Ts 125/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 października 2020 r. Pozycja 302 POSTANOWIENIE z dnia 6 lutego 20 20 r. Sygn. akt Ts 125/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej L. Z. o zbadanie zgodności: art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, ze zm.) z art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. U ZASADNIENI E W skardze ko nstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 sierpnia 2018 r. (data nadania) L. Z. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru , wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktyczn e go. Decyzją z 17 mar ca 2016 r. (znak: […] ) Zakład Ubezpiecz eń Społecznych Oddział w B. (dalej: ZUS) odmówił przyznania skarżącemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący w ciągu ostatniego dziesięciolecia pr zed z gło - szeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy , nie udowodnił wymaganego okresu składkowego oraz nieskładkowego wynoszącego łącznie co najmniej 5 lat. W konsekwencji skarżący nie spełnił warunku przewidzianego w art. 57 ust . 2 w zw ią zku z art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fundu - szu Ubez pieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2020 r. po z. 53, dalej: u.e.r.f.u.s. ) Sąd Okręgowy w B. VI Wydział Pracy i Ubezpiec zeń Społecznych (dalej: Sąd Okręgowy) wyrokiem z 30 czerwca 2017 r. (sygn. akt […] ) oddalił odwołanie skarżącego od decyzji ZUS , uznając ją za prawidłową . Ustosunkowując się do argumentacji skarżącego wskazał, że okres pobierania przez niego zasił ku pielęg nacyjnego z tytułu opieki nad nie - pełno sprawną córką nie może być uznany ani za okres składkowy , ani za okres nieskładkowy. Sąd Apelacyjny w K. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 21 gru dnia 20 17 r. (sygn. akt […] ) oddalił apel ację skarż ącego od w yroku Sądu Okręgowego. Sąd odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku skarżącego okres pobierania zasiłku OTK ZU B/2020 Ts 125/18 poz. 302 2 pielęgnacyjnego nie może być kwalifikowany jako okres składkowy, ponieważ w trakcie pobierania tego świadczenia na podstawie art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 300, ze zm.; dalej: u.s.u.s.) nie były opłacane składki na ubezpieczen i e społeczne. Jednocześnie okres ten ‒ zdaniem są du ‒ nie mó gł być uznany za okres nieskładkowy, co wynikało wprost z art. 7 pkt 7 u.e.r.f.u.s . Zaskarżon y przepis – zdaniem skarżącego – narusza prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę (art. 67 u st. 1 Konstytucji) . Ska rżący wskazał, że art. 6 ust. 2a u.s.u.s. przewiduje ograniczenie w opłacaniu składek emerytalno - rentowych w przypadku pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie ze względu na to ograniczeni e skarżący nie spełnił warunkó w d o uzyskania prawa do re nty z tytułu niezdolności do pracy. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 25 września 2019 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia sk argi konstytucyjnej, a tak że reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym . Skarżący ponadto został zobowiązany do udokumentowani a dat y doręczenia: wyrok u Sądu Apelacyjnego w K. z 21 grudnia 20 17 r. ( sygn. akt […] ) oraz postanow ienia Sądu Okręgo - wego w B. z 14 czerwca 2018 r. (sygn. akt […] ) . W odpowiedzi na wezwanie skarżący do pisma z 7 października 2019 r. (data nadania) załączył pełnomocnictwo opatrzone datą 2 października 2019 r. oraz wydruk i z systemu śledzenia przesyłek . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstę pnemu rozpoznaniu na posiedzeniu n iejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie na dania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezz asadna, bądź gdy nie usunięto w terminie braków formalnych skargi (art. 61 ust. 4 pkt 1 - 3 u.o.t.p. TK). Tr ybunał stwierdza, że w niniejszej sprawie wystą piły dwie przesłanki odmowy nadani a skardze dalszego biegu. P rzedmiotem skargi może być tylko ten przepis, który był normatywną podstawą ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie, w związku z którą wniesiono skargę konstytucyjną. Dlatego u.o.t.p. TK zo bowiązuje występującego ze skargą do okreś lenia przepisu, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK) oraz dołączenia do niej wydanego na jego podstawie orzeczenia (art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK). Skarżący zakwestionowa ł art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 pa ździernika 1998 r. o sys - temie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, dalej: u.s.u.s.) w brzmieniu : „ za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opł aca składkę na ubezpieczenia emeryt alne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio: 1) świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysłu - gujących na podstawie przepi sów o świadczeniach rodzinnych, 2) zasiłku dla opiek una przysługujące go na po dstawie przepisów o ustaleniu i wy - płacie zasiłków dla opiekunów przez okres niezbędny do uzyskania okre su ubezpieczenia (składkowego i nieskła - dkowego) odpowiednio 20 - letniego przez kobietę i 25 - letniego przez mężczyznę” . OTK ZU B/2020 Ts 125/18 poz. 302 3 Trybunał stwierdza, że p owyższy przepis nie był podstawą orzeczenia, w związku z którym skarżący wniósł skargę, tj. wyroku Sądu Apelacyjnego w K. III Wydział