Ts 234/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 0 listopada 2018 r. Pozycja 170 POSTANOWIENIE z dnia 10 września 2018 r. Sygn. akt Ts 234/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej B.B. w sprawie zgodności : 1) art. 3 ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o zasa- dach nabywania od Skarbu Państwa akcji w procesie konsolidacji spółek sektora elektroenergetycznego (Dz. U. z Nr 191, poz. 1367 ze zm.) z art. 64 ust. 1-2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy wymienionej w punkcie pierwszym z art. 64 ust. 1-2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczy- pospolitej Polskiej; 3) § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 19 lutego 2008 r. w sprawie sposobu określenia liczby akcji spółki konsolidującej podle - gających zamianie i trybu dokonywania zamiany akcji lub prawa do akcji spółki konsolidowanej na akcje spółki konsolidujące j (Dz. U. z 2008 r. Nr 41, poz. 250, ze zm.) w zw iązku z art. 3 ust. 3 oraz w zw iązku z art. 8 ust. 1 usta- wy wymienionej w punkcie pierwszym z art. 64 ust. 1-2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3 oraz art. 64 ust. 2-3 w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 4) art. 2 pkt 2 i 4 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji oraz ustawy o zasadach nabywania od Skarbu Państwa akcji w procesie konsolidacji spółe k sektora elektroenergetycznego (Dz. U. z 2009 r. Nr 13, poz. 70) z art. 64 ust. 1-2 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 22 grudnia 2017 r. B.B. (dalej: skarżąc y) zakwestion ował zgodność z Konstytucją następujących norm prawnych: – po pierwsze, art. 3 ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o zasadach nabywania od Skarbu Państwa akcji w procesie konsolidacji spółek sektora OTK ZU B/2018 Ts 234/17 poz. 170 2 elektroenergetycznego (Dz. U. Nr 191, poz. 1367, ze zm.; dalej: u.z.n.) – w zakresie, w jakim „ nie przewiduje proporcjonalnej redukcji liczby należących do uprawnionego akcjonariusza akcji spółki konsolidowanej podlegających zam ianie w trybie art. 5 ust. 1 [u.z.n.] w przy- padku, gdy wystąpi konieczność dokonania redukcji liczby akcji spółki konsolidującej przeznaczonych do zamiany z uwagi na limit akcji spółki konsolidującej określony w tym przepisie” – z art. 64 ust. 1-2 w związ ku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, przez to, że narusza prawo do równej ochrony konstytucyjnego prawa do własności i innych praw majątkowych z naruszeniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności ; – po drugie, art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 3 u.z.n. – w zakresie, w jakim „oznacza, że przedmiotem zamia ny realizowanej w trybie art. 5 ust. 1 [u.z.n.] są wszelkie akcje spółki konsolidowanej należące do uprawnionego akcjonariusza, również wówczas, gdy liczba akcji spółki konsolidującej zaoferowana w zamian uprawnionemu akcjonariuszowi przez Skarb Państwa została zredukowana poniżej parytetu zamiany akcji ustalonego zgodnie z art. 9 ustawy ze względu na limit określony w art. 3 ust. 3 [u.z.n.] ” – z art. 64 ust. 1-2 w związku z art. 31 ust. 3 przez to, że narusza prawo do równej ochrony kon stytucyjnego prawa do własności i innych praw majątkowych z naruszeniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności ; – po trzecie, § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 19 lutego 2008 r. w sprawie sposobu o kreślenia liczby akcji spółki konsolidującej podlegających zamianie i trybu dokonywania zamiany akcji lub prawa do akcji spółki konsolidowanej na akcje spółki konsolidującej (Dz. U. z 2008 r. Nr 41, poz. 250, ze zm. ; dalej: rozporządzenie ) w zw iązku z art. 3 ust. 3 u.z.n. oraz w związku z art. 8 ust. 1 u.z.n. – w zakresie, w jakim „ w sytuacji przekroczenia limitu liczby akcji spółki konsolidującej przeznaczonych do udostępnienia uprawnionym akcjonariuszom i uprawnionym pracownikom wskazanego w art. 3 ust. 3 powołanej ustawy, wprowadza mechanizm redukcji jedynie liczby akcji spółki konsolidującej, bez odpowiadającej jej redukcji liczby akcji spółki konsolidowanej będących przedmiotem zamiany realizowanej w trybie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy” – z art. 64 ust. 1-2 w zw iązku z art. 31 ust. 3 Konstytucji przez to, że narusza konstytucyjne prawo do równej ochrony własności i innych praw majątkowych z naruszeniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji przez to, że dokonuje in gerencji w sferę konstytucyjnie chronionych praw majątkowych mocą przepisów aktu wykonawczego, a także z art. 64 ust. 2-3 w zw iązku z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że narusza wskazane wyżej konstytucyjne prawa uprawnionego akcjonariusza przepisem aktu wykonawczego wykraczającym poza delegację ustawową do jego wydania; – po czwarte, art. 2 pkt 2 i 4 w zw iązku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji oraz ustawy o zasadach nabywania od Skarbu Państwa akcji w procesie konsolidacji spółek sektora elektroenergetycznego (Dz. U. z 2009 r. Nr 13, poz. 70; dalej: ustawa nowelizująca ) – w zakresie, w jakim „znajdują one zastosowanie do realizacji prawa do zamiany akcji również przez tych spośród uprawn ionych akcjonariuszy, których prawo do zamiany akcji spółki konsolidowanej na akcje spółki konsolidującej