Ts 262/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 września 2026 r. Pozycja 154 POSTANOWIENIE z dnia 16 kwietnia 2026 r. Sygn. akt Ts 262/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski – przewodniczący Wojciech Sych – sprawozdawca Stanisław Piotrowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 13 l istopada 202 4 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M . J . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 listopada 202 2 r. (data nadania) M . J . (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o zbadanie zgodności : 1) art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 2) art. 394 1a k.p.c. w zakresie wyrażenia „pierwszej instancji” z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 3) art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzoro wanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: ustawa o skardze na przewlekłość) z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 7, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2, art. 176 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji lub alternatywnie całości ustawy o skardze na przewlekło ść w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości: a) zaskarżenia postanowienia OTK ZU B/2026 Ts 262/22 poz. 154 2 sądu o: odrzuceniu skargi, oddaleniu skargi, odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, b) możliwości wniesienia skargi na przewlekłość postępowania toczącego się wskutek wniesienia skargi na przewlekłość postępowania lub postępowania o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 7, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 w związku z a rt. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 7, art. 176 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji . Skarżący podniósł , że niezgodne z jego prawami konstytucyjnymi jest : różnicowanie zasad zaskarżalności orzeczeń wpadkowych w zależności od instancji, w jakiej toczy się po- stępowanie ; istnienie możliwości pozostawienia bez rozpoznania środka zaskarżenia lub wniosku procesowego w aktach postępowania bez nadawania im biegu ; brak możliwości za- skarżenia postanow ienia o odrzuceniu skargi na przewlekłość, oddaleniu skargi na przewle- kłość lub odmowie zwolnienia od kosztów sądowych oraz wniesienia skargi na przewlekłość postępowania toczącego się na skutek wniesienia skargi na przewlekłość postępowania lub postępowania o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 13 listopada 2024 r . (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 4 grudnia 2024 r. ) Trybunał Konstytucyj ny odmówi ł nadania skardze dalszego biegu. Stwier- dził, że zakwestionowane art. 394 3 i art. 394 1a k.p .c. w zakresie określonym w petitum skargi nie zostały zastosowane w procesach zakończonych orzeczeniami wskazan ymi przez skarżą- cego jako ostatecznie rozstrzygające o jego prawach konstytucyjnyc h , co stoi w sprzeczności z treścią art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Wskaza ł także, że skar- ga nie wyczerpuje wymogu wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 2 - 3 u.o.t.p.TK , gdyż w jej treści nie wyodrębniono, które wolności lub prawa konstytucyjne oraz w jaki sposób zostały naru- szone przez op arcie na zakwestionowanych przepisach treści orzeczeń wydanych w każdym z dwóch postępow ań sądowych , z których wynikają orzeczenia wskazane przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust . 1 Konstytucji. Trybunał ocenił, że część zarzut ów skarżącego dotycz y błędn ej subsumpcj i norm prawnych dokonan ej w jego sprawie przez sąd y orzekające , co nie podlega ocenie zgodności z normami Konstytucji w postępowaniu ze skar- gi konstytucyjnej. Zaznaczył także, że zakres przedmiotu postanowienia sądu od którego przysługuje zażalenie został zmieniony na mocy art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo o ustroju sądów po- wszechnych, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860), który wszedł w życie 14 marca 2024 r., a także art. 1 pkt 50 i 51 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614), który wszedł w