Ts 119/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 grud nia 2020 r. Pozycja 386 POSTANOWIENIE z dnia 19 lutego 2020 r. Sygn. akt Ts 119/18 Tr ybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Spółki z o.o. w sprawie zgodności: 1) art. 118 § 5 ustawy z d nia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę powania c ywil- nego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) „ przyznającego adwokatowi lub radcy pra wnemu ustanowionemu w związku z wniesieniem skargi k onstytucyjnej uprawnienia do sporządzenia opinii o braku podstaw do wnies ienia skargi w przypadku, g dy nie stwierdza podstaw do jej wniesienia z uwag i na brak podstaw innych niż formalne ” , z : a) art. 32 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol- ski ej , b) art. 31 ust. 3 zdanie o statnie Konstytucji , c) art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji , d) art. 45 ust. 1 Konstytucji , e) art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji , f) art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji , g) art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucj i , h) art. 77 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 Konstytucji , i) art. 77 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji ; 2) art. 117 3 ustawy wymienionej w pkt 1, z: a) art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2 Konstytucji, b) art. 10 ust. 1 Konstytucji, c) art. 2 Konstytucji; 3) art. 244 § 1 ustawy przywołanej w punkcie 1 oraz art. 33 ust. 2 u stawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 2261 , ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji; 4 ) art. 29 ustawy przywo łanej w pkt 1, „ w zakresie, w jakim wyłącznym do roz- poznania powództwa jest Sąd, z którego działaniem wiąże się powództwo ” , z art. 45 u st. 1 Konstytucji , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjn ej dalszego biegu. OTK ZU B/2020 Ts 119/18 poz. 386 2 UZASADNIEN IE 1. W sk ardze konstytucyjnej wniesion ej do Trybunału Konstytucyjnego 27 lipca 2018 r. (data nadania) Spółka z o.o. (dalej: skarżąca ), reprezentowana przez adwokata z urzę- du , wystąpi ł a z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. 1.1 . W spr awie o sygn. akt [ … ] skarżącej przyznano pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi konstytucyjnej dotyczącej postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 25 paź- dziernika 2012 r. ( sygn. akt [ … ] ; zgodnie z uzasadnieniem załączonych d o skargi judykatów) . Ustanowiony pełnomocnik z urzędu sporz ądził opinię o braku podstaw do w niesienia skargi. 1.2. Skarżąca wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem wniesienia skarg i konstytucyjnej w zakre sie stwierdzenia niezgodności z Konstyt ucją art. 118 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks p ostępowania cywilnego (Dz. U . Nr 43, poz. 296 , ze zm.; dalej: k.p.c.) , na podstawie którego wyznaczony do jej sprawy adwokat wy dał opinię o braku pod- staw do wniesienia skargi konstytucyjnej . Sąd Rejonowy w T. p ostanowieniem z 29 listopada 2013 r. (sygn. akt [ … ] ) oddalił wniosek skarżącej . Działając na podstawie art. 117 § 5 k.p.c. sąd uznał, że ustanowienie peł- nomocnika w sprawie nie jest potrzebne. W skazał, że skarżąca błę dni e potraktowała – jako „ ostateczne orzeczenie ” z art. 79 Konstytucji – opinię pełnomocnika usta nowionego z urzędu . 1 .3 . Sąd Okręgowy w K. postanowieni em z 7 kwietnia 2014 r. ( sygn. akt [ … ] ; dalej: postanowie nie Sądu Okręgowego z 2014 r . ) oddalił za żalenie skarżącej na orzeczenie sądu pierwszej instancji . W uzasadnieniu podniesiono, że sąd może odmó wić zwolnienia z kosz- tów sądowych lub ustanowienia pełnomoc nika w celu wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocneg o orzeczenia, jeżeli skarga z oczywistych wzgl ędów podlegałaby odrzu ceniu. Sąd Okręgowy wskazał, że taka sytuacja zachodzi, gdy „ strona wy- stępuje z wnios kiem o ustanowienie pełnomocnika w celu wniesienia skargi konstytucyjnej od opinii prawnej, która n ie stanowi orzeczenia sądu ani rozstrzygnięcia organu administracji publicznej ” . W tej sytuacji bowiem ustanowienie pełnomocnika jest bezzasadne. 1.4 . W z wiązku z postanowieniem Sądu Okręgowego z 2014 r. skarżąca wniosła po- wództwo o naprawienie szkody w yrządzonej wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem . Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 23 maja 2017 r. (sygn. akt [ … ] ) oddalił pow ództwo w cało ści. Podniósł, że zgodnie z art. 417 1 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459; dalej: k. c .) w związku z art. 424 1b k.p.c. , do uwzględnie- nia powództwa konieczne jest udowodnienie zarówno niezgodności z prawem postanowienia Sądu Okręgowego , jak i faktu, że wydanie tego orzeczenia wyrządziło szkodę – czemu skar- żą ca nie sprostała. Sąd uznał, że postanowienie Sądu Okręgowego z 2014 r. pozostaje w zgo- dzie z przepisami prawa , na których zo stało oparte, w szczególności z art. 46 ust . 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, po z. 643 , ze zm .) oraz art. 117 § 5 k.p.c. Sąd wskazał , że prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej nie jest prawem absolutnym. Odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z 13 lipca 2010 r. w sprawie III CZP 29/10, w któ rej podkreślono, że dopuszczalna je st odmowa ustanowienia pełnomocnika z ur zędu w celu wniesi enia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orze- czenia, jeśli skarga z oczywistych względów podlegałaby odrzuceniu . Podniósł również, że skarga konstytucyjna dotycząca naruszenia przepisów Konsty tucji przez art. 118 § 5 k.p.c. – na podstawie którego pe łnomocnik z urzędu zawiadomił o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – jako niedopuszczalna z oczywistych względów podlegałaby odrzuceniu. W związku z tym stwierdził, że postanowienie Sądu Okręgowego z 2014 r. odmawiające OTK ZU B/2020 Ts 119/18 poz. 386 3 przyznania pełnomocnika z urzędu zn ajduje podstawę prawną w art. 117 § 5 k.p.c., zgodnie z którym sąd uwzględnia wniosek strony o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy praw ne- go, jeżeli uzna jeg o udział w sprawie za potrzebny. 1.5 . Skarżąca złożyła o dwołanie do Sądu Apelacyjnego w K. , który wyrokiem z 1 lu- tego 2018 r. (sygn. akt [ … ] ; dalej: wyrok Sądu Apelacyjnego ) ją oddalił . Odnosząc się do zarzutów skarżącej, Sąd Apelacy jny podni ósł, że z chw ilą nawiązania stosunku pracy z Prokuratorią Generalną osoba zatrudniona zawiesza swoją dotychczasową działalność. Wykonuje odtąd czynności rad c y czy referendarza, nie tracąc jednak swyc h wcześniejszych uprawnień. Jej umocowanie d o pracy, do której kwa lifikują ją wcześniej zdobyte i potwierdzone kwalifikacje , potwierdza legitymacja służbowa. Sąd stwierdził , że sędzia, który orzekał w pierwszej instancji , w swej działalności orzeczniczej nie podlega służbowo Pre zesowi Sądu Okręgowe go. Jest to bowiem tylko podległość organizacyjna, o czym świadczy art. 48 § 1 k.p.c. P odniósł również, że art. 417 1 § 2 k.c. wymaga wykazania, iż szkoda wynikała z wydania prawomocnego orz eczenia niezgodnie z prawem, czego skar- żąca nie uczyniła . Podkre ślił, że przesłanką ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest – zgod- nie z art. 117 § 5 k.p.c. – uznanie, że jego udzi ał w postępowaniu jest potrzebny , to znaczy, że prawo do złożenia skargi konstytucyjnej może być ograniczone przez sąd powszechny lub wyznaczonego pełnomocnika, o ile uzna on, że skarg a konstytucyjna jest nieuzasadniona. Sąd stwierdził również brak zależności pomiędzy odmową przyznania sk arżącej pełnomocnika z urzędu w sprawie [ … ] a pozbawieniem skarżącej odszkodowania doc hodzonego w postę- powaniu w sprawie [ … ] . 2. Skarżąca wskazała , że wyrok Sądu Apelacyjnego jest ostatecznym orzeczenie m w jej sprawie (s. 3 skargi) , doręczonym 19 marca 2019 r. (data została potwierdzona). 3. Ze skargi wynika, że w związku z postę po waniem zakończonym wyrokiem Są du Apelacyjnego skarżąca złożyła dwa wnioski o ustanowienie pełnomocnika z urzędu , celem wniesienia ska rg – kasacyjnej oraz kon stytucyjnej . P ostanowieniem Są du Rejo nowego w T. z 1 lutego 2018 r. (sygn. akt [ … ] ) wniosek o pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi konstytucyjnej rozpoznano pozytywnie. 30 maja 2018 r. (data potwierdzona) radca prawny będący pełnomocnikiem skarżącej został poinformowa ny przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w K. o wyznaczeniu go z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej w sprawie. 