Ts 112/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 września 2020 r. Pozycja 268 POSTANOWIENIE TYMCZASOWE z dnia 3 czerwca 20 20 r. Sygn. akt Ts 112/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski – przewodnicząc y M ichał Warciński Andrzej Zielonacki – sprawozdawca , w sprawie ze skargi konstytucyjnej K. C. Ć. o zbad anie zgodności: art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administra- cyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.): a) w zakresie, w jakim wyklucza uchylenie lub zmianę decyzji związanych, usu - wa jących zaistniałe stany naruszające przepisy prawa, z art. 2, art. 7, art. 45 oraz art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) w zakresie, w jakim traktuje art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Pra- wo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, ze zm.), w brzmieniu ob- owiązującym od 31 maja 2004 r. do 6 grudnia 2008 r. , jako przepis szczegól- ny sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji nakazującej rozbiórkę w sytuacji, gdy brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzenne- go lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w dni u wszczęcia postę- powania, z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 83 Konstytucji, c) w zakresie, w jakim wyklucza uchylenie lub zmianę decyzji nakazującej roz- biórkę obiektu budowlanego lub jego części, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo bud owlane, w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki umożliwia- jące wydanie decyzji legalizacyjnej, o której mowa w art. 49 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane, z art. 2, art. 7, art. 64 ust. 2 i art. 83 Konstytucji, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z d nia 30 listopada 2016 r. o organizacji i try- bie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) w s t r z y m a ć w y k o n a n i e decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlane- go w P. z 15 lipca 2004 r. (znak: […] ), utrzymanej w mocy decyzją Małopolskiego Wo- jewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 3 września 2004 r. (znak: […] ) . Orzeczenie zapadł o jednogłośnie . O TK ZU B/2020 Ts 112/19 poz. 268 2 UZASADNIE NI E I 1. W s kardze konstytucyjnej , wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 2 lipca 201 9 r. (data nadania) , K. C . Ć. (dalej: skarżąc a ), reprezentowan a przez adwokata ustanowio- nego pełnomocnikiem z wyboru , za rzucił a nie zgodność art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm. ; dalej: k.p.a. ): a) w z akresie, w jakim wyklucza uchylenie lub zmianę decyzji związanych, usuwają- cych zaistniałe stany naruszające przepisy prawa, z art. 2, art. 7, art. 45 oraz art. 83 Konstytu- cji Rzeczypospolitej Polskiej, b) w zakresie, w jakim traktuje art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo bu- dowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, ze zm. ; dalej: p.b. ), w brzmieniu obowiązują- cym od 31 maja 2004 r. do 6 grudnia 2008 r., jako przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji nakazującej rozb iórkę w sytuacji , gdy brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w dniu wszczęcia postępowania, z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 83 Konstytucji, c) w zakresie, w jakim wyklucza uc hylenie lub zmianę decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, o której mowa w art. 48 ust. 1 p.b., w sytuacji, gdy za- chodzą przesłanki umożliwiające wydanie decyzji legalizacyjnej, o której mowa w art. 49 ust. 4 p.b., z art. 2, art. 7, art. 64 ust. 2 i art. 83 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycz- nym: 2.1. Decyzją z 15 l ipca 2004 r. (znak: […] ) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowla- nego w P. – na podstawie art. 48 ust. 1, art. 8 0 ust. 2 w związku z art. 83 ust. 1 p.b. oraz art. 104 k.p.a. – nak azał J. Ć. rozbiórkę będącego w budowie budynku mieszkalno - gospo - darczego , opisanego w tej decyzji . Rozstrzygnięte to zostało utrzymane w mocy decyzją Ma- łopolski ego Wojewódzk iego Inspektor a Nadzoru Budowlanego w K. z 3 września 2004 r. (zna k: […] ). 