IV KS 46/26

IV KS 46/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek Dnia 5 listopada 2026 r. w sprawie W.G. oskarżonego z art. 148 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 listopada 2026 r., skargi obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 czerwca 2026 r., sygn. akt II AKa 229/25 uchylającego wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 11 sierpnia 2025 r., sygn. akt II K 26/25 na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł: 1) oddalić skargę; 2) obciążyć W.G. uiszczoną przez niego opłatą sądową w kwocie 750 (siedemset pięćdziesiąt) zł. UZASADNIENIE W.G. został oskarżony o to, że w dniu 13 grudnia 2017 r. w S., w domu przy ul. J.(…), wspólnie i w porozumieniu z inną nieustaloną osobą lub osobami, działając z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia A.P., wielokrotnie zadał mu przy użyciu narzędzia tępokrawędzistego uderzenia w głowę i klatkę piersiową, powodując rany tłuczone głowy i klatki piersiowej, stosując ucisk na przednią powierzchnię szyi, IV KS 46/26 2 doprowadził do złamania kości gnykowej i chrząstki tarczowatej po stronie lewej, a także poprzez zadanie pokrzywdzonemu jednego uderzenia w okolicę podżuchwową i jednego w okolicę nadłopatkową oraz poprzez zadanie pięciu uderzeń w klatkę piersiową spowodował rany kłute o kanałach głębokich, drążących do jamy opłucnowej lewej prowadzące w konsekwencji do ostrej niewydolności krążeniowo- oddechowej w przebiegu tamponady worka osierdziowego spowodowanej raną kłutą klatki piersiowej z uszkodzeniem serca, a następnie do zgonu A.P., tj. o popełnienie przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. Sąd Okręgowy w Łomży wyrokiem z 11 sierpnia 2025 r., sygn. akt II K 26/25, uniewinnił W.G. od popełnienia zarzucanej mu aktem oskarżenia zbrodni, jednocześnie rozstrzygając w przedmiocie kosztów procesu. Apelację od tego wyroku, na niekorzyść oskarżonego, wniósł prokurator, zarzucając obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. poprzez przeprowadzenie oceny zebranych w tej sprawie dowodów w sposób jednostronny, wybiórczy oraz arbitralny i z pominięciem okoliczności niekorzystnych dla oskarżonego, bez należytego ich rozważenia w świetle reguł logicznego rozumowania, zasad doświadczenia życiowego i wskazań wiedzy, a w szczególności: 1) poprzez niezasadne przyjęcie, że zabezpieczenie dowodowego śladu DNA oraz jego badanie zawierało metodologiczne błędy rzutujące na miarodajność uzyskanych w tym zakresie wyników, w sytuacji gdy w realiach niniejszej sprawy przeprowadzanie tych czynności w taki właśnie sposób było ze wszech miar prawidłowe, służyło jak najbardziej efektywnemu wykorzystaniu zabezpieczonego śladu w zakresie uzyskania profilu genetycznego umożliwiającego identyfikację sprawcy, bez jednoczesnego ryzyka utraty tak istotnego dowodu, 2) poprzez bezkrytyczną ocenę wyjaśnień oskarżonego dot. jego kontaktu z pokrzywdzonym w dniach 11 i 13 grudnia 2017 r. z pominięciem dokonania oceny okoliczności i motywów złożenia przez niego zmienionych depozycji, a także z pominięciem przy ich ocenie dowodów o obiektywnym charakterze całkowicie podważających wiarygodność tychże wyjaśnień tj. treści danych zabezpieczonych w telefonie oskarżonego, nieuwzględnienie przy ocenie tych wyjaśnień nieuprawdopodobnienia nawet prezentowanej w tym zakresie przez oskarżonego IV KS 46/26 3 wersji, jak również bez uwzględnienia charakteru zabezpieczonego na ciele pokrzywdzonego śladu biologicznego (DNA) i miejsca jego ujawnienia (paznokieć lewej ręki), które to prowadzić powinny do wniosku, że nie został on naniesiony w okolicznościach podawanych przez oskarżonego, natomiast przeprowadzona w tej sprawie wadliwa ocena dowodów doprowadziła do niezasadnego przyjęcia, że dowody te nie pozwalały na uznanie w sposób nie budzący wątpliwości, że wina i sprawstwo oskarżonego zostały udowodnione, a występujące w tej sprawie wątpliwości należało rozstrzygać na korzyść oskarżonego, w sytuacji gdy przeprowadzona w sposób prawidłowy ocena tych dowodów, a więc ich dogłębna, wnikliwa, kompleksowa i wielopłaszczyznowa analiza z należytym zastosowaniem reguł logicznego rozumowania, zasad doświadczenia życiowego i wskazań wiedzy powinna prowadzić do wniosków przeciwnych tj. że