Ts 44/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 marca 2022 r. Pozycja 54 POSTANOWIENIE z dnia 15 grudnia 2021 r. Sygn. akt Ts 44/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej G.K. o zbadanie zgodności : 1) art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, ze zm.), 2) § 2 ust. 1 roz porządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowni- ków zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakte- rze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zm .) wraz z załącznikiem – wykazem A w związku z zarządzen iem nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Tereno- wej i Ochrony Śr odowiska z dnia 1 lipca 1983 r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony śro- dowiska, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wz rostu emerytury lub renty inwalidzkiej (Dz. Urz. MAGTiOŚ Nr 2, poz. 3) z art. 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 22 lutego 2021 r. (data nadania), G.K. (dalej: skarżąc y), reprezentowany przez pełnomocn ika z urzędu , wyst ą p ił z żą daniem na tle następująceg o stanu faktycznego: Decyzją z 24 li stopada 2016 r. (znak: [ … ] ) Zakład Ubezpieczeń Społecznych – działa- jąc na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fundu- szu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 20 16 r. poz. 887, ze zm.) oraz § 4 roz porządzeni a Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szcze- gólnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zm.) – odmówi ł przyznania skarżącemu świad- czenia emer ytalnego w obniżonym wieku emerytalnym z powodu nieosiągnięci a do 1 stycz- OTK ZU B/2022 Ts 44/21 poz. 54 2 nia 1999 r. dwudziestopięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz nieudowod- nienia piętnastoletniego okresu pracy w s zczególnych warunkach. Odwołanie sk arżącego od powy ższej decyzji zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w Ł . w wyroku z 13 czerwca 2017 r. (sygn. akt [ … ]), utrzymanym w mocy przez wyrok Sądu Apelacyjnego w Ł . z 17 lipca 2018 r. (sygn. akt [ … ]). P ostanowienie m z 3 gr udnia 201 9 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Najwyższy odmówił przyję- cia do rozpoznania skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu drugiej instancji. 2. Zdaniem skarżące go zas karżone przepisy „ narusza ją zasadę demokratycznego pań- stwa prawnego , urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz prawo do za- bezpieczenia społecznego” . 3. Z arządze niem Prezesa Tryb unału Konstytucyjnego z 14 kwietnia 2021 r. (doręczo- nym pe łno mocnikowi sk arżące go 26 kwietnia 2021 r.) skarżąc y – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybi e postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) – z ostał wezwany do usunię- cia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) jednoznaczne wskazanie ostatecznego rozstrzygnięcia, w związku z którym została złożona ska rga konstytucyjna; 2) podanie i udokumentowanie daty (wraz z czterema kopiami): a) doręczenia wskazanego w skardze konstytucyjnej jako ostateczne, b) złożenia przez skarżące go do sądu wniosku o ustanowienie pełnomocn ika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej, c) doręczenia rozstrzygnięcia Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł . z 16 listopada 20 20 r. o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobi e radcy prawnego K. Ś .S.; 3) doręczenie orzeczenia potwierdzającego wyczerpanie drogi prawnej , tj. poświad- czonego za z godność z oryginałem odpisu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 listopada 2016 r. (znak: [ … ]) wraz z czterema kopiami. W pi śmie procesowym, sporządzonym przez pełnomocnika i wniesionym do Trybuna- łu 4 maja 2021 r. (data nadania), skar żąc y oświadczył, że : „decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będąca podstawą skargi stała się ostateczna poprzez wydanie wyroku Sądu II-ej Instancji – Sądu Apelacyjnego w Ł . III Wydział Pracy i Ubezpieczeń z dnia 17 lipca 2018 roku (sygn. akt: [ … ]) ” , odpisy wyroków sąd ów ubezpieczeń społecznych obu instancji zost ał y mu przekazane przez pełnomocnika procesowego 23 maja 2020 r., wniosek o ustano- w ienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym został złożony 19 sierpnia 2020 r., a pismo w sprawie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu dla skar- żą cego zostało doręczone temu pełnomocnikowi 27 stycznia 2021 r. Ponadto do pisma z ałą- c zono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji organu rentowego. 