powstało przed wejściem w życie powołanej ustawy” – z art. 64 ust. 1-2 w zw iązku z art. 2 Konstytucji przez to, że „narusza konstytucyjną ochronę niew adliwie nabytego prawa podmiotowego do zamiany (nabycia) akcji na zasadach obowiązujących w dniu jego powstania po stronie tych akcjonariuszy , którzy przed wejściem w życie wskazanej ustawy nabyli prawo do zamiany akcji stosownie do art. 5 ust. 1-3 (…) [u. z.n.] w brzmieniu pierwotnym ” . OTK ZU B/2018 Ts 234/17 poz. 170 3 Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Skarżący pozwem z 15 października 2015 r. wniósł o zasądzenie kwoty 12 .659 ,17 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wydania wyroku do dnia zap łaty oraz zasądzenie kosztów postępowania od pozwanego Skarbu Państwa – Ministra Skarbu Państwa. Ponadto skarżący wniósł żądanie ewentualne zasądzenia kwoty 9 . 917,27 zł wraz z ustawo - wymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty, ewentualnie zasądzenia wartości świadczenia nienależnego na zasadzie art. 405 w zw. z art. 410 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (obecnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 459; przepisy nie uległy zmianie od dnia wniesienia pozwu do wydania niniejszego postanowienia). W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący wskazał, że jego roszczenie stanowi odszkodowanie za szkodę powstałą w związku z zamianą akcji Południowy Koncern Energetyczny S.A. w Katowicach na akcje Tau ron Wytwarzanie S.A. dokonaną w trybie przepisów u.z.n. Skarb Państwa – Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasą - dzenie kosztó w procesu wskazując, że roszczenie skarżącego nie ma oparcia w przepisach prawa. Po dniósł także zarzut przedawnienia. Sąd Rejonowy w W. (dalej: Sąd Rejonowy) wyrokiem z 20 września 2016 r. oddalił powództwo główne i powództwo ewentualne, z a sądził od skarżącego na rzecz strony pozwanej kwotę 3 . 000 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz nakazał skarżącemu, aby uiścił na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego kwotę 633 zł tytułem brakujących kosztów sądowych. Sąd Okręgowy w W . Wydział Cywilny - Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) wyrokiem z 27 lipca 2017 r. oddalił apelację skarżącego od wyroku Sądu Rejonowego i z a są - dził od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej RP kwotę 1 . 800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. Skarga kasacyjna od wyroku Sądu Okręgowego nie została wniesiona. Trybunał Konstytucyjny zważył , co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) , skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga spełnia przesłanki , o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz przepisach u.o.t.p. TK. Jednocześnie Trybunał przypomina, że składu rozpoznającego sprawę in merito nie wiąże stanowisko zajęte w posta - nowieniu o przekazaniu skargi konstytucyjnej do rozpoznania merytorycznego, bowiem na każdym etapie postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi, Trybunał bada czy nie zachodzi któraś z ujemnych przesłanek procesowych (wyrok TK z 21 czerwca 2017 r. sygn. SK 35/15 , OTK ZU A/2017, poz. 51). 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że badana skarga konstytucyjna spełnia wyma - gania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. Skarżąc y prawidłowo, tzn. adekwatnie zarówno do treści orzeczenia wydanego w jego sprawie, jak i do zarzutów sformułowanych w skardze, określił przedmiot zaskarżenia (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK). Przedstawił także obszerne argumenty uprawdopodobniające zarzut naruszenia przez kwestionowane przepisy przysługujących mu konstytucyjnych praw i wol- OTK ZU B/2018 Ts 234/17 poz. 170 4 ności (art. 53 ust. 1 pkt 2-3 u.o.t.p. TK). Uzasadnienie skargi jest poprawne formalnie, zaś przedstawiona argumentacja spójna. Skarżąc y przedstawił stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p. TK) oraz udokumentował datę doręczenia ostatecznego orzeczenia, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK (art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK). Skarżąc y dołączył również do skargi wyroki wydane na podstawie zaskarżonych przepisów (art. 53 ust. 2 pkt 1 -2 u.o.t.p.TK). Skargę konstytucyjną złożył w imieniu skarżące go adwokat, który przedstawił stosowne pełnomocnictwo , udzielone przez skarżącego temu adwokatowi i dwóm radcom prawnym wykonującym zawód w tej samej kancelarii (art. 44 ust. 1 w zw iązku z art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p. TK). Skarżąc y wycz erpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ wyrok Sądu Okręgowego , doręczony pełnomocnikowi skarżące go 29 września 2017 r., był ostatecznym orzeczeniem w sprawie. S karżąc y dochował trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi, gdyż skargę konstytucyjną wniósł 22 grudnia 2017 r. (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK). 3. Wobec tego, że skarga konstytucyjna spełnia wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK, Trybunał Konstytucyjny nada ł skardze dalszy bieg na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK (por. posta- nowienie TK z 23 marca 2017 r., sygn. Ts 398/15, OTK ZU B/2017, poz. 67). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.