Ts 162/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 listopada 2020 r. Pozycja 351 POSTANOWIENIE z dnia 19 lutego 2020 r. Sygn. akt Ts 162/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M. S., A. S. i E. Ś. S. o zbadanie zgodności: art. 2 pkt 1 ustawy z dn ia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczy po - spolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090 , ze zm. ) w zakresie, w jakim ogranicza możliwość przyznania rekompensaty ty lko do osób mających miejsce zamiesz kania poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej , z 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konsty tucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 Protokołu d odatkowego nr 1 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, p o s t a n a w i a: 1) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w zakresie, w jakim kwestionuje zgodność art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolit ej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090 , ze zm.) w zakresie, w jakim ogranicza możliwość przyznania rekompensaty tylko do osób mających miejsce zamieszkania poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konsty tu cji; 2) odmów ić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie. U ZASADNIENI E 1. W s kar dze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 17 paź - dziernika 2018 r. (data nadania) M. S., A. S. oraz E. Ś . S. (dalej: skarżący) wystąpili z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: Sk arżący są spadkobiercami E. S. , współw ł aści ci ela majątku ziemsk iego S. (dalej: S. ) , po II wojnie światowej znajdują cego się poza granicami Polski. 5 sierpnia 2014 r. skarżący złoży li do Wojewody Małop olskiego wniosek o w ydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wniosku wskaza li, że są spadko - OTK ZU B/2020 Ts 162/18 poz. 351 2 bier cami E. S. , obywatela polskiego, kt óry posiadał 4 miejsc a zamieszkania , w tym od 1938 r. w S. Wojewoda Małopolski decyzją z 11 sierpnia 2015 r. (znak […] ) odmówił potw ier - dzenia prawa do rekompensa ty. Wskazał, że nie można przyjąć, że spadkodawca posiadał miejsce zamieszkania w mająt ku ziem skim S. , a ni też, że n ie mógł powr ócić na byłe terytorium RP po zakończeniu II wojny światowej. Skarżący złożyli odwołanie od tej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów postę - powania oraz prawa materialnego przez uznanie, że spadkodawca nie spełnił prz esłanek koniecznych do p rzyznania rekompensaty z uwagi na brak miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP. Minister Skarbu decyzją z 22 października 2015 r. (znak […] ) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego. Powyższa decyzja została z askarżona do Wojewódzkieg o Sądu Administracyjnego w W. , który wyr okiem z 2 marca 2016 r. (sygn. a kt […] ) oddalił skargę. Stwierdził, że spadkodawca skarżących prowadził w majątku Stremecz działalność gospodarczą, nie można jednak uznać, że było to jego mie jsce zamieszkania. W zwią zku z powyższym wyrokiem skarż ący złożyli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 9 maja 2018 r. (sygn. a kt […] ) sąd oddalił skargę, uznając argumentację WSA . Zarządz eniem z 3 października 2019 r. s ędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżąc ych do doręczenia pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżących w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, które umożliwi identyfikację sprawy, w związku z którą zostało ud zielone, wraz z 4 kopiami, o raz kopii skargi wraz z załącznikami, a także do wskazania, w jaki sposób zaskarżony przepis narusza określone w skardze prawo własności przez jego arbitralne ograniczenie oraz uzasadnienie tego zarzu tu. Pismem z 23 października 2019 r. (data nadania) skarżący wskazali powyższe , załączając pełnomocnictwo szczególne oraz kopię skargi. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjne j jest ustawa lub inny akt n ormatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościa ch lub prawach albo o obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bad a, czy skarga spełnia przesła nki, o których mowa w przywoł anym przepisie Konstytucji oraz wymagania wskazane w art. 44, art. 53 i art. 77 ustawy z dnia 30 li stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 20 19 r. poz. 2393 , ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) a także, czy nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. Skargę ko nstytucyjną w imieniu skarżących sporządził i wniósł adwokat. Do skargi załą czono udzielone przez skarżącyc h pełnomocnictwo do sporządzenia i wniesienia sk argi konstytucyjne j, a także do reprezentowania ich w postępowaniu p rzed Trybunałem Konstytucyjnym. 