Ts 230/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 września 2023 r. Pozycja 244 POSTANOWIENIE z dnia 26 kwietnia 2023 r. Sygn. akt Ts 230/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi k onstytucyjnej R.B. o zbadanie zgodności: art. 55 § 1 ustawy z dnia 6 cze rwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.) z: – art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; – art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIE NI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 11 września 2021 r. (data nadania) R.B. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następują- cego stanu faktycznego: 1. Prokurat or Prokuratury Rejonow ej w W. postanowieniem z 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie p rokuratora ), na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.; dalej: k.p.k.) umorzył dochodzenie w sprawie o czyn z art. 177 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1950, ze zm.) z uwagi na brak znamion czynu zabronionego . Na powyższe postanowienie p roku ratora skarżący wniósł zażalenie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. OTK ZU B/2023 Ts 230/21 poz. 244 2 2. Sąd Rejonowy w W. III Wydział Karny (dalej: s ąd r ejonowy) postanowieniem z 16 października 2020 r. (sygn. akt […], sygn. akt […] ), na podstawie art. 437 § 1 k.p.k., nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie p rokuratora . 3. W skardze konstytucyjnej skarżący wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 55 § 1 k.p.k. z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 78 i art. 176 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Kon- wencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protoko- łem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). Odwołując się do treści kwestionowanego art. 55 § 1 k.p.k. , skarżący stwierdził, że w procedurze karnej występuj ą dwie grup y osób pokrzywdzonych . Jedn ą z nich stanowią po- krzywdzeni , którym na podstawie zaskarżonego przepisu przysługuje prawo do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia w sytuacji , w której sąd postanowieni em uwzględni zażalenie pokrzywdzonego , uchyl i postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia i przeka że mu sprawę do ponownego rozpoznania. Natomiast d rug iej grup ie pokrzywdz onych prawo do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia w trybie art. 55 § 1 k.p.k. nie przysługuje . Po- krzywdzony zostaje pozbawiony tego prawa, gdy postanowieniem sąd nie uwzględni zażale- nia pokrzywdzonego i utrzyma w mocy zaskarżone postanowienie o umorzeniu dochodzenia. Skarżący podkreślił , że w świetle art. 55 § 1 k.p.k. należy do drugiej grupy pokrzywdzonych i pomimo konstytucyjnej równości wszystkich wobec prawa , nie ma prawa do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia. 4. Prez es Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 4 października 2021 r. (dorę- czonym pełnomocnikowi skarżącego 11 października 2021 r.) , na podstawie art. 57 ust. 1 usta wy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) wezwał skarżącego do usu- nięcia, w przepisanym terminie, braków formalnych skargi konstytucyjnej przez wskazanie ostatecznego orzeczenia, w rozumieniu art. 79 Konstytucji , w związku z którym wniesiona została skarga konstytucyjna, podanie i udokumentowanie daty doręczenia orzeczenia wska- zanego jako ostateczne zgodnie z powyższym oraz doręczenie czytelnego i kompletnego od- pisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem postanowienia o umorzeniu docho- dzenia z 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt […] ). W piśmie procesowym z 18 października 2021 r. (data nadania), stanowiącym odpo- wiedź na wymienione wyżej zarządzenie , skarżący wskazał, że ostatecznym orzeczeniem, w rozumieniu art. 79 Konstytucji, w związku z którym została wniesiona skarga konstytucyj- na , jest postanowi enie s ądu r ejonowego z 16 października 2020 r. , które zostało doręczone skarżącemu 19 stycznia 2021 r. 5. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 października 2022 r. (dorę- czonym pełnomocnikowi skarżącego 18 października 2022 r.) , na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK , skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa wynikające z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 Konstytucji i w jaki sposób zostały naruszone przez zaskarżony art. 55 § 1 k.p.k. oraz uzasadnienie sformułowanego zarzutu niezgodności z powołaniem argumen- tów lub dowodów na jego poparcie. Pismem z 25 października 2022 r. (data nadania) skarżący wykonał powyższe zarzą- dzenie. OTK ZU B/2023 Ts 230/21 poz. 244 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki formalne skargi konsty- tucyjnej. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymogów. 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna- łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W świetle powołanego przepisu Konstytucji przedmiotem rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego w trybie skargi konstytucyjnej może być tylko przepis, który uprzednio zo- stał zastosowany w sprawie jako podstawa prawna ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej. Jest to wymóg bezwzględny i w tym trybie postępo- wania przed Trybunałem prawodawca nie przewiduje możliwości poddania kontroli jakiego- kolwiek unormowania, które nie byłoby podstawą prawną orzeczenia, wydanego w sprawie skarżącego (zob. np. postanowienia TK z: 10 listopada 2014 r., sygn. Ts 242/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 99, 2 października 2019 r., sygn. Ts 8/18, OTK ZU B/2020, poz. 44). Do- precyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zo- bowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu nor- matywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Ze wskazanego powyżej unormowania instytucji skargi konstytucyjnej wynika dla skarżącego obowiązek wykazania, że na skutek zastosowania zakwestionowanego w skardze przepisu doszło do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, naruszającego jego konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. postanowienie TK z 1 grudnia 2020 r., sygn. Ts 8/20, OTK ZU B/2021, poz. 1). Trybunał Konstytucyjny uzna ł , że ten podstawowy warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej nie został spełniony . W rozpatrywanej sprawie Sąd Rejo nowy w W. III Wydział Karny (dalej: sąd rejono- wy) postanowieniem z 16 paździ ernika 2020 r. (sygn. akt […], sygn. akt […] ), które skarżący wskazał jako ostateczne orzeczenie w sprawie, na podstawie art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm., dalej: k.p.k.) nie uwzględnił zażalenia skarżącego i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. z 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt […] ) o umorzeniu dochodzenia. W skardze konstytucyjnej skarżący zakwestionował natomiast art. 55 § 1 k.p.k., który reguluje procedurę samodzielnego składania aktu oskarżenia przez pokrzywdzonego w spra- wach z oskarżenia publicznego (subsydiarny akt oskarżenia). Z arzut naruszenia przysługują- cych mu praw konstytucyjnych oparł na argumencie pozbawienia go prawa do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia w trybie art. 55 § 1 k.p.k. wskutek wydania przez s ąd r ejono- wy postanowienia z 16 października 2020 r. S karżący nie złożył jednak subsydiarnego aktu oskarżenia, w związku z tym w ogóle nie zainicjował postępowania, które potencjalnie za- kończyłoby się pozbawieniem go prawa do złożenia tego aktu oskarżenia. Rozstrzygnięcie, OTK ZU B/2023 Ts 230/21 poz. 244 4 które wskazał jako ostateczne orzeczenie w sprawie, dotyczyło innej kwestii, niż ta, którą uczynił przedmiotem skargi. Analiza rozpatrywanej skargi konstytucyjnej prowadzi zatem do wniosku, że podniesione w niej zarzuty zostały sformułowane w oderwaniu od stanu faktycz- nego , w oparciu o który została ona wniesiona . W odniesieniu do powyższego Trybunał podkreśla , że skarga konstytucyjna nie może służyć inicjowaniu kontroli abstrakcyjn ej , a więc niezwiązan ej z konkretnym postępowaniem, w którym kwestionowana regulacja stanowiła normatywną podstawę ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego. P rzedmiotem zaskarżenia w skardze konstytucyjnej może być wyłącznie przepis, który zastosował sąd, rozstrzygając ostatecznie indywidualną sprawę skarżącego. Skarga konstytucyjna jest bowiem indywidualnym środkiem ochrony, inicjują- cym kontrolę zgodności z Konstytucją przepisów prawa, które znalazły zastosowanie w kon- kretnej sprawie. Niedopuszczalne jest zatem wniesienie skargi konstytucyjnej, której zarzuty nie mają żadnego związku z orzeczeniem, z którym skarżący łączy naruszenie konstytucyj- nych praw (zob. np. postanowienia TK z: 15 listopada 2016 r., sygn. Ts 12/16, OTK ZU B/2017, poz. 203, 18 listopada 20 20 r., sygn. Ts 63 / 20 , OTK ZU B/20 21 , poz. 120 ). Trybunał Konstytucyjny uzna ł , że rozpoznawana s karga konstytucyjna nie spełni ł a warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Okoliczność ta stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze konstytu- cyjnej dalszego biegu. Biorąc powyższe pod uwagę , Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczeni a.