życie 1 lipca 2023 r . W piśmie z 9 g rudnia 202 4 r. (data nadania) skarżąc y wniósł zażalenie na postanowie- nie TK z 13 listopada 2024 r. oraz zwrócił się z wnioskiem „o skierowanie przez skład orze- kający pytania prejudycjalnego do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 6 1 ust. 4 u .o.t.p.TK (błędnie wskazanego jako „art. 60 ust. 4”) z art. 79 ust. 1, art. 79 ust. 1 związku z art. 190 ust. 4, art. 79 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 2 w związku z art. 7, art. 2 w związku z art. 79 ust. 1, art. 45 ust. 1 , art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1, art. 45 ust. 1 związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji oraz o zawiesze- nie postępowania do czasu rozpoznania wniosku , a także o uchylenie zaskarżonego postano- wienia i skierowanie skargi do rozpoznania. W odniesieniu do treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia skarżący uznał za nietrafne stwierdzenie, że utrwalona niekonstytucyjna wykładnia normy prawnej nie może być przedmiotem skargi konstytucyjnej. S twierdził, że to nie wykładnia, ale treść z askarżone- go przepisu zdecydowała o sposobie zastosowania tego przepisu w jego sprawie. Skarżący podkreślił , że wskazał zakres zaskarżenia w petitum skargi, przytoczył także frag- menty skargi konstytucyjnej oraz pisma z 25 września 2023 r. usuwającego braki formalne OTK ZU B/2026 Ts 262/22 poz. 154 3 skargi, gdzie określa prawa wynikające z konkretnych przepisów Konstytucji naruszon ych w postępowaniach, z których wywiódł skargę konstytucyjną . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający wniosku („py- tania prejudycjalnego”) do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują tak iej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania ex officio . W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbada- nie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie pod- mioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konsty- tucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Ma- jąc powyższe n a względzie Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżąc ego w zażale- niu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienia TK z: 23 paź- dziernika 2023, sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303; 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz. 200). Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego przez skarżąc ego art. 190 ust. 5 Konstytu- cji nie wynika, iż Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę wydawania rozstrzygnięć w sytuacji, w której skład Trybu- nału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe (tj. przepisy u.o.t.p.TK), które zgodnie z art. 197 Konstytucji określają między innymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie nadania skardze konsty- tucyjnej dalszego biegu w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie TK z 13 marca 2014 r., sygn. Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166). 3. Trybunał stwierd za, że zarzuty postawione w zażaleniu nie podważają podstaw od- mowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3.1. S karżący – powołując się na stosowne orzecznictwo TK – wskazał , że sam fakt, że zaskarżony przepis nie został wskazany wprost w uzasadnieniach orzeczeń zapadłych w procesie, z którego wynika skarga, nie przesądza , iż nie stanowi on podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Należy podnieść, że s twierdzenie powyższe jest prawdziwe per se . Postawione zost ało jednak przez skarżącego w oderwaniu od analizowanej sprawy , jako że w żaden sposób nie odniósł się on do postępowa ń sądowych, które toczyły się w jego sprawie, a z których wynika niniejsza skarga. Nie można więc uznać, by podważył tok wnioskowania przyjętego przez Trybunał w tej sprawie. Trybunał przypomina, że o dm owa nadania dalszego biegu skardze w e wskazanym wyżej zakresie była wynikiem analizy obu postępowań sądowych, określo- nych przez skarżącego jako te, w wyniku których wydano orzeczenia oparte na zaskarżonych OTK ZU B/2026 Ts 262/22 poz. 154 4 przepisach, a naruszających jego prawa konstytucyjne. W postanowieniu z 13 listopada 2024 r. Trybunał uzasadni ł powzięty osąd i przedstawił m.in. przedmiot i zakres tych postę- powań , jak i treść zaskarżonych przepisów. W odniesieniu więc do powyższej podstawy od- mowy zażalenie nie obaliło ustaleń poczynionych przez Trybunał. 