I USK 829/26

I USK 829/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 2 czerwca 2026 r. SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania W.G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Płocku o zadłużenie z tytułu składek, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 2 czerwca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2025 r., sygn. akt III AUa 1426/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 18 kwietnia 2025 r., III AUa 1426/22 w pkt I zmienił zaskarżony apelacją W.G. (odwołujący się) wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 listopada 2021 r., XIV U 529/20 w punkcie 1 i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Płocku z 7 lutego 2020 r. (organ rentowy) znak […] w ten sposób, że w pkt I. stwierdził, iż odwołujący się jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz P. za okres od lutego 2006 r. do marca 2007 r. a zadłużenie wynosi: 1) z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, 2) z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, 3) z tytułu składki na Fundusz P. wraz z odsetkami za zwłokę, a w pozostałym zakresie odwołanie oddalił; w pkt II. w pozostałym zakresie oddalił I USK 829/26 2 apelację; w pkt III. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten sposób, że zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz odwołującego kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty; w pkt IV. zasądził od organu rentowego na rzecz odwołującego się kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. Zaskarżoną decyzją organ rentowy stwierdził, że odwołujący się jest dłużnikiem organu z tytułu nieopłaconych składek za ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Funduszu P.. Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 53.301,09 zł, w tym: 1) z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od 2005-09 do 2007-03 w kwocie 9.537,59 zł, odsetek za zwłokę w kwocie 13 476 zł, 2) z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od 2003-07 do 2009-03 w kwocie 11.927,60 zł, odsetek za zwłokę w kwocie 16.719 zł, 3) z tytułu składek na Fundusz P. w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od 2005-09 do 2007-03 w kwocie 679,90 zł, odsetek za zwłokę w kwocie 961 zł. Wyrokiem z 10 listopada 2021 r., XIV U 529/20 Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił odwołanie i rozstrzygnął o kosztach postępowania. Sąd Apelacyjny podkreślił, że Sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę, dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego i właściwie nie rozpoznał istoty sporu, poprzestając na przyjęciu za prawidłowe twierdzenia organu rentowego, pomijając istotne okoliczności prawne, zwłaszcza zaś związane z zarzutem przedawnienia należności składkowych oraz okoliczności, które miały skutkować zwieszeniem biegu terminu przedawnienia. Sąd Apelacyjny ustalił, że odwołujący się prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą i podlegał ubezpieczeniom w następujących okresach: od 1 stycznia 1999 r. do 21 lutego 1999 r., w tym podlegał okresie ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, od 1 września 2005 r. do 28 marca 2007 r. - podlegał I USK 829/26 3 ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, w okresie od 26 kwietnia 1999 r. do 30 czerwca 2003 r. Odwołujący się podlegał ubezpieczeniom społecznym rolników w KRUS. W okresie od 1 lipca 2003 r. do 31 września 2005 r. odwołujący się podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W.G. w okresie od 1 lipca 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. pracował w pełnym wymiarze czasu pracy w M. Sp. o.o., a od 29 marca 2007 r. do 31 marca 2009 r. pracował w L. W okresach od 29 marca 2007 r. do 31 marca 2009 r. oraz od 1 kwietnia 2009 r. do 13 lipca 2012 r. W.G. nie podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Dnia 29 marca 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Płocku sporządził pismo informujące odwołującego się, że prowadzi wyjaśnienia co do kwestii podlegania przez odwołującego się ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i zwrócił się o wyjaśnienie w jakim okresie ubezpieczony faktycznie prowadził pozarolniczą działalność i uzupełnienie dokumentów ubezpieczeniowych. 