zgromadzone w tej sprawie dowody tworzą zamknięty logiczny łańcuch poszlak wskazujący na to, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, a występujące w tej sprawie - w ocenie Sądu - wątpliwości mogły i powinny zostać usunięte przez organ procesowy w drodze prawidłowo przeprowadzonej oceny dowodów, a nie jak uczynił to wadliwie Sąd rozstrzygane przy zastosowaniu reguły in dublo pro reo na korzyść oskarżonego. Skarżący w wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu apelacji prokuratora, wyrokiem z 30 czerwca 2026 r., sygn. akt II AKa 229/25, zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Suwałkach do ponownego rozpoznania. Skargę od wyroku Sądu odwoławczego, na podstawie art. 539a § 1 i 2 k.p.k., wniosła obrońca oskarżonego W.G., która zaskarżając to orzeczenie w całości, podniosła zarzut obrazy art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k., mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na uchyleniu wyroku Sądu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, pomimo braku ustawowych podstaw do wydania orzeczenia kasatoryjnego, w sytuacji gdy Sąd odwoławczy, po stwierdzeniu, że w sprawie istnieją podstawy do wydania wyroku skazującego, zakwestionowaniu oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd I instancji oraz uznaniu, iż zastosowanie art. 5 § 2 k.p.k. było przedwczesne, dokonał w istocie własnej, merytorycznej oceny zgromadzonych dowodów i ustaleń faktycznych (częściowo oderwanych od materiału dowodowego), przy czym oparł swoje IV KS 46/26 4 rozstrzygnięcie także na odmiennej ocenie dowodów nieobjętych zarzutami apelacji prokuratora, nie odnosząc się jednocześnie do podniesionego w apelacji zarzutu błędnej oceny wyjaśnień oskarżonego, mimo że Sąd I instancji, ponownie rozpoznając sprawę, wykonał wszystkie wskazania zawarte we wcześniejszym wyroku Sądu odwoławczego i uzupełnił postępowanie dowodowe zgodnie z jego zaleceniami. Podnosząc ten zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Przepis ten należy więc odczytywać łącznie z art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., w którym zostały enumeratywnie wyliczone przyczyny uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Należą do nich wypadki wskazane w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub sytuacja, kiedy konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Podkreślenia wymaga zarazem to, że Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się wyłącznie do badania, czy w istocie do uchylenia wyroku sądu I instancji doszło z powodów wyartykułowanych w art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., a więc czy przepis ten nie został naruszony. Poza zakresem kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 539a k.p.k. i n., pozostaje natomiast kontrola orzeczenia wydanego w II instancji w pozostałym zakresie, a więc co do prawidłowości oceny dowodów, czy też dokonanych lub zaakceptowanych ustaleń faktycznych, a także prawidłowości przeprowadzenia kontroli apelacyjnej. Nie ma zatem możliwości poddania ocenie w trybie skargi wniesionej na podstawie art. 539a § 1 k.p.k. tego, czy rzeczywiście zaistniały merytoryczne podstawy, w tym z punktu widzenia art. 454 k.p.k., do wydania wyroku skazującego. Sąd Najwyższy w tym postępowaniu nie jest bowiem IV KS 46/26 5 władny do oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a do tego sprowadzałaby się w istocie kontrola w płaszczyźnie stwierdzonych przez Sąd II instancji podstaw do skazania. Stąd też oczywisty wniosek, że taka weryfikacja zaskarżonego skargą wyroku sądu odwoławczego jest tym samym niedopuszczalna. Kontrola w trybie skargowym (art. 539a k.p.k. i n.) wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania ograniczona jest jedynie do oceny, czy rzeczywiście powody, dla których wyrok został uchylony należą do kategorii określonej m.in. w art. 454 § 1 k.p.k. W konsekwencji, nie dochodzi do naruszenia art. 454 § 1 k.p.k., gdy sąd odwoławczy odmiennie niż Sąd I instancji ocenia materiał dowodowy i finalnie stwierdza, że doszło do błędu w ustaleniach faktycznych, gdyż wbrew dotychczasowym ustaleniom, istnieją podstawy do wydania wyroku skazującego, który nie może być w postępowaniu odwoławczym wydany, właśnie z powodu reguły z