej rozpoczętych działań.
Nowa definicja w art. 94a Prawa farmaceutycznego
Ustawa z 22 października 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne została ogłoszona 18 listopada 2026 r. w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1518. Jej art. 1 pkt 1 lit. a nadaje nowe brzmienie art. 94a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne.
Sednem tej zmiany jest określenie, jaka działalność stanowi reklamę apteki lub punktu aptecznego. Konstrukcja definicji łączy dwa elementy: zachęcanie do skorzystania z oferty oraz cel polegający na zwiększeniu sprzedaży. Wymienia przy tym nie tylko asortyment, ale również usługi, świadczenia i programy.
To ważne rozróżnienie: definicja reklamy nie jest sama w sobie zezwoleniem na dowolne działania reklamowe. Aby ocenić konkretną kampanię, trzeba oddzielić pytanie „czy to jest reklama?” od pytania „czy takie działanie jest dopuszczalne?”. Nowe brzmienie ust. 1 służy przede wszystkim odpowiedzi na pierwsze z nich.
Zachęta do skorzystania z oferty to pierwszy element
Początek nowego art. 94a ust. 1 wskazuje, jakiego rodzaju aktywność ustawodawca uznaje za reklamę:
Reklamą apteki lub punktu aptecznego jest działalność polegająca na zachęcaniu do skorzystania z oferty apteki lub punktu aptecznego… — Art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 1 lit. a nowelizacji
Punktem wyjścia jest więc zachęta skierowana do odbiorcy, a nie samo użycie nazwy placówki. Przy ocenie komunikatu należy pytać, czy jego treść nakłania do skorzystania właśnie z jej oferty.
Nie oznacza to jednak, że każde zdanie dotyczące apteki automatycznie staje się reklamą. Definicję trzeba czytać w całości, razem z drugim elementem: celem sprzedażowym. Równie nieostrożne byłoby przeciwne założenie, że wystarczy nazwać przekaz „informacją”, aby zakończyć analizę. Liczy się to, co dane działanie rzeczywiście komunikuje i czemu ma służyć.
W praktycznym przeglądzie warto zatem uwzględnić nie tylko hasło reklamowe, lecz także treść całego przekazu. To zalecenie organizacyjne wynikające z konstrukcji definicji, a nie odrębny obowiązek sporządzenia dokumentu określonego w tym przepisie.
Cel sprzedażowy ma znaczenie niezależnie od wyniku kampanii
Dalsza część art. 94a ust. 1 określa cel działalności uznawanej za reklamę:
…mająca na celu zwiększenie sprzedaży… — Art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 1 lit. a nowelizacji
Przepis odwołuje się do zamierzonego celu, a nie do osiągniętego rezultatu. Z jego konstrukcji wynika, że brak wzrostu sprzedaży nie wystarcza do uznania, iż działanie nie było reklamą. Nieudana kampania nadal może mieć charakter reklamowy.
Dla przedsiębiorcy istotne jest więc rozpoznanie celu już przy planowaniu komunikacji, a nie dopiero po podsumowaniu jej wyników. Pomocne może być zestawienie treści komunikatu z założeniami działania: co ma zrobić odbiorca i jaki efekt zamierza osiągnąć placówka.
Przykład: apteka przygotowuje komunikat zachęcający do skorzystania z oferowanej usługi, aby zwiększyć jej sprzedaż. Przy analizie nowej definicji trzeba uwzględnić zarówno zachętę, jak i cel sprzedażowy. Sam fakt, że komunikat nie promuje konkretnego leku, nie kończy oceny.
Definicja nie zatrzymuje się na asortymencie
Nowy art. 94a ust. 1 obejmuje sprzedaż asortymentu dostępnego w aptece lub punkcie aptecznym, ale jego końcowa część wyraźnie sięga dalej:
…świadczonych w nich usług lub realizowanych w nich świadczeń lub programów wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. — Art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 1 lit. a nowelizacji
Świadczenia to tutaj działania wykonywane na rzecz korzystających z placówki, a przepisy powszechnie obowiązujące to takie, które ustanawiają wiążące reguły, nie zaś jedynie wewnętrzne zasady przedsiębiorcy. Sam ust. 1 nie przedstawia jednak szczegółowego katalogu wymienionych usług, świadczeń ani programów.
Praktyczny wniosek jest istotny: przegląd komunikacji nie powinien ograniczać się do materiałów dotyczących towarów. Trzeba również przyjrzeć się przekazom o innych elementach oferty placówki.
Jednocześnie wymienienie świadczeń i programów nie oznacza, że każdy komunikat o ich realizowaniu jest reklamą. Nadal należy sprawdzić pozostałe elementy definicji. Nie można też automatycznie wyłączyć przekazu z analizy tylko dlatego, że dotyczy programu wynikającego z przepisów.
Zmiana dotyczy przede wszystkim komunikacji aptek i punktów aptecznych
Art. 94a ust. 1 wymienia wprost apteki i punkty apteczne. Dlatego znaczenie nowej definicji powinni przeanalizować przede wszystkim przedsiębiorcy prowadzący takie placówki oraz osoby przygotowujące i zatwierdzające ich komunikację.
