Ts 180/25

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 września 2026 r. Pozycja 148 POSTANOWIENIE z dnia 10 marca 2026 r. Sygn. akt Ts 180/25 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J . B . w sprawie zgodności: 1) art. 22 ust. 3 pkt 5 oraz art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o wła- sności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048, ze zm.) w zakresie, w jakim „do- puszcza zmianę udziałów w nieruchomości wspólnej większością głosów właścicieli lokali – bez zgody wszystkich właścicieli, których prawo własno- ści jest uszczuplane” , z art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzo- nego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175, ze zm. ; dalej: Protokół ) , ewentualnie : 2) o stwierdzenie „ częściowej niekonstytucyjności poprzez usunięcie z art. 22 ust. 3 pkt 5 (…) zwrotu «oraz na zmianę wysokości udziałów w następstwie powstania odrębnej własności lokalu nadbudowanego lub przebudowanego» jako niezgodnej z art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 3 Konsty- tucji RP , a także z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji (…) – tak aby czynność ta była dopuszczalna tylko w trybie odrębnych przepisów dotyczących rozpo- rządzania udziałami we współwłasności nieruchomości”, ewentualnie: 3) o stwierdzenie , że art. 22 ust. 3 pkt 5 oraz art. 23 ust. 2 ustawy, o której mowa w punkcie pierwszym są niezgodn e z art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, a także z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji , p o s t a n a w i a: nada ć skardze konstytucyjnej dalsz y bieg . OTK ZU B/2026 Ts 180/25 poz. 148 2 UZASADNIENIE W skardz e konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 sierpnia 20 2 5 r. (data nadania) , uzupełnionej pismem z 18 sierpnia 2025 r. (data nadania), J . B . ( dalej: skarżąc a ) wystąpi ła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości położonej w K . przy ul. […] (dalej : Wspól- nota Mieszkaniowa) i […] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w K . (dalej : spółka GPS) złożyły wniosek o: zamknięcie księgi wieczystej […] , prowadzonej dla lokalu niemieszkalnego nr 1 położonego w budynku przy ul. […] w K . (da- lej: nieruchomość); założenie ksiąg wieczystych dla położonych w nieruchomości opisanych we wniosku samodzielnych lokali mieszkalnych oznaczonych numerami 7 - 20, po uprzednim wydzieleniu ich z księgi wieczystej […] i ujawnieniu udziałów w nieruchomości wspólnej związanych z prawem własności tych lokali; ujawnienie zmienionych udziałów we współwła- sności nieruchomości wspólnej, przynależnych do lokali mieszkalnych oznaczonych nume- rami 6B, 1, 2A, 3, 4B, 2, 4 i 5, objętych opisanymi we wniosku księgami wieczystymi; ujaw- nienie udziału Gminy K . ; ujawnienie w nowo założonych księgach lokalowych dla lokali mieszkalnych oznaczonych nr 7 - 20 spółki GPS jako ich właściciela. Referendarz sądowy do- konał wpisów zgodnie z żądaniami określonymi we wniosku. Skarżąca, będąca właścicielką położonego w nieruchomości lokalu mieszkalnego nr 6B, mającego urządzoną księgę wieczystą […] , złożyła skargę na orzeczenie referendarza. Po jej rozpoznaniu Sąd Rejonowy w K . (dalej: Sąd Rejonowy) postanowieniem z 22 lipca 2020 r. (sygn. akt […] ) utrzymał w mocy wpis w księgach wieczystych […] z 18 września 2019 r., w sprawie do sygnatury […] (punkt I) oraz orzekł o kosztach postępowania (punkt II). Sąd Rejonowy ustalił, że – stanowiąca jedną z podstaw kwestionowanego wpisu – uchwa- ła Wspólnoty Mieszkaniowej z 25 września 2015 r. w przedmiocie zgody na zmianę wysoko- ści udziałów w nieruchomości wspólnej w następstwie ustanowienia odrębnej własności loka- li w wyniku podziału lokalu niemieszkalnego nr 1 w budynku przy ul. […] w K . (objętego księgą wieczystą nr […] ) została podjęta przez Wspólnotę Mieszkaniową w ramach udzielo- nego jej umocowania. Po rozpoznaniu apelacji skarżącej od powyższego postanowienia Sąd Okręgowy w K . (dalej: Sąd Okręgowy) postanowieniem