Ts 84/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 maja 2020 r. Pozycja 1 32 POSTANOWIENIE z dnia 5 lutego 20 20 r. Sygn. akt Ts 84/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski – przewodnicząc y i sprawozdawca Julia Przyłębska Leon Kieres , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 2 października 201 9 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej P.M. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENI E 1. W s kardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 ma ja 2019 r. (data nadania), P.M. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu, zarzuci ł niezgodność art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji „w brzmieniu obowiązującym w dacie wysta- wienia tytułów wy konawczych (t.j. Dz.U.1991.36.161) oraz w brzmieniu przyjętym przez Wojewó dzki Sąd Administracyjny w Ł. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 , ze zm.) w uzasadnie- niu wyroku z dnia 30 października 2018 r. w spraw ie o sygn. akt: […] , w zakresie, w jakim wyżej wymi eniony przepis nie wskazuje jako przesłanki umorzenia postępowania egzekucyj- nego sytuacji, w której tytuły wykonawcze zostały wystawione niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a jak przyjmuje Wojewó dzki Sąd Administracyjny w Ł. w uzasadnieniu wzmian kowanego wyroku ww. tytuły były « nieprawidłowe, niezgodne z prawem i istnieją- cym obowiązkiem wystawienia tytułów wykonawczych » ”, z art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, ze zm. ; dalej: u.p.e.a. ) jest sprzeczny z zasadami: poprawnej legislacji (art. 2 Konstytucji), legalizmu (art. 7 Kon stytucji) oraz równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), a także narusza prawo do sądu gwarantowane przez art. 45 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU B/2020 Ts 84/19 poz. 1 32 2 2. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2019 r. wezwano skarżącego do usunięcia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tego zarządzenia – bra- ków formalnych skargi konstytucyjnej . Przedmiotowe zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 26 lipca 2019 r. 3. Pismem procesowym wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego 2 sierp nia 2019 r. (data nadania), pełnomocnik skarżącego wykonał powyższe zarządzenie. 4 . Postanowieniem z 2 października 2019 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 li- s topada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm. ; dalej: u.o.t.p. TK ). Podstawą takiego rozstrzygnięcia była okoliczność, że skarżący wskazał jako osta- teczne orzeczenie o jego konstytucyjnych wolnościach i prawach wyrok Wojewódzkieg o Są- du Administracyjnego w Ł. z 30 października 201 8 r. (sygn. akt […] ) , który nie został zaskar- żony skargą kasacyjną (która ma charakter zwykłego środka odwoławczego) do Naczelnego Sądu Administracyj nego i stał się w związku z tym prawomocny ( n ie została zatem wyczer- pana droga prawna w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK ) . W yrok ten był ponadto dla skar- żącego korzystny, gdyż sąd administracyjny uznał zarzuty skarżącego względem wydanych w s prawie skarżącego rozstrzygnięć administracyjnych, uchylił postanowienia organów obu instancji w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz sformułował wytyczne względem dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego. Innymi słowy, postępowanie dotyczące wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest nadal w toku, gdyż stan faktyczny i prawny sprawy powstały w wyniku orzeczenia sądu ad- ministracyjnego wciąż wymaga aktywnośc i ze strony właściwych organów władzy publicz- nej . Dlatego wystąpienie przez skarżącego ze skargą konstytucyjną na tym etapie postępowa- nia musi ało zostać uznane za przedwczesne, a przez to niedopuszczalne – z powodu braku ostatecznego orzeczenia negatywnie kształtującego położenie prawne skarżącego . Odpis postanowienia Trybunału został doręczony pełnomocnikowi skarżąc ego 8 paź- dziernika 201 9 r. 5 . W piśmie procesowym, sporządzonym przez pełnomocnika i wniesionym do Try- bunału Konstytucyjnego 1 