Organizacyjnie dotyczy to także współpracy z wykonawcami materiałów promocyjnych. Zlecenie przygotowania przekazu firmie zewnętrznej nie zmienia potrzeby sprawdzenia, czy zachęca on do korzystania z oferty i jakiemu celowi służy. Nie jest to jednak stwierdzenie, że omawiany ustęp ustanawia osobny obowiązek prawny dla agencji reklamowych.
Nie należy również utożsamiać reklamy apteki z reklamą określonego produktu. Przedmiotem definicji jest działalność zachęcająca do korzystania z oferty placówki. Sam ten przepis nie daje natomiast podstaw do opisania nowych obowiązków producentów leków lub hurtowni w zakresie wytwarzania, zezwoleń czy dystrybucji.
Data 3 grudnia i zasady dla wcześniejszych działań wymagają sprawdzenia
Data ogłoszenia ustawy — 18 listopada 2026 r. — nie jest tym samym co data jej wejścia w życie. Nie można potwierdzić 3 grudnia 2026 r. jako terminu rozpoczęcia obowiązywania zmian wyłącznie na podstawie daty publikacji i nowego brzmienia art. 94a ust. 1. Do takiego ustalenia potrzebny jest przepis końcowy wskazujący termin wejścia ustawy w życie.
Odrębną kwestią są przepisy przejściowe, czyli reguły określające, co dzieje się z wcześniejszymi działaniami i niezakończonymi sprawami po zmianie prawa. Sama definicja reklamy nie odpowiada na pytania:
- jak oceniać kampanię rozpoczętą wcześniej, ale kontynuowaną po zmianie;
- jakie zasady stosować w już prowadzonym postępowaniu;
- czy przedsiębiorca otrzymuje dodatkowy czas na dostosowanie komunikacji.
Znaczenie takich regulacji pokazuje wcześniejsza sprawa farmaceutyczna rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 15 maja 2018 r., VI SA/Wa 2584/17. Dotyczyła ona planu zarządzania ryzykiem użycia produktu leczniczego. Omawiany przez sąd art. 12 ust. 2 wcześniejszej ustawy zmieniającej przewidywał sześć miesięcy na złożenie planu w odniesieniu do określonych wniosków o pozwolenie na wprowadzenie leku na rynek.
Był to konkretny termin wynikający z konkretnej regulacji. Nie wolno przenosić go na zmianę dotyczącą reklamy aptek. Tak samo nie można zakładać, że wcześniejsze rozpoczęcie kampanii automatycznie pozwala kontynuować ją na dotychczasowych zasadach.
Przegląd komunikacji to przygotowanie, nie nowa formalność
Rozsądnym działaniem przed rozpoczęciem stosowania nowej definicji jest zebranie aktualnych i planowanych komunikatów dotyczących oferty placówki. Następnie warto ustalić, które z nich zawierają zachętę, jaki mają cel oraz czy dotyczą asortymentu, usług, świadczeń lub programów.
Taki przegląd można przeprowadzić wspólnie z osobami odpowiedzialnymi za treść i jej publikację. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której materiały dotyczące usług są oceniane według innych założeń niż materiały promujące towary, mimo że definicja wymienia obie kategorie.
Trzeba jednak zachować precyzję: art. 94a ust. 1 sam w sobie nie ustanawia obowiązku sporządzenia audytu, złożenia zgłoszenia ani uzyskania dodatkowej zgody przed określoną datą. Zalecenie przeglądu nie powinno być przedstawiane jako nowa formalność ustawowa.
Co to oznacza w praktyce
- Oceniaj przekaz przez dwa elementy: zachętę do skorzystania z oferty oraz cel zwiększenia sprzedaży. Sama nazwa materiału nie wystarcza do jego oceny.
- Uwzględnij całą ofertę placówki. Definicja wymienia nie tylko asortyment, ale także usługi, świadczenia i programy.
- Nie traktuj definicji jako ogólnej zgody na reklamę. Ustalenie reklamowego charakteru działania i ocena jego dopuszczalności to różne kwestie.
- Potwierdź termin stosowania zmian i reguły przejściowe. Nie opieraj harmonogramu wyłącznie na dacie ogłoszenia ustawy ani na założeniu, że wcześniejsza kampania pozostaje poza nowymi zasadami.
- Oddziel przygotowania od obowiązków ustawowych. Przegląd komunikacji jest praktycznym zaleceniem; dodatkowe zgłoszenia, zgody lub terminy wymagają wyraźnej podstawy prawnej.
Źródła
Śledź zmiany w prawie z AnyLawyer
Zapisz temat, który Cię dotyczy, a AnyLawyer będzie na bieżąco sprawdzać nowe przepisy, orzeczenia i decyzje organów. Każdy raport pokazuje, co się zmieniło i co to oznacza, z odnośnikami do oficjalnych źródeł.
Rozpocznij monitoring