2.2. Na podstawie u mowy w przedmiocie podziału majątku wspólnego, umowy da- rowizny oraz umowy ustanowienia służebnośc i o sobistej , sporządzonych w formie aktu nota- rialnego w dniu 20 marca 20 1 4 r., pomiędzy J . Ć . a skarżącą , s karżąca stała się właścicielką wyżej opisanej nieruchomości , której dotyczyła decyzja z 15 lipca 2004 r. 2.3. Skarżąca – na podstawie art. 155 k.p.a. – złożyła do Małopolskiego Wojewódz- kiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wniosek o uchylenie decyzji tego organu z 3 września 2004 r. 2.4. D ecyzją z 27 sierpnia 201 5 r. (znak: […] ) Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – podstawie art. 155 w związku z art. 154 § 2 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 p.b. – odmówił uchylenia swojej poprzedniej decyzji. 2.5. Od decyzji z 27 sierpnia 2015 r. skarżąca wniosła odwołanie . 2.6. D ecyzją z 17 listopada 2015 r. (znak: […] ) Główny Inspektor Nadzoru Budowla- nego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z 27 sierpnia 2015 r . O TK ZU B/2020 Ts 112/19 poz. 268 3 2 . 7. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego . 2.8. W yrokiem z 13 grudnia 201 6 r. (sygn. akt […] ) Wojewódzki Sąd Administracyj- ny w W. u chylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego z 17 listopada 2015 r. o raz poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru B udowla- nego w K. z 27 sierpnia 2015 r. 2.9. Od powyższego orzeczenia G łówny I nspektor N adzoru B udowlanego wniósł skar- gę kasacyjną. 2.10. Wyrokiem z 3 kwi etnia 2019 r. (sygn. akt […] ) Naczelny Sąd Administracyjny – Izba Ogólnoadministracyjna uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 13 grudnia 201 6 r. (sygn. akt […] ) o raz oddalił skargę s karżącej. 3. Wraz ze skargą konstytucyjną skarżąca złożyła wniosek o wydanie p rzez Trybunał Konstytucyjny postanowienia tymczasowego w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z 15 lipca 2004 r. ( znak: […] ) . 4 . Postanowieniem z 5 lutego 20 20 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalsze- go biegu skardze konstytucyjnej na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 listopa- da 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: uotpTK) . Osobnym postanowieniem, także z 5 lutego 2020 r., Trybunał oddalił wniosek o wy- danie postanowienia tymczasowego. Odpis y obu postanowie ń z ostał y doręczon e pełnomocnikowi skarżąc e j 10 lutego 20 20 r. 5 . W sporządzonym przez pełnomocnika piśmie procesowym , wniesionym do Trybuna- łu 17 lutego 2020 r. (data nadania), skarżąc a złożył a zażalenie na postanowieni e z 5 lutego 20 20 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . 6 . Postanowieniem z 3 czerwca 2020 r. Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 8 zdanie pierwsze uot pTK – uwzględnił zażalenie oraz nadał dalszy bieg skardze konsty- tucyjnej. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u otp TK) Trybunał może wydać postanowienie tymczasowe o zawieszeniu lub wstrzymaniu wykonania orzeczenia w sprawie, której skarga konstytucyjna dotyczy, jeżeli wykonanie wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia mogłoby spowodować nieodwracalne skutki, wiążące się z dużym uszczerbkiem dla skarżącego albo gdy przemawia za tym inny ważny interes skarżącego lub ważny interes publiczny. 2. W okresie obowiązywania art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybuna- le Ko nstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) przyjmowano, że postanowienie tym- O TK ZU B/2020 Ts 112/19 poz. 268 4 czasowe mogło zostać wydane przez Trybunał Konstytucyjny zarówno na wniosek skarżące- go, jak i z inicjatywy własnej Trybunału (tak np.: Z. Czeszejko - Sochacki, L. Garlicki, J. Tr zciński, Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym , Warszawa 1999, s. 173 - 174; postanowienie tymczasowe TK z 20 listopada 2009 r., sygn. Ts 24/09, opublikowane w Inter- netowym Portalu Orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego: https://ipo.trybunal.gov.pl/ipo/ ). Sta- nowisko to należy uznać za aktualne na gruncie obowiązującego obecnie art. 79 ust 1 uotpTK, który niemal dosłownie powtarza treść wskazanego na wstępie przepisu. 