Ts 230/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 maja 2023 r. Pozycja 198 POSTANOWIENIE z dnia 26 kwietnia 2023 r. Sygn. akt Ts 230/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina – przewodniczący Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Bartłomiej Sochański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 15 lutego 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 październ ika 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 , ze zm. ) „w całości” jest niezgodna z art. 57 Konstytucji Rzeczypo- spolitej Polskiej, „lub ewentualnie”, że niezgodny z powołanym wyżej przepisem Konstytucji jest art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym . Skarżący zarzucił, że „ przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym , a w szczególności art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy jest niezgodny z art. 57 Konstytucji (…) ogranicza bowiem zakres (obszar), cel i sposób odbycia zgromadzenia publicznego w sposób powodujący iż z groma - dzenie takie nie może odbyć się w miejscu i czasie przewidzianym przez organizatora z wy - korzystaniem środków niezbędnych do zapewnienia odbycia zgromadzenia (pojazd z nagło - śnieniem nie może poruszać się po placach lub chodnikach, nie może jechać wz dłuż przejścia dla pieszych, gdy jest to konieczne, nie może poruszać się wolno w tempie maszerujących jeśli tamuje ruch drogowy itd. itp.” (s. 7). P odniósł przy tym, że wolność zgromadzeń podlega wprawdzie ograniczeniom, ale z woli ustrojodawcy zakres tyc h ograniczeń „może wynikać wyłącznie z jednego konkretnego aktu prawnego regulującego zakres praw i obowiązków uczestników zgromadzenia. Nie może więc to być szereg przepisów rozproszonych w róż - nych aktach prawnych, ale jeden akt w którym każdy z potencja lnych uczestników zgroma - dzenia znajdzie komplet przepisów normujących jego prawa i obowiązki” (s. 4). OTK ZU B/2023 Ts 230/22 poz. 198 2 Postanowieniem z 15 lutego 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 27 lu- tego 2023 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardz e konstytucyj- nej. Trybunał stwierdził, że orzeczenie, z którym skarżący wiąże naruszenie praw a do wolno- ści zgromadzeń nie zostało wydane na podstawie całej ustawy – P rawo o ruchu drogowym , lecz na podstawie jej art. 26 ust. 3 pkt 3. Przepis ten nie narusza jednak wolności zgromadzeń w sposób, w jaki skarżący wskazał w skardze konstytucyjnej. Żadne bowiem z przedstawio- nych Trybunałowi orzeczeń nie ograniczyło skarżącemu możliwości zorganizow ania i odby- cia zgromadzenia, żadne z nich nie stanowi też o jego rozwiązaniu. W zażaleniu złożonym 6 marca 2023 r. skarżący wniósł o uchylenie powyższego po- stanowienia Trybunału i nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Podkreślił, że prawo do zgrom adzeń jest jednym z podstawowych praw i wolności podlegającym „szczególnie intensywnej ochronie konstytucyjnej”. Skarżący p odniósł również , że zarówno prawo „do odbycia zgromadzenia jak też jego formy i treści nie podlega «limitowaniu», a także nie jest za leżne (zarówno co do formy i treści) od jakiejkolwiek zgody władz na jego odbycie w okre- ślony sposób, w określonym miejscu i w określonej formie”. W dalszej części zażalenia skar- żący dowodzi, że postanowienie Trybunału z 15 lutego 2023 r. jest „chybione, a lbowiem przyjmuje (…) nieuprawnione domniemanie, że uczestnik zgromadzenia publicznego musi stosować się do przepisów organizacyjno - porządkowych obowiązujących w absolutnie innym zakresie formalnym i faktycznym”. Według skarżącego uczestnicy zgromadzenia m ają prawo czynić to, co „normalnie” jest zabronione (mogą używać nagłośnienia, świec dymnych, wer- balnych środków ekspresji, czy też blokować przejścia dla pieszych). Celem zgromadzeń pu- blicznych, co p odkreślił skarżący, jest bowiem wyrażenie myśli i udział w debacie publicznej przejawiające się każdym zachowani em (niezagrażając ym innym), uznanym przez uczestni- ków zgromadzenia za konieczne do sprawnego i bezpiecznego jego prowadzenia. Skarżący wyraził przekonanie, że jego zachowanie, uznane za wykroczenie , b yło konieczne dla zacho- wania formy zgromadzenia przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa jego uczestni- kom . Powyższe świadczy o tym, że zaskarżona ustawa wprowadza ograniczenia nieprzewi- dziane przez ustawę z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1389), a tym samym uniemożliwia odbycie zgromadzenia w trybie i formie przez nią dozwo- lonej . W sprawie zainicjowanej przed Trybunałem ograniczenie to przybrało postać zakazu skutkującego represją w postaci grzywny. T rybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zwi ązku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postan owienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor- mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze kon- stytucyjnej. 3. W złożonym środku odwoławczym s karżący nie odniósł się do punktu 2 uzasadnie- nia postanowienia z 15 lutego 2023 r., w którym Trybunał wskazał, że złożona skarga w za- kresie , w jakim jej przedmiotem jest ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu OTK ZU B/2023 Ts 230/22 poz. 198 3 drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 , ze zm. ) „w całości”, nie spełnia przesłanki określonej w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK . Należy zatem stwierdzić, że w tym zakresie skarżący nie podważył zasadności odmowy przekazania skargi do merytorycznej oceny. 4. Za niezasadn e należy uznać postawion e w zażaleniu zarzut y , jakoby zaskarżone po- stanowienie opierało się na błędnym założeniu , że uczestnik zgromadzenia publicznego musi stosować się do wszystkich ustawowych zakazów , jak również, że z istoty prawa wyrażonego w art. 57 Konstytucji wynika, iż uczestnik może czynić to , co „normalnie” jest zabronione. Stawiając powyższą te zę skarżący nie uwzględnił tego, że udział w zgromadzeniu nie zwalnia jego uczestników od obowiązku przestrzegania powszechnie obowiązującego prawa. Jest to bowiem konstytucyjny obowiązek każdego, kto znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (a rt. 83 Konstytucji). Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 1 ustawy z 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach ( obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1389) organizator oraz przewodni- czący zgromadzenia odpowiadają za zgodny z przepisami prawa przebieg zgromadzenia oraz są obowiązani do przeprowadzenia zgromadzenia w taki sposób, aby zapobiec powstaniu szkód z winy uczestników zgromadzenia. Obowiązkiem skarżącego, jako organizatora zgro- madzenia , było więc zapewnienie jego przebiegu zgodnie z przepisami p rawa, a zatem także zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami ustawy – P raw o o ruchu drogowym. 5. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że postanowienie jest wadliwie, ponieważ przyjmuje, że skarżący złamał prawo , i to w sposób ostentacyjny. Nie o tym bowiem roz- strzygał Trybunał. Okoliczność naruszenia przez skarżącego prawa regulującego ruch drogo- wy została ustalona w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrok iem Sądu Okręgo- wego w K. z 30 sierp nia 2022 r. (sygn. akt […] ), tj. orzeczeniem, które wskaza ł jako ostateczne. Jeśli zatem skarżący twierdzi, że jego zachowanie było zgodne z obowiązującym prawem, to w istocie kwestionuje ustalenia poczynione w tym postępowaniu. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.