3. Skarżący wyczerpali przysługującą im drogę prawną, ponieważ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2018 r. (sygn. a kt […] ; dalej: wyrok NSA ) jest prawo - mocny i nie przysługują od niego żadne zwyczajne środki zaskarżenia. OTK ZU B/2020 Ts 162/18 poz. 351 3 4. Trybunał stwie rdza, że skarżący dochowali trzymiesięcznego terminu wniesienia skargi konstytucyjnej przewidzianego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Wyrok NSA został dorę - czony skarżącym 20 lipca 2018 r., a skargę wniesiono 17 października 2018 r. (data nadania). 5. W skardze zarzucono niekonstytucyjność art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompens aty z tytułu pozostawien ia nieruchom ości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej P olskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090, ze zm. ; dalej: u.r.p.r. ) w zakresie, w jakim ogranicza możliwość przyznania rekompensaty poprzez wprowadzenie obowiązku wykazania za mieszkania właściciela pozos tawionego majątku zabużańskiego poza obecnym terytorium RP. S karżący wskazali na wyrok Trybunał u Konstytucyjnego z 23 października 2012 r. (sygn. SK 11/12, OTK ZU nr 9/A/2012 , poz. 107) , w którym orzeczono, że art. 2 pkt 1 u.r.p.r. w zakresie, w jakim uza leżnia prawo do r ekompensaty od zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej , jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Skarżą cy p rzytoczyli fragment uzasadnienia w yroku SK 11/12, zgodnie z którym „wprowadzenie przesłanki domicylu – w takim ujęciu, jak w ustawie rekompensacyjnej – bynajmniej nie ozn acza miarkowania rekompensaty w zależności od liczby posiadanych nierucho mości, ani też nie powoduje, że rekompensatę ot rzymają osoby, dla któ rych utracona nieruchomość była centrum życiowym (wymagane jest bowiem zamieszkanie na byłym terytorium państwa polskiego, a nie w miejsc owości, w której znajdowała się nieruchomość będąca p odstawą rekompen saty, czy wręcz dokładnie w tej nieruchomości, ze względu na którą rekompensata ma być wypłacona) ” . Zgodnie z wyrokiem TK w sprawie SK 11/12 zaskarżony przepis miał utracić moc z dniem 1 maja 2014 r., jednakż e został zmieniony przez art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmian ie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieru - chomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U . z 2014 r. poz. 195) z dniem 27 lutego 2014 r. Zdaniem skarżących , zmiana legislacyjna wprowadzona przez prawodawcę nie może być uznana za „efektywne remedium naruszenia ” stwierdzonego wyrokiem TK o sygn. SK 11/12 . W z łożonych pismach skarżący podnoszą, że ich prawo własności zostało naruszone przez jego arbitralne ogran iczenie, a to przez wprowadzenie przesłanki ogranicza jącej możliwość realizow ania roszczenia majątkowego , tj. obowiązku wykazania zamieszkania właściciela pozostawionego majątku zabużańskiego na terytorium byłej RP w celu realizacji rekompensaty. Ich zda niem , ustalenie przesłanki miejsca zamieszkania nie spe łnia wymogów określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, jako nieproporcjonalne i niecelowe. 6 . W ocenie Trybun ału skarżący prawidłowo określili przedmiot kontroli (art. 53 us t. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK), ws kazali, jakie przysługujące im konstytucyjne praw a i w jaki sposób zostały – ich zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także należycie uzasadnili sformułowane w skardze zarzuty (art . 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). Skoro złożona skarga w części, w jakiej dotyczy niezgodności zaskarżonego prze pisu z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji spełnia wymagania przewidziane w u.o.t.p. TK, a nie zachodzą okoliczności określone w a rt. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK, to – na podstawi e art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – w tym zakresie zasadne jest nadanie jej dalszego biegu. 7 . Skarga w części, w której dotyczy badania zgodności art. 2 ust. 2 u.r.p.r. z art. 1 Protokołu dodatkowego nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowyc h wol - ności (zwanej w złożonej skardze Europejską Konwencją Pr aw Człowieka; Dz. U. z 1995 r. OTK ZU B/2020 Ts 162/18 poz. 351 4 Nr 36, poz. 175/1, ze zm.) – nie spełnia wymogu określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym przysługuje ona tylko w przypadku, gdy zostały nar uszone wolności lub prawa określone w ustawie zasadniczej (por. wyro k z 15 kwietnia 2009 r., sygn. SK 28/08, OTK ZU nr 4/A/2009, poz. 48). Z tego też powodu – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. T K – należało postanowić, jak w punkcie 2 sentencji . W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentenc ji. POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje p rawo do wniesienia zażalenia na pkt 2 powyższego postanowienia, w terminie 7 dni od daty jego doręczeni a.