Ts 241/25

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 2 października 2026 r. Pozycja 188 POSTANOWIENIE z dnia 15 kwietnia 2026 r. Sygn. akt Ts 241/25 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R . M . o zbadanie zgodności: 1) art. 104a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierują- cych pojazdami (Dz. U. z 2025 r. poz. 1226) w zw iązku z art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. − Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2024 r. poz. 1251) w zakresie, w jakim „przewidują możli wość stosowania przez funkcjonariusza Policji środka analogicznego do ś rodka karnego w po- staci zakazu prowadzenia pojazdów, co stanowi odpo wie dzialność karną w rozumieniu ustawy zasadniczej, podczas gdy ustawa jednoznacznie zamyka drogę do zaskarżenia czynności organu państwa wobec obywatela, pozbawia- jąc go tym samym prawa do obrony w jakim kolwiek aspekcie”, z art. 77 ust. 2 i art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w zwią zku z art. 42 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 42 ust. 2 oraz art. 32 ust. 1 w zwią zku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Kon stytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 137 ust. 3 w zw iązku z art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie , w jakim „narusza [ją] zasadę równego traktowania oby wateli poprzez a priori stawianie osób obwinionych o popełnienie wykro- czenia przekroczenia prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h w gorszej sytuacji, niż obywateli, którym zatrzymano prawo jazdy z innego powodu, pozbawiając ich prawa do zaskarżenia czynności zatrzymania prawa jazdy, co w konsekwe ncji narusza także zasadę państwa prawa i zasadę sprawie dliwo- ści społecznej”, z art. 77 ust. 2 i art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w zwią zku z art. 42 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 42 ust. 2 oraz art. 32 ust. 1 w zwią zku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji , p o s t a n a w i a: odmówić nada nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu . OTK ZU B/2026 Ts 241/25 poz. 188 2 UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 17 listopada 202 5 r. (data nadania) adwokat R . M . (dalej: skarżąc y ) wystąpił z żądaniem przy toczonym w komparycji niniejszego postanowienia. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym . 1 7 sierpnia 202 5 r. przeprowadzono u skarżącego kontrolę drogową z powodu prze- kroczenia przez niego prędkości o 50 km/h w terenie zabudowanym. Funkcjonariusz P olicji zatrzymał prawo jazdy skarżącego za pokwitowaniem (seria […] ). Jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji skarżąc y wskazał wymienione wyżej pokwitowanie zatrzymania dokumentu , doręczon e mu w dniu kontro li ( 1 7 sierpnia 2025 r. ). Zdaniem skarżące go uniemożliwienie mu zaskarżenia czynności zastosowania przez funkcjonariuszowi P olicji środka ( analogicznego do karnego ) w postaci zakazu prowadzenia pojazdów jest niezgodne ze wskazanymi przepisami Konstytucji . Twierdzi, że – poprzez pogorszenie jego sytuacji w stosunku do osób, którym zatrzymano prawo jazdy z innego po- wodu niż przekroczenie prędkości o 50 km/h w terenie zabudowanym – naruszone zostały zasada państwa prawa i sprawiedliwości społecznej oraz równoś ci. Nadto kwestionowana regulacja godzi w prawo skarżącego do sądu rozumianego jako prawo do rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd oraz w zasadę dwuinstancyjności postępowania. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytu c yjnego z 18 lutego 202 6 r. (doręczon ym 25 lutego 202 6 r.) skarżąc y został wezwan y do usunięcia brak ów formaln ych skargi konstytu- cyjnej przez : 1) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem roz - strzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi prawne j; 2) poinformowanie, czy od wska za- nego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny śro- dek zaskarżenia . We wniesionym do Trybunału 2 marca 202 6 r. (data nadania) piśmie procesowym , sporządzonym przez pełnomocnika z wyboru , skarżąc y ustosunkował się do powyższego za- rządzenia. Po d trzymał