4. Z arządze niem sędziego Tryb unału Konstytucyjnego z 28 lipca 2021 r. (doręczo nym pe łno mocnikowi sk arżące go 13 sierpnia 2021 r.) skarżąc y – na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK – z ostał wezwany do usunięcia brak ów formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) nadesłanie pięciu poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii: a) wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł . z 17 lipca 2018 r. (sygn. akt [ … ]) wraz z uzasad- nieniem, b) w yroku Sądu Okręgowego w Ł . z 13 czerwca 2017 r. (sygn. akt [ … ]) wraz z uza- sadnieniem; OTK ZU B/2022 Ts 44/21 poz. 54 3 2) udokumentowanie – stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK – daty do ręczenia radcy prawnemu K. Ś .S., jako pełno mocni kowi z urzędu usta nowionemu dla skar żącego w postępowaniu apelacyjnym oraz kasacyjnym, odpowiednio: a) wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł . z 17 lipca 2018 r. (sygn. akt [ … ]), b) post anowienia Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2019 r. (sygn. akt [ … ]). W pi śmie procesowym, sporządzonym przez pełnomocnika i wniesionym do Trybuna- łu 19 sierpnia 2021 r. (data nadania), skar żąc y przedłożył odpisy orzeczeń sądów ubezpieczeń społecznych obu instancji wraz z uzasadnieniami oraz udokumentował daty dorę czenia odpi- sów wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł . (27 września 2018 r.) oraz postanowienia Sądu Naj- wyższego ( 19 grudnia 2019 r.). Tryb unał Konstytucyj ny z ważył, co następuje : 1. Zgodni e z art. 61 ust. 1 us ta wy z dnia 30 l istopada 2016 r. o organizacji i t r yb ie po- stępo wania prze d Tr ybu nał em K o nstytu c y jn ym (D z . U . z 20 19 r. poz . 2393 ; dalej: u .o. t .p. TK) skarga konstytucyjna p odl ega wstę pn emu rozpoznaniu na p osiedzeniu niejawnym , podczas k tórego Trybu nał ba da, c zy odpowiada o na określonym prz ez prawo wymog om. Stosownie do art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK Trybu nał od mawia nadania dalszego biegu skar- dze konstytucyjnej, j eżeli: – skarga nie spełnia wymogów określony ch w ustawie i usunięcie braków nie jest możliw e (pkt 1); – braki formalne, o których mowa w art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, nie zosta ły usunięt e w terminie (pkt 2); – skarga jest oczywiście bezzasadna (pkt 3). 2 . W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnieni a , czy okoliczność złożenia przez skar- żące go wnios ku o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu w postępowan i u pr zed Try- bunałem Kon stytucyjnym ma znaczenie dla o ceny dochowania przepisanego prawem terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Jak wynika bowiem z materiału procesowego zgroma- dzon ego w ninie jszym postępowaniu : – odpis wyroku Sądu Apelac yjne go w Ł . z 17 lipca 2018 r. ( sygn. akt [ … ] ) został do- ręczony pełnomocnikowi skarżącego 27 wrz eśnia 2018 r. ; – o dpis postanowienia Sądu Najwyższego z 3 grud nia 2019 r. ( sygn. akt [ … ] ) został d oręczony p ełnomocnikowi ska rżącego 19 grudnia 2019 r. ; – 27 maja 2020 r. skarżący osobiście zwrócił się do Trybun ału Konstytucyjnego z pi- semną prośbą o „ weryfikację ” jego sprawy, wskazując jako orzecz enie narusz ające jego pra- wa konstytucyjne rzeczone postanowienie Sądu N ajwyższego; – w piśmie z 5 sierpnia 2020 r. (znak: [ … ] ) Kancelaria Trybunału Konstytucyjnego zwróciła skarżącemu jego pismo, informując jednocześnie o kognicji T ry bunał u or az o zasa- dach prawnych wnoszenia skarg konst ytucyjnyc h ; – s