Ts 39/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 września 2020 r. Pozycja 251 POSTANOWIENIE z dnia 8 lipca 2019 r. Sygn. akt Ts 39/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M. J. w sprawie zgodności: 1) art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listo pada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U . z 2016 r. poz. 1822 , ze zm.) w zakresie zwrotu ,,jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty” z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolit ej Polskiej, 2) art. 370 ustaw y wymienionej w pkt 1 w zakresie zwrotu ,,nieopłaconą” z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 79 ust. 1, a rt. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji , p o s t a n a w i a : odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego b iegu. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 5 marca 2018 r. (data nadania) M. J. (dalej: skar żący) wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. Skarga konstytucyjna została sformułow ana w związku z następując ą sprawą. Skarżący 3 listopada 2016 r. wystą pił do Sądu Rejonowego w T. Wydział I Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) z pozwem o zapłatę. Następnie 10 listopada 2016 r. został wezwany do usunięcia braków formalnych pozwu m.in. przez ui szczenie opłaty sądowej w kw ocie 500,00 zł. W odpowiedzi na wez wanie skarżący wniósł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 30,00 zł. Postanowieniem z 15 grudnia 2016 r. (sygn. akt […] ) Sąd Rejonowy oddalił wniosek skarżącego . Na to rozstrz ygnięcie skarżący wniósł zażalenie, które Sąd Okręgowy w K. III Wydział Cywilny Odwoławczy oddalił postanowieniem z 14 lutego 2017 r. ( sygn. akt […] ). W tej sytuacji, pismem z 3 kwietnia 2017 r. ( sygn. akt […] ) Sąd Rejonowy wezwał skarżącego do uiszczenia opłat y od pozwu w kwocie 500,00 zł w terminie tygodniowym pod rygorem zw rotu pozwu. W związku z tym, że skar żący nie uiścił wymienionej opłaty OTK ZU B/2020 Ts 39/18 poz. 251 2 w wy zna czonym terminie Sąd Rejonowy – zarządzeniem z 24 kwietnia 2017 r. (sygn. akt jw. ) – zwrócił mu pozew. Na t o zarządzenie skarżący wniósł zażalenie. Zarządzeniem z 26 maj a 2017 r. (sygn. akt jw. ) Sąd Rejonowy wezwał skarżącego do uzupełnienia braków form alnych zażalenia przez uiszczenie 100,00 zł tytułem opłaty od tego środka odwoławczego. W odpowiedzi, skarżąc y wniósł o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Sąd Rejonowy postanowieniem z 8 sierpnia 2017 r. ( sygn. akt jw. ) oddalił wniosek skarżącego. Skarżący złożył zażalenie, które Sąd Ok ręgowy oddalił postanowieniem z 17 paź - dziernika 20 17 r. ( sygn. akt [ …] ). Postanowieniem z 15 stycznia 2018 r. (sygn. akt […] ) Sąd Rejonowy odrzucił zażalenie skarżącego na z arządzenie o zwrocie pozwu z 24 kwietni a 2017 r. (sygn. akt jw.) z powodu nie uiszczenia opłaty od zażalenia. Zarządzeniem sędzieg o Trybunału Kon stytucyjnego z 6 marca 2019 r. (doręczonym pełnomo cnikowi skarżącego 18 marca 2019 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formaln ych skargi konstytucyjnej m.in. przez : wskazanie ostatecznego orzeczenia (w rozu - mieni u art. 79 ust. 1 Konstytucji) z d okładnym określeniem sygnatury akt oraz sądu, który je wydał ; wskazanie, jakie konstytucyjne prawa lub wolności ska rżącego wynikają z powoła - nych w petitum skargi wzorców kontroli i w jaki sposób zostały na ruszone przez zakwestionowane przepisy oraz uzasadn ienie zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów ze wskazanymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego, z powo - łaniem argumentów lub dowodów na ich poparcie. Pismem procesowym z 25 marca 2019 r. (data nadania) skarżący odniósł się do powyż s zego z arządzenia. Skarżący istoty niekonstytucyjności za skarżonych przepisów upatruje w uzależnieniu prawa do sądu , określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji , od ,,uiszczania jakichkolwiek opłat”. Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodn ie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 , ze zm. ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymag ań lub j est oczywiście bezzasadna. 2. W niniejszej sprawie s karżąc y zakwestionował konstytucyjność art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks pos tępowania cywilnego ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) o treści: ,,Jeżeli pismo proceso we nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłat y , przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodnio wym. Mylne oznaczenie pisma procesowego lub inne oczywiste niedokładności nie stanowią przeszkody do nadani a pismu biegu i rozpoznania go w trybie właściwym”, oraz art. 370 k.p. c. o treści: ,, Sąd pierwszej instancji odrzuci na posiedzeniu niejawnym apelacj ę wniesioną po upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również apelację, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie”. 3. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, podstawową przesłanką skorzystania ze skargi konstytucyjnej jest zakwestionowanie przepisów, które OTK ZU B/2020 Ts 39/18 poz. 251 3 prowadzą do naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego i jednocze śnie stanowią podstawę ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, wydanego w jego indywidualnej sprawie. Dlatego s karga konstytucyjna powinna zawierać wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżą cego – zostały naruszone, a także uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego aktu normatywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego. 4 . Trybunał stwierdził, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w zakresie pkt 3 i 4 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r. (dalej: z arzą - dzenie). Nie wskazał, które konstytucyjne prawa lub wolności wynikają z powołanych w petitum skargi wzorców kontroli oraz w jaki sposób zostały one naruszone przez z akwestio nowane przepisy (pkt 3 z arządzenia) . Do spełnienia przesłanki dopuszczalności wniesienia skargi konstytucyjnej , przewidzianej w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t .p. TK , konieczne jest również uzasadnienie zarzutu niezgodno ści kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego oraz powołanie argumentów lub d owodów na jego poparcie (pkt 4 zarządzenia). W uzasadnieniu skargi nie zostały powoła ne argumenty lub dowody na p oparcie formułowanych zarzutów skarżącego , a jedynie powołane zost ały cytaty pochodzące z orzecznictwa TK . W tym zakresie Trybunał przypomina , że przywo - ływanie treści orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego lub Sądu Najwyższego może jedynie stanowić wzmocnienie argumentacji, ale nie może jej zastąpić. Natomiast w piśmie proce so wym przesłanym w odpowiedzi na z arządzenie argumentacja skarżącego ogranicza się tylko i wyłącznie do próby wykazania braku możliwości uzyskani a ostatecznego orzeczenia w sprawie. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK – podsta wą odmowy nadania analizowanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Niezależnie od powyższej okolicznoś ci, przesądzającej samoistnie o niedopu - szczalności nadania niniejszej skardze dalszego biegu , należy stwierdzić, że nie spełnia ona także innych pr zesłanek warunkujących jej merytoryczne rozpoznanie. 5. W odpowiedzi na z arządzenie, jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji , skarżący wskazał – dołączone do skargi – postanowie nie Sądu Okręgo - wego w K. z 17 października 20 17 r. ( sygn. akt […] , która została błędnie określona przez skarżącego jako […] ) . Orzeczeniem tym oddalono zażalenie na postanowienie Sądu Rej onowego w T. z 8 sierpnia 2017 r. oddalające wnios ek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając to na uwadze Tryb unał s twierdził, że zakwestionowane w skardze art. 130 § 1 oraz art. 370 k.p.c. nie były podstawą wydania powyższego orzeczenia. Przedmiotem tego rozstrzygnięcia nie była bowiem ani kwestia zwrotu nieopłaconego pisma , ani odrzucenie nieopłaconej apelacji. Skutkuje to brakiem spełnienia podstawowych przesłanek wniesienia skargi, przewidzianych w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego bi egu . 6. Odnos ząc się natomiast do zarzutó w skargi Trybunał podkreśla, że s karżący formułując zarzu ty wskazał, i ż ,,prawo do korzystania z rozpoznania sprawy p rzez Sąd w dwuinstancyjnym postę powaniu jest uzależnione od uiszczenia opłaty ( wpisu)”. Z asada ta nie narusza p rzy tym – jak zastrzegł dalej – wskazanych dyspozycji Konstytucji. J ednak w jego przypadku prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ,,było prawem de facto martwym”, ponieważ zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa powinien OTK ZU B/2020 Ts 39/18 poz. 251 4 on ,,zabezpieczyć ś rodki na prowadzenie sporów sądowych nawet wtedy gdy obiektywnie rzecz ujmując nie ma takiej możliwości”. Należy podkreślić, że skarżący nie przywołał w tym kontekście żadnych orzeczeń , które po twierdzały by jego argumentację . Mając powyższe na uwadze, jak również okoliczność, że przedmiotem skargi nie uczyniono przepisów nakładających obowiązek wnoszen ia opłat od pism procesowych lub przepisów dotyczących zwolnienia od kosztów sądowych, należ y stwierdzić, że sformułowane w skardze zarzut y sprowadza ją się do kwestionowania rozstrzygnięć podjętych przez sądy w sprawie skarżącego . 7. Trybunał zwraca również uwagę, że p rzywołane przez skarżącego wzorce kontroli: art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust . 1 i 2 Konstytucji – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Tr ybunału Konstytucyjnego – nie mogą być sam odzielnymi wzorcami kontroli w postę po - waniu skargowym. Przepisy te określają sytuację prawną jednostki dopiero razem z innymi przepisami Konstytucji. Mają one bowiem charakter prawa ,,drugiego stopnia” (,,meta - pr awa”), które przysługuje w związku z konkretnymi normami prawnymi, a nie w oderwaniu od nich – niejako ,,samoistnie”. W postępowaniu ze skargi konstytucyjnej konieczne jest zatem odniesienie niesamodzielnych wzorców kontroli ko nstytucyjności do konkretnych określonych w Konstytucji wolności i praw ( zob. postanowienie TK z 4 lipca 2013 r., sygn. Ts 302/10, OTK ZU nr 4/B/2013, poz . 308), c zego skarżący nie uczynił w rozpatrywanej skardze konstytucyjnej. Z tych przyczyn Trybunał Konstytucyjny postanow ił jak na wstępie. POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżąc emu przysługuje prawo wniesienia zaża- lenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od da ty jego doręczenia .