Pracy i Ubez pieczeń Społecznych z 21 grudnia 201 7 r. (sygn. akt [ …] ). W postępowaniu zakończonym t ym orzeczeniem sądy oraz organ rentowy rozstrzygały o tym, czy skarżącemu przysługuje prawo do renty z tytułu całk owitej niezdolności do pracy. W konsekwencji badano spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 57 w związku z art. 58 ustawy z dnia 17 grudni a 19 98 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53, dalej: u.e.r.f.u.s. ). Przyczyną odmowy przyznania skarżącemu prawa do renty było niewykazanie wymaganego okresu składkowego ora z nieskładkowego (art. 57 ust. 2 w związku z art. 58 ust. 2 u.e.r.f.u.s. ) . W omawianym postępowaniu nie rozstrzygano, czy w przypadku pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz posiadania 25 - letniego okresu ubezpieczenia organ wypłacający to świadczenie pow inien odprowadzać składki na ubezpi e - czenie emerytalno - rentowe. Sko ro zaskarżony przepis nie był podstawą orzeczenia, w związku z którym skarżący wystąpił do Trybunału, to analizowana skarga nie spełnia podstawowego warunku wyni - kającego z art. 79 ust. 1 K onstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK. Nawet gdyby uznać art. 6 ust. 2a u.s.u.s. za podstawę prawną ostatecznego orzeczenia , to skargę należałoby ocenić jako oczywiście bezzasadną. Wyjaśnić należy, że zakwestio - now any przepis prawa musi wykazywać pod wójną kwalifikację. Po pierwsze, zaskarżony przepis powinien być podstawą prawną ostatecznego orzeczenia sądu lub organu admin istracji publicznej, wydanego w indywidualnej sprawie skarżącego. Po dr ugie, źródłem naruszen ia praw i wolności skarżącego ma by ć normatywna treść kwestionowanego przepisu, na podstawie którego organ orzekł o tych prawach i wol - nościach (zob. postanowienie TK z 9 października 2013 r., sygn. Ts 136/13, OTK ZU II/B/2014, poz. 886). Trybunał zauważa, że art. 6 ust. 2a u.s.u.s. wprowadza wymóg odprowadzania składek emerytalno - rentowych z tytułu wypłacanego świadczenia pielęgnacyjnego oraz ogranicza ten obowiązek w przypadku osiągnięcia określonego okresu ubezpieczenia. Przepis ten nie zawiera przesłane k, od których uzależnione jest przyzn anie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy . Samodzielnie więc nie może on być źródłem naruszenia prawa skarżącego do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze wzg lędu na chorobę. Źródłem takim mogą być ewentualnie przepisy prawa, wprowadzające przesłanki przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. S tanowisko Trybunału znajduje potwierdzenie w treści wniesionej skargi. Skarżący przyznał bowiem wprost, że gdyby utracił zdolność do p racy przed wejściem w życie art. 58 u st. 4 u.e.r.f.u.s. to uzyskałby prawo do renty. Dlatego zdaniem Trybunał u zakwestionowany art. 6 ust. 2a u.s.u.s. samodzielnie nie może być źródłem naruszenia prawa skarżącego do zabezpieczenia społecznego . Niezależni e od powyższego skardze należało odmów ić nadania dalszego biegu z po - wo du nieusunięcia braków formalnych skargi. Skarżący został zobowiązany do udokumen - towania dat doręczenia wyrok u Sądu Apelacyjnego w K. z 21 grudnia 20 17 r. (sygn. akt III […] ) oraz postan owienia Sądu Okręgowego w B. z 14 czer wca 2018 r. (sygn. akt […] ). Wezwano go również do doręczenia pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wnie - sienia skargi konstytucyjnej, a także reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konsty tucyjnym . Zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego sk arżący odebrał 30 września 2019 r. Termin do usunięcia braków formalnych upłynął 7 października 2019 r. (art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK). W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżący do pisma z 7 paźd ziernika 2019 r. (data nadania) załączył wydruki z systemu śledzenia przesyłek dla prze syłek o numerach: OTK ZU B/2020 Ts 125/18 poz. 302 4 […] . Trybunał stwierdza, że w ydruki te nie dokumentują dat doręczenia wymienionych orzeczeń sądowych, ponieważ nie zawierają informacji o ich adr esacie, odbiorcy oraz zawartości . Również w za kresie wezwania do doręczenia pełnomocnictwa skarżący nie usunął bra ków formalnych, gdyż przesłane pełnomocnictwo opatrzone jest datą 2 października 2019 r. , a skarga konstytucyjna w niniejszej sprawie została wniesiona 14 sierpnia 2018 r. (data nadania). T rybunał podkreśla, że udzielenie ze skutkiem wstecznym pełnomocnictwa do złożenia skargi konstytucyjnej bądź potwierdzenie tej czynności jako dokonanej przez nienależycie umocowanego pełnomocnika naruszałoby b ezwzględny obowiązek zastępo - wania skarżącego pr zez adwokata lub radcę prawnego , przewidziany w art. 44 ust. 1 u.o.t.p. TK (por. na gruncie postępowania cywilnego: pos tanowienie Sądu Najwyższego z 3 lipca 2008 r., IV CZ 47/08, Lex nr 637 708; uchwała Sądu Na jwyższego z 23 stycznia 2009 r. wydana w składz ie 7 sędziów, III CZP 118/08, Lex nr 470691). W konsekwencji ocenić należy, że skarżący, mimo wezwania sędziego Trybunału Konstytucyjnego, nie us u nął brak ów formalnych skargi. Zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u. o.t.p. TK stanowi to samodzielną przesłankę odm owy nadania skardze dalszego biegu. W związku z powyższym, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wni esienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.