Ts 89/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 lipca 2026 r. Pozycja 59 POSTANOWIENIE z dnia 24 lutego 2026 r. Sygn. akt Ts 89/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina – przewodniczący Rafał Wojciechowski – sprawozdawca Bartłomiej Sochański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 14 maja 2025 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M . J . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybuna łu Konstytucyjnego 10 maja 2024 r. (data nadania) M . J . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że art. 767 3a ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie zwrotu: „jako sąd drugiej in- stancji” oraz art. 735 1 § 3 k.p.c. są niezgodne z art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz a rt. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżący zarzucił, że zakwestionowane w skardze przepisy nadają urzędnikom sądowym (nieposiadającym cech niezawisłego i bezstronnego sądu) status sądu pierwszej instancji. W ten sposób w sprawie, w związku z którą wystąpił do Trybunału, naruszone zostało przysługujące mu prawo do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd. Według skarżącego rozpoznanie „sprawy” w rozumieniu art. 45 ust. 1 Kon - stytucji ( in casu : udzielenie zabez pieczenia) przez urzędnika sądowego nie może być traktowane na równi z orzekaniem przez niezawisły i bezstronny sąd. Z tego powodu przy - jęcie przez ustawodawcę, że sąd, który rozpoznaje środek odwoławczy od decyzji urzędnika, działa jako sąd drugiej instancji, nie spełnia standardów konstytucyjnych. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 14 maja 2025 r. (doręczonym pełnomo - cnikowi skarżącego 20 maja 2025 r.) odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu stwierdziwszy, że zakwestionowane w niej przep isy nie były podstawą postanowienia Sądu OTK ZU B/2026 Ts 89/24 poz. 59 2 Rejonowego w K . z 11 marca 2024 r. (sygn. akt […] ), tj. orzeczenia wskazanego przez skar żą cego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Przepisy, które skarżący za skar żył w analizowanej sprawie , były podstawą postanowienia Sądu Rejonowego w K . z 30 paź dziernika 2023 r. (sygn. akt […] ). Niezależnie od powyższego Trybunał, wskazawszy m.in. na wyrok z 12 maja 2011 r. sygn. P 38/08 (OTK ZU nr 4/A/2011, poz. 33) , zwrócił uwagę, że w sytuacji wykonywania pr zez referen darzy zadań z zakresu ochrony prawnej, wystarczająca z punk t u widzenia zasad konstytucyjnych jest sądowa kontrola takiego rozstrzygnięcia. W zażaleniu złożonym 27 maja 2025 r. (data nadania) skarżący zażądał skierowania przez skład orzekający „pytania prejudycjalnego” do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 61 ust. 4 (błędnie oznaczonego w petitum jako art. 60 ust. 4) u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 Konstytucji, a także z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji (s. 2 pi sma procesowego; w petitum wniosku skarżąc y wskazał natomiast przepisy ustawy zasadniczej niemające związku ze sformułowanym żądaniem) oraz zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania wniosku. Według skarżące go zgodnie z art. 190 ust. 5 Konstytucji „wszelkie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zapadają większością głosów. Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie wyjątku” (s. 2 zażalenia). Wydanie przez Trybunał orzeczenia (postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze) w składzie jednego sędzie go jest więc niezgodne z przywołanymi przepisami ustawy zasadniczej. W odniesieniu do podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu skarżący zauwa- żył, że w skardze konstytucyjnej wywiódł, iż zakwestionowany w skardze przepis, nadający orzeczeniu sądu pierwszej instancji status sądu drugiej instancji (badającemu „zasadność p o- stanowienia urzędnika sądowego”) „jest w oczywisty sposób niekonstytucyjny” (s. 4) . Usta- wodawca zastąpił bowiem postępowanie dwuinstancyjne postępowaniem dwuetapowym w tej samej instancji sądu. W związku z tym sformułowany w skardze zarzut naruszenia praw skar- żącego jest zasadny. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) ska rżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Odnośnie do żądania skarżącego s kierowania przez skład orzekający wniosku („py- tania prejudycjalnego”) do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania ex officio . W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbada- nie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie pod- mioty określone w art. 191 ust. 1 pk t 1 - 5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konsty- tucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Ma- jąc powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w zażale- niu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienia TK z: 23 paź- dziernika 2023 r., sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303; 7 marca 2024 r., sygn. OTK ZU B/2026 Ts 89/24 poz. 59 3 Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 17 9 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz. 200). Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego przez skarżącego art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, iż Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe (tj. przepisy u.o.t.p.TK), które zgodnie z art. 197 Konstytucji określają między in- nymi tryb postępowania prz ed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w składzie jednego sędziego (zob. postano- wienie TK z 13 marca 2014 r., sygn. Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166). 3. Trybunał stwierdza, że zarzuty postawione w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Skarżący nie wziął pod uwagę tego, że powodem odmowy przekazania skargi do merytorycznej oceny było zakwestionowanie w niej przepisów, które nie były p odstawą orzeczenia wskazanego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Z tego powo- du Trybunał stwierdził, że złożona skarga nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 53 ust. pkt 1 u.o.t.p.TK. W złożonym środku odwoławczym skarżący nie odniósł się do wskazanej podstawy. Jego wywody odnoszą się do kwestii pobocznych, które Trybunał przytoczył niejako na mar- ginesie. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.