Ts 94/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 września 2026 r. Pozycja 17 2 POSTANOWIENIE z dnia 13 maja 2026 r. Sygn. akt Ts 94/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym s karg i konstytucyjn ej K . W . o zbadanie zgodności : art. 394 2 § 1 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 20 19 r. poz. 1 460 , ze zm. ) w brzmieniu obowiązującym od dnia 7 listopada 2019 r. nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469) „ w zakresie , w jakim nie przewiduje możliwości zaskarże- nia postanowienia sądu drugiej instancji, wydanego w wyniku rozpoznania zaża- lenia na postanowienie sądu pierwszej instancji, w zakresie zawartego w nim wydanego po raz pierwszy przez sąd odwoławc zy rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażalenio- wym” , z art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 78 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 oraz w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 1 maja 202 4 r. (data nadania) K . W . (dalej: skarżąc y ) – w imieniu własnym – wystąpi ł z żądaniem przytoczo- nym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego . Skarżący K . W . , adwokat, został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu J . S . , tj. po- wódki w postępowaniu o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Postanowieniem z 20 września 2023 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w W. II Wy- dział Cywilny Odwoławczy – na skutek złożonych przez powódkę zażale ń – w punkcie pierwszym zmienił postanowienie zawarte w punktach II i III wyroku Sądu Rejonowego w W. w ten sposób, że odstąpił od obciążania powódki kosztami procesu na rzecz pozwa- nych; w punkcie drugim odstąpił od obciążenia pozwanych kosztami postępowania zażale- niowego, zaś w punkcie trzecim zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w W. na OTK ZU B/2026 Ts 94/24 poz. 17 2 2 rzecz adwokata K . W . kwotę 450 zł wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Na punkt III powyższego rozstrzygnięcia, powódka – za pośrednictwem pełnomocnika z urzędu – złożyła zażalenie, które Sąd Okręgowy w W. II Wydział Cywilny Odwoławczy postanowieniem z 25 października 2023 r. (sygn. akt […] ) odrzucił jako niedopuszczalne. Na przedmiotowe orzeczenie powódka także wniosła zażalenie, które Sąd Okręgowy w W. II Wydział Cywilny Odwoławczy oddalił p ostanowieniem z 14 lutego 2024 r. (sygn. akt […] ). Orzeczenie to, doręczone pełnomocnikowi 24 lutego 202 4 r. , wskazane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. W ocenie s karżąc ego „ brak możliwości zaskarżania przez pełnomocnika z urzędu wydanych po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji rozstrzygnięć w sprawie kosztów nieo- płaconej po mocy prawnej stanowi ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu, wynikające- go z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz związanego z nim prawa zaskarżenia takich rozstrzygnięć, wynikającego z art. 78 Konstytucji w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Brak jakiejkolwiek możliwości kontroli tego orzeczenia należy ocenić jako nie spełniający standardu należytej procedury sądowej, gdyż orzeczenie w sprawie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu dotyczy istotnych praw majątkowych pełnomocnika” (s. 5 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me- rytorycznego rozpoznania, ponieważ: a) została sporządzona przez adwokata występującego we własnym imieniu (art. 44 u.o.t.p.TK), b) od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z 14 lutego 2024 r. (sygn. akt […] ) , wskazanego jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, nie przysłu- guje zwyczajny środek zaskarżenia, a skarżący poinformował, że nie wniósł od niego także nadzwyczajnego środka zaskarżenia (art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK), c) dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi, zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK (ostateczne orzeczenie doręczono skarżące mu 24 lutego 2024 r. , zaś skargę konstytucyjną wniesiono 21 maja 2024 r. ), d) określony został przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK), e) wskazano, które konstytucyjne wolności i prawa oraz w jaki sposób – zdaniem skar - żące go – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), f) przedstawiono uzasadnienie sformułowanych w skardze zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 3. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusu- walnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, ani oczywi- ście bezzasadna w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. Jednocześnie należy zauważyć, że zakwestionowany w niniejszej skardze przepis był już przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Trybunałem. W wyroku z 8 maja 2024 r., sygn. akt SK 59/21 (OTK ZU nr 46/A/2024) Trybunał orzekł, że art. 394 2 § 1 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r., w zakresie, w jakim uniemożliwia za- OTK ZU B/2026 Ts 94/24 poz. 17 2 3 skarżenie postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej od apelacji wydanego przez sąd drugiej instancji, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2, art. 78, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ocena, czy w związku z tym wyrokiem w niniejszej sprawie zachodzi ujemna przesłanka procesowa ne bis in idem wykracza jednak poza zakres wstępnej kontroli. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK, postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.