Ts 176/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 września 2026 r. Pozycja 145 POSTANOWIENIE z dnia 31 marca 2026 r. Sygn. akt Ts 176/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski – przewodniczący Wojciech Sych – sprawozdawca Stanisław Piotrowicz , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 27 marca 2025 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej [ … ] sp. z o.o. z siedzibą w L . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 sierpnia 202 2 r. (data nadania) [ … ] sp. z o.o. z siedzibą w L . (dalej: skarżąc a ), reprezentowan a przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił a o stwierdzenie, że : 1) art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 , poz. 296, ze zm.; dalej k.p.c. ) jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w zwią zku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji ; 2) art. 394 1a k.p.c. ( w za kresie zwrotu „pierwszej instancji” ) jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji . Trybunał Konstytucyjny p ostanowieniem z 27 marca 2025 r. (doręczonym pełnomoc- nikowi skarżącej 16 kwietnia 2025 r.) odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu . Trybunał ustalił, że kwestionowane przepisy nie stanowi ą podstawy wskazanego w skardze ostatecznego orzeczenia, skarżąca nie usunęła – pomimo wezwania – braków skar- gi (powtarzając w kolejnym piśmie procesowym jej treść) , zaś sformułowane zarzuty odn i o- s ły się do stosowania prawa i cech owała je oczywista bezzasadność. OTK ZU B/2026 Ts 176/22 poz. 145 2 W zażaleniu z 23 kwietnia 2025 r. (data nadania) skarżąca wniosła o uchylenie zaskar- żonego postanowienia i skierowanie skargi do merytorycznego rozpoznania. Wskazała, że nie mogła wnieść zażalenia do sądu, ponieważ sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia orzeczeń dotyczących odmowy sporządzenia uzasadnienia . Ponadto, n iezależnie od tego , czy sporzą- dzone uzasadnienie otworzyłoby jej drogę do wniesienia zażalenia, to na jego podstawie mo- głaby prawidłowo sporządzić skargę konstytucyjną w zakresie regulacji obejmującej kwestię odmowy zwolnienia jej od kosztów procesu. P odniosła, że „zarówno w samej skardze jak i dalszych pismach procesowych wskazywała na uzasadnienie zarzutów wobec zaskarżonych norm prawa” (s. 5 zażalenia). Nadto skarżąca wnios ła o skierowanie przez skład orzekający „pytania prejudycjalne- go” do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 61 ust. 4 (błędnie oznaczonego w petitum jako art. 60 ust. 4) ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) z art. 190 ust. 5 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji, a także o zawiesze- nie postępowania do czasu rozpoznania wniosku. Według skarżącej, zgodnie z art. 190 ust. 5 Konstytucji, „wszelkie orzeczenia Trybunału zapadają większością głosów. Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie wyjątku”. Wydanie przez Trybunał orzeczenia (postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze) w składzie jednego sędziego jest więc niezgodne z przywołanymi przepisami ustawy zasadniczej (s. 2 zażalenia). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Odnośnie do żądania skarżące j skierowania przez skład orzekający wniosku („pyta- nia prejudycjalnego”) do Trybunału Konstytucyjnego należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani u.o.t.p.TK nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania ex officio . W obowiązującym stanie prawnym z wnio- skiem o zbadanie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określo- nych w ustawie w ystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżąc ą w zaża- leniu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. np. postanowienia TK z: 23 października 2023 r. , sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303; 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz. 200). Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego w skardze art. 190 ust. 5 Konstytu- cji nie wynika zakaz wydawania przez Trybunał orzeczeń w składzie jednoosobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe, które – zgodnie z art. 197 Konstytucji – określają między innymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwi a ły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego OTK ZU B/2026 Ts 176/22 poz. 145 3 biegu w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie TK z 13 marca 2014 r., sygn. Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166). 3. Trybunał stwierdza, że zarzuty postawione w zażaleniu nie podważają podstaw od- mowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3.1. Zasadniczą podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej było to, że zaskarżone przepisy nie stanowiły podstawy wskazanego przez skarżąc ą ostatecznego orzeczenia. Zostało ono bowiem wydane na podstawie art. 4 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej k.p.c.) , stanowiącego o nadużyciu prawa procesowego, a nie na podstawie art. 394 3 lub art. 394 1a k.p.c. (tj. przepisów dotyczących zażaleń). Skarga konstytucyjna została n a tomiast złożona w związku z postępowaniem, w którym skarżąca złożyła szereg wniosków o uza - sadnienie wydanych postanowień, co Sąd Okręgowy w świetle art. 4 1 k.p.c. ocenił jako nadużyci e jej prawa procesowego. Nie doszło w nim do wniesienia przez skarżącą zażalenia, wobec czego nie mogły mieć zastosowania przepisy dotyczące tej materii . W zażaleniu s karżąc a nie wykazała, że kwestionowane przepisy stanowi ły podstawę wydanego w jej sprawie ostatecznego orzeczenia . Podniosła, że wskazała na normę prawną, na podstawie której ostatecznie orzekł sąd II instancji oraz przepis, którego utrwalona wykładnia dogmatyczno - systemowa narusza wykładnię celowościową. Zaznaczyła też, że skoro w ustawie brakuje odpowiednich unormowań , to należy wskazać przepis, który fakty - cznie różnicuje prawa stron postępowania. W ocenie Trybunału , zarzut ten nie mógł podważyć prawidłowych ustaleń poczynionych w postanowieniu z 27 marca 2025 r. , ponieważ w zarządzeniu wskazanym jako ostateczne orzeczenie sąd wprost wskazał podstawę orzeczenia, tj. art. 4 1 k.p.c. Poza tym skarżąca pominęła t o , że skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw i nie może prowadzić do abstrakcyjnej kontroli norm niebędących podstawą prawną ostatecznego orzeczenia. T ym samym nie podważyła ocen przyjętych w zaskarżonym postanowieniu . W orzecznictwie Trybunału wielokrotnie podkreślano, że „podstawową przesłanką skorzystania ze skargi konstytucyjnej, wynikającą z art. 79 Konstytucji, jest wskazanie jako przedmiotu kontroli takich przepisów, które naru - szają konstytucyjne prawa lub wolności skarżącego i jednocześnie są podstawą ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej” (zob. np. postanowienie TK z 9 maja 2017 r. , s ygn. SK 18/16, OTK ZU A/2017, poz. 37). 3.2. Trybunał stwierdza, że skarżąca, wbrew temu co utrzymuje, nie uzasadniła zarzu- tu niezgodności zakwestionowanych przepisów z prawami lub wolnościami konstytucyjnymi, które przywołała w charakterze wzorców kontroli . Nie wskazała , jakie prawa lub wolności konstytucyjne zostały naruszone przez zaskarżony przepis, nie odniosła się również odpo- wiednio precyzyjnie do tego, w jaki sposób zakwestionowane przepisy naruszają jej konstytu- cyjne prawa lub wolności, których ochrony dochodzi. Braki te nie zostały przez nią usunięte w trybie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, ponieważ jej odpowiedź na zarządzenie sędziego Trybunału powielała argumentację przytoczoną w skardze. W swoim orzecznictwie Trybunał wielokrotnie wskazywał, że przesłanka odpowied- niego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie” (por. postanowienie TK z 22 października 2024 r., sygn. SK 91/19 , OTK ZU A /202 4 , poz. 95 ; zob. także powołane tam orzecznictwo TK). Biorąc pod uwagę powyższe , skarżą ca nie pod- ważyła prawidłowo przyjętej w zaskarżonym postanowieniu podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu . OTK ZU B/2026 Ts 176/22 poz. 145 4 3.3. Skarżąca nie odniosła się do argumentacji Trybunału w zakresie bezzasadności zarzutów podniesionych w analizowanej skar dze , w związku z czym ustalenia Trybunału w tym zakresie pozostają aktualne . Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.