Ts 179/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 września 2026 r. Pozycja 147 POSTANOWIENIE z dnia 3 marca 2026 r. Sygn. akt Ts 179/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych – przewodniczący Jakub Stelina – sprawozdawca Stanisław Piotrowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 30 lipca 2025 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej K . J . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Ko nstytucyjnego 24 września 2024 r. (data nadania) K . J . (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła o stwierdzenie, że: 1) art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie zwrotu „jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty” , jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji; art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Pod - stawowych Wolności sporządzonej w R zymie 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: K onwencja); art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14 grudnia 2007 r., s. 1, ze zm.; dalej: Karta Praw Podstawowych UE); art. 31 ust. 3; art. 32 i art. 2 Konstytucji; 2) art. 101 i art. 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 13 98, ze zm. ; dalej: u.k.s.c. ) , są niezgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji; art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 Konwencji; art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych UE; art. 31 ust. 3; art. 32 i art. 2 Konstytucji; 3) ar t. 394 1a § 1 k.p.c. w zakresie zwrotu „pierwszej instancji” , jest niezgodny z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 4) art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim „uniemożliwia wniesi eni[e] wniosku o wyłączenie [sędziego] wraz OTK ZU B/2026 Ts 179/24 poz. 147 2 ze środkiem zaskarżenia”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji; 5) art. 50 § 3 pkt 1 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżąca twierdzi, że zakwestionowane w skardze art. 101 i art. 102 u.k.s. c. są przepi- sami blankietowymi niezawierającymi żadnych zasad rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów. W ten sposób naruszają prawo do „rzetelnej, przewidywalnej i jednoznacznej” procedury sądowej. Według skarżącej powyższe pr awo narusza także zaskarżony w skardze art. 394 1a k.p.c. Wprowadza on bowiem zasadę dwuetapowego, a nie dwuinstancyjnego roz- poznania sprawy (wniosku o zwolnienie od kosztów). W odniesieniu do zakwestionowanych w skardze art. 49 § 1 i art. 50 § 3 k.p.c. skarżąca zarzuciła, że ich rozumienie ukształtowane uchwałą Sądu Najwyższego z 26 lipca 2019 r. (sygn. akt […] ) uniemożliwia skuteczne złoże- nie wniosku o wyłączenie „osoby co do której strona wysnuwa zarzut braku bezstronności”. Wyłączają one bowiem możliwość złożenia go „już w środku procesowym (pozwie, skardze, zażaleniu, apelacji itd.) a jednocześnie nie następuje w toku większości postępowań wpadko- wych etap w którym strona powiadamiana jest o składzie [s]ądu przed wydaniem orzeczenia” (s. 12 - 13 skargi). W ten sposób instytucja wyłączenia sędziego staje się instytucją fasadową. W skardze konstytucyjnej skarżąca sformułowała wniosek o „zabezpieczenie skargi” przez „złożenie do depozytu Trybunału Konstytucyjnego” samochodu osobowego stanowią - cego przedmiot poz wu. Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z 30 lipca 2025 r. (doręczonym pełnomoc- nikowi skarżącej 11 sierpnia 2025 r.), na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listo- pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego bie- gu. Trybunał stwierdził, że w zakresie, w jakim przedmiotem skargi są art. 394 1a § 1 k.p.c., art. 101 i art. 102 u.k.s.c., art. 49 § 1 i art. 50 § 3 pkt 1 k.p.c. nie spełnia podstawowego wy- mogu wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK . Zakwestionowane przepisy nie były bowiem podstawą postanowienia Sądu Ape- lacyjnego w W . VII Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej z 27 lutego 2024 r. (sygn. akt […] ), tj. orzeczenia wskazanego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Kon- stytucji. W zakresie, w jakim przedmiotem skargi jest art. 130 § 1 k.p.c., skarga nie zawiera natomiast właściwego, z punktu wid zenia art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, uzasadnienia. W odniesieniu do wniosku o zabezpieczenie skargi Trybunał stwierdził, że z uwagi na odmowę nadania skardze dalszego biegu stał się on bezprzedmiotowy. W zażaleniu złożonym 18 sierpnia 2025 r. (data nadania) skarżąca zażądała skierowa- nia przez skład orzekający „pytania prejudycjalnego” do Trybunału Konstytucyjnego o zba- danie zgodności art. 61 ust. 4 (błędnie oznaczonego w petitum jako art. 60 ust. 4) u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 Konstytucji, a także z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji (s. 2 pisma procesowego; w petitum wniosku skarżąca wskazała natomiast przepisy ustawy zasadniczej niemające związku ze sformułowanym żądaniem) oraz zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania wniosku. Według skarżącej zgodnie z art. 190 ust. 5 Konstytucji „wszelkie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zapadają większością głosów. Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie wyjątku” (s. 2 zażalenia). Wydanie przez Trybu nał orzeczenia (postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze) w składzie jednego sędziego jest więc niezgodne z przywołanymi przepisami ustawy zasadniczej. W odniesieniu do podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu skarżąca zarzuci- ła, że Trybunał pobieżnie ocenił „stan formalny” skutkiem czego było bezrefleksyjne rozpo- znanie sprawy. Według skarżącej Trybunał nie uwzględnił tego, że stosownie do art. 79 ust. 1 Konstytucji, skargę „ można wnieść po zakończeniu postępowania , a nie w jego toku nawe t jeśli w toku postępowań wpadkowych związanych ze sprawą zasadniczą zakończono postę- powanie. Dopiero bowiem [ wynik ] ostatecznego orzeczenia wydanego przez [s]ąd II instancji OTK ZU B/2026 Ts 179/24 poz. 147 3 decyduje o fakcie ewentualnego naruszenia praw podmiotowych chronionych Konstytucją” (s. 3 - 4 zażalenia) . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżą cemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Odnośnie do żądania skarżąc ej skier owania przez skład orzekający wniosku („pyta- nia prejudycjalnego”) do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania ex officio . W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbada- nie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie pod- mioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konsty- tucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Ma- jąc powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżącą w zażaleniu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienia TK z: 23 paź- dziernika 2023 r. , sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303; 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz. 200). Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego przez skarżącą art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, iż Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe (tj. przepisy u.o.t.p.TK), które zgodnie z art. 197 Konstytucji określają między innymi tryb postępowania przed Trybu nałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie TK z 13 marca 2014 r., sygn. Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166). 3. Trybunał stwierdza, że zarzuty postawione w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Skarżąca wydaje się nie zauważać tego, że podstaw ami odmowy przekazania skargi do merytorycznej oceny są , w zależności od jej przedmiotu, zakwestionowanie prze pisów, które nie kształtowały sytuacji prawnej skarżącej w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu Apelacyjnego w W . z 27 lutego 2024 r. (sygn. akt […] ) oraz nieuzasadnienie zarzutów skargi . W zarzutach sformułowanych w zażaleniu skarżąca nie odniosła się do tych podstaw. Ogólnikowe wywody sformułowane w zażaleniu dotyczą jedynie konieczności wyczerpania drogi prawnej. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia. OTK ZU B/2026 Ts 179/24 poz. 147 4 4. Nieuwzględnienie zażalenia kończy postępowanie przed Tryb unałem Konstytucyj- nym w sprawie skargi konstytucyjnej. W związku z tym sformułowany w niej wniosek o „za- bezpieczenie skargi” stał się bezprzedmiotowy.