Ts 277/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 września 2026 r. Pozycja 131 POSTANOWIENIE z dnia 10 grudnia 2025 r. Sygn. akt Ts 277/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej O . N . o zbadanie zgodności: 1) § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18) w zakresie, w jakim „różnicuje sytuacj ę majątkową (wynagrodzenie) pełnomocnika w razie jego wyznaczenia przez [s] ąd z urzę- du oraz w razie występowania jako podmiot reprezentujący stronę z wyboru” z art. 64 ust. 2 w związku z art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej ; 2) § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia , o którym mowa w punkcie pierwszym w zakresie, w jakim „przy ustaleniu opłaty w wysokości wyższej, niż określona w § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia nie uwzględnia zmiany warto- ści siły nabywczej pieniądza jak o elementu określającego adekwatność na- kładu pracy adwokata, a także w zakresie w jakim przy ustaleniu opłaty w wysokości wyższej, niż określona w § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia określa kwotę podwyższenia na 150% dla pełnomocnika w razie jego wyznaczenia przez [s] ąd z urzędu, podczas gdy pełnomocnik reprezentujący stronę z wy- boru może otrzymać podwyższenie wynagrodzenia podstawowego w wyso- kości 600% przy zastosowaniu tych samych kryteriów” z art. 64 ust. 2 Kon- stytucji , ewentualnie 3) § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 w związku z § 17 ust. 5 rozporządzenia , o którym mowa w punkcie pierwszym w zakresie, w jakim „różnicuje sytua- cję majątkową (wynagrodzenie) pełnomocnika w razie jego wyznaczenia przez [s] ąd z urzędu oraz w razie występowania jako podmiot reprezentujący stronę z wyboru” z art. 64 ust. 2 w związku z art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji; 4) § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 2 w związku z § 17 ust. 5 rozporządzenia , o którym mowa w punkcie pierwszym w zakresie, w jakim „przy ustaleniu opłaty w wysok ości wyższej, niż określona w § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia nie uwzględnia zmiany wartości siły nabywczej pieniądza jako elementu OTK ZU B/2026 Ts 277/23 poz. 131 2 określającego adekwatność nakładu pracy adwokata, a także w zakresie w ja- kim przy ustaleniu opłaty w wysokości wyższej, niż określona w § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia określa kwotę podwyższenia na 150% dla pełnomocnika w razie jego wyznaczenia przez [s] ąd z urzędu, podczas gdy pełnomocnik re- prezentujący stronę z wyboru może otrzymać podwyższenie wynagrodzenia podstawowego w wysoko ści 600% przy zastosowaniu tych samych kryte- riów” z art. 64 ust. 2 Konstytucji , p o s t a n a w i a: odmówić nada nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 sierpnia 202 3 r (data nadania) O . N . (dalej: skarżący) , adwokat w imieniu własnym , wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktyczne- go. Skarżący został wyznaczony obrońcą z urzędu dla skazanej w sprawie wydania wyr o- ku łącznego. Wyrokiem z 8 lipca 2022 r. (sygn. akt […] ) Sąd Rejonowy w Ł . (dalej: Sąd Rejono- wy) orzekł w przedmiocie wyroku łącznego, a w pkt 4 przyznał skarżącemu wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną skazanej z urzędu w kwocie 147,60 zł. Następnie 27 stycznia 2023 r. skarżący złożył wniosek o uzupełnienie wyroku poprzez przyznanie mu wynagrodzenia w dodatkowej kwocie 147,60 zł w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 20 grudnia 2022 r. (sygn. SK 78/21). Postanowieniem z 9 maja 2023 r. (sygn. akt […] ) Sąd Rejonowy nie uwzględnił wnio- sku skarżącego uzasadniając decyzję niespełnieniem przesłanek z art. 626 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375 , ze zm.; dalej: k.p.k.) . Skarżący złożył zażalenie na powyższe orzeczenie, ale postanowieniem z 12 lipca 2023 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w Ł . utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Orzeczenie ostateczne w postaci postanowienia Sądu Okręgowego zostało doręczone skarżącemu 21 lipca 2023 r. Zarządzeniem z 12 stycznia 202 4 r. (doręczonym skarżącemu 24 stycznia 2024 r.) Prezes Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez: doręczenie odpisu lub kopii prawidłowo poświadczonej za zgodność z orygina- łem (na każdej stronie poświadczanego dokumentu) postanowienia Sądu Okręgowego w Ł . z 12 lipca 2023 r. (sygn. akt […] ) oraz poinformowanie, czy od wskazanego w skardze kon- stytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia, pod r ygorem ujemnych skutków procesowych. Skarżący odniósł się do powyższego zarządzenia pismem z 30 stycznia 2024 r. (data nadania). Zarządzeniem z 20 listopada 2024 r. (doręczonym skarżącemu 9 grudnia 2024 r.) sę- dzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez: wskazanie sposobu naruszenia praw skarżącego wynikających z art. 64 ust. 2 Konsty- tucji (o których mowa w pkt. 2 i 4 petitum skargi) wraz z czterema kopiami oraz wyjaśnienie, czy skarżący powołuje jako wzorzec kontroli w niniejszej sprawie art. 32 ust. 1 Konstytucji, pod rygorem odmowy nadania skardze biegu. OTK ZU B/2026 Ts 277/23 poz. 131 3 