I PSK 380/26

I PSK 380/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 2 czerwca 2026 r. SSN Dawid Miąsik w sprawie z powództwa E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko P. D. o odszkodowanie przysługujące pracodawcy w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 2 czerwca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 9 maja 2025 r., sygn. akt XIV Pa 148/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 9 maja 2025 r., XIV Pa 148/23 oddalił apelację P. D. (pozwany) od Sądu Rejonowego dla m.st Warszawy w Warszawie z 9 grudnia 2022 r., VII P 823/18 zasądzającego od pozwanego na rzecz E. sp. z o.o. w W. (powódka) kwotę 11.688,30 zł tytułem odszkodowania za nieuzasadnione rozwiązanie umowy za pracę bez wypowiedzenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 31 marca 2018 r. do dnia zapłaty (pkt I wyroku) i oddalającego roszczenie o odsetki w pozostałym zakresie (pkt II wyroku); zasądził od pozwanego na rzecz pozwanej I PSK 380/26 2 kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 585 zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu (pkt III wyroku). Sąd Rejonowy podniósł, że spór sprowadzał się do ustalenia, czy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pozwanego ze stroną powodową zostało dokonane w prawidłowy sposób. Pozwany powoływał się w swoim oświadczeniu na ciężkie naruszenie przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika. Natomiast powódka podnosiła, że dokonane przez pozwanego rozwiązanie umowy o pracę było nieuzasadnione. W pierwszej kolejności Sąd Rejonowy wskazał, że nie mógł badać kwestii prawidłowości dokonanego przez powoda rozwiązania umowy o pracy, ponieważ Sąd już orzekł wcześniej w innej sprawie (VII P 480/20), wszczętej z powództwa pozwanego przeciwko powódce (w niniejszej sprawie) w przedmiocie zasądzenia na jego rzecz odszkodowania tytułem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy. Jak zostało ustalone w powyższym postępowaniu, pozwany (w niniejszej sprawie) nie wykazał, że przyczyna wskazana przez niego w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia była prawdziwa, w związku z czym sąd oddalił to powództwo. Sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wobec wcześniejszego stwierdzenia przez Sąd w sprawie VII P 480/20, niezasadności złożonego przez pozwanego (w niniejszej sprawie) oświadczenia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy, należało uznać, że powódka słusznie domaga się zasądzenia odszkodowania na podstawie art. 611 k.p. Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz zastosował właściwe przepisy prawa, skutkiem czego zaskarżony wyrok zawiera trafne i odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Analizując treść złożonej przez pozwanego apelacji, Sąd drugiej instancji ocenił, że pozwany nie zdołał skutecznie wykazać przyczyn, które dyskwalifikowałyby w jakimkolwiek stopniu wyrok Sądu pierwszej instancji. Zarzuty apelacji sprowadzają się w zasadzie jedynie do polemiki ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji i jako takie nie mogą się ostać. Pozwany przeciwstawia bowiem ocenie dokonanej przez Sąd I PSK 380/26 3 pierwszej instancji swoją analizę zgromadzonego materiału dowodowego i własny pogląd na sprawę, z pominięciem okoliczności dla niego niewygodnych lub nie odpowiadających jego wersji zdarzeń. Jednak, podkreślić należy, że twierdzenia zawarte w apelacji stanowią jedynie polemikę z ustaleniami materiału procesowego zgromadzonego przez Sąd Rejonowy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego złożył pozwany, zarzucając naruszenie: 1) art. 612 § 1 k.p. przez błędną wykładnię pojęcia „wynagrodzenia” polegającą na przyjęciu, iż jako składnik wynagrodzenia wchodzi uznaniowa premia zawarta w Regulaminie powódki, co skutkowało zawyżeniem żądanej przez powoda kwoty odszkodowania z maksymalnie możliwej do żądania kwoty 9.000 zł (odpowiadającej wysokością kwocie wynagrodzenia pracownika za 3 miesięczny okres wypowiedzenia) do kwoty 11.688,30 zł, a tym samym skutkowało orzeczeniem przez Sąd Okręgowy w przedmiotowej sprawie odszkodowania w wysokości przekraczającej o 2.688,30 zł maksymalną dopuszczalną kwotę odszkodowania; 2) art. 8 k.p. związku z art. 611 k.