karżący 19 sie rpnia 2020 r. złożył wniosek „ o us t anowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi do Trybu nału Konstytucyjnego w spr awie z od wołania ( … ) prze ciwko Za- kładowi Ubezpieczeń Sp ołecznych II Oddziałowi w Ł . o emeryturę , zakończonej pos tanowie- niem Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2019 r. syg n . akt : [ … ] ” ; – p o stanowieniem z 5 listopada 2020 r. ( sygn. akt [ … ] ) refer e n darz sądowy w Sądzie Rejonowym w P . postanowił „ ustanowić dla wnioskodawcy G . K . pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi do Trybunału Kons t ytucyjnego w sprawie z odwołania G . K . prze ciwko Za- kładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w Ł . o em eryturę , zakończonej postanowie- niem Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2019 r. sygn. akt : [ … ] – w osobie radcy prawnego , k tórego wyznaczy Okręgo wa Izba Radców Prawnych w Ł . ” ; OTK ZU B/2022 Ts 44/21 poz. 54 4 – p ismo Wicedzi ekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł . z 16 listopada 2020 r. w sprawie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu dla skar żącego zosta ło doręczone radcy praw nemu K . Ś . S . 27 stycznia 2021 r. ; – s karga konstytucyjn a została wniesiona 22 lutego 2021 r. W świetle powyższego nie bu dzi wątpliwości, że postępo wanie zainicjowane przez skarżące go w celu ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu było bezprzedmiotowe. Pomiędzy da t ą doręczenia pełnomocn ikowi odpisu orzeczenia Sądu Najwyższego i tym bar- dziej datą doręczenia odpisu orzecze ni a sądu ubezpieczeń społecznych drugiej instancji a datą z łożenia przez skarżącego wniosku do Sądu Rejonowego w P . o ustanowieni e peł nomo c nika z urzędu upłynęł y bowiem ponad trzy miesiące , a ściślej: osiem miesięcy (w przypadku orze- czenia Sądu Najwyższego) oraz ponad dwadzieścia dwa miesiące (w odniesieniu do orzecze- nia Sądu Apelacyjnego w Ł . ). Tym samym złożenie przez skarżącego wniosku o ustanowie- nie pełnomo cnika z urzędu , a nawet jeg o pozytywne rozpatrzenie przez właści wy sąd rejono- wy, jest prawn ie irrelewantne i w żaden sposób nie wpływa n a sposób obliczenia terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej (por. m.in . zachowujące aktualnoś ć postanowieni a TK z : 2 4 października 2000 r. i 10 stycznia 2 00 1 r., sygn. Ts 51/00, OT K ZU nr 1/2001, poz. 8 i 9 oraz 18 września 2003 r. , sygn. Ts 105/03, OT K ZU nr 4/B/2003, poz. 261). 3 . W związku z tym, że skarżący w skardze konstytucyjnej jako orze c zenie uprawnia- jące go do wniesienia skargi konstytuc yjnej wskazał postanowienie Sądu Najw yższego z 3 gru dnia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) , należy odnieść się do k westi i dopuszczalności w niesienia skar gi od orzeczenia Sądu Najwyższego wydanego w postępo w ani u cywilnym . W uzas adnieniu postanowienia z 2 lis topada 2018 r., sygn. Ts 34/18 (OTK Z U B/2018, poz. 36) Trybunał Konstytucy jny – podsumowując swoje dotychcza sowe orzecznic- two – stwierdził, co następuje: „ Należy zauważyć, że termin do wnies ienia skargi kon st ytucyjnej został określony w art. 77 ust. 1 u.o .t.p.TK. Wedle tego przepisu « [s]karg a konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile d roga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyrok u , o st atecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstr zygnięcia » . Początek biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej wyznaczają zatem, w myśl art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, dwa elementy: wyczerpan ie przez skarżącego drogi prawnej oraz doręczenie skarżąc emu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecz- nego rozstrzygnięcia. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału obie te przesłanki powinny być odczytywane łącznie w tym sensie, że skarżący pr zed wniesieniem skargi konstytucyjnej zo- bowiązany jest sk orzy stać ze zwykłych środków zaskarżenia przysługując ych mu w ramach drogi prawnej, które zapobiegają uzyskaniu przez orzeczenie waloru prawomocności (zob. np. za chowujące aktualność postanowienia TK z 2 marca 2009 r., sygn. Ts 251/06, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 88 oraz 17 grudnia 2009 r., sygn. Ts 68/08, OTK ZU nr 6/B/2009, poz. 449). Podstawy w niesienia skargi konstytucyjnej aktualizują się już wówczas, gdy orze- cze nie stanie się prawomocne, a skarżący nie jest zobowiązany do poszukiwania ochrony swoich praw prz y użyciu innych śro dków (por. wyrok TK z 25 maja 2009 r., sygn. SK 54/08, OTK ZU nr 5/A/2009, poz. 69). Data doręczenia prawomocnego orzeczenia wyznacza w kon- sekwencji początek biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Nie ulega wątpliwo- ści, ż e w toku np. postępowania cywilnego może zapaść wiele rozstrzygnięć o różnym cha- rakterze. Dlatego też należy podkreślić, że walor prawomocności, o którym mowa w a rt. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, odnosi się do wydanego na podstawie zaskarżonej normy orzeczenia, z któ- r ym skarżący wiąże naruszenie swoich praw. Jeżeli to orzeczenie stało się prawomocne, n ie jest konieczne uruchamianie procedur o charakterze nadzwyczajnym, naw et jeżeli mogą one doprowadzić do uchylenia lub zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia. Wniesieni e nadzwy- OTK ZU B/2022 Ts 44/21 poz. 54 5 czajnego środka zaskarżenia nie stoi tym samym na przeszkodzie równoległemu wniesi eniu skargi konstytucyjnej; w takiej sytuacji Trybunał zawiesza postępow anie w sprawie rozpo- znania skargi kon stytucyjnej do czasu zakończenia postępowania nadzwyczajn ego (zob. np. postanowienie TK z 8 kwietnia 2008 r., sygn. Ts 226/07, OTK ZU nr 4/B/2009, poz. 250). ( … ) W polskim modelu postępowania cywilnego skarga kasacyjna jest nadzwyczaj- nym środkiem zaskarżen ia, a nie instancyjnym środkiem odwoławczym (zob. w szcz e g óln o- ści: T. Zembrzucki , Skarga kasacyjna. Dostępność w postępowaniu cywilnym , wyd. 3, War- szawa 2011, s. 32 i n.), przysługującym wyłącznie od prawomocnych wyrokó w sądu drugiej instancji lub postanow ienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia post ę p owa nia, kończących pos tępowanie w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (a rt. 398 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy wilnego, Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.). Taki charakter skargi kasacyjnej w yni ka już z samej syst ema- tyki k.p.c. i umieszczenia tego środka w tytule VI księgi I częś ci I tej ustawy, tj. umiejscowie- nia działu Va ( « Skarga kasacyjna » ) za dz iałem V ( « Środki odwoławcze » ). Ponadt o postępo- wanie kasacyjne spełnia szczególną funkcję pole g a jąc ą na kontroli prawi dłowości stosowania prawa przy wydawaniu zaskarżonych orzeczeń, a n ie kontroli zasadności i trafności ustaleń faktycznych przyjętych za pod stawę zaskarżonego prawomocnego orzec zenia, jeśli orzecze- nie to nie zostało wydane z rażącym p o gwa łceniem przepisów r egulujących zasady i tok po- stę powania cywilnego. Idea ta wyraża się przede wszystkim w zawężeniu podstaw kasacyj- nych do wad postępowania wy liczonych w art. 398 3 k.p.c. Szczegól ny charakter skargi kasa- cyjnej wynika również z dalszych o gra niczeń jej dopuszcz alności, zawartych w art. 398 9 § 1 k.p.c. ( … ) Ukształtowanie skargi kasacyjnej w postępowaniu cywilnym jako środka nad- zwyczajnego przysługu jącego od prawomocnych orzeczeń, któr e podlegały już kontroli w dwuinstancyjnym postępowa niu, s tan owi wybór ustawodaw cy, niepodlegający kognicji Tr ybunału (zob. wyrok TK z 17 maja 2004 r., sygn. SK 32/03, OTK ZU nr 5/A/2004, poz. 44). Przesądza on jednocze śnie o tym, że jeżeli przedmiotem zas karżenia jest norma, na pod- stawie której zostało wyd ane o r zec zenie merytoryczne, termin do wniesienia skargi k onstytu- cyjnej rozpoczyna bieg wraz z doręczeniem skarżącemu prawomocnego orzeczenia wydanego przez sąd odwoła wczy, a wniesienie skargi kasacyjnej pozostaje prawnie irrelewantne dla jego biegu (zob. np. p o sta nowienia TK z 16 ma ja 2011 r. i 28 lipca 2011 