wyrażone w skardze stanowisko, że ostatecznym orzeczeniem w jego sprawie jest pokwitowanie zatrzymania dokumentu oraz załączył korespondencję dokumentu- jącą wniesienie przez niego zażalenia n a tę czynność . Skarżący oświadczył, że złożył zażale- nie do Sądu Rejonowego w K . , które zostało przesłane do Komendy Powiatowej Policji w J . , a następnie przekazano je do Urzędu Miasta P . Pismem z 23 września 2025 r. poinformowano go, że Prezydent Miasta P . nie wydaje postanowień o zatrzymaniu prawa jazdy oraz że postę- powanie administracyjne w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy skarżącego jest prowadzo- ne od 17 września 2025 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustaw y z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. Podstawową przesłanką dopuszczalności skargi konstytucyjnej, wskazaną w art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest uzyskanie przez skarżącego orzeczenia sąd u lub organ u administracji publicznej, w którym orzeczono osta tecznie o jego wolnościach lub prawach albo obowiąz- kach określonych w Konstytucji. Niniejsza skarga konstytucyjna została wniesiona − jak jednoznacznie podkreślił skar- żący − w związku z pokwitowanie m zatrzymania prawa jazdy. Zdaniem Trybunału dokument ten nie stanowi ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Treścią po- OTK ZU B/2026 Ts 241/25 poz. 188 3 kwitowania nie było bowiem nałożenie, zmiana lub uchylenie obowiązku albo przyznanie, zmiana lub zniesienie uprawnienia, a jedynie potwierdzenie faktu zatrzymani a należą cego do skarżącego dokumen tu, wyjaśnienie powodów tej czynności oraz poinformowanie o zezwole- ni u na ograniczone w czasie kierowanie pojazdem (w wypadku skarżącego − przez kolejną dobę). Skoro skarżący nie dysponuje orzeczeniem ostatecznym w rozumieniu art. 79 ust. 1 Kon stytucji, to należy odmówić nadania skardze dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK . 2 . Kolej ną przesłan ką dopuszczalności skargi konstytucyjnej, określoną w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a skonkretyzowaną w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, jest wyczerpanie drogi prawnej i uzyskanie przez skarżącego rozstrzygnięcia, którym w sposób ostateczny orzeczono o jego konstytucyjnych wolnościach lub prawach. Skarga konstytucyjna jest bowiem środ- kiem prawnym o charakterze nadzwyczajnym i subsydiarnym. Zasada subsydiarności w ko- rzystaniu z tego szczególnego środka ochrony wymaga wykorzystania przysługujących skarżącemu zwykłych środków prawnych przed wystąpieniem ze skargą konstytucyjną (zob. wyrok z 28 stycznia 2015 r., sygn. SK 15/14, OTK ZU nr 1/A/2015, poz. 10). Skarga konsty- tucyjna nie może również zastępować zwykłych środków odwoławczych lub innych środków prawnych (zob. postanowienie z 22 lipca 2014 r., sygn. SK 28/12, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 87 oraz przytoczone tam orzecznictwo). Badana skarga nie spełnia wymogu wyczerpania drogi prawnej. Skarżący jest stroną postępowania administracyjn ego, które jeszcze nie zostało zakończone , zaś analizowana skar- ga konstytucyjna została wniesiona w związku z pokwitowaniem zatrzymania dokumentu. Try bunał Konstytucyjny stwierdza, że orzeczenie to nie ukształtowało w sposób ostateczny sytuacji prawnej skarżącego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, ponieważ – zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r. poz. 1 872 ; dalej: u.k.p. ) – jeżeli kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną pręd- kość o więcej niż 50 km /h na obszarze zabudowanym , starosta wydaje decyzję administracyj- ną o zatr zymaniu prawa jazdy. Od decyzji starosty stronie przysługuje odwołanie do Samo- rządowego Kolegium Odwoławczego (por. art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego , Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 , ze zm. ; dalej: k.p.a.). Następnie strona może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Admini- stracyjnego, zaś po uzyskaniu wyroku tego sądu – skar gę kasacyjn ą do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zwyczajny śro- dek z askarżenia (art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ). Skarżący , jako osoba wykonująca zawód prawniczy , powinien posiadać fachową wie- dzę na ten temat, w szczególności w sytuacji, w której, jak wynika ze złożonych w sprawie dokumentów , został o tym pouczony. Jego o bowiązkiem jest skorzystanie z dostępnych środ- ków procesowych, tak aby – w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK – została wyczerpana dro- ga prawna. Trybunał stwi erdził, że w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony , więc należało uznać skargę za przedwczesną i odmówić nadania jej dalszego biegu na pod- stawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK . 3 . Niezależnie od powyższego wątpliwości budzi wskazany przez skarżącego przed- miot kontroli. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji w skardze konstytucyjnej można kwestiono- wać ustaw ę lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji pu- blicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu OTK ZU B/2026 Ts 241/25 poz. 188 4 normatywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą. Zakwestionowany przepis ma być więc podstawą ostatecznego orzecze- nia, zaś jego normatywna treść powinna być źródłe m naruszenia wolności lub praw występu- jącego ze skargą konstytucyjną. Zakwestionowany w punkcie 2 petitum skargi art. 137 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2024 r. poz. 1251 ; dalej: p.r.d. ) umożliwia złoże- nie zażalenia na postanowienie prokuratora lub sądu właściwego do rozpoznania sprawy do- tyczące zatrzymania prawa jazdy . Trybunał stwierdził, że powyższ a norm a , w zakresie określonym w petitum skargi, nie był a po d stawą orzeczenia wskazanego przez skarżąc ego jako rozs trzygające o je go prawach i wolnościach w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji (tj. pokwitowania zatrzymania prawa jazdy) . W niniejszej sprawie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym d ecyzj ę dotyczącą zatrzymania prawa jazdy wydaje s tarost a ( a nie postępowania karnego, w którym postanowienie wydaje prokurator lub sąd ) . Jak sam skarżący wskazał , na s. 1 skar- gi , że podstawą pokwitowania był art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d. Skoro zatem nie ma związku koniecznego (typu conditio sine qu a non ) między treścią kwestionowanego przepisu a wydanym w sprawie skarżącego pokwitowaniem , spełniona została przesłanka odmowy nadania skardze dalszego biegu , o której mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK . 4 . Przechodząc do oceny uzasadnienia skargi konstytucyjnej , należy stwierdzić, że skarga nie spełnia wymaganych prawem warunków w odniesieniu do rzekomej niezgodności kwestionowanej regulacji ze wskazanymi przez skarżąc ego konstytucyjnymi prawami. Argumentacja przytoczona na poparcie niezgodności kwe stionowan ych norm sprowa- dza się do twierdzenia, że w razie popełnienia wykroczenia przekroczenia prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h droga do zaskarżenia czynności organu państwa jest zamknięta. Jednocześnie skarżący odwołuje się do art. 137 ust. 3 p.r.d. , stanowiąc ego o możliwości za- skarżenia postanowienia prokuratora lub sądu dotyczące go zatrzymania prawa jazdy za inny czyn. Jednak w swoich rozważaniach zupełnie pomija omówioną wyżej treść art. 102 ust. 1 pkt. 4 u.k.p. w związku z art. 127 § 1 k.p.a ., z których wynika, że w razie przekroczenia pręd- kości w terenie zabudowanym o 50 km/h starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, od której stronie służy odwołanie. Zatem wywody skargi we wskazanym wyżej zakresie skutkują oczywistą bezzasadno- ścią zarzutów, ponieważ obecnie obowiązująca regulacja przewiduje możliwość zaskarżenia zatrzymania prawa jazdy (lecz w innym trybie niż wskazuje skarżący) . 5 . Powyższe okoliczności przemawiają przeciwko nadaniu dalszego biegu analizowa- nej skardze konstytucyjn e j, ponieważ zawiera ona nieusuwalne braki formalne . W związku z tym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – Trybunał postanowi ł jak w sentencji. P OUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze postanowienie w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.