Ts 229/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 grudnia 2023 r. Pozycja 334 POSTANOWIENIE z dnia 3 października 2023 r. Sygn. akt Ts 229/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.K. o zbadanie zgodności: 1) art. 9 6 § 3 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń ( tekst jedn. Dz. U. z 20 21 r. poz. 2008 , ze zm.) w związku z art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 988 , ze zm.) – w zakresie w jakim zobowiązują właściciela pojazdu lub jego posiadacza do wskazania siebie jako osoby, która prowadziła pojazd , z art. 42 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 132 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, ze zm.) w związku z art. 38 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2022 r., poz. 1124) oraz art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( tekst jedn . Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.) – w zakresie w jakim umożliwia doręczenie wezwania do wskazania komu powierzono pojazd osobie innej niż adresat – właściciel pojazdu lub jego posiadacz podczas ,,chwilowej nieobecności” adresata , z art. 42 w zwią - zku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 października 2022 r. (data nadania) R.K. (dalej: skarżący ), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle nastę - pującej sprawy. Sąd Rejonowy w P. II Wydział Karny wyrokiem z 11 października 202 1 r. (sygn. akt […] ) uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i zasądził koszty postępowania. Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca obwinionego. Sąd Okręgowy w L. V Wydział Karny - Odwoławczy wyrokiem z 25 maj a 2022 r. (sygn. akt […] ) zaskarżony OTK ZU B/2023 Ts 229/22 poz. 334 2 wyrok utrzymał w mocy oraz zasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa zwrot kosztów w postępowaniu odwoławczym. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 18 listopada 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 2 grudnia 2022 r.) wezwał skarżącego do doręczenia odpi su lu b kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem w yroku Sądu Rejonowego w P. z 11 paź - dziernik a 2021 r. (sygn. akt […] ) wraz z czterema kopiami . Skarżący 7 grudnia 2022 r . (data nadania) wykonał zarządzenie. Zakwestionowanym w skardze przepisom skarżący zarzucił naruszenie prawa do obrony oraz zasady d omniemania niewinności i zasady proporcjonalności ( art. 42 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji ). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po - stę powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznego rozpoznania, albowiem: – została sporządzona przez radcę prawnego , który przedłożył stosowne pełno mo - cnictwo; – skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ od wyroku Sądu Okrę gowego w L. V Wydział Karny - Odwoławczy z 25 maja 2022 r. (sygn. akt […] ) nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia ; – dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżącemu 6 lipca 2022 r., natomiast skarga została wniesiona do Trybunału 6 października 2022 r. (data nadania); – prawidłowo został określony przedmiot skargi, tj. 1) art. 9 6 § 3 ustawy z dnia 20 m a ja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2021 r. poz. 2008, ze zm.) w związku z art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.) – w zakresie , w jakim zobowiązują właściciela pojazdu lub jego posiadacza do wska zania siebie jako osoby, która prowadziła pojazd ; 2) art. 132 § 2 ustawy z dnia 6 czer - wca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, ze zm.) w związku z art. 38 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykro - czenia (Dz. U. z 2022 r., poz. 1124) oraz art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.) – w zakresie , w jakim umo - żliwia doręczenie wezwania do wskazania komu powierzono pojazd osobie innej niż adresat – właściciel pojazdu lub jego posiadacz podczas ,,chwilowej nieobecności” adresata ; – zakwestionowanym w skardze przepisom skarżący zarzucił naruszenie prawa do obrony i wynikającej z niego zasady domniemania niewinno ś ci oraz pr oporcjonalności reakcji penalnej ; – skarżący wskazał, w jaki sposób – jego zdaniem – zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powyższe prawa. Zdaniem skarżącego za naruszenie norm porządkowych związanych z prawidłowym parkowaniem, organy państwa wymusiły na nim samooskarżenie i dostarczenie dowodów przeciwko sobie. Skarżący wskazał, że organy państwa nie wypełniają swoich obowiązków ścigania wykroczenia oraz przeprowadzania dowodów , prze - nosząc na właściciela obowiązek dostarczenia ,,dowodu” przeciwko samemu sobie, co naru - sza istotę prawa do obrony . Wskazał jednocześnie, że uchylenie się od obowiązku denuncjacji jest zabiegiem nieproporcjonalnie restrykcyjnym w stosunku do właścicieli i posiadaczy OTK ZU B/2023 Ts 229/22 poz. 334 3 pojazdów, a sankcja za wykroczenie stygmatyzuje ukaranego i ma wpływ na zachowanie dobrego imienia. Skarżący zakwestionował treść normatywną przepisów uzyskaną w wyniku jednolitej, powszechnej i stałej wykładni sądowej, która w ramach wyjątku może stać się przedmiotem kontroli w trybie skargi konstytucyjnej. W skazuje w skardze, że istnieje utrwalona linia orzecznicza, która nadała zaskarżonemu przepisowi niekonstytucyjną treść. Sądy stanęły na stanowisku, że zachowanie obwinionego polegające na zignorowaniu wez - wania uprawnionego organu realizuje znamiona wykroczenia. Zaś w praktyce orzeczniczej wskazanie siebie jako kierującego pojazdem oznacza wskazanie sprawcy . Skarżący wzmocnił swoje zastrzeżenia odwołaniem do poglądów doktryny i orzecznictwa sądów, w tym Sądu Najwyższego. Skarżący wskaz ał również, iż zakwestionowane w skardze przepisy dotyczące doręczenia stały się elementem konstrukcyjnym wykroczenia , bowiem poprzez umożliwienie doręczenia osobie innej niż adresat – właściciel lub posiadacz pojazdu w razie niedo - określonej przez ustawodawcę ,,chwilowej nieobecności” uniemożliwiły skarżącemu prawo do obrony. Skarżący stwierdz ił , że zaskarżone przepisy w nieproporcjonalny sposób pena - lizują czyn zabroniony ; – sformułowane przez skarżącego zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK, postanowił jak w sentencji.