z 10 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ) zmienił zaskar- żone postanowienie w jego punkcie I w ten sposób, że nadał mu treść: „uchylić wpis w księ- gach wieczystych nr […] oraz […] z 18 września 2019 r., sygn. akt […] i w tym zakresie wniosek o wpis oddalić”. Orzekł ponadto o kosztach postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, dokonał ich odmiennej oceny prawnej. Stwierdził , że uchwała z 25 września 2015 r. w przedmiocie zgody na zmianę wyso- kości udziałów w nieruchomości wspólnej została podjęta przez Wspólnotę Mieszkaniową z przekroczeniem jej ustawowych kompetencji, tj. z naruszeniem art. 22 ust. 3 pkt 5a ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048, ze zm.; dalej: u.w. l . ). Wyjaśnił, że przepis ten dopuszcza zmianę udziałów w nieruchomości wspólnej tylko wów- czas, gdy udział został błędnie obliczony, tj. w sytuacji, gdy zachodzi potrzeba sprostowania (pomyłka rachunkowa podlega wówczas usunięciu bez ingerencji w sferę praw i obowiązków właścicieli lokali). Stwierdził, że wykluczona jest dopuszczalność decydowania przez Wspól- notę Mieszkaniową w drodze uchwały podjętej większością głosów o wielkości udziału w nieruchomości wspólnej, gdy ż oznaczałoby to jednocześnie ingerencję w prawo główne. W ocenie Sądu Okręgowego właściciele nie mogą bowiem podejmować żadnych uchwał, które ingerowałyby w prawa odrębnej własności lokali. W tej sprawie zmiana wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej nie była, zdaniem Sądu Okręgowego, sprostowaniem błędu w obliczeniach, lecz miała charakter merytoryczny. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że w czynności prawnej prowadzącej do zmiany wysokości udziałów w nieruchomości OTK ZU B/2026 Ts 180/25 poz. 148 3 wspólnej powinni uczestniczyć, wyrażając swoją zgodę, wszyscy właściciele lokali, zaś w razie niemożności uzyskania jednomyślności właścicieli stosownych rozwiązań należy po- szukiwać na gruncie przepisów kodeksu cywilnego. Stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do skutku w postaci zmiany udziałów właścicieli lokali w nieruchomości wspólnej i wpis we wskazanym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd Najwyższy, p o rozpoznaniu skargi kasacyjnej M . W . od powyższego postanowie- nia , uchylił je postanowieniem z 28 lutego 2025 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Najwyższego ) i oddalił apelację skarżącej, orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 22 ust. 3 pkt 5a zamiast art. 22 ust. 3 pkt 5 u.w.l. Postanowienie Sądu Najwyższego , dorę- czone skarżącej 15 maja 2025 r., wskazane zostało jako orzeczenie ostateczne w sprawie, w związku z którą wystąpiła ona ze skargą konstytucyjną. W uzasadnieniu skar gi konstytucyjnej s karżąc a zaznaczyła , że w wydanym w jej sprawie postanowieniu Sadu Najwyższego, wpisującym się w aktualną linię orzeczniczą tego sądu, przesądzono o możliwości skutecznej zmiany wysokości udziału właściciela lokalu mieszkalnego w nieruchomości wspólnej uchwałą większości właścicieli, jeżeli czynność ta mieści się w katalogu czynności przekraczających zwykły zarząd, o którym mowa w zaskar- żonym przepisie. Zdaniem skarżącej zmniejszenie wysokości jej udziału w nieruchomości wspólnej uchwałą wspólnoty mieszkaniowej doprowadziło do pozbawienia jej części prawa własności bez jej zgody i stanowiło formę faktycznego wywłaszczenia bez odszkodowania i bez spełnienia przesłanek celu publicznego (art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 1 Protoko- łu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. , Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175, ze zm. ). W przekonaniu skarżącej doszło do sytuacji, w której większość właścicieli pozbawiła mniejszość części prawa własności, podczas gdy ochrona tego prawa powinna być równa dla wszystkich wła- ścicieli (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji). Upatrywana ingerencja w prawo własności nie spełnia, w ocenie skarżącej, wymogu proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) – cel w postaci ułatwienia zarządu wspólnotą mieszkaniową nie uzasadnia bowiem odebrania tego prawa. S karżąca wniosła ewentualnie o „ stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności po- przez usunięcie z art. 22 ust. 3 pkt 5 (…) [u.w.l.] zwrotu « oraz na zmianę wysokości udziałów w następstwie powstania odrębnej własności lokalu nadbudowanego lub przebudowanego » jako niezgodnej z art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a także z art. 1 Protokołu (…) – tak aby czynność ta była dopuszczalna tylko w trybie odrębnych przepisów dotyczących rozporządzania udziałami we współwłasności nieruchomości ” (s. 2 pisma z 18 sierpnia 2025 r.) . W dalszej kolejności zgłosiła żądanie ewentualne stwierdzenia niezgodności zaskarżon ych przepis ów z powołanymi wzorcami kontroli, nie ograniczając zakresowo przedmiotu zaskarżenia. Złożyła ponadto wniosek o wydanie przez Trybunał Kon- stytucyjny postanowienia tymczasowego na podstawie art. 79 ust. 1 w związku z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) poprzez „wstrzymanie skutków wpisu dokona- nego na podstawie (...) postanowienia Sądu Rejonowego w K . IV Wydział Ksiąg Wieczys- tych z dnia 22 [ lipca 2020 r.] sygn. akt: […] oraz […] w KW do czasu rozpoznania skargi konstytucyjnej, ze względu na nieodwracalny charakter uszczuplenia prawa własności” ( s. 8 skargi). Zarządzeniem s ędziego Trybunału Konstytucyjnego z 26 listopada 202 5 r . ( doręczo- nym pełnomocnikowi skarżącej 5 grudnia 2025 r. ) skarżąc a zosta ła wezwan a do u sunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez : 1) doręczenie dwóch egzemplarzy skargi konstytucyjnej (wraz z pełnomocnictwem oraz elektronicznym potwierdzeniem odbioru kore- spondencji); 2) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wy- roków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających wyczer- OTK ZU B/2026 Ts 180/25 poz. 148 4 panie drogi prawnej (wraz z czterema kopiami), w szczególności postanowień: a) Sądu Rejo- nowego w K . z 22 lipca 2020 r. (sygn. akt […] ), b) Sądu Okręgowego w K . z 10 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ), c) Sądu Najwyższego z 28 lutego 2025 r. (sygn. akt […] ); 3) poin- formowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami). Braki formalne skargi konstytucyjnej skarżąc a usunęła pismem z 11 grudnia 202 5 r. (data nadania). Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna spełnia następujące przesłanki warunkujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego: – określono przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK) , – wskazano, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącej oraz w jaki sposób, jej zdaniem, zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK) , – przedstawiono uzasadnienie sformułowanych zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK) , – przedstawiono stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK) , – wyczerpano przysługującą skarżącej drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), gdyż postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lutego 2025 r. (sygn. akt II CSKP 2254/22 ; dalej: po- stanowienie SN) jest prawomocn e i nie przysługują od niego zwykłe środki zaskarżenia , – poinformowano o niewniesieniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia od postano- wienia SN (art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK) , – dołączono uwierzytelnione egzemplarze rozstrzygnięć wydanych na podstawie za- skarżonych przepisów (art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p.TK) , – skargę konstytucyjną złożono w terminie, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK (stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK przedłożono dokumenty pozwalające stwierdzić dochowanie terminu) , – skarga została sporządzona i wniesiona przez umocowanego adwokata (art. 53 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK ). W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.