4. W złożonej skardze zarzucono, że art. 117 3 § 2 k.p.c., który wskazuje tryb ustano- wienia pełnomocnika z urzędu , narusza prawo do rozpoznania sprawy przez niezawisły i bez- stron ny s ąd (art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji) oraz obowiązek sprawowania wy- miaru sprawiedliwości (art. 10 Konstytucji) przez niezawisłe i bezstronne sądy (s. 12 skargi). Podniesiono, że art. 118 § 5 k.p.c. jest niezgodny z art. 32 Konstytucji, a lbow iem róż- nicuje stopień ochrony prawa d la tych, których nie stać na opłacenie pełnomocnika z wyboru i odmiennie osób, których majątek na to pozwala , celem wniesienia skargi konstytucyjnej lub skargi do Sądu Najwyższego (s. 9 skargi). Skarżąca uznała, że „ os oba posiadająca środki na ustanowienie pełnomocnika może po prostu wnieść skargę, która zost anie rozpoznana przez Trybunał Konstytucyjny lub Sąd Najwyższy. Osoba uboga (…) poddana natomiast zostaje formie swoistego rodzaju kontroli przez wniesienie sk argi , która dokonywana zostaje przez osobę nie mającą statusu właściwego, niezawisłego i bezstronnego sądu”. W uzasadnieniu skargi podniesiono t eż, że art. 118 § 5 k.p.c. jest niezgodny z art. 79 ust. 1 Konstytucji (s. 29 skargi). Skarżąca stw ierdziła, ż e r a dca Prokuratorii Generalnej, który występował w zastęp- stwie procesowym Skarbu Państwa , nie spełniał wymogów art. 54 ust. 2 pkt 4 ani art. 54 OTK ZU B/2020 Ts 119/18 poz. 386 4 ust. 3 ustawy z 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Pol skiej (Dz. U. poz. 2261, ze zm., dalej: ustawa o Prokuratorii). Sąd Okręgowy w K. uznał się za niewłaściwy do ba dania powyższych okoliczności i dopuścił do u działu w procesie radcę Prokuratorii. S t wierdził, że legitymacja radcy Prokuratorii ma cechy dokumentu urzędow ego i na podstawie art. 244 § 1 k.p.c. oraz art. 33 § 2 ustawy o Prokuratorii należy uznać, że poświadcza posiadanie uprawn ień, o których mowa w ustawie o Prokuratorii. Zdaniem skar- żącej powyższe świ adczy, że art. 244 § 1 k.p.c. w związku z art. 33 § 2 us tawy o Prokuratorii – są niezgodne z zasadami państwa prawa ( art. 2 Konstytucji) i prawem do rzetelnej procedu- ry sądowe j (art. 45 ust. 1 Konstytucji; s. 20 skargi). Skarżąca wskazała, że w związku z treścią art. 29 k.p.c., który określa właściwoś ć są- du w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa – sąd ocenia swoje własne działanie (jako insty- tucji), co jest niezgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji. 5. Zarządzeniem sędziego TK z 2 październ ika 2019 r. wezwano skarżącą do u sunię- cia braków formaln ych, popr zez: 1) doręczenie: a) oryginału albo kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, wraz z 4 kopiami: – postanowienia Sądu Rejonowego w T. z 29 listopada 2013 r. oddalającego wniosek o usta- nowien ie pełnomocnika z urzędu (sygn. akt [ … ] ) w sprawie opinii adwokata z urzędu w przedmiocie złożenia skargi kasacyjnej w postępowaniu o sygn. akt [ … ] , – postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 7 kwietnia 2014 r. (sygn. akt [ … ] ); b) oryginału albo kopii poświadczonej za zgo dność z oryginałem: – wyroku z 23 maja 2017 r. Sądu Okręgowego w K. (sygn. akt [ … ] ), – wyroku z 1 lutego 2018 r. Sądu Ap elacyjnego w K. (sygn. akt [ … ] ); 2) p odanie oraz potwierdzenie daty złożenia przez skarżącą wnios ku o przyznanie pełnomoc- nika z urzędu w celu z łożenia skargi konstytucyjnej w związku z orzeczeniem Sądu Apela- cyjneg o w K. z 1 lutego 2018 r . (sygn. akt [ … ] ); 3) uzasadnienie zarzutów niezgodności: a) art. 29 k.p. c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, w z akresie, w jakim wyłącznym do rozpoznania powództwa jest sąd, z którego działaniem wiąże się powództwo, b) art. 244 § 1 k.p.c. w związku z art. 33 ust. 2 ustawy o Prokuratorii z art. 45 ust. 1 w związ- ku z art . 2 Konstytucji. 6 . W piśmie z 14 października 2019 r. (data nadania) skarżąca przedstawiła uzasad- nienie zarzutów niezgodności art. 29 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji. D oręczyła też , po- świadczone za zgodność z oryginałem , kopie żądanych orzeczeń, wskazała oraz potwierd ziła datę złożenia wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu w celu złożenia skargi konstytu- cyjnej . Nie uzasadniła natomiast zarzutu niezgodności art. 244 § 1 k.p.c. w związku z art. 33 ust. 2 ustawy o P rokuratorii z art . 