29 kwietnia 2010 r. organ rentowy sporządził ponownie pismo o tożsamej treści. W aktach rentowych brak jest dowodu doręczenia tych pism odwołującemu się, brak też jakiejkolwiek informacji o wysłaniu tych pism. Organ rentowy decyzją z 20 sierpnia 2013 r., nr 488 stwierdził, że odwołujący się podlegał ubezpieczeniom społecznym w okresach: 1 stycznia 1999 r. -21 lutego 1999 r., 1 września 2005 r. -28 marca 2007 r., 1 kwietnia 2009 r. – 13 lipca 2012 r. Decyzja ta została zaskarżona przez odwołującego się. Wyrokiem z 26 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie XIV U 1031/14 oddalił odwołanie. Na skutek apelacji odwołującego się - wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt III AUa 1457/15: w punkcie pierwszym - zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Płocku z dnia 20 sierpnia 2013 r. nr […] w ten sposób, że stwierdził, iż W.G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 13 lipca 2012 r., w punkcie drugim - oddalił apelację w pozostałym zakresie, w punkcie trzecim - zniósł wzajemne między stronami koszty procesu w postępowaniu apelacyjnym. Dnia 17 września 2013 r. odwołujący się złożył w organie rentowym wniosek o umorzenie I USK 829/26 4 zaległości w oparciu o przepisy ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551). Dnia 9 stycznia 2015 r. odwołujący się złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Pruszkowie wniosek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek. Organ rentowy 12 stycznia 2015 r. wystawił zaświadczenie, z którego wynika, że W.G. na dzień 12 stycznia 2015 r. nie posiada zaległości (wniosek i zaświadczenie w aktach rentowych). Dnia 20 grudnia 2019 r. organ rentowy zawiadomił odwołującego się o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia na należności. Zawiadomienie zostało doręczone w dniu 23 grudnia 2019 r. Dnia 21 stycznia 2020 r. organ rentowy zawiadomił odwołującego się o zakończeniu postępowania dowodowego. Zawiadomienie zostało doręczone w dniu 27 stycznia 2020 r. Dnia 7 lutego 2020 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję. Odwołujący się wznowił działalność gospodarczą od dnia 1 czerwca 2020 r. i dokonywał na bieżąco wpłat. Sąd Apelacyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. w zw. z art. 323 k.p.c. przez przyjęcie za udowodnione okoliczności dotyczących wszczęcia postępowania wyjaśniającego przez organ rentowy w 2010 r. Zdaniem organu rentowego w związku ze skierowaniem do odwołującego się pisma z dnia 29 kwietnia 2020 r. miało dojść do zawieszenia biegu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd Okręgowy przyjął w swoich ustaleniach, że faktycznie doszło do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Tymczasem z akt rentowych nie wynika, żeby pismo z 29 kwietnia 2010 r. zostało wysłane do odwołującego się. W aktach tych brak też jest dowodu doręczenia tegoż pisma. To na organie rentowym spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności na jaką się powołuje. Tymczasem Sąd pierwszej instancji bezkrytycznie powtarza za organem rentowym, że fakt wszczęcia postępowania 29 kwietnia 2010 r. uzasadnia przyjęcie, że został przerwany bieg terminu przedawnienia należności składkowych. Ponieważ organ rentowy nie udowodnił w toku postępowania, że powiadomił odwołującego się o wszczęciu rzeczonego postępowania, nie można przyjąć, że zaistniała okoliczność, która prowadziłaby do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności. Ubocznie należy podkreślić, że samo zawiadomienie o I USK 829/26 5 wszczęciu takiego postępowania w celu ustalenia okresów podlegania ubezpieczeniom społecznym, nie może być utożsamione z wydaniem decyzji o ustaleniu okresów podlegania ubezpieczeniom społecznym, ani podjęciem czynności zmierzających do wyegzekwowania zaległych należności. Sąd Apelacyjny uznał także za zasadny zarzut wadliwego ustalenia, że W.G. był płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresach od 07/2003 do 08/2005 oraz 04/2007 do 03/2009. To, że odwołujący się nie prowadził w tych okresach działalności gospodarczej, wynika z treści prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie, III AUa 1457/15. Treścią tego orzeczenia są związane zarówno strony procesu, jak też Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Przechodząc do analizy zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, Sąd