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na zupełnym braku rozważenia zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 8 k.p., którego zastosowanie powinno skutkować uznaniem, iż roszczenie powódki oparte na art. 611 k.p. jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z uwagi na naruszenie obowiązków pracowniczych względem pozwanego, w tym również po zakończeniu stosunku pracy i jako takie nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z jego ochrony, a to z powodu poniższych zachowań powódki względem pozwanego, polegających na: a) zaniechaniu przez cały okres zatrudnienia skierowania pozwanego na badania BHP, b) zaniechaniu przez ponad 3 lata skierowania pozwanego na okresowe badania lekarskie, c) wydaniu świadectwa pracy z ponad 45 dniowym opóźnieniem, co utrudniło pozwanemu znalezienie nowej pracy; lub w przypadku uznania, że naruszenia powódki nie były na tyle ciężkie aby odmówić mu całkowicie skorzystania z ochrony prawnej zawartej w art. 611 k.p. Sąd Okręgowy powinien zmniejszyć wysokość zasądzonego odszkodowania do kwoty nie wyższej niż 4.500 zł, a więc sumy odpowiadającej kwocie połowy 3 miesięcznego wynagrodzenia brutto pozwanego; 3) art. 366 k.p.c. w związku z art. 365 § 1 k.p.c. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wyrok Sądu Rejonowego z I PSK 380/26 4 19 sierpnia 2020 r., który stał się prawomocny z dniem 3 grudnia 2020 r. wskutek oddalenia powództwa, jest objęty powagą rzeczy osądzonej nie tylko co do jego sentencji ale również co do ustaleń faktycznych, takich jak składniki wynagrodzenia stanowiące podstawę do obliczenia wysokości żądanego przez powódkę odszkodowania, które powinny stać się przedmiotem badania Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie, a co zostało pominięte z powołaniem się na art. 365 § 1 k.p.c. jako przesłanki wiążącej sąd co do związania ustaleniami faktycznymi i skutkowało wydaniem przez Sąd Okręgowy wyroku, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego zasądzający odszkodowanie w kwocie 11 688,30 zł, a więc przekraczającej maksymalną dopuszczalną kwotę 9.000 zł dla przedmiotowej sprawy. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany uzasadnił tym, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na pytanie, czy sąd rozstrzygający o przyznaniu odszkodowania od pracownika dla pracodawcy na podstawie art. 612 k.p. powinien, powołując się na przesłanki z art. 8 k.p., oddalić roszczenie pracodawcy lub miarkować jego maksymalną wysokość w sytuacji gdy tenże sąd w trakcie procesu posiadł wiedzę o naruszeniach praw pracowniczych przez pracodawcę względem pracownika w postaci wydania świadectwa pracy z ponad 45-dniowym opóźnieniem od dnia rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy, nawet jeżeli późniejszy proces wytoczony przez pracownika o odszkodowanie od pracodawcy z tytułu rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy zakończył się prawomocnym wyrokiem stwierdzającym, iż pracodawca nie dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Innym istotnym zagadnieniem prawnym jest to czy kwestie prejudycjalne danego prawomocnego wyroku, istotne w innym postępowaniu, mogą być pominięte przez sąd z powołaniem się na art. 365 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I PSK 380/26 5 Skarga kasacyjna pozwanego nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2021 r., III USK 172/21, LEX nr 3395962). Istotne zagadnienie prawne jako przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ujęta w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno bezpośrednio wynikać z ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2019 r., II UK 236/18, LEX nr 2685498; z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo), powinno dotyczyć przepisów ujętych w podstawach skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 19 października 2012 r., III PK 28/12, LEX nr 1619794), a jego rozstrzygnięcie powinno mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 9 marca 2011 r., II PK 10/11, LEX nr 1646567; z 27 marca 2008 r., III UK 123/07, LEX