5 października 201 9 r. (data nadania ), skarżąc y złoży ł zażalenie na postanowienie z 2 października 2019 r. , zaskarżając je w całości , zarzucając Trybunałowi naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK oraz wnosząc o nadanie dal- szego biegu skardze konstytucyjnej . Pełnomocnik wniósł ponadto o potraktowanie jako integralnej części zażalenia dołą- czonego doń pisma sporządzonego osobiście przez skarżącego, w którym zarzucił on pełno- mocnikowi „bezprawne” ograniczenie zakresu skargi konstytucyjnej . Zdaniem skarżącego przedmiotem skargi konstytucyjnej – i w konsekwencji rozpoznania przez Trybunał – powin- ny być zarzuty niezgodności art. 59 § 1 pkt 2, 3 , 7 i 10 u.p.e.a. z art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK), skarżące mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Kon- stytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie OTK ZU B/2020 Ts 84/19 poz. 1 32 3 trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym, badając w szczególnośc i, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdzono istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2 . Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie uznaje, że odniesienie się do treści zażalenia musi zostać poprzedzone uwagami natury ogólnej, d otyczącymi zasady skargowo- ści obowiązującej w postępowaniu przed polskim sądem konstytucyjnym. Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK , Trybunał orzekając jest związany granicami wniosku, pytania prawnego lub skargi konstytucyjnej. Zasada ta wymaga, aby sam s karżący określił akt normatywny lub jego część, które są przedmiotem postępowania. Trybunał nie może z urzędu rozszerzyć tak wska- zanego przedmiotu kontroli. Istotne jest przy tym, że brak możliwości działania Trybunału ex officio zachowuje aktualność na wszystkich etapach postępowania przed tym organem. Należy zatem przyjąć, że podmiot występujący z zażaleniem na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu sam określa granice, w ramach których sprawa podlega roz- poznaniu. Niezwykle istotna jest przy tym funkcja, jaką pełni ten środek odwoławczy. Jak wyni- ka z treści art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK na postanowienie w sprawie odmowy nadania skardze dalszego biegu skarżącemu przysługuje zażalenie do Trybunału w terminie siedmiu dni od daty doręczenia postanowienia. Przedmiotem zażalenia jest wydane w ramach wstępnej kon- troli postanowienie dotyczące oceny strony formalnej skargi. Ze względu na to, że w przepi- sie tym stanowi się o postanowieniu w sprawie odmowy nadania dalszego biegu skardze, na- leży uznać, iż zażalenie może odnosić się jedynie do przedstawionych przez Trybunał Kon- stytucyjny argumentów przemawiających za negatywną oceną strony formalnej skargi. Brak takiego odniesienia musi zostać każdorazowo oceniony jako niepodważenie zasadności ar- gumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu i skutkować będzie nieuwzględnieniem zażalenia (por. m.in . – zachowujące aktualność – postanowienia TK z : 31 października 2011 r., sygn. Ts 306/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 381; 9 lipca 2014 r., sygn. Ts 177/13, OTK ZU Suplement nr I I/B/2014, poz. 895; 22 października 2014 r., sygn. Ts 297/12, OTK ZU nr 5/B / 2014, poz. 388 ; 22 października 2014 r., sygn. Ts 12/13, OTK ZU nr 5/B/2014, poz. 393 oraz 19 maja 2015 r., sygn. Ts 279/13, OTK ZU nr 3/B /2015, poz. 232 ). 3. Przystępując do oceny wniesionego w niniejszej sprawie zażalenia , Trybunał Kon- stytucyjny stwierdza, że skarżąc y nie odni ó sł się w ogóle do podstaw odmowy nadania dal- szego biegu skardze konstytucyjnej, wskazanych w postanowieniu z 2 pa ździernika 201 9 r. Okoliczność ta skutkuje niepodważaniem przez skarżącego wydanego w jego sprawie roz- strzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytu- cyjnej . 