Apelacyjny wskazał, że Sąd Okręgowy słusznie podkreślił, że w myśl art. 46 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2020 r., poz. 266, dalej jako ustawa systemowa) płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. W myśl art. 23 ust. 1 ww. ustawy od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz.613). W myśl art. 24 ust. 2 ustawy systemowej składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej „należnościami z tytułu składek”, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Zgodnie z art. 48 ww. ustawy jeżeli płatnik składek nie złoży w terminie deklaracji rozliczeniowej, nie będąc z tego obowiązku zwolniony, Zakład dokonuje wymiaru składek z urzędu w wysokości wynikającej z ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej, bez uwzględnienia wypłaconych zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych, zawiadamiając o tym płatnika. Jeżeli po wymierzeniu składek z urzędu płatnik składek złoży deklarację rozliczeniową, Zakład koryguje wymiar składek do wysokości wynikającej ze złożonej deklaracji rozliczeniowej, z uwzględnieniem wykazanych w deklaracji zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych. I USK 829/26 6 Przedawnienie zobowiązań składkowych reguluje przepis art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, który ulegał zmianom. Zgodnie z pierwotnym brzmieniem tego przepisu, obowiązującym od dnia 25 listopada 1998 r., należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W myśl ust. 5 - bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Ww. przepisy w powyższym kształcie obowiązywały do dnia 31 grudnia 2002 r. Od dnia 1 stycznia 2003 r. brzmienie ww. przepisów uległo zmianie na mocy przepisów ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074). Zmiana ta polegała przede wszystkim na wydłużeniu terminu przedawnienia składek z 5 do 10 lat. Z powołanych przepisów wynika, że „nowy”, aktualnie obowiązujący 5-letni termin przedawnienia ma zastosowanie do tych roszczeń, które powstały od dnia 1 stycznia 2012 r. Wobec powyższego, do objętych zaskarżoną decyzją roszczeń, obejmujących okres od lipca 2003 r. do marca 2009 r. oraz od września 2005 r. do marca 2007 r. ma zastosowanie uprzednio obowiązujący 10-letni termin przedawnienia. Z analizy stanu faktycznego dokonanej przez Sąd Apelacyjny wynikało, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie doszło 29 kwietnia 2010 r. Organ rentowy nie wykazał, aby w tej dacie skutecznie wszczął postępowanie dotyczące określenia okresów podlegania ubezpieczeniom przez W.G., czy wysokości zaległych należności z tytułu składek, a ponadto, nie wykazał, że zawiadomił odwołującego się o jakimkolwiek postępowaniu. W aktach rentowych brak jakichkolwiek dowodów na nadanie i doręczenie pisma z 29 kwietnia 2010 r. ubezpieczonemu. Skoro więc nie zostało wykazane, że wszczęto postępowanie, to nie mógł się rozpocząć bieg jakiegokolwiek terminu, nie doszło też do zawieszenia biegu terminu przedawnienia płatności składek. Okolicznością, która skutkowała zawieszeniem biegu terminu przedawnienia składek, było wydanie decyzji organu rentowego z dnia 20 sierpnia 2013 r. nr […], określającej okresy podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Bieg I USK 829/26 7 terminu przedawnienia pozostawał zawieszony do dnia wydania prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2017 r., III AUa 1457/15. Pomimo zapadnięcia prawomocnego wyroku w czerwcu 2017 r. organ rentowy dopiero w dniu 20 grudnia 2019 r. wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zaległości składkowych. W dniu 7 lutego 2020 r. wydał zaś zaskarżoną decyzję. Mając powyższe na względzie, Sąd Apelacyjny stwierdził, że należności z tytułu składek za okres od września 2005 r. do stycznia 2006 r. ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat od daty ich wymagalności, a więc powinny się przedawnić w odpowiednio w kolejnych miesiącach w okresie do 10 października 2015 do 10 lutego 2016 r. Ponieważ jednak bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 20 sierpnia 2013 r. do 8 czerwca 2017 r., to kolejne raty należności przedawniały się z 28 dniem kolejnych miesięcy od lipca 2019 r. do listopada 2019 r. Koniecznym było przy tym przyjęcie dziesięcioletniego okresu przedawnienia z uwagi na zmiany przepisów. Natomiast należności składkowe za okres od lutego 2006 r. do marca 2007 r. nie uległy przedawnieniu bowiem, przy przyjęciu dziesięcioletniego okresu przedawnienia, ich przedawnienie następowałoby kolejno w okresie do 10 marca 2016 r. i do 10 kwietnia 2017 r. analogicznie termin biegu przedawnienia pozostawał zawieszony od 20 sierpnia 2013 r. do 8 czerwca 2017 r. najdawniej wymagalna należność za luty 2006 r. uległaby przedawnieniu 28 grudnia 2019 r. niemniej jednak organ rentowy 20 grudnia 2019 r. wydał zaskarżoną decyzję. W tej sytuacji zarzuty naruszenia prawa materialnego, zwłaszcza zaś art. 24 ust. 5e i 5f ustawy systemowej oraz art. 24 ust. 5f tej ustawy okazały się zasadne. Sąd Okręgowy wadliwie doszedł do przekonania, że już 29 kwietnia 2010 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności. Tymczasem do zawieszenia biegu tego terminu doszło dopiero na skutek wydania decyzji z 20 sierpnia 2013 r. Niemniej jednak tylko część należności składkowych uległa przedawnieniu, stąd też Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w części zmienił zaskarżony wyrok, a w pozostałym zakresie apelację oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego złożył organ rentowy, zaskarżając wyrok w części to jest w punkcie I w zakresie uznania, że odwołujący się nie jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu I USK 829/26 8 nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz P. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę za okres od września 2005 r. do stycznia 2006 r. oraz z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne wraz z należnymi odsetkami za zwłokę za okres od września 2005 r. do stycznia 2006 r. i za okres od kwietnia 2007 r. do marca 2009 r. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 24 ust. 5 f ustawy systemowej w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 ppkt c i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (jednolity tekst: Dz.U. 2024 r., poz. 146), polegającym na błędnej wykładni tych przepisów polegającej na przyjęciu, że bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji przez Zakład, gdy przepis ten wprost wskazuje, że skutek ten następuje z dniem wszczęcia przez Zakład postępowania. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został uzasadniony tym, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące art. 24 ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie rozumienia pojęcia „moment wszczęcia” przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacenia składek. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania organ rentowy wskazał, że w niniejszej sprawie - mimo licznych orzeczeń Sądu Najwyższego zawierających wykładnię art. 24 ust. 5f ustawy systemowej występuje istotne zagadnienie prawne wyrażające się w pytaniu czy pismo informujące płatnika składek o rozbieżnościach na koncie jest momentem wszczęcia postępowania w zakresie ustalenia okresów podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej? Zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 5f ustawy systemowej, w przypadku wydania przez decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Znane jest pełnomocnikowi skarżącego orzecznictwo sądowe dotyczące wykładni art. 24 ust. 5f ustawy systemowej prezentujące pogląd, „iż momentem początkowym I USK 829/26 9 zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest wszczęcie postępowania, a nie wydanie decyzji” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2023 r., II USK 294/22). W tym samym orzecznictwie podkreśla się, że „w myśl literalnego brzmienia przepisu, wynikający z dyspozycji tej normy skutek zawieszający nie został powiązany z datą wydania tej treści decyzji. W przepisie mowa jest bowiem o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia należności składowych od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Ustawodawca posłużył się więc w hipotezie i dyspozycji normy art. 24 ust. 5f ustawy systemowej dwoma różnymi określeniami: wydania decyzji i wszczęcia postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 października 2022 r., II USKP 8/22). W niniejszej sprawie Sąd drugiej instancji uznał - w ocenie skarżącego niezasadnie - że z dniem wydania decyzji określającej okresy podlegania ubezpieczeniom społecznym przez odwołującego