Nadto zarządzeniem z 20 listopada 2024 r. (doręczonym skarżącemu 26 listopada 2024 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do wyjaśnienia , czy wydanie wyroku przez Trybunał Konstytucyjny jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych praw lub wolności skarżącego, pomimo : a) utraty mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów, b) wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r., sygn. SK 90/22 (OTK ZU A/2024, poz. 30 ). Skarżący odniósł się do powyższych zarządzeń pismem z 11 grudnia 2024 r. (data na- dania). Zdaniem skarżącego kwestionowane przepisy prowadzą do ustalenia wynagrodzenia adwokata z urzędu na niższym poziomie niż adwokata z wyboru. Jest to naruszenie nie tylko zasady równości poprzez różnicowanie wysokości wynagrodzenia w zależności od sposobu zatrudnienia adwokata, ale także naruszenie p rawa do adekwatnego wynagrodzenia za wyko- naną pracę. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw, którego merytoryczne rozpoznanie uwarunkowane zostało spełnieniem przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz z przepisów u.o.t.p.TK, które określają zasady, na jakich dopuszczalne jest występowanie ze skargą konstytucyjną. Artykuł 79 ust. 1 Konstytucji stanowi, że każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu norm atywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Doprecyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zobowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Ko n - stytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konsty - tucją. W świetle powołanej regulacji konstytucyjnej i ustawowej jedynym dopuszczalnym przedmiotem zaskarżenia i kontroli w trybie skargi konstytucyjnej może być przepis spełniający warunek o dwojakim charakterze: po pierwsze, był podstawą prawną ostatecznego orzeczenia, w związku z którym wniesiono skargę konstytucyjną, czyli przepisem, na podstawie którego sąd orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego okre ślonych w Konstytucji, po drugie, treść przepisu zaskarżonego w skardze naruszała konstytucyjne prawa skarżącego. W niniejszej sprawie jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konsty - tucji skarżący wskazał postanowienie Sądu Okręgowego w Ł . z 12 lipca 2023 r. (sygn. akt […] ) . Orzeczenie to utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego o nieuwzględnieniu wniosku skarżącego o uzupełnienie wyroku Sądu Rejonowego. Wskazane rozstrzygnięcia zapadły na podstawie art. 626 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1 997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375 , ze zm.; dalej: k.p.k.) a contrario . Kwestionowany § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej OTK ZU B/2026 Ts 277/23 poz. 131 4 udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18; dalej: „rozp orządzenie”) stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia. § 4 ust . 2 rozporządzenia reguluje kryteria ustalenia wynagrodzenia adwokata wyznaczonego z urzędu w wysokości nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2 - 4 rozporządzenia, precyzując, że sąd powinien uwzględnić: nakład pracy adwokata, wartoś ć przedmiotu sprawy, wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie oraz stopień zawiłości sprawy. Zaś negowa ny ewentualnie § 17 ust. 5 rozporządzenia określa kwotę wynagrodzenia za obronę w sprawach o wydanie wyroku łącznego. Postępowanie, w związku z którym wniesiono niniejszą skargę dotyczy uzupełnienia wyroku Sądu Rejonowego o wynagrodzenie w dodatkowej wysokości . Oznacza to, że żaden z zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej przepisów nie stanowił podstawy orzeczeń wydanych w sprawie skarżącego. Wydając bowiem rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego sądy badały spełnienie przesłanek do uzupełnienia wyroku nie badając przy tym kwestii wysokości przyznanego skarżącemu wynagrodzenia. Trybunał ma na uwadze, że skarżący zaniechał złożenia zażalenia na pkt 4 wyroku Sądu Rejonowego z 8 lipca 2022 r. powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r. (sygn. SK 78/21 , OTK ZU A/2023, poz. 20 ). Pomija on fakt, że już 23 kwietnia 2020 r. (sygn. SK 66/19 , OTK ZU A/2020, poz. 13 ) Trybunał wydał wyrok, którym orzekł, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w spr awie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801) jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zwią - zku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , a ponadto Trybunał wydał sygnalizacje w dwóch sprawach (por. postanowienia z: 29 kwietnia 2020 r., sygn. S 1/20, oraz 20 grudnia 2022 r., sygn. S 2/22) . Zatem skarżący miał możliwość wcześniejszego powzięcia wiedzy o niekonst y - tucyjności kwestionowanych przepisów i złożenia zażalenia w ustawowo przewidzianym terminie w celu uzyskania orzeczenia ostatecznego wydanego na podstawie kwestionowanych przepisów. Powyższe stanowi samoistną podstawę odmowy nadania skardze dalszego biegu (art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. P OUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na niniejsze postanowienie w terminie siedm iu dni od daty jego doręczenia.