Ts 62/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 kwietnia 2021 r. Pozycja 68 POSTANOWIENIE z dnia 25 września 2018 r. Sygn. akt Ts 62/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej [ …] s p. z o.o. w sprawie zgodności: art. 9 ust. 2, 2a i 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, po z. 770, ze zm.) z art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skar dze konstytucyjnej d alszego biegu. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 12 kwietnia 2018 r. (data nadania) [ …] s p. z o.o. (dalej: skarżąca), wystąpiła o stwierdzenie, że art. 9 ust. 2, 2a i 2b ustawy z dnia 20 sie rpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajo- wym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 12 1, poz. 770, ze zm. ; dalej: ustawa wprowadzająca KRS ) , wprowadzone przez art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o Kra- jowym rejestrze Sądowym oraz ni ektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1924) są niezgodne z art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została sformułowana w związku z następując ą sprawą. We wniosku z 8 marca 2017 r. skarżąca – wpisana do dotychczasowego reje stru han- dlowego pod nr [ …] – zażądała wpisania jej do Rejestru Przedsiębiorców Kra jowego Rejestru Sądowego. Postanowieniem z 17 marca 2017 r. (sygn. akt [ …] ) referendarz w Sądzie Rejo- nowym w G . , VIII Wydziale Gospodarczym Krajowego Rejestru Sądowego (dalej : Sąd Rejo- nowy w G . ) odrzuci ł wniosek. Z wrócił uwagę na to, że 1 stycznia 2001 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 700 , ze zm.; dalej: ustawa o KRS) oraz ustawa wprowadzająca KRS. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy wprow adzającej KRS, podmiot podlegający obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, zgodnie z przepisami ustawy o KRS, wpisany do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy o K R S (tj. do 1 stycznia 2001 r.) jest obo- wiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców. Z kolei art. 9 ust. 2 ustawy OTK ZU B/202 1 Ts 62/18 poz. 68 2 wprowadzającej KRS stanowi, że do czasu rejestracji, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2015 r., zachowują moc dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych . Natomiast, co wynika z art. 9 ust. 2a tej ustawy, podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do KRS zgodnie z prze- pisami ustawy o KRS , które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów ob- owiązujących do dnia wejścia w życie te j ustawy i które d o 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z 1 stycznia 2016 r. Jak zau- ważył Sąd Rejonowy w G. , skarżąca wpisana była do dotychczasowego rejestru pod nr [ … ] i do 31 grudnia 2015 r. mog ła złożyć wniosek o wpisanie do rejestru przedsiębiorców (przere- jestrowanie). S koro tego nie zrobiła, to po upływie tego terminu została wykreślona z dotych- czasowego rejestru. W związku z tym jako podmiot nieistniejący nie może zostać wpisana do Rejestru P r zedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Na powyższe postanowienie skar- żąc a złożył a skargę. Postanowieniem z 24 maja 2017 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Rejo no wy w G. nie uwzględnił tego środka procesowego i ponownie odrzucił wni osek , stwierdziwszy, że 1 styczn ia 2016 r. nastąpiły z mocy prawa skutki w postaci utraty zdolności prawnej, a tym samym i sądowej skarżącej. Na to rozstrzygnięcie skarżąca wniosła zażalenie, które Sąd Okręgowy w G. , Wydział XII Gospodarczy Odwoławc zy (dalej: Sąd Okręgowy w G. ) oddalił p ostanowie niem z 15 grudnia 2017 r. (sygn. akt [ … ] ). Orzeczenie to, wskazane jako ostatecz- ne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało wraz z uzasadnieniem doręczone pełno- mocnikowi skarżącej 16 stycznia 2018 r. Skarżąca twierdzi , że zakwestionowane w skardze przepisy , na podstawie których doszło do przejęcia jej mienia na rzecz Skarbu Państwa , naruszają prawo własności (art. 64 ust. 1 Konstytucji), a także zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw słusznie nabytych (a rt. 2 Konstytucji) . Ponadto – zdaniem skarżącej – nieod- płatne przej ę cie własności przez Skarb Państwa, będące co do istoty wywłaszczeniem , jest sprzeczne z brzmieniem art. 21 ust. 1 K onstytucji, który gwarantuje wywłaszczenie za od- szkodowaniem. Trybuna ł K onstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeli- minowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmio- tem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanow ienie o odmowie nadania skar- dze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określ onych przez prawo wymagań lub jest oczywi- ście bezzasadna. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy , czyje konstytucyjne wolności lub prawa zo- stały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ adm inistracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolno- ściach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W pierwszej kolejności Trybunał st wierdza, że rozpatrywana skarga nie została wnie- siona przez uprawniony podmiot. Należy zauważyć, ż e z przywołanego wyżej przepis u ustawy zasadniczej wynika, iż p rawo w ystąpienia ze skargą do Trybunału ustrojodawca przyznał tylko takim podmiotom, którym pr zysługują konstytucyjne wolności lub prawa . Jak wynika z dołączonych do skargi orzeczeń, skarżąca z dniem 1 stycznia 2016 r. zo- stała z mocy prawa wykreślona z rejestru sądowego. W związku z tym , jako podmiot nieist- niejący , nie jest beneficjentem wolności i praw określonych w Konstytucji. W analizowanej OTK ZU B/202 1 Ts 62/18 poz. 68 3 sprawie wolności i praw a przysługują jedynie wspólni kom byłej spółki, i to oni są podmiot a- mi legitymowanym i do wystąpienia ze skargą konstytucyjną. Niezależnie od powyższego Trybunał s twierdza, że rozpatrywana skarga nie spełnia także pozostałych warunków przekazania jej do merytorycznej oceny. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji, przedmiotem skargi mogą być tylko takie przepisy, na podstawie których w sprawie skarżącego zostało wydane or zeczenie, które w sposób osta- teczn y rozstrzyga o jego wolnościach lub prawach, których naruszenie skarżący zarzuca w skardze . W związk u z tym, art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p . TK zobowiązuje skarżącego do do- kładnego określenia przepisu spełniającego powyższe warunki i w stosunku do którego skar- żący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją, natomiast art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK ustanawia wymóg dołączenia do s kargi wydanego na jego podstawie orzeczenia. Skarżąca zakwestionowała art. 9 ust. 2, 2a i 2b ustawy wprowadzającej KRS. Przepisy te mają następujące brzmienie: „Do czasu rejestracji, zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1 [tj. ustawy o KRS] , nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2015 r. zachowują moc dotychczasowe przepisy w rejestrach sądowych” (art. 9 ust. 2 ustawy wprowadzającej KRS). „Podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgod- nie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1 [tj. ustawy o KR S ], które były wpisane do rejestru sądowego na podsta wie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej usta- wy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W przypadku gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 s tycznia 2016 r. został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postę- powanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w niniejszym przepisie oraz przepisach u st. 2b - 2g i 2i powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postepowania” (art. 9 ust. 2a ustawy wprowadzającej KRS). „Z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobo wiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników , członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą w ykreślenia podmiotu z rejestru” (art. 9 ust. 2b ustawy wprowadzającej KRS). Naruszenie swy ch praw określonych w art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji skarżąca wiąże z postanowieniem Sądu Okręgowego w G. z 15 grudnia 2017 r. Rozstrzygnię- ciem tym sąd oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie, którym Sąd Rejonowy w G. od- rzucił jej wniosek o wpis do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Jak stwierdził Sąd Rejonowy w G. , skarżąca w terminie wskazanym w art. 9 ust . 2a nie złożyła wniosku o przerejestrowanie, dlatego 1 stycznia 2016 r. z mocy prawa utraciła zdolność pra wną, a tym samym i sądową. Podstawą orzeczenia wskazanego przez skarżącą jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz poprzedzając ych go rozstrzygnięć były więc przepisy dotyczące reje- stracji podmiotów podlegających obowiązkowi wpisu do KR S w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, w tym określające skutek zaniechania złożenia przez nie wniosku o przerejestrowanie ( tj. art. 9 ust. 2 i 2a zdanie pierwsze ustawy wprowadzającej KRS). Podstawą tych orzeczeń nie były natomiast art . 9 ust. 2a zdanie drugie (skarżąca złoży- ła wniosek o wpis po 1 stycznia 2016 r.), a także art. 9 ust. 2b tej ustawy, gdyż dotyczy on kwestii nabycia przez Skarb Państwa mienia przedsiębiorców. W związku z tym w zakresie, w jakim skarżąca kwestionuje konst ytucyjność art. 9 ust. 2a zdanie drugie oraz art. 9 ust. 2b ustawy wprowadzającej KRS , skarga nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w a rt. 79 ust. 1 Konstytucji , a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Należy ponadto zwrócić uwagę na to , że w sprawie, w związku z którą skarżąca wnio- sła skargę do Trybunału , sądy nie rozstrzygały o jej prawach wyrażonych w art. 21 ust. 1 OTK ZU B/202 1 Ts 62/18 poz. 68 4 i art. 64 ust. 1 Konstytucji. Jak podkreślił Sąd Okręgowy w G. , „[k]westia dalszych konse- kwencji związanych z wykreśleni em spółki nie była przedmiotem rozpoznania przez sąd reje- strowy”. Jak stanowi bowiem z art. 9 ust. 2i ustawy wprowadzającej KRS, nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomo- ści , a nie sąd rejestrowy. Przedstawione przez skarżącą orzeczenie nie spełnia zatem warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 i art. 53 ust. 2 pk t 1 u.o.t.p. TK. W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowe staje się r ozważanie zasadności zarzutów naru- szenia art. 2 Konstytucji. Wyrażone w nim zasady mogą bowiem stanowić podstaw ę skargi konstytucyjnej tylko w zakresie, w jakim ich naruszenie powoduje uszczer bek w konstytucyj- nym prawie podmiotowym skarżącego, co jak już wskazano , nie zachodzi w wypadku anali- zowanej skargi (zob. postanowienia pełnego składu TK z: 24 października 2001 r., sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225 oraz 23 stycznia 2002 r., sygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). Wskazane oko liczności są – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą od- mowy nadania rozpatrywanej skardze dalszego biegu. POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje pr awo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.