się (20 sierpnia 2013 r.) doszło do zawieszenia biegu przedawnienia należności powstałych przed tą datą. W ocenie skarżącego zaskarżony w części we wskazanym zakresie pkt l wyrok zawiera nieuprawnioną wykładnię art. 24 ust. 5f ustawy systemowej. W świetle powołanych przepisów oraz orzecznictwa początkowym momentem zawieszenia biegu terminu przedawnienia pierwsza czynność Zakładu zmierzająca do wyegzekwowania należności a nie data wydania decyzji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna organu rentowego nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. W wyroku Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2024 r., I USKP 16/23 (LEX nr 3656096) wyjaśniono już, że wykładnia normy zawartej w art. 24 ust. 5f ustawy systemowej powinna uwzględniać to, że skonstruowana do drugiego przecinka przepisu hipoteza stanowi o wydaniu przez organ rentowy decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia. Do tak opisanych sytuacji odnosi się wyrażona w dalszej części przepisu dyspozycja tej normy prawnej, traktująca o zawieszeniu biegu przedawnienia należności składkowych z określonym dla niego zakresem I USK 829/26 10 czasowym. Ustanowiona w przepisie art. 24 ust. 5f ustawy systemowej instytucja zawieszenia biegu przedawnienia ma zatem zastosowanie w razie wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji wymienionych w hipotezie analizowanej normy prawnej. Jednak w myśl literalnego brzmienia przepisu, wynikający z dyspozycji tej normy skutek zawieszający nie został powiązany z datą wydania tej treści decyzji. W przepisie mowa jest bowiem o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia należności składowych od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Ustawodawca posłużył się więc w hipotezie i dyspozycji normy art. 24 ust. 5f ustawy systemowej dwoma różnymi określeniami: wydania decyzji i wszczęcia postępowania. Co do drugiego w tych pojęć warto zauważyć, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie określa samodzielnie (autonomicznie) daty wszczęcia postępowania. Trzeba zatem przywołać treść art. 123 ustawy systemowej, w myśl którego w sprawach nią nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W konsekwencji, datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień pierwszej czynności dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę. Pierwszą czynnością może być zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek. Nie musi to więc być decyzja organu rentowego, chyba że doręczenie decyzji (na przykład dotyczącej procesu restrukturyzacji) jest pierwszą czynnością w sprawie. Skoro zaś w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięto już, że bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz P. z art. 24 ust. 5f ustawy systemowej ulega zawieszeniu od dnia dokonania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych pierwszej czynności, o której powiadomiono strony, we wszczętym z urzędu postępowaniu w sprawie wydania decyzji stwierdzającej, że dany podmiot jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek oraz ustalającej kwotę zaległości składkowych (por. wyroki Sądu Najwyższego z 19 maja 2021 r., II USKP 53/21, LEX nr 3177294; z 28 kwietnia 2022 r., II USKP 171/21, LEX nr 3362583 i powołany wyżej wyrok I USKP 16/23), to skargi kasacyjne wskazujące na potrzebę wyjaśnienia tego problemu prawnego I USK 829/26 11 (jako istotnego zagadnienia prawnego) nie są przyjmowane do rozpoznania (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2026 r., I USK 910/26, LEX nr 4033431). Niezależnie od powyższego, problem prawny podniesiony przez organ rentowy we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie występuje w niniejszej sprawie. Jak wynika to bowiem z ustaleń postępowania sądowego, w zakresie dotyczącym spornego okresu nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia 29 kwietnia 2010 r., ponieważ organ rentowy nie wykazał, aby w tej dacie skutecznie wszczął postępowanie dotyczące określenia okresów podlegania ubezpieczeniom przez W. G., czy wysokości zaległych należności z tytułu składek. To ta okoliczność zadecydowała o tym, że część należności składkowych została uznana ostatecznie – trafnie – przez Sąd drugiej instancji za przedawnione. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [SOP]