art. 454 § 1 k.p.k. Zgodnie z tym bowiem przepisem i wyrażoną w nim regułą ne pieus, sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji. Jak wynika z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, taka właśnie przeszkoda legła u podstaw kasatoryjnego orzeczenia. Sąd odwoławczy dostrzegł, że Sąd meriti w toku ponownego rozpoznania sprawy, wykonał co prawda zalecania Sądu II instancji (sygn. II AKa 152/24), uchylającego poprzedni wyrok i przekazującemu sprawę do ponownego rozpoznania, czyniąc tym samym zadość wymogom art. 442 § 2 k.p.k., jednakże nie ustrzegł się błędów w ocenie materiału dowodowego, oceniając jego poszczególne źródła wbrew wytycznym z art. 7 k.p.k. To zaś stało się konsekwentnie przyczyną równie błędnych ustaleń faktycznych, które doprowadziły do uniewinnienia W.G. od zarzutu zbrodni zabójstwa. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w sprawie zgromadzono kompletny materiał dowodowy, w tym w postaci zeznań świadków, oględzin miejsca zwłok i zdarzenia wraz z materiałem zdjęciowym i filmowym, treści bilingów, opinii z zakresu genetyki z Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie, także opinii z Laboratorium Kryminalistyki KSP w Warszawie oraz Instytutu Genetyki Sądowej w Bydgoszczy, które ocenione zgodnie z regułami art. 7 k.p.k., przeczyły doczasowym ustaleniom Sądu Okręgowego i wskazywały na sprawstwo W.G. Zdaniem Sądu odwoławczego do zabójstwa A.P. doszło 13 grudnia 2017 r., zaś zabezpieczone pod paznokciami IV KS 46/26 6 denata ślady DNA, wskazują wprost na osobę oskarżonego. Zaprezentowana przez Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu ocena dowodów była dowolna, wybiórcza i nie uwzględniała w sposób prawidłowy wartości poszczególnych źródeł, tym samym doprowadziła do wysnucia błędnych ustaleń faktycznych, skutkujących uniewinnieniem wymienionego oskarżonego, pomimo że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do wyciągnięcia takiego wniosku. Z tego też powodu, w sprawie wystąpiła konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie czynu z art. 148 § 1 k.k. i dokonania rzetelnej oceny całości zebranego materiału dowodowego, gdyż zaszły podstawy do skazania oskarżonego. Stanowisko Sądu odwoławczego oraz przyjęta na jego poparcie argumentacja wskazuje zatem niewątpliwie na fakt wystąpienia przesłanki uchylenia wyroku, o jakiej mowa w art. 454 § 1 k.p.k. Obrońca w treści skargi, poza próbą podważenia podstawy uchylenia wyroku Sądu I instancji, nie przedstawiła żadnych konkretnych i zarazem istotnych z puntu widzenia niniejszego postępowania argumentów, które mogłyby rzutować na wydane przez Sąd odwoławczy orzeczenie. Wbrew wywodom skarżącej, Sąd odwoławczy miał prawo do krytyki dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny dowodów, a jednocześnie do przedstawienia własnego stanowiska. Zaprezentowana w uzasadnieniu argumentacja wskazywała na wadliwość wydanego orzeczenia i jednocześnie brak możliwości jego konwalidowania w toku postępowania odwoławczego, co przecież – jak podkreślał Sąd II instancji – prowadziłoby do skazania W.G. W orzecznictwie wskazuje się natomiast, że możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego lub umarzającego postępowanie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 IV KS 46/26 7 k.p.k. Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. np. postanowienia SN z: 18 czerwca 2025 r, III KS 29/25, 2 grudnia 2025 r., V Ks 46/25, 2 kwietnia 2025 r., IV KS 8/25, 12 marca 2025 r., V KS 3/25). Oczywiste jest więc zarazem, że Sąd Apelacyjny nie wskazał tylko na możliwość wydania wyroku uniewinniającego w toku ponownego rozpoznania sprawy, ale na istnienie podstaw do takiej decyzji w aktualnym stanie procesowo-dowodowym. Autorka skargi w znacznej mierze podjęła natomiast polemikę z rozstrzygnięciem co do prawidłowości oceny podniesionych w apelacji przez prokuratora zarzutów, co jak już wcześniej zaznaczono, jest w niniejszym postępowaniu niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzekł jak w sentencji postanowienia, rozstrzygając również w sposób ostateczny o opłacie uiszczonej w związku z wniesieniem skargi, która miała charakter kaucyjny (art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527 § 1 i 4 k.p.k.). [WB] [a.ł]