r., Ts 240/10, OTK ZU nr 4/B/2011, poz. 325 i 326). Natomiast rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w sprawie skargi kasacyjnej (postanowienie wydane w ra mach tzw. przedsądu kasacyjnego albo wyrok w przedmi ocie s kar gi kasacyjnej) może stanowić ostateczne orzeczeni e w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstyt ucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, z tym skutkiem, że od daty jego doręcz enia bie- gnie termin do wniesienia ska rgi konstytucyjnej tylko wówczas, gdy skarżący doma ga się zba dania zgodności z K onstytucją norm dotyczących te go etapu postępowania (zob. np. wy- rok TK z 1 lipca 2008 r., sygn. SK 40/07, OTK ZU nr 6/A/2008, poz. 101). De lege lata jedynie w dwóch niżej wskazanych sytuacjach orzeczenie Sądu Najwyż- szego mo że zostać jednak uznane za podst awę do wniesienia skargi konst ytucyjnej na przepi- sy inne niż te dotyczące postępowania kasacyjnego: – gdy w trybie art. 390 § 1 zdanie drug ie k.p.c., otrzymawszy od sądu drugie j instancji zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy przejął spr a wę do rozpoznania i wy dał orzeczenie co do istoty; – gdy w trybie art. 398 16 k.p.c., otrz ymawszy skargę kasacyjną opartą na zarzucie na- ruszenia prawa materialneg o, Sąd Najwyższy – na wniosek skarżąc ego kasacyjnie – uchylił zaskarżony wyrok sądu drugiej in stan cji, przejął sprawę do rozpoznania i wydał orzecz enie co do istoty ” . Odnosząc powyższe stanowisko do niniejsze go postępowania , Trybunał zwraca u wa- gę, że w spr awie skarżącego rozstrzygni ęciami zapadłymi na podstawie zaskarżon ych przepi- OTK ZU B/2022 Ts 44/21 poz. 54 6 sów były kolejno: d ecy zja Zakładu Ubezpie czeń Społecznych z 24 listopad a 2016 r. (znak: [ … ] ) , oddalają cy odwołanie od niej w yrok S ą du Okręgowego w Ł . z 13 czerwca 2 01 7 r. ( sygn. akt [ … ] ) oraz utrzymu jąc y to orzeczenie w mocy wyrok Sądu Apelacyjnego w Ł . z 17 lipca 201 8 r. ( sygn. akt [ … ] ). Natomiast postanowienie Sądu Najwyższego z 3 grudnia 201 9 r. (sygn. akt [ … ] ) odnosiło się wyłączni e do kwestii f ormalnych, tj. niespełnienia p rzez skarżącego przesłanek warunkujących przyjęcie ska rgi kasacyjnej do r ozpoznania meryto- rycznego . W k onsekwencji Trybunał Konstytucyjny stwierdza , że wymóg wyczerpania drogi prawnej został spełniony przez skarż ącego w mome ncie uzyskania przezeń wyroku Są du Apelacyjnego w Ł . z 17 lipca 201 8 r . O dpis t e go o rzeczeni a został d oręczon y skarżącemu 27 wrze śnia 2018 r., wniosek skarżącego o ustanowie nie dla niego pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i wniesie nia skargi konsty tucyjne j ( ale – co isto tne – od postanowienia Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2019 r .) został złożony prze z skarżącego do S ądu R ejo nowego w P . dopiero 19 sierpnia 202 0 r., zaś skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału za po śr ednictwem Poczty Polskiej 2 2 lutego 20 21 r. Nie doszło zatem – o czym była mowa w punkcie 2 tej części uzasadnienia – do wstrzymania bieg u term inu do wniesienia skargi konsty tucyjnej na z asadzie art . 44 ust. 3 zdanie pierwsze u.o.t.p.TK, a tym samym f akt wnie- sienia tego środka prawn ego przez skarżącego z rażącym, ponad dwuletnim przekroczeniem ustaw o wego terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u. o.t.p.TK, nie budzi wątpliwości. Pod- jęcie pr zez skarżącego kroków zmierzających do pozbawienia orzeczenia sądu drugiej instan- cji walor u ostateczności przez wniesienie skargi kasacyjnej od tego rozstrzygnięcia (któr ej Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozp oznania merytorycznego) nie wpłynęło już na bieg ustawowego terminu wniesienia skargi konstytucyjnej . W zwią zk u z powyższym – n a pod stawie a rt . 6 1 ust . 4 pkt 1 u . o . t . p . TK – należało po- stanowić jak w sentencj i . POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK ska rżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanow ienie w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.