3. W postanowieniu z 5 lutego 2020 r. w przedmiocie wniosku skarżącej o wydanie postano wienia tymczasowego Trybunał przyjął, że „ wniosek (…) może dotyczyć wyłącznie orzeczenia wydanego na podstawie przepisów kwestionowanych w skardze konstytucyjnej (…). Skarżąca wniosła tymczasem o wstrzymanie decyzji Powiatowego Inspektora Na dzoru Budowlane go w P. z 15 lipca 2004 r. (znak: […] ), która została oparta na art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze z m. ) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; dalej: k.p.a. ). W skar- dze konstytucyjnej zakwestionowała natomiast konstytuc yjność art. 155 k.p.a. W związku z powyższym należy uznać, że wskazana przez skarżącą decyzja nie została oparta na przepi- sach zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej, a tym samym brak jest podstaw do wy- dania postanowienia tymczasowego”. 4. Trybunał Ko nstytucyjny w obecnym składzie – w związku z uwzględnieniem zaża- lenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej – uznaje za celowe ponowne (z urzędu) odniesienie się do wniosku skarżącej o wydanie postanowienia tymczasowego. P o przeanalizowaniu zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału procesowego skład orzekający nie podziela stanowiska wyrażonego w postanowieniu z 5 lutego 20 20 r. , przytoczonego w poprzednim punkcie tej części uzasadnienia. Artykuł 79 ust. 1 uotpTK traktu je o zawieszeniu lub wstrzymaniu wykonania orzecze- nia, decyzji lub innego rozstrzygnięcia w sprawie, której skarga konstytucyjna dotyczy . Za- tem przepis ten rozszerza możliwość wstrzymania wykonania aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Kluczowe zna- czenie dla zakresu stosowania art. 79 ust. 1 uotpTK ma pojęcie „sprawy”, w granicach której Trybunał Konstytucyjny może wstrzymać wykonanie orzeczenia, decyzji lub innego roz- strzygnięcia. W ślad za pos tanowieniem tymczasowym TK z 20 listopada 2009 r. o sygn. Ts 24/09 oraz postanowieniem tymczasowym TK z 27 czerwca 2018 r. o sygn. Ts 88/18 (niepubl.) należy przyjąć, że ustawodawca odsyła do sprawy w jej znaczeniu materialnopraw- nym i jej tożsamość wyznacz ają elementy skonkretyzowanego w orzeczeniu, decyzji lub in- nym rozstrzygnięciu stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw – prawnej i faktycznej. Na gruncie postępowania admini stracyjnego tak szerokie rozumienie sprawy umożliwia wstrzy- manie wykonania rozstrzygnięcia wydanego w trybie zwykłym, nawet w przypadku wniesie- nia skargi konstytucyjnej od aktu wydanego w trybie nadzwyczajnym. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wyk onania decyzji dotyczył właśnie de- cyzji wydanej w granicach tej samej sprawy, albowiem wyrok Naczelnego Sądu Administra- cyjnego – Izby Ogólnoadministracyjnej z 3 kwietnia 2019 r. (syg n. akt […] ) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 13 g rudnia 201 6 r. (sygn. akt […] ) oraz oddalił skargę skarżącej na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 listo- pada 2015 r. (znak: […] ) o utrzymaniu w mocy decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego In- O TK ZU B/2020 Ts 112/19 poz. 268 5 spektora Nadzoru Budowlanego w K. z 27 sierpnia 201 5 r. (znak: […] ) w przedmiocie od- mowy uchylenia przez ten organ swojej decyzji z 3 września 2004 r. (znak: […] ), w której utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z 15 lipca 2004 r. (znak: […] ). W ocen ie Trybunału Konstytuc yjnego w obecnym składzie – w okolicznościach ni- niejszej sprawy – wykonanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z 15 lipca 2004 r. w przedmiocie rozbiórki budynku mieszkalno - gospodarczego jeszcze przed rozpoznaniem skargi konstytucyjnej może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków po stronie skarżącej. W przypadku decyzji nakładającej na skarżącą obowiązek rozebrania przedmiotowego obiek- tu mieszkalno - gospodarczego już z ist oty samej decyzji wynika, iż jej wykonanie może po- wodować trudne do odwrócenia skutki oraz znaczną szkodę. W związku z powyższym – na podstawie art. 79 ust. 1 uotpTK – postanowiono jak w sentencji.