3.2. W postanowieniu z 13 listopada 2024 r. Trybunał stwierdził , że w skardze nie wyodrębniono, które ze wskazanych wolności i praw konstytucyjnych oraz w jaki sposób zost ały naruszone p rzez opa rte na zakwestionowanych przepisach orzeczenia wydane w obu postępowaniach sądowych, przedstawionych przez skarżącego jako ważące na jego prawach konstytucyjnych . J ednoznaczne odtworzenie sposobu rozumowania skarżącego stało się wskutek tego niemożliw e. Trybunał uznał, że powyższa wada procesowa jest wynikiem nie- dotrzymania należycie dwóch wymogów formalnych skargi, które należy odczytać w zbiegu. Nie zaistniałaby bowiem, gdyby skarżący wskazał, która konstytucyjna wolność lub prawo, i w jaki sposób, zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK) oraz uzasadniłby zarzut niezgodności kwestionowanych przepisów z tą wolnością lub prawem, powołując argumenty tego dowodzące (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK) w każdym z postępowań sądowych, z których wynikały orzeczenia uznane przez niego za ostateczn e w rozumieniu art. 79 ust.1 Konstytucji. Należy przypomnieć, że wymogi formalne z art. 53 ust. 2 i 3 u.o.t . p.TK wynikają z charakteru skargi konstytucyjne j jako zindywidualizowanego środka p rocesowego. W sytu- acji, gdy s karżący wskazał nie jedno, ale dwa odmienne postępowania sądowe , wymogi te aktualizują się w oczekiwaniu, by treść skargi była kompletna i uporządkowana w stopniu, który umożliwia prześledzenie procesu wnioskowania o bezprawnym ograniczeniu konstytu- cyjnych praw i wolności skarżącego – treścią norm prawnych wskazanych w petitum złożonej skargi – odrębnie w odniesieniu do każdego z tych postępowa ń (por. postanowienie pełnego składu TK z 26 listopada 2019 r., sygn. K 5/16, OTK ZU A /2019, poz. 66; postanowieni a z: 28 czerwca 2022 r. sygn. SK 60/21, OTK ZU A/2022, poz. 55, 15 lipca 2021 r. sygn. K 6/18, OTK ZU A/2021, poz. 50 ). Powyższego nie wyczerpuje ani złożona skarga , ani pismo z 25 marca 2023 r. ( data nadania ) usuwające jej braki formalne . W z łożon ym zażaleniu skarżący podniósł , że zarówno skar ga , jak i pi s m o usuwając e braki formalne zawiera ją szereg egzemplifikacji praw wynikając ych z niektórych z powoła- nych przez niego wzorców konstytucyjnych i przytoczył ich stosowne fragmen ty . Nie wyka- zał jednak , by z treści skargi konstytucyjnej oraz pisma usuwającego braki formalne wynika- ło, w którym z postępowań sądowych – i w jaki sposób – doszło do naruszenia wskazanych przez niego praw konstytucyjnych. Skoro skarżący de facto nie odniósł się do podstawy od- mowy nadania biegu złożonej skardze (zob. pkt 3.2. niniejszego postanowienia), nie doszło do jej podważenia . Na marginesie należy odnotować , że wskazane przez skarżącego fragmen- ty skargi konstytucyjnej w części od no szą się do niezgodno ści z Konstytucją art. 394 3 k. p. c. , który nie miał zastosowania w żadnym z postępowań w jego sprawie (zob. pkt 3.1. niniejsze- go postanowienia) , i nne zaś skupiają się na normach konstytucyjnych, z których nie wynikają prawa o charakterze indywidualnym . Treść ich nie dowodzi więc spełnienia przez skargę kon- stytucyjną wymogów z art. 53 ust.1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK (por. postanowienie TK z 22 listopa- da 2023 r., sygn. Ts 276/22, OTK ZU B/2024, poz. 51). 3.3. Skarżący mylnie uznał, że zdaniem Trybunału utrwalona wykładnia nie może być przedmiotem skargi konstytucyjnej. Podjąwszy polemikę z powyższym n ie odniósł się do właściwej podstawy odmowy , jaką była konstatacja, że postawione przez skarżącego zarzuty w odniesieniu do art. 394 3 k.p.c. dotyczą nie tyle treści tego przepisu, ile do konanej w jego spraw ie subsumpcji przepisów w procesie stosowania prawa. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.