4. Niezależnie jednak od powyższego Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zaskar- żone postanowienie jest prawidłowe. W sprawie skarżącego nie wyczerpano bowiem drogi prawnej, gdyż skarżący nie wniósł skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że wymóg wyczerpania drogi prawnej przysługującej w sprawie (w analizowanym przypadku – postępowania sądowoadministracyjnego) ma charakter bezwzglę dny i ustawo- dawca nie przewidział żadnych wyjątków od obowiązku jego dopełnienia. Wniesienie skargi konstytucyjnej przed zakończeniem postępowania przewidzianego w danej sprawie każdora- zowo musi być uznane za przedwczesne, a tym samym niezgodne z warunkiem określonym w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK (por. np. – zachowujące aktualność – postanowienie TK z 9 maja 2012 r., sygn. Ts 298/11, OTK ZU nr 3/B / 2012, poz. 311) . OTK ZU B/2020 Ts 84/19 poz. 1 32 4 W ydane w s prawie skarżącego orzeczenie Wojewódzkieg o Sądu Administracyjnego w Ł. było dla niego korzystne, gdyż uchylało poprzedzające je rozstrzygnięcia administracyj- ne, zaś organy administracyjne zobowiązane zostały do ponownego rozpatrzenia sprawy skar- żącego z uwzględnieniem wytycznych sformułowanych przez ten S ąd. Innymi słowy, sprawa s karżącego nie została do tej pory prawomocnie zakończona, przez co także nie została speł- niona przesłanka zawarta w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. 5. Odnosząc się do załączonego do zażalenia pisma, które skarżący sporządził osobi- ście, a wobec którego sformułowano wniosek, aby zostało ono potraktowane jako integralna część zażalenia, Trybunał przypomina , że z art. 44 ust. 1 in principio u.o.t.p. TK wynik a przymus adwokacko - radcowski w zakresie sporządzenia skargi konstytucyjnej oraz sporzą- dzenia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu (wyjątek doty- czy – zgodnie z art. 44 ust. 1 in fine u.o.t.p. TK – adwokatów, radców prawnych, sędziów, prokuratorów, notariuszy oraz profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych) . Ozna- cza to niedopuszczalność ani samodzielnego sporządzenia zażalenia w całości, ani w formie „załącznika” do pisma podpisanego przez profesjonalnego pełn omocnika (por. np. – zacho- wujące aktualność – postanowienie TK z 23 września 2012 r., sygn. Ts 63/12, OTK ZU Su- plement nr II/B/2014, poz. 841). W tym też zakresie pismo sporządzone osobiście przez skar- żącego podlega odrzuceniu na podstawie art. 370 w związ ku z art. 397 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w związku z art. 36 u.o.t.p. TK (por. m.in. postanowienia TK z 5 marca 2019 r., sygn. Ts 74/08, OTK ZU B/2019, poz. 97 oraz 5 marca 20 19 r., sygn. Ts 274/07, OTK ZU B/2019, poz. 105). Dla porządku – a bstrahując od powyższego – Trybunał zwraca również uwagę, że określony w art. 7 7 ust. 1 u.o.t.p. TK termin do wniesienia skargi konstytucyjnej ma charakter terminu zawitego do sformułowania wszystkich tych elementów skargi konstytucyjnej, które w myśl art. 53 ust. 1 u.o.t.p. TK stanowią jej niezbędną treść. Zgodnie z art. 67 ust. 1 u .o.t.p. TK Trybuna ł jest związany granicami skargi konstytucyjnej, nie może więc rozpatrywać me- rytorycznie zarzutów sformułowanych po upływie trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia, w związku z którym wystąpiono ze skargą (por. m.in . – zachowujące aktual- no ść – wyrok TK z 14 grudnia 1999 r., sygn. SK 14/98, OTK ZU nr 7/1999, poz. 163 oraz postanowienia TK z : 22 stycznia 2002 r., sygn. Ts 139/01, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 107 i 15 stycznia 2009 r., sygn. Ts 99/08, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 130). Modyfikacja prz ed- miotów lub wzorców kontroli nie ma także wpływu na postępowanie zażaleniowe, którego przedmiotem jest zasadność odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu (por. m.in. – zachowujące aktualność – postanowieni a TK z : 11 stycznia 2012 r., sygn. Ts 72/11, OTK ZU nr 1/B/2012, poz. 129 oraz z 22 paździe rnika 2014 r., sygn. Ts 297/12 ). Tym samym zmiana (modyfikacja) przedmiotu kontroli (nawet, gdyby została dokonana przez pełnomoc- nika, a nie przez skarżącego osobiście) byłaby bezprzedmiotowa i nie stanowiłaby podstawy do uwzględnienia zażalenia. W tym st anie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 8 u .o.t.p. TK – należało postanowi ć jak w sentencji .