Ts 274/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 października 2026 r. Pozycja 195 POSTANOWIENIE z dnia 13 maja 2026 r. Sygn. akt Ts 274/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym s karg i konstytucyjn ej R . P . o zbadanie zgodności : art. 394 2 § 1 1 ustawy z dnia 17 list opada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego (Dz. U. z 20 2 0 r. poz. 1 57 5 , ze zm. ) „w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektó- rych innych ustaw (Dz. U. 2019, poz. 1469) w zakresie [ , ] w jak im nie przewi- dywał on dla strony środka zaskarżenia na postanowienie o odmowie zwolnieni a strony od kosztów sądowych w postępowaniu apelacyjnym wydane po raz pier - wszy przez sąd drugiej instancji ” , z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 w związ- ku z art. 77 u st. 2 oraz art. 45 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 1 sierpnia 202 3 r. (data nadani a) R . P . (dalej: skarżąc a ) , reprezentowan a przez p ełnomocnik a z wyboru , wystąpi ł a z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następu- jącego stanu faktycznego . P ostanowieniem z 19 grudnia 2022 r. (sygn. akt […] ) Sąd Apelacyjny w W. I Wy- dział Cywilny oddalił wniosek skarżące j o zwolnienie od kosztów sądow ych w postępowaniu apelacyjnym. S karżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego orzeczenia, który sąd ten postanowieniem z 16 stycznia 2023 r. (sygn. akt […] ) odrzucił jako niedopusz- czalny. Sąd Apelacyjny w W. p ostanowieniem z 7 lutego 2023 r. (sygn. akt […] ) o drzucił apelację skarżącej jako nieopłaconą. Na orzeczenie to skarżąc a wni o sł a zażalenie, które Sąd Apelacyjny w W. oddalił postanowieniem z 5 cz er wc a 202 3 r . (sy gn. akt […] ). Orzeczenie to, doręczone pełnomocnikowi skarżąc e j 1 0 sierpnia 202 3 r. , wskazane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU B/2026 Ts 274/23 poz. 195 2 Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 12 stycznia 202 4 r. (doręczonym 22 stycznia 202 4 r.) skarżąc ą wezwano do usunięcia brak ów formaln ych skargi przez : 1) do- ręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej , w szczególności postanowień Sądu Apelacyjnego w W. z 7 lutego 2023 r. (sygn. akt […] ) i Sądu Apelacyjnego w W. z 5 czerwca 2023 r. (sygn. akt […] ); 2) udokumentowanie daty doręczenia skarżącej orzeczenia wskazanego w skardze jako ostateczne (doręc zenie np. po- świadczonej za zgodność z oryginałem koperty, w której doręczone zostało to orzeczenie, wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki lub elektronicznego potwierdzenia od- bioru). W piśmie z 22 stycznia 202 4 r. (data nadania) skarżąc a ustosunkowała się do powyż- szego wezwania . Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 1 0 października 2024 r. (dorę- czonym 18 października 2024 r .) skarżącą wezwano do usunięcia brak u formaln ego skargi przez udokumentowanie daty doręczenia jej postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z 5 czer - wca 2023 r., sygn. akt […] . W piśmie z 18 października 2024 r. (data nadania) skarżąca usu- nęła wskazany brak. W ocenie s karżąc e j „ [z]askarżane uregulowanie uniemożliwia jakąkolwiek weryfika- cję postanowienia w sprawie zwolnienia od kosztów, wydanego po raz pierwszy przez sąd apelacyjny , co (…) stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności postępo- wania” (s. 10 skargi ). „ Skoro (…) kwestia kosztów postępowania sądowego ma istotne zna- czenie dla praktycznej realizacji prawa do sądu, wydane w tym przedmiocie orzeczenia doty- kają istoty tego prawa” (s. 12 skargi ). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Tr ybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me- rytorycznego rozpoznania, ponieważ: a) została sporządzona przez pełnomocnika, który przedłożył pełnomocnictwo do działania w imieniu skarżące j (art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK), b) od postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z 5 czerwca 2023 r. (sygn. akt […] ), wskazanego jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, nie przysłu- guje zwyczajny środek zaskarżenia, a skarżąc a poinformował a , że nie wni o sł a od niego także nadzwyczajnego środka zaskarżenia (art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK), c) dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi, zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK (ostateczne orzeczenie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 10 sierpnia 2023 r., zaś skargę konstytucyjną wniesiono 31 sierpnia 2023 r.), d) określony został przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK), e) wskazano, które konstytucyjne wolności i prawa oraz w jaki sposób – zdaniem skarżącej – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), f) przedstawiono uzasadnienie sformułowanych w skardze zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). OTK ZU B/2026 Ts 274/23 poz. 195 3 3. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusu- walnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK ani nie jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. Jednocześnie należy zauważyć, że zakwestionowany w niniejszej skardze przepis był już przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Trybunał em. W wyrok u z 8 maja 2024 r., sygn. akt SK 59/21 (OTK ZU nr 46/A/2024) Trybunał orzekł , że art. 394 2 § 1 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r., w zakresie, w jakim uniemożliwia za- skarżenie postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej od apelacji wydanego przez sąd drugiej instancji, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związ ku z art. 77 ust. 2, art. 78, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ocena, czy w związku z tym wyrokiem w niniejszej sprawie zachodzi ujemna przesłanka procesowa ne bis in idem wykracza jednak poza zakres wstępnej kontroli. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.