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 20 19 r., poz. 2393 , ze zm. ; dalej: u.o.t.p. TK) sk arga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejaw- nym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardz e konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 u.o.t.p. TK . OTK ZU B/2020 Ts 119/18 poz. 386 5 Przedmiotem skargi może być przepis, który był no rmatywną podstawą ostatecznego orzeczenia wydane go w sprawie, w związku z którą wniesiono skargę konstytucyjną. Dlatego u.o.t.p. TK zobowiązuje występującego ze skargą do określenia przepisu, o którym mowa w art. 79 u st. 1 Konstytucji (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK) oraz dołączenia do niej wydaneg o na jego pod stawie orzeczenia (art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK). 2. Zaskarżone przepisy stanowią, co następuje: 1) art. 118 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowan ia cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360 , ze zm.; dalej: k.p.c.) : „ Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony w związku z postępowaniem kasacyj- nym lub postępowaniem ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzec zenia, nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi, jest obowiązany niezwłocznie zawia- do m ić na piśmie o tym stronę oraz sąd, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu. Do zawiadomienia adwokat lub radca prawny dołącza spo- rząd zoną przez siebie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia nie jest załączana do akt sprawy i nie jest doręczana stronie przeciwnej.”; 2) art. 117 3 k.p.c.: „§ 1. O wyznaczenie adwokata lub r adcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okrę- gowe j rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych. § 2. Właściwa okrę gowa rada ad wokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, wyznacza adwokata lub radcę prawnego niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie dwóch tygo dni, zawiadamiając o tym sąd. W zawiadomieniu właściwa okręgowa rada adwo- kacka lub rada okręgowej izby radców prawnych wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego adwokata lub radcy prawnego oraz jego adres do doręczeń. § 3. Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata lub radcę praw nego, właściwa okrę- gowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych , w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę.”; 3) art. 244 k.p.c.: „ § 1. Dokument y urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do te- go organy wła dzy publi cznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią do- wód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. § 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokume ntów urzędowych sporządzonych przez podmioty, inne niż wymienione w § 1, w zak resie zleconych im przez ustawę zadań z dziedziny administracji publicznej”; 4) art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 20 16 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypo- spolitej Polski ej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2261 , ze zm. ; dalej: ustaw a o Prokuratorii ): „ 2. Do kumentem upoważniającym Prezesa Prokuratorii Generalnej , wiceprezesa Pro- kuratorii Generalnej i radcę do wykonywania czynności zastępstwa jest legitymacja służbo- wa, która zawiera w szczególności imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe.”; 5) art. 29 k.p.c. : „Powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się według siedziby państwowej jednostki org anizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie ” . 3. Trybunał stwierdza, że zaskarżone: art. 117 3 i art. 118 § 5 k.p.c. nie były podstawą o rzeczenia wskazanego jako ostateczne. Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z 1 lu tego 2018 r. (sygn. akt [ … ] ) oraz Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 23 maja 2017 r. (sygn. akt [ … ] ) orze- kały w przedmiocie odszkodowania za wydanie – w przekonaniu skarżącej – ni ezgodnego z prawem postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 7 kwietnia 2014 r. (sygn. akt [ … ] ; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego z 2014 r. ). Sądy badał y , czy powyższe postanowienie było OTK ZU B/2020 Ts 119/18 poz. 386 6 zgodne z przepi sami praw a , a także, czy skarżąca poniosła szkodę w związku z powziętym orzeczeniem. Nie można stwierdzić, by opierał y się na przepisach wskazanych jako zaskarżo- ne. W następstwie powyższego, uzasadnienie złożonej skargi nie dotyczy przepisów, któ- re były podsta wą orzeczenia wskazanego jako ostateczne, a w konsekw encji także nie wyka- zuje związku zaskarżonych przepisów z tym orzeczeniem. Skoro zaskarżone przepisy nie były podstawą orzecze nia, w związku z którym skarżą- ca wystąpił a do Trybunału, to analizowana s karga nie spełnia podstawowego warunku wyni- kającego z a rt. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 64 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą odmo- wy nadania rozpatrywanej skardze dalszego biegu. 4. W odniesieniu do postępowa nia zakończonego postanowieniem Sądu Okręgowego z 2014 r. należy stwierdzić, co następuje: 4.1. W toku postępowania sądy nie orzekały ani na podstawie art. 117 3 ani art. 118 § 5 k.p.c. Przepisy te re gulują tryb postępowania w sytuacji, gdy sąd uzna, że konieczne jest wy- zna czenie adwokata z urzędu. W przy padku sprawy skarżącej – sąd odmówił natomiast przy- znania adwokata z urzędu, działając w oparciu o niezaskarżony art. 117 § 5 k.p .c. Treść skargi nie wskazuje jednak , by wolą skarżącej było objęcie tego przepisu zakresem zaskarżenia. 4.2. Nawet gdyby uznać, że zaskarżone przepisy były podstawą orzeczeń wydanych w tym postępowaniu , a skarżąca wskazał a by postanowienie Sądu Okręgowego z 2014 r. – w my śl art. 79 ust. 1 Konstytucji – jako os tateczne , skargę konstytucyjną należałoby ocenić jako złożoną z przekroczeniem terminu z art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. 5 . Trybunał stwierdza , że s karżąca, mimo wezwania w zarządzeniu sędziego TK, nie uzasadniła zarzu tu nie zgodności art. 244 § 1 k.p.c. oraz art. 33 ustawy o Prokuratorii z art. 45 i art. 2 Konstytucji. Na marginesie n ależy zauważyć, że uwagi skarżącej w zakres ie powyższego zarzutu dotyczą de facto sposobu stosowania przepisów prawa procesowego. W skardze wskazano bowiem na orzecznic two Sądu Najwyższego, zgodnie z którym warunkiem prawidłowej re- prezenta cji strony jest okoliczność, że jej pełnomocnik procesowy wykonuje zawód w jednej z form organizacyjnych przewidzianych we właściwych przepisach ustaw lub w przepisach korporacyjnych. Zdaniem skarżącej sąd jest obowiązany czuwać z urzędu, czy strona jest za- stępowana w sprawie przez osobę mogącą być pełnomocnikiem. O czekuje ona , by sąd – za- chowując regułę rzetelnego postępowania – badał uprawnien ia osoby występującej jako peł- nomocnik Skarbu Państwa. 6. W związku z zarzutami niekonstytucyjności art. 29 k.p.c. Trybunał podkreśla , że w systemie prawa polskiego przymiot niezaw isłości jest atrybutem – nie sądu jako instytucji organizacyjnej, ale sędz iego. W razie zagrożenia naruszeniem bezstronności sędzieg o – pra- wo przewiduje, wspomnianą przez skarżącą – instytucję wyłączenia sędziego. Trybunał przy- pomina, że zgodnie z art. 49 k.p.c. – sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, je żeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronnośc i sędziego w danej sprawie. Trzeba podnieść, że nawet w sytuacji, w której wyłącz eniu podlegaliby wszyscy sędziowie konkretnego sądu okręgowe go, znalazłby zasto- sowanie art. 44 k.p.c., w myśl którego – jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, sąd nad nim przełożony wyznacza na posie- d zeniu niejawnym inny sąd. Procedura cywilna przewiduje zatem mechanizmy gw arantujące OTK ZU B/2020 Ts 119/18 poz. 386 7 rozpoznanie sprawy przez bezstronny sąd (zob. np. postanowienie TK z 1 lipca 2015 r., sygn. Ts 70/14, OTK nr 4 / B/2015, poz. 364). Skarżąca nie wykaza ła, by skorzystała z powyższych możliwości wyłączenia sędzie- go. Nie odniosła się również w żade n sposób do tej instytucji. Powyższe uzasadnia odmowę nadania biegu skardze w zakresie, w jakim dotyczy art. 29 k.p.c., na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 61 u st. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK oraz art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. Mając powy ższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowi ł jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.