nr 461719 oraz z 18 stycznia 2008 r., II PK 276/07, LEX nr 442723). Jednocześnie, problem przedstawiony jako istotne zagadnienie prawne nie może sprowadzać się do zwykłej wykładni i stosowania prawa (postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 marca 2009 r., III UK 90/08, LEX nr 707909 i z 16 marca 2009 r., III UK 91/08, LEX nr 707910) ani sprowadzać się do wątpliwości skarżącego odnośnie do prawidłowości rozstrzygnięcia jego indywidualnej sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2019 r., II UK 236/18, LEX nr 2685498). O istnieniu istotnego zagadnienia prawnego można mówić wtedy, gdy objęty jego zakresem problem prawny ma znaczenie uniwersalne dla rozstrzygania innych spraw. Dlatego, jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, przytoczyć argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienie Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2021 r., III USK 172/21, LEX nr I PSK 380/26 6 3395962 i powołane tam orzecznictwo). Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie - wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej). Sformułowane zagadnienie winno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo). Skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez Sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo). Nie wystarczy zatem samo sformułowanie pytania do Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo). Uzasadnienie wniosku pozwanego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania – przytoczone w części historycznej in extenso - nie spełnia powyższych wymogów. Nie zawiera żadnej argumentacji jurydycznej, która wskazywałaby na występowanie istotnego zagadnienia prawnego w niniejszej sprawie, zważywszy na ilość wypowiedzi Sądu Najwyższego co do rozumienie i stosowania art. 8 k.p. oraz art. 365 k.p.c. Nie spełnia określonego w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymagania sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w sposób ogólny i nieprecyzyjny, a zwłaszcza ograniczenie się do samego postawienia pytania, bez odniesienia się do problemów interpretacyjnych (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451 i z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538). I PSK 380/26 7 Odnośnie samego art. 8 k.p. jako elementu „zagadnienia prawnego” Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że skargi kasacyjne, których wniosek oparty jest na tym przepisie prawa, nie są przyjmowane do rozpoznania, ponieważ zakres stosowania art. 8 k.p. został w orzecznictwie Sądu Najwyższego dostatecznie wyjaśniony i nie budzi kontrowersji (postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2025 r., I PSK 87/25, LEX nr 3941154). W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę, że stosowanie art. 8 k.p. (podobnie jak art. 5 k.c.) pozostaje w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności konkretnej sprawy a w oderwaniu od tych konkretnych okoliczności nie można formułować ogólnych dyrektyw co do stosowania tego przepisu (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 grudnia 2024 r., III PSK 97/23, LEX nr 3813758). Ponadto, ocena, czy w konkretnym przypadku ma zastosowanie norma art. 8 k.p., mieści się w granicach swobodnego uznania sędziowskiego. Sfera ta w ramach postępowania kasacyjnego może podlegać kontroli tylko w przypadku szczególnie rażącego i oczywistego naruszenia prawa (postanowienia Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2024 r., I PSK 99/24, LEX nr 3811327; z 23 lipca 2025 r., III PSK 69/25, LEX nr 3941149.; z 11 grudnia 2024 r., I PSK 99/24, LEX nr 3811327). Odnośnie do drugiego z zagadnień prawnych sformułowanych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, które również nie zostało uzasadnione w wymagany dla zagadnienia prawnego sposób, Sąd Najwyższy dodatkowo stwierdził, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, by Sąd drugiej instancji zastosował art. 365 oraz art. 366 k.p.c. w sposób opisany w treści zagadnienia prawnego. W tej sytuacji nie można uznać tego problemu